III OZ 184/24

III OZ 184/24 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2024-05-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-04-09
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Hanna Knysiak - Sudyka
Piotr Korzeniowski /przewodniczący sprawozdawca/
Tamara Dziełakowska
Symbol z opisem
6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne
Ochrona środowiska
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 61 § 3 , art. 193
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2023 poz 1094
art. 86f
Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udział społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  oceny oddziaływania na środowisko (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Piotr Korzeniowski (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Tamara Dziełakowska sędzia del. WSA Hanna Knysiak-Sudyka Protokolant: asystent sędziego Krzysztof Książek po rozpoznaniu w dniu 21 maja 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia E.W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 13 lutego 2024 r., sygn. akt IV SA/Po 16/24 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi E.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia 30 października 2023 r., nr SKO.OŚ.405.135.2022 w przedmiocie określenia środowiskowych uwarunkowań postanawia oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Postanowieniem z 13 lutego 2024 r., sygn. akt IV SA/Po 16/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu po rozpoznaniu wniosku E.W. (dalej: "skarżąca"), odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu (dalej: "SKO") z 30 października 2023 r., nr SKO.OŚ.405.135.2022 w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia, polegającego na budowie fermy drobiu.
W zawartym w skardze wniosku wskazano, że wstrzymanie wykonania zaskarżanej decyzji oraz decyzji będących jej następstwem zapobiegnie negatywnym konsekwencjom w postaci rozpoczęcia realizacji kwestionowanego przedsięwzięcia. W przypadku docelowego zaniechania inwestycji lub budowy jej w innym kształcie, prace poczynione w trakcie rozpatrywania niniejszej skargi mógłby okazać się bezcelowe ekonomicznie i funkcjonalnie.
W ocenie skarżącej przy ocenie ewentualnego wstrzymania wykonania decyzji należy wziąć pod uwagę przede wszystkim aspekt związany ze słusznym interesem mieszkańców, nieuwzględnionym w tej decyzji w sposób kompleksowy. Odziaływania na środowisko oraz zdrowie mieszkańców, którzy znajdują się w bezpośredniej okolicy planowanej inwestycji zostało pominięte. Wobec tego uznać należy, iż niewstrzymanie decyzji, która nie uwzględniała oceny oddziaływania na środowisko dla kwestionowanej inwestycji, może spowodować trudne do odwrócenia skutki, jak również stałoby to w sprzeczności z interesami wielu mieszkańców tej okolicy.
WSA w Poznaniu, odmawiając wstrzymania zaskarżonej decyzji uznał, że powołane przez skarżącą okoliczności nie uzasadniają wstrzymania wykonania decyzji o uwarunkowaniach środowiskowych inwestycji. Zawarty w skardze wniosek nie zawierał bowiem dostatecznej argumentacji mającej znaczenie z punktu widzenia zaistnienia w sprawie przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. w związku z art. 86f ust. 1 i ust. 2a ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1094 ze zm.; dalej: "ustawa ooś"). Zdaniem Sądu I. instancji, poza ogólnymi stwierdzeniami odnoszącymi się do obawy, że wnioskodawca może przejść do realizacji kolejnych etapów inwestycji, a pozytywne rozpatrzenie niniejszej skargi będzie wiązało się z ujemnymi konsekwencjami, skarżąca nie uprawdopodobniła jakichkolwiek konkretnych okoliczności przemawiających za wstrzymaniem wykonania ww. decyzji.
Pismem z 23 lutego 2024 r. skarżąca, reprezentowana przez r.pr., wywiodła zażalenie na postanowienie WSA w Poznaniu z 13 lutego 2024 r., sygn. akt IV SA/Po 16/24. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez błędne uznanie przez Sąd, że skarżąca nie uprawdopodobniła okoliczności, które mogłyby wskazywać na możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków w związku z realizacją przedmiotowej inwestycji oraz naruszenie art. 5, art. 31 ust. 3 oraz 74 Konstytucji RP poprzez naruszenie podstawowych praw przysługujących obywatelowi związanych z ochroną środowiska.
Mając na względzie powyższe zarzuty wniesiono o zmianę postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 13 lutego 2024 r., sygn. akt IV SA/Po 16/24 poprzez "orzeczenie o wstrzymaniu na podstawie art. 61 § 2 pkt 1 p.p.s.a. wykonania zaskarżanej decyzji oraz decyzji będących jej następstwem" oraz zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu wskazano, że niewstrzymanie wykonania decyzji, która nie uwzględniała oceny oddziaływania na środowisko dla kwestionowanej inwestycji, może spowodować trudne do odwrócenia skutki, jak również stałoby to w sprzeczności z interesami wielu mieszkańców tej okolicy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie.
Naczelny Sąd Administracyjny, stosownie do art. 86f ust. 4 ustawy ooś, rozpoznał zażalenie na postanowienie o odmowie wstrzymania wykonania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach na rozprawie.
Podkreślenia wymaga, że aktualne brzmienie art. 86f ustawy ooś ukształtowane zostało ustawą z dnia 13 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2023 r., poz. 1890 dalej: "ustawa nowelizująca", "ustawa zmieniająca"). W uzasadnieniu projektu ustawy nowelizującej wskazano, że: "rozwiązanie wprowadzane w nowym art. 86f ustawy zapewni możliwość stosowania przez sądy administracyjne środków tymczasowych w stosunku do ostatecznych decyzji środowiskowych. Podział procesu uzyskiwania zezwolenia na inwestycję determinuje konieczność określenia przesłanki szczególnej w stosunku do przesłanek określonych w art. 61 ust. 3 p.p.s.a., która stanowić będzie dla sądów administracyjnych podstawę do wstrzymywania decyzji środowiskowej".
Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Trudne do odwrócenia skutki, o których mowa w tym przepisie, zostały zdefiniowane w art. 86f ust. 1 ustawy ooś, jako następstwa wynikające z podjęcia realizacji przedsięwzięcia mogącego znacząco oddziaływać na środowisko, dla którego wydano zaskarżoną decyzję. Stosownie zaś do art. 86f ust. 2a ustawy ooś, Sąd może wstrzymać wykonanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, jeżeli zostanie uprawdopodobnione, że trudne do odwrócenia skutki, o których mowa w ust. 1, nastąpią w konsekwencji określonego w skardze naruszenia prawa lub interesu prawnego.
Innymi słowy, z jednej strony przesłanką wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji środowiskowej jest "znaczna szkoda", przez którą należy rozumieć taką szkodę majątkową lub niemajątkową, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia (por. postanowienia NSA: z dnia 21 listopada 2012 r., sygn. II OZ 1026/12, LEX nr 1248494; z dnia 26 października 2012 r., sygn. II OSK 1841/12, LEX nr 1240712). Z drugiej strony przesłanką uzasadniającą udzielenie ochrony tymczasowej są trudne do odwrócenia następstwa wynikające z podjęcia realizacji przedsięwzięcia mogącego znacząco oddziaływać na środowisko, które nastąpią w konsekwencji określonego w skardze naruszenia prawa lub interesu prawnego.
Argumentacja wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu musi w sposób przekonywujący wskazać na konkretne relacje między brakiem wstrzymania zaskarżonej decyzji, a wystąpieniem zagrożeń z art. 61 § 3 p.p.s.a. Z konstrukcji powyższego przepisu wynika, że na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania przesłanek zawartych w cytowanym przepisie, zaś sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli jest spełniona ustawowa przesłanka określona jako potencjalna możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdyby akt lub czynność zostały wykonane (zob. postanowienie NSA z 8.11.2022 r., II OSK 2321/22, LEX nr 3433102).
Prawidłowo Sąd I. instancji ocenił, że zawarty w skardze wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji środowiskowej pozbawiony był należytego uzasadnienia, co stanowiło podstawę odmowy udzielenia ochrony tymczasowej. Argumentacja przedstawiona przez skarżącą sprowadza się do ogólnych twierdzeń, które nie zostały odniesione do okoliczności niniejszej sprawy. Odnotować należy, że skarżąca, powołując się na trudne do odwrócenia skutki wynikające z wykonania zaskarżonej decyzji ani w zawartym w skardze wniosku, ani w złożonym zażaleniu, w ogólne nie odwołała się do treści art. 86f ustawy ooś.
Rozpatrując wniosek o udzielenie ochrony tymczasowej Sąd nie ocenia, czy zaskarżona decyzja jest wadliwa i należy ją wyeliminować z obrotu prawnego, lecz czy wykonanie tej ostatecznej decyzji przed prawomocnym zakończeniem postępowania sądowoadministracyjnego może spowodować znaczną szkodę lub doprowadzić do powstania trudnych do odwrócenia skutków w przypadku w którym decyzja zostanie wyeliminowana z obrotu prawnego. Wskazuje się na to w piśmiennictwie podnosząc, że "...możliwość wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności winna zapobiegać sytuacjom, kiedy ze względu na wykonanie tego aktu lub czynności ustalenie przez sąd ich niezgodności z prawem i pozbawienie bytu prawnego byłoby pyrrusowym zwycięstwem dla skarżącego." (por. Tadeusz Woś w: Postępowanie Sądowoadministracyjne (red. nauk. Tadeusz Woś), Warszawa 2017, s. 299).
Skarżąca nie przedstawiła okoliczności, z których wynikałoby, że wykonanie ostatecznej decyzji środowiskowej przed prawomocnym zakończeniem postępowania sądowoadministracyjnego spowoduje znaczną szkodę lub doprowadzi do powstania trudnych do odwrócenia skutków. Samo negatywne oddziaływanie przedsięwzięcia na środowisko nie uzasadnia udzielenia ochrony tymczasowej. Rzekomy negatywny wpływ przedsięwzięcia na zdrowie nie został zaś uzasadniony. Wobec treści przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania decyzji środowiskowej, odwołanie się przez skarżącą do słusznego interesu mieszkańców również nie mogło odnieść zamierzonego skutku.
Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że realizacja inwestycji, zanim wszelkie sprawy jej wykonania zostaną prawomocnie zakończone, odbywa się na wyłączne ryzyko inwestora, a niekorzystne dla niego rozstrzygnięcie może spowodować konieczność poniesienia ewentualnych kosztów związanych, np. z rozbiórką wznoszonych obiektów budowlanych (zob. postanowienie NSA z dnia 20 stycznia 2009 r., sygn. akt II OZ 1368/08), a także odpowiedzialność inne następstwa wynikające z jej realizacji.
Na marginesie należy zauważyć, że powoływany przez skarżącą art. 61 § 2 pkt 1 p.p.s.a. dotyczy żądania udzielenia ochrony tymczasowej przez organ administracji publicznej, a nie przez sąd administracyjny, który działa w oparciu o art. 61 § 3 p.p.s.a. Wniosek o wstrzymanie decyzji będących następstwem zaskarżonej decyzji ma zaś charakter ogólny i w sposób oczywisty wykracza poza granice postępowania w przedmiocie wstrzymania wykonania decyzji.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. w związku z art. 86f ust. 1 ustawy ooś i art. 193 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.