III OZ 322/26

III OZ 322/26 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2026-07-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2026-06-01
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Mirosław Wincenciak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne
Wstrzymanie wykonania aktu
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2026 poz 143
art. 61 par 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosław Wincenciak po rozpoznaniu w dniu 9 lipca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J.S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 4 lutego 2026 r. sygn. akt II SA/Lu 769/25 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze sprzeciwu J.S. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 3 listopada 2025 r. nr SKO.II.41/847/OP/2025 w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za usunięcie drzew postanawia oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie postanowieniem z dnia 4 lutego 2026 r. sygn. akt II SA/Lu 769/25, po rozpoznaniu wniosku J.S. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, w sprawie ze sprzeciwu J.S. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 3 listopada 2025 r. nr SKO.II.41/847/OP/2025, uchylającej decyzję Wójta Gminy [...] z dnia 28 lipca 2025 r. znak: ROL.6131.18.2023 w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za usunięcie drzew, odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
W uzasadnieniu postanowienia podał, że zgodnie z art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej w skrócie: "p.p.s.a."), po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Z konstrukcji powołanego przepisu wynika, że przedmiotem wstrzymania wykonania jest zaskarżony akt, o ile podlega on wykonaniu. Wykonaniu podlegają natomiast te akty administracyjne, z którymi wiąże się dla strony obowiązek określonego działania, zaniechania lub nakaz znoszenia zachowania innych podmiotów. Wówczas osiągnięcie stanu zgodnego z rozstrzygnięciem zawartym w danym akcie, a więc wykonanie aktu administracyjnego, jest możliwe poprzez dobrowolne, bądź w trybie przymusu państwowego (egzekucji), podporządkowanie się rozstrzygnięciu. Sąd pierwszej instancji podkreślił, że w orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, zgodnie z którym decyzja kasacyjna, jako akt mający charakter czysto procesowy, co do zasady nie podlega wstrzymaniu w rozumieniu art. 61 § 3 p.p.s.a. (por. postanowienia NSA z dnia: 21 stycznia 2011 r., sygn. akt II OZ 3/11; 8 czerwca 2010 r., sygn. akt II OZ 489/10; 15 listopada 2005 r., sygn. akt II OZ 978/05). Kasacyjny charakter rozstrzygnięcia oznacza bowiem, że na mocy ostatecznej decyzji administracyjnej adresatowi nie zostają przyznane jakiekolwiek uprawnienia, ani nie zostają nałożone niego jakiekolwiek obowiązki. Obowiązek prawny, jaki jest związany z powyższym aktem, dotyczy jedynie organu administracji publicznej, a nie strony postępowania. Chodzi w tym przypadku o ukształtowanie decyzją kasacyjną toku postępowania w taki sposób, który powoduje, że zwrócona organowi pierwszej instancji sprawa administracyjna nakłada na ten organ obowiązek wydania ponownego rozstrzygnięcia co do istoty sprawy (lub w inny sposób kończącego postępowanie). Taka sytuacja procesowa oznacza, że wydanie decyzji kasacyjnej z zasady nie może prowadzić do powstania negatywnych następstw dla strony w postaci niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Uchylenie decyzji organu pierwszej instancji rodzi określone konsekwencje w prowadzonym przez ten organ postępowaniu, jednak ewentualne wydanie decyzji, czy też innego aktu niekorzystnego dla strony, ma na tym etapie postępowania charakter hipotetyczny. Podkreślić należy, iż wydane ponownie w sprawie rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji będzie związane z prawem wniesienia środków zaskarżenia, o ile strona tak postanowi, w tym i możliwości skierowania skargi do sądu administracyjnego na rozstrzygnięcie organu odwoławczego.
Jednocześnie, mając na uwadze sformułowanie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, Sąd pierwszej instancji podkreślił, że w ramach niniejszego postępowania skarżący nie może skutecznie domagać się także wstrzymania działań Wójta Gminy [...], działającego jako organ pierwszej instancji. Ponowne prowadzenie postępowania przez organ pierwszej instancji nie jest bowiem wykonywaniem decyzji. Okoliczność ta, a więc fakt, że postępowanie jest w toku, nie powoduje nałożenia na stronę żadnego wykonalnego obowiązku.
Powyższe postanowienie stało się przedmiotem zażalenia J.S. do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym wyraził niezadowolenie ze stanowiska zajętego przez Sąd pierwszej instancji i zarzucił naruszenie art. 61 § 3 w zw. z art. 64b § 1 p.p.s.a. Wskazując na powyższy zarzut, skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia, poprzez nakazanie organowi pierwszej instancji wstrzymanie na czas trwania postępowania sądowoadministracyjnego czynności postępowania administracyjnego, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy WSA w Lublinie do ponownego rozpoznania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu powołana została do tymczasowej ochrony przed negatywnymi i nieodwracalnymi skutkami, jakie mógłby dla strony wywołać taki akt, zanim zostanie zbadany przez sąd administracyjny pod kątem legalności. Odnosi się ona do sytuacji szczególnego i wyjątkowego zagrożenia, która wymaga zastosowania specjalnego rodzaju tymczasowej ochrony strony postępowania. Przedmiotem takiej tymczasowej ochrony mogą być jednak wyłącznie te akty, które nadają się do wykonania i wymagają wykonania. Wstrzymanie wykonania aktu dotyczy zatem sytuacji, gdy zaskarżony akt wywołuje skutki materialnoprawne. Wykonalność dotyczy bowiem aktów zobowiązujących, które ustalają dla ich adresatów nakazy lub zakazy określonego zachowania. Takiego skutku nie wywołuje natomiast zaskarżona w niniejszej sprawie decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 3 listopada 2025 r. nr SKO.II.41/847/OP/2025, wydana na podstawie art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego i uchylająca decyzję Wójta Gminy [...] z dnia 28 lipca 2025 r. znak: ROL.6131.18.2023 w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za usunięcie drzew. Powyższa decyzja Kolegium ma bowiem charakter stricte formalnoprawny, gdyż dotyczy uchylenia decyzji organu pierwszej instancji i przekazania sprawy temu organowi do ponownego rozpatrzenia. Dopiero zatem na tym etapie (w wyniku ponownego rozpoznania sprawy przez organ pierwszej instancji) może dojść do ewentualnego kolejnego nałożenia na skarżącego obowiązku uiszczenia kary pieniężnej za usunięcie drzew. Dopóki jednak tego rodzaju decyzja (ostateczna w administracyjnym toku instancji) nie zostanie wydana, skarżący nie jest zobowiązany do uiszczenia kary pieniężnej.
Skoro więc kontrola legalności zaskarżonej decyzji Kolegium z dnia 3 listopada 2025 r. dotyczy wyłącznie istnienia przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. (wniesienie sprzeciwu powoduje wszczęcie postępowania o ograniczonym zakresie, obejmującego kontrolę decyzji kasacyjnej z uwzględnieniem tylko kryteriów formalnych – art. 64e p.p.s.a.), to decyzja ta nie mogła podlegać ocenie z punktu widzenia przesłanek wstrzymania jej wykonania w niniejszym postępowaniu.
W ramach przedmiotowego postępowania skarżący nie może także skutecznie żądać "wstrzymania czynności postępowania administracyjnego" Wójta Gminy [...], działającego jako organ pierwszej instancji.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.