III OZ 129/26

III OZ 129/26 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2026-04-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2026-03-18
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Teresa Zyglewska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6135 Odpady
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
IV SA/Wa 1379/25 - Wyrok WSA w Warszawie z 2025-10-14
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2026 poz 143
art. 61 par 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: Sędzia NSA Teresa Zyglewska po rozpoznaniu w dniu 21 kwietnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M.B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 lipca 2025 r., sygn. akt IV SA/Wa 1379/25 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi M.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Siedlcach z dnia 6 marca 2025 r., nr SKO.4000-1700/2024 w przedmiocie nakazania usunięcia odpadów postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Postanowieniem z 17 lipca 2025 r., sygn. akt IV SA/Wa 1379/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: Sąd I instancji, WSA), po rozpoznaniu wniosku M.B., odmówił wstrzymania wykonania decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Siedlcach z 6 marca 2025 r., znak SKO.4000-1700/2024 w przedmiocie nakazania usunięcia odpadów.
W uzasadnieniu wskazano, że M.B. (dalej: skarżący), pismem z 2 maja 2025 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na opisaną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Siedlcach z 6 marca 2025 r. w przedmiocie nakazania usunięcia odpadów.
W skardze zawarty został wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Skarżący powołał się na zbyt krótki termin oraz zbyt duże obciążenie dla jego budżetu w przypadku wykonania obowiązku usunięcia odpadów. Skarżący podkreślił, że prowadzone jest wobec niego postępowanie restrukturyzacyjne w związku z utratą zdolności do wykonywania wymagalnych zobowiązań pieniężnych. Sytuacja finansowa skarżącego uzasadnia w jego ocenie przyjęcie, iż nałożony na niego zaskarżoną decyzją obowiązek wywoła niebezpieczeństwo znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Strona wniosła o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z wydruku z Krajowego Rejestru Zadłużonych na okoliczność uprawdopodobnienia zaistnienia znacznej szkody w przypadku braku wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
Odmawiając wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Sąd I instancji uznał, że skarżący nie przedstawił żadnych dokumentów na potwierdzenie swojej sytuacji finansowej, tym samym uniemożliwił Sądowi ocenę czy zagrożona będzie jego płynność finansowa, a w konsekwencji jego funkcjonowanie, co może spowodować nieodwracalne skutki czy groźbę wyrządzenia znacznej szkody. Załączony do skargi wydruk z Krajowego Rejestru Zadłużonych odnosi się ogólnie do finansowej sytuacji strony skarżącej i potwierdza jedynie okoliczność, iż toczy się postępowanie o zatwierdzenie układu. W ocenie Sądu I instancji, bez dokładnego przedstawienia sytuacji finansowej i majątkowej wnioskodawcy nie jest natomiast możliwa ocena, czy wykonanie zaskarżonej decyzji faktycznie spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącej znacznej szkody, bądź trudne do odwrócenia skutki.
W rezultacie, Sąd I instancji przyjął, iż skarżący nie wykazał istnienia przesłanek do wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu. Natomiast bez okoliczności uzasadniających wystąpienie przesłanki "znacznej szkody" lub "trudnych do odwrócenia skutków", o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. nie jest możliwa ocena wniosku pod kątem spełnienia warunków uzasadniających wstrzymanie zaskarżonego aktu. Skoro zatem skarżący nie wykazał w sposób jednoznaczny, że w sprawie zachodzi realna możliwość zaistnienia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, to brak było podstaw do udzielenia jej ochrony tymczasowej.
Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodził się skarżący i w zażaleniu wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w całości, względnie o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
1. art. 61 § 3 w zw. z art. 163 § 2 p.p.s.a. poprzez wadliwą wykładnię, a w rezultacie niewłaściwe zastosowanie polegające na wadliwym przyjęciu, że w sprawie nie zaistniały przesłanki do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, podczas gdy skarżący wykazał przesłanki do wstrzymania wykonania ww. decyzji (chodzi tu w szczególności o to, że sytuacja finansowa skarżącego w okolicznościach niniejszej sprawy pozwala przyjąć, iż nałożony na niego obowiązek usunięcia odpadów wywoła niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, jak i prowadzonego względem skarżącego postępowania restrukturyzacyjnego), a Sąd I instancji mimo wykazania ww. przesłanek odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji;
2. art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia zaskarżonego postanowienia WSA, które nie zawiera wszystkich elementów, o jakich mowa we wskazanym przepisie i nie odnosi się do wszystkich argumentów zawartych we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji;
3. art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez brak wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji pomimo wykazania ustawowych przesłanek jej wstrzymania oraz konkretnych przyczyn uzasadniających uwzględnienie wniosku. W ocenie wnoszącego zażalenie w sprawie ustalono zbyt krótki termin oraz na zbyt duże obciążenie dla budżetu skarżącego w przypadku wykonania obowiązku usunięcia odpadów (w razie pozytywnego ustalenia, że należały do niego);
4. brak wezwania skarżącego przez WSA do przedłożenia dokumentacji finansowej;
5.wadliwą ocenę dowodów przedłożonego wraz z wnioskiem o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji dowodu w postaci wydruku z KRZ, który obrazuje w sposób dostateczny i aktualny sytuację finansową skarżącego.
