III OZ 266/24

III OZ 266/24 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2024-07-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-05-23
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Rafał Stasikowski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
II SA/Ol 226/24 - Wyrok WSA w Olsztynie z 2024-10-10
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 61 par 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Rafał Stasikowski po rozpoznaniu w dniu 4 lipca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia [...] sp. z o.o. w [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 15 kwietnia 2024 r., sygn. akt II SA/Ol 226/24 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi [...] sp. z o.o. w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 29 grudnia 2023 r., nr SKO.61.9.2023 w przedmiocie kary za usunięcie drzew bez wymaganego zezwolenia postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Postanowieniem z 15 kwietnia 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny
w Olsztynie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu wskazał, że wnioskiem zawartym w skardze spółka zwróciła się o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji wymierzającej skarżącej administracyjne kary pieniężne za usunięcie [...] drzew w łącznej kwocie [...] zł. Skarżąca wyjaśniła, że jest podmiotem celowym, powołanym do podziału i przygotowania nabytej [...] nieruchomości w celu dalszej odsprzedaży wydzielonych działek odbiorcom indywidualnym, najczęściej osobom fizycznym. Skarżąca zawarła [...] umów przenoszących własność części ww. nieruchomości i [...] przedwstępnych umów sprzedaży. Podała, że w sprawozdaniu finansowym, sporządzonym za okres [...] po stronie aktywów i pasywów wykazała [...] zł, natomiast rachunek zysków i strat za rok obrotowy [...] wykazała stratę netto w wysokości [...] zł. Spółka stwierdziła, że wykonanie zaskarżonej decyzji wiązać się będzie z dużym obciążeniem finansowym, a tym samym możliwością utraty płynności finansowej, zagrozić może realizacji zamierzenia inwestycyjnego, co ma istotne znaczenie z perspektywy nabywców części nieruchomości, gdyż skutkować może koniecznością sprzedaży nieruchomości w drodze licytacji i może doprowadzić do niewypłacalności skarżącej, a w konsekwencji do jej upadłości i pozbawienia źródła dochodów członków organu i zatrudnianego przez nią jednego pracownika. Spółka załączyła do wniosku sprawozdanie [...].
Odmawiając wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, sąd pierwszej instancji podniósł, że skarżąca spółka nie przedłożyła dokumentu, który obrazowałyby jej aktualną i rzeczywistą na dzień złożenia skargi, to jest [...], sytuację materialną, w tym wysokość środków finansowych pozostających w dyspozycji spółki na ten dzień, np. dokumentacji księgowej, z której wynikałoby, jak kształtuje się obecnie jej sytuacja finansowa czy wyciągów z posiadanych rachunków bankowych. Zdaniem sądu w przedłożonym sprawozdaniu finansowym spółka wykazała bowiem kwoty przychodów i kosztów aktualnych na [...] i osiągniętą za [...] stratę brutto ([...] zł). Zaznaczył, że jednocześnie w bilansie po stronie aktywów wykazała środki pieniężne w kasie i na rachunkach w wysokości [...] zł i zysk netto za [...] w wysokości [...] zł. Wykazanie straty z działalności gospodarczej w konkretnym roku nie stanowi wystarczającej przesłanki do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Strata powstaje bowiem wskutek uzyskania nadwyżki kosztów nad przychodem i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych, wobec czego powstanie w jednym roku rozliczeniowym straty nie oznacza jeszcze utraty płynności finansowej. W ocenie sądu skarżąca nie dołączyła dokumentów, z których wynikałoby, że wykonanie zaskarżonej decyzji może rzeczywiście doprowadzić do wyrządzenia znacznej szkody majątkowej lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Okoliczność, że spółka nie miała na dzień wniesienia skargi obowiązku sporządzenia sprawozdania za [...] nie stała na przeszkodzie przedłożeniu