III OW 91/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA rozstrzygnął spór kompetencyjny, wskazując Burmistrza D. jako organ właściwy do rozpatrzenia zgłoszenia zamiaru usunięcia drzew, ponieważ drzewa rosły poza terenem wpisanym do rejestru zabytków.
NSA rozstrzygnął spór kompetencyjny między Burmistrzem D. a Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków w S. dotyczący zgłoszenia zamiaru usunięcia drzew. Burmistrz przekazał sprawę Konserwatorowi, uznając, że drzewa znajdują się na terenie stanowiska archeologicznego wpisanego do rejestru zabytków. Konserwator odmówił właściwości, twierdząc, że drzewa rosną poza terenem zabytkowym. NSA wskazał Burmistrza jako organ właściwy, podkreślając, że ochrona konserwatorska dotyczy tylko części nieruchomości wpisanej do rejestru, a nie całej nieruchomości.
Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzygnął spór kompetencyjny dotyczący zgłoszenia zamiaru usunięcia drzew, zainicjowany przez Burmistrza D. przeciwko Zachodniopomorskiemu Wojewódzkiemu Konserwatorowi Zabytków w S. Spór wyniknął z faktu, że Burmistrz początkowo przekazał sprawę Konserwatorowi, uznając, iż drzewa znajdują się na terenie stanowiska archeologicznego wpisanego do rejestru zabytków. Konserwator jednak odmówił właściwości, argumentując, że zgłoszenie dotyczy drzew rosnących poza terenem wpisanym do rejestru zabytków, a zatem nie podlega jego kompetencjom zgodnie z ustawą o ochronie przyrody. NSA, analizując sprawę, odwołał się do przepisów Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz ustawy o ochronie przyrody. Sąd podkreślił, że zezwolenie na usunięcie drzewa wydaje wójt, burmistrz lub prezydent miasta, chyba że dotyczy to terenu wpisanego do rejestru zabytków, wtedy właściwy jest wojewódzki konserwator zabytków. W oparciu o decyzję z 1969 r., NSA stwierdził, że wpis do rejestru zabytków dotyczył wyłącznie obszaru stanowiska archeologicznego, a nie całej nieruchomości ani jej otoczenia. W związku z tym, NSA wskazał Burmistrza D. jako organ właściwy do rozpoznania sprawy, wyjaśniając, że rozszerzanie kompetencji konserwatora na tereny nieobjęte wpisem do rejestru byłoby nieuprawnione.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Organem właściwym jest organ samorządu terytorialnego (wójt, burmistrz, prezydent miasta), jeśli drzewa rosną na części nieruchomości nieobjętej wpisem do rejestru zabytków.
Uzasadnienie
Zakres ochrony prawnej zabytku nieruchomego determinowany jest decyzją o wpisie do rejestru. Właściwość wojewódzkiego konserwatora zabytków dotyczy wyłącznie terenów wpisanych do rejestru, a nie całej nieruchomości, na której znajduje się zabytek.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
inne
Przepisy (6)
Główne
p.p.s.a. art. 4
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej.
p.p.s.a. art. 15 § § 1 pkt 4
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 15 § § 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozstrzyganie sporów polega na wskazaniu organu właściwego do rozpoznania sprawy.
u.o.p. art. 83a § ust. 1
Ustawa o ochronie przyrody
Zezwolenie na usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości wydaje wójt, burmistrz