W piśmie z 12 sierpnia 2026 r. w uzupełnieniu zażalenia, skarżący wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu ze spisu należności, spisu wierzytelności, jednostronnego rachunku zysków i strat z uwzględnieniem bufora na fakt zaistnienia przesłanek do wstrzymania wykonania decyzji SKO w przedmiocie nałożenia na skarżącego obowiązku usunięcia odpadów w postaci niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
W ocenie skarżącego, wbrew twierdzeniom WSA, skarżący wykazał, że w sprawie zachodzi realna możliwość zaistnienia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2024 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r., poz. 143 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Stosownie zaś do art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Z powyższego wynika, że to na skarżącym ciąży obowiązek wykazania, że spełnione zostały zawarte w nim przesłanki. Sąd natomiast może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli jest spełnione ustawowa przesłanka określona jako potencjalna możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdy akt lub czynność zostanie wykonana. Pokreślić należy, że przepis ten stanowi wyjątek od ogólnej zasady, w myśl której wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności.
Nałożony przez ustawodawcę obowiązek uprawdopodobnienia zaistnienia przesłanki wskazanej w art. 61 § 3 p.p.s.a. nakłada na stronę zobowiązanie przedstawienia konkretnych zdarzeń, które uprawdopodobnią, że wykonanie zaskarżonej decyzji faktycznie spowoduje znaczną szkodę lub powstanie trudnych do odwrócenia skutków. Wniosek powinien zawierać spójną argumentację, popartą faktami oraz ewentualnie odnoszącymi się do nich dowodami, które uzasadniają wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Zadaniem Sądu jest zaś zbadanie czy argumenty przedstawione przez stronę przemawiają (lub nie) za wydaniem postanowienia o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu.
Warunkiem wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności jest zatem wykazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Nie wystarczy samo powtórzenie treści przepisu i powołanie się na szkodę majątkową, a tym bardziej samo wniesienie o zastosowanie ochrony tymczasowej. Uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych zdarzeń świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymanie wykonania aktu jest zasadne. Brak uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu uniemożliwia jego merytoryczną ocenę (vide postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 maja 2004 r., sygn. akt FZ 65/04; z 3 października 2007 r., sygn. akt I OZ 707/07 i z 6 lutego 2009 r., sygn. akt II FZ 39/09 - orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w bazie internetowej na stronie NSA: orzeczenia.nsa.gov.pl).
Jednocześnie należy pamiętać, że możliwość wstrzymania wykonania zaskarżonego orzeczenia na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. nie oznacza, że Sąd jest zobligowany w każdym przypadku – niezależnie od okoliczności sprawy – uwzględnić wniosek strony skarżącej. Wniesienie skargi nie pociąga za sobą automatycznego skutku suspensywności i wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu zależy od oceny Sądu, czy istnieją przesłanki uzasadniające takie rozstrzygnięcie (T. Woś [w:] T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005, s. 294 i nast.).
We wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie uczyniono zadość wskazanych powyżej wymogom. Skarżący w zawartym w skardze wniosku nie przedstawił swojej sytuacji finansowej. Wśród załączników skargi nie znajdują się dokumenty, które przedstawiałyby jego sytuację majątkową, a sama argumentacja przedstawiona we wniosku ma ogólny i powierzchowny charakter. Skarżący nie uprawdopodobnił więc, że zaskarżona decyzja wywoła niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody bądź trudnych do odwrócenia skutków, a więc wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie.
Skarżący nie dołączył do wniosku dokumentów obrazujących jego sytuację finansową i majątkową ani nawet nie przedstawił szczegółowych i zindywidualizowanych twierdzeń w tym zakresie. Wbrew argumentacji skarżącego, Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia zasadnie ocenił, że nie wykazał on czy zachodzą przesłanki zawarte w omawianym przepisie. Brak wiedzy Sądu I instancji w zakresie rzeczywistej (dającej się zweryfikować) sytuacji majątkowej skarżącego nie pozwalał na ocenę spełnienia przesłanek zastosowania ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym.
