III OZ 338/26

III OZ 338/26 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2026-07-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2026-06-08
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Przemysław Szustakiewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
Hasła tematyczne
Wymierzenie grzywny
Koszty postępowania
Inne
Sygn. powiązane
II SO/Po 5/26 - Postanowienie WSA w Poznaniu z 2026-03-12
Skarżony organ
Wójt Gminy
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2026 poz 143
art. 54 § 2, art. 55 § 1, art. 179a, art. 184, art. 195 § 2, art. 197 § 2, art. 209
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dz.U. 2022 poz 902
art. 21 pkt 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 16 lipca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Wójta Gminy [...] oraz zażalenia K. M. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 15 kwietnia 2026 r., sygn. akt II SO/Po 5/26 w sprawie z wniosku K. M. B. o wymierzenie Wójtowi Gminy [...] grzywny za nieprzekazania skargi postanawia: oddalić zażalenia.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, w trybie autokontroli, postanowieniem z 15 kwietnia 2026 r., sygn. akt II SO/Po 5/26, uchylił postanowienie WSA w Poznaniu z 12 marca 2026 r. o wymierzeniu Wójtowi Gminy [...] grzywny w związku z niezastosowaniem się do obowiązku przekazania skargi oraz akt sprawy i odpowiedzi na skargę (pkt 1); wymierzył Wójtowi Gminy [...] grzywnę w kwocie 200 zł (pkt 2); zasądził od Gminy [...] na rzecz wnioskodawczyni K. M. B. kwotę 597,00 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego (pkt 3); oddalił wniosek o zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego (pkt 4).
W zażaleniu z 21 kwietnia 2026 r. Wójt wniósł o uchylenie postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Poznaniu, a także o zasądzenie kosztów postępowania. Zarzucono naruszenie: art. 54 § 2 P.p.s.a., poprzez jego błędne niezastosowanie oraz art. 21 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2022 r., poz. 902, dalej: u.d.i.p.) poprzez błędne zastosowania zasad wykładni. Wskazano, że WSA w Poznaniu błędnie przyjął, że w sprawie znajdował zastosowanie termin piętnastodniowy wynikający z art. 21 pkt 1 u.d.i.p., gdy przepis ten dotyczy wyłącznie skarg na odmowę udostępnienia informacji publicznej, a nie skarg na bezczynność w przedmiocie udostępnienia informacji. Wskazano ponadto, że wniosek o wymierzenie grzywny stał się bezprzedmiotowy po wydaniu przez WSA w Poznaniu wyroku oddalającego skargę na bezczynność z 16 kwietnia 2026 r., sygn. akt II SAB/Po 46/26.
W zażaleniu z 28 kwietnia 2026 r. wnioskodawczyni zażądała uchylenia postanowienia odnośnie punktu 4 postanowienia oraz przekazania sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Poznaniu w tym zakresie oraz przeprowadzenia postępowania dowodowego z dokumentów, tj. zażalenia na postanowienie z 12 marca 2026 r., zmienionego w trybie autokontroli, na okoliczność złożenia wniosku o zwrot kosztów postępowania w sprawie i jego zasadności oraz uiszczenia opłaty sądowej i skarbowej oraz na potwierdzenie zarzutów zażalenia w sprawie kosztów postępowania. Zarzucono naruszenie art. 205 § 2, art. 209 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 ppkt d rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2026 r., poz. 118) poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy doszło do uwzględnienia zażalenia skarżącego w ramach autokontroli, a stronie reprezentowanej przez radcę prawnego przysługuje zwrot kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu zażaleniowym i skargowym.
W odpowiedzi na zażalenie z 15 maja 2026 r. Wójt wniósł oddalenie zażalenia wnioskodawczyni, ponieważ – jego zdaniem ‒ stanowi ono w istocie próbę wykorzystania postępowania sądowoadministracyjnego w sposób sprzeczny z jego celem, a żądanie zasądzenia kolejnych kosztów, w tym kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu zażaleniowym, należy ocenić jako nadużycie prawa procesowego.
W replice z 24 maja 2026 r. wnioskodawczyni wskazała, że zarzut nadużycia prawa procesowego jest bezzasadny, ponieważ jeżeli sąd orzekł o zwrocie kosztów w mniejszym rozmiarze niż żądała tego strona, stronie przysługuje zażalenie na podstawie art. 194 § 1 pkt 9 P.p.s.a., a nie wniosek o uzupełnienie wyroku. Następnie w piśmie z 27 maja 2026 r. wnioskodawczyni zażądała oddalenie zażalenia Wójta w całości jako bezzasadnego oraz zasądzenia kosztów postępowania zażaleniowego od organu na jej rzecz.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 54 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. − Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r., poz. 143, dalej: P.p.s.a.) na organie administracji publicznej, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi, spoczywa obowiązek przekazania sądowi skargi wraz z całymi aktami sprawy w terminie trzydziestu dni od dnia jej wniesienia. Niezastosowanie się do tego obowiązku obwarowane zostało sankcją w postaci możliwości złożenia przez skarżącego wniosku o wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 55 § 1 P.p.s.a. Natomiast według art. 21 pkt 1 u.d.i.p. do skarg rozpatrywanych w postępowaniach o udostępnienie informacji publicznej stosuje się przepisy Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, z tym że przekazanie akt i odpowiedzi na skargę następuje w terminie 15 dni od dnia otrzymania skargi.