innych dowodów obrazujących obecny stan majątkowy spółki, np. w postaci wyciągów z wszystkich rachunków bankowych, zestawienia miesięcznych dochodów i wydatków czy innych dokumentów wskazujących na uzyskiwany dochód i ciążące na niej zobowiązania. Spółka nie uprawdopodobniła więc, że w realiach niniejszej sprawy uiszczenie orzeczonej administracyjnej kary pieniężnej może rzeczywiście doprowadzić do wyrządzenia znacznej szkody majątkowej, w tym do utraty płynności finansowej (spółka nie podała ani stanu środków pozostających w jej dyspozycji, ani czy i ewentualnie w jakie wysokości zobowiązania finansowe ciążą na niej obecnie). Nie wyjaśniła, w jaki sposób zapłata kary może zagrozić dalszej sprzedaży działek,
w którym to wyłącznie celu (jak podano we wniosku) spółka została powołana. Spółka nie wykazała też, że jej działalność stanowi jedyne źródło dochodu członków organu spółki (z KRS wynika, że w skład organów spółki wchodzi tylko prezes zarządu) i jednego pracownika oraz że ewentualna likwidacja spółki spowoduje utratę przez nich środków na utrzymanie.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła spółka, zarzucając sądowi pierwszej instancji przede wszystkim błędną ocenę materiału dowodowego, a w szczególności sprawozdania finansowego skarżącej (sporządzonego za okres [...]) i przyjęcie, że skarżąca nie uprawdopodobniła, iż wykonanie decyzji spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudne do odwrócenia skutki wobec skarżącej, podczas gdy z prawidłowo ocenionych dowodów oraz całokształtu okoliczności sprawy wynika, że skarżąca wykazała swoją aktualną sytuację finansową, z której wynika, że brak wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji spowoduje znaczną szkodę oraz wywoła trudne do odwrócenia skutki prawne nie tylko wobec skarżącej, ale również wobec podmiotów, które nabyły lub zamierzają nabyć nieruchomości z obszaru planowanego zamierzenia inwestycyjnego – [...], bowiem wykonanie kary zapłaty w wysokości [...] zł spowoduje znaczne obciążenie finansowe spółki, a tym samym przyczyni się do utraty przez nią płynności finansowej, co ostatecznie może doprowadzić do niewypłacalności przedsiębiorstwa, a w konsekwencji upadłości oraz pozbawienia źródła dochodów, a nadto doprowadzi do zagrożenia realizacji zamierzenia inwestycyjnego i pokrzywdzenia podmiotów trzecich, które posiadają lub będą posiadać ekspektatywę nabycia części [...].
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie jest zasadne, bowiem zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.
Zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze. zm.; dalej "p.p.s.a.") wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności możliwe jest wówczas, gdy zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Przyznanie stronie skarżącej ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi odstępstwo od ogólnej reguły wyrażonej w art. 61 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Przesłanki jakimi powinien kierować się sąd przy rozstrzyganiu takiego wniosku w sposób wyczerpujący zostały określone w art. 61 § 3 p.p.s.a., w myśl którego są nimi: niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Przesłanki te należy wiązać z sytuacją, która może powstać, gdy zaskarżony do sądu akt administracyjny zostanie wykonany, a następnie na skutek uwzględnienia skargi akt ten zostanie wzruszony. Wykazanie istnienia tych przesłanek spoczywa na stronie.
Z powyższego wynika, że strona skarżąca powinna we wniosku przedstawić taką argumentację, która przekona, iż konsekwencje wykonania zaskarżonego aktu mogą spowodować znaczną szkodę lub doprowadzić do powstania trudnych do odwrócenia skutków. Brak uzasadnienia wniosku lub niewykazanie przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. stanowi wystarczającą podstawę do negatywnego rozpoznania wniosku. Zatem, żądając udzielenia ochrony tymczasowej, strona skarżąca powinna we wniosku wskazać, na której przesłance opiera swoje żądanie oraz je uzasadnić, a także w miarę potrzeby przedstawić stosowne dowody.