Jednocześnie nie jest kwestionowane, że wykonanie zaskarżonej decyzji może mieć wpływ na finanse skarżącego, jednakże bez wskazania jaka jest jego rzeczywista sytuacja majątkowa, Sąd I instancji nie mógł dokonać pełnej oceny, czy w sprawie zaistnieje niebezpieczeństwo, o jakim mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Skarżący nie podał informacji dotyczących swoich możliwości finansowych, ani nie dołączył do wniosku dokumentów źródłowych obrazujących sytuację finansową, które mogłyby uprawdopodobnić, że wykonanie decyzji może skutkować powstaniem znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Przedstawione na etapie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego rozstrzygnięcia okoliczności wraz z argumentacją, nie były poparte dokumentacją je potwierdzającą. Ocena skutków jakie wywoła wykonanie zaskarżonej decyzji nie mogła być przeprowadzona w oderwaniu od informacji o aktualnej kondycji finansowej skarżącego.
Jednocześnie pamiętać należy, że wywieranie skutków w sferze finansowej jest często naturalną konsekwencją wykonania decyzji administracyjnej. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami kwestionowanej decyzji, lecz jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego by nie naprawiło (vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 kwietnia 2021 r., sygn. akt I OSK 476/21).
Należy także zauważyć, iż w przypadku, gdy strona we wniosku o wstrzymanie wykonania aktu nie wskaże okoliczności uzasadniających twierdzenie, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, to nie można tego uznać za brak formalny wniosku (art. 49 § 1 p.p.s.a.), lecz za brak przesłanek udzielenia ochrony tymczasowej przez sąd, skutkujący oddaleniem wniosku. Uzasadnienie wniosku nie jest bowiem elementem obligatoryjnym, wpływającym na ważność wniosku i warunkującym jego dopuszczalność, zatem nie podlega uzupełnieniu poprzez wezwanie do uzupełnienia braków formalnych – jak błędnie w zażaleniu twierdzi skarżący. Ma ono za zadanie jedynie wykazanie i uprawdopodobnienie zaistnienia przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, a więc jego niezamieszczenie nie powoduje odrzucenia wniosku, a jedynie uniemożliwia ewentualną ocenę okoliczności sprawy w kontekście przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010 r., art. 61, teza 11 oraz postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 2 października 2013 r., sygn. akt I OZ 848/13 i 16 września 2014 r., sygn. akt I OZ 744/14).
Dodatkowo podkreślić należy, iż przytoczenie dopiero w zażaleniu stosownych okoliczności lub dołączenie określonych dokumentów w omawianym zakresie nie uzasadnia uwzględnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu nawet przy spełnieniu przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a., w przypadku, gdy sądowi nie można zarzucić naruszenia prawa. Zażalenie nie jest bowiem środkiem służącym do uzupełniania złożonego w sprawie wniosku w tym przedmiocie. Jest to jeden z dwóch środków odwoławczych od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych. Postępowanie zażaleniowe ma na celu zweryfikowanie prawidłowości działania Sądu pierwszej instancji przy wydawaniu objętego zażaleniem postanowienia (co wynika z art. 194 § 1 p.p.s.a.), a nie ponowne rozpoznanie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Oznacza to, że w rozpoznawanej sprawie rola Naczelnego Sądu Administracyjnego ogranicza się jedynie do kontroli pod względem zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Przyjęcie odmiennego stanowiska mogłoby stanowić uzasadniony zarzut naruszenia konstytucyjnej zasady dwuinstancyjności postępowania sądowadministracyjnego oraz doprowadzić do niedopuszczalnej sytuacji, w której zażalenie ze środka zaskarżenia stałoby się pismem uzupełniającym kompletny z punktu widzenia wymogów formalnych wniosek o udzielenie ochrony tymczasowej (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 23 kwietnia 2009 r., sygn. akt I OZ 375/09, 29 listopada 2011 r., sygn. akt II OZ 1240/11; 3 marca 2016 r., sygn. akt I FZ 33/16 oraz J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010, s. 212-213). Podanie zatem przez skarżącego dopiero na etapie zażalenia nowych okoliczności na poparcie swojego stanowiska oraz przedstawienie dokumentacji dotyczącej sytuacji finansowej nie mogło odnieść zamierzonego przez nią skutku.
Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się również naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Uzasadnienie postanowienia Sądu I instancji zawiera wszystkie niezbędne elementy wymagane przez ustawę p.p.s.a. i w sposób jasny wskazuje na powody, dla których wniosek skarżącego nie mógł zostać rozpatrzony zgodnie z jego żądaniem.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.