Zażalenie organu nie zasługuje na uwzględnienie, słusznie bowiem wskazał Sąd I instancji, że przepisy art. 21 pkt 1 u.d.i.p. stanowią lex specialis w stosunku do postanowień art. 54 § 2 P.p.s.a. Ustawodawca, skracając w art. 21 pkt 1 u.d.i.p., termin przekazania skargi wraz z aktami, nie wskazał, że skrócenie tego terminu odnosi się jedynie do skarg na odmowę udostępnienia informacji publicznej, natomiast expressis verbis użył sformułowania "do skarg rozpatrywanych w postępowaniach o udostępnienie informacji publicznej", co oznacza również skargi na bezczynność. Takie rozumienie art. 54 § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 21 pkt 1 u.d.i.p. znajduje potwierdzenie w szeregu postanowień NSA, dotyczących wymierzenia grzywny za nieprzekazanie skargi na bezczynność w udostępnieniu informacji publicznej, m.in.: z 18 stycznia 2012 r., sygn. akt I OZ 16/12, z 26 października 2016 r., sygn. akt I OZ 1180/16, z 26 lipca 2022 r., sygn. akt III OZ 457/22, z 2 lutego 2024 r., sygn. akt III OZ 19/24, z 1 października 2025 r., sygn. akt III OZ 478/25, z 24 marca 2026 r., sygn. akt III OZ 84/26.
Wymierzenie grzywny, o której mowa w art. 55 § 1 P.p.s.a., jest uzależnione od spełnienia dwóch warunków: stwierdzenia uchybienia przez organ (podmiot zobowiązany) ustawowemu terminowi do przekazania sądowi skargi wraz z aktami i odpowiedzią na skargę oraz złożenie stosownego wniosku przez stronę. W przedmiotowej sprawie oba te warunki zostały spełnione. Ponadto w postępowaniu z wniosku o wymierzenie organowi grzywny w związku z nieprzekazaniem do sądu skargi na bezczynność w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, niezbędne jest ustalenie, czy podmiot, którego ukarania domaga się wnioskodawca jest podmiotem zobowiązanym do jej udostępnienia. Zgodzić się należy z WSA w Poznaniu, że wójt gminy jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej. Tym samym wyłączną przesłanką orzeczenia o wymierzeniu organowi grzywny jest niewypełnienie przez organ obowiązków określonych w art. 54 § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 21 pkt 1 u.d.i.p.
Zażalenie wnioskodawczyni również nie zasługuje na uwzględnienie.
Sąd nie jest uprawniony do zasądzenia zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego w orzeczeniu, które nie jest jednym z orzeczeń, o których mowa w art. 209 P.p.s.a. W szczególności brak jest takiej możliwości w orzeczeniach wydawanych w postępowaniu zażaleniowym, ponieważ art. 197 § 2 P.p.s.a. nie zawiera odesłania do odpowiedniego stosowania przepisów o zwrocie kosztów postępowania między stronami, które dawałoby podstawę do odpowiedniego stosowania w przypadku uwzględnienia zażalenia.
Przepisy art. 179a P.p.s.a. przewidują możliwość orzeczenia przez wojewódzki sąd administracyjny o zwrocie kosztów postępowania w ramach postępowania autokontrolnego wywołanego skargą kasacyjną. Tego rodzaju uprawnienie nie zostało jednak przewidziane w ramach autokontrolnych uprawnień wojewódzkich sądów administracyjnych przewidzianych w art. 195 § 2 P.p.s.a., zgodnie z którym w sytuacji, gdy zażalenie zarzuca nieważność postępowania lub jest oczywiście uzasadnione, wojewódzki sąd administracyjny, który wydał zaskarżone postanowienie, może na posiedzeniu niejawnym, nie przesyłając akt Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, uchylić zaskarżone postanowienie i w miarę potrzeby sprawę rozpoznać na nowo (por. postanowienia NSA: z 16 lutego 2018 r., sygn. akt I OZ 127/18, z 25 maja 2018 r., sygn. akt II OZ 546/18).
Naczelny Sąd Administracyjny, z uwagi na powyższe, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak sentencji.