Istota niniejszej sprawy sprowadza się do następującej kwestii: czy w świetle złożonego przez spółkę wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji i jego uzasadnienia oraz załączonego do skargi sprawozdania finansowego za [...] sąd pierwszej instancji prawidłowo odmówił spółce wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego kontrolowane postanowienie odpowiada prawu i sąd pierwszej instancji trafnie i w wyczerpujący sposób wyjaśnił spółce, dlaczego jej wniosek nie mógł zostać uwzględniony. Sąd drugiej instancji
w pełni podziela stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zgodnie z którym spółka nie zobrazowała w odpowiedni sposób swojej aktualnej sytuacji materialnej, w związku z czym sąd nie miał podstaw do oceny, czy faktycznie w sprawie wykonanie zaskarżonej decyzji sprowadzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowoduje trudne do odwrócenia skutki. Spółka wprawdzie podała szereg przyczyn, które potencjalnie mogłyby stanowić przesłanki do uwzględnienia wniosku, lecz nie poparła ich stosownym dowodem w postaci np. aktualnej dokumentacji księgowej, z której wynikałoby, jak kształtuje się obecnie jej sytuacja finansowa czy wyciągów z posiadanych rachunków bankowych. Skoro sąd pierwszej instancji nie miał przedstawionej sytuacji finansowej spółki, to nie mógł realnie ocenić, czy wykonanie zaskarżonej decyzji, tj. egzekucja wymierzonej kary, może wpłynąć na kondycję skarżącej spółki w sposób, który należałoby zakwalifikować jako przesłankę udzielenia ochrony tymczasowej.
Podkreślić należy, że to strona skarżąca we wniosku powinna przedstawić na czym konkretnie polega niebezpieczeństwo wyrządzenia szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Strona skarżąca winna tak określić ewentualną szkodę i wskazać na skutki, które trudno będzie odwrócić, by sąd administracyjny mógł stwierdzić, w oparciu o konkretne dane lub twierdzenia, że jej wielkość może być znaczna, a skutki wykonania decyzji istotnie trudne do odwrócenia. Na skarżącej spoczywa obowiązek co najmniej uprawdopodobnienia w sposób rzetelny i jasny istnienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. Podstawą do oceny, że wielkość grożącej szkody może być znaczna, a skutki wykonania decyzji istotnie trudne do odwrócenia, nie może być nieaktualne o prawie półtora roku sprawozdanie finansowe spółki. Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela wątpliwości sądu pierwszej instancji co do zasadności tak umotywowanego wniosku spółki.
Należy podkreślić, że nic nie stoi na przeszkodzie w złożeniu wniosku o zmianę prawomocnego postanowienia o odmowie wstrzymania zaskarżonej decyzji, tym razem prawidłowo uzasadnionego i popartego odpowiednimi dokumentami,
o których wspomniał przykładowo sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Dodatkowo wskazać należy, że w postępowaniu wpadkowym dotyczącym wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji sąd nie dokonuje wstępnej kwalifikacji zasadności skargi, a taki wniosek można wyprowadzić z twierdzeń i wniosków dowodowych zawartych w zażaleniu. Dla oceny przedmiotowego wniosku bez znaczenia jest opinia dendrologiczna czy sprawozdanie z przeprowadzonych czynności detektywistycznych, które to ewentualnie mogą mieć znacznie dla meritum sprawy, a więc rozpoznania samej skargi. Istota niniejszej sprawy, jak już wyżej wskazano, polega na przeanalizowaniu sytuacji finansowo-materialnej spółki w kontekście wysokości wymierzonej jej administracyjnej kary pieniężnej i wpływu wykonania tejże kary na spółkę, tj. czy w sprawie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego sąd pierwszej instancji trafnie uznał, że skarżąca spółka nie zobrazowała aktualnej i rzeczywistej na dzień złożenia skargi sytuacji materialno-finansowej, w związku z czym jej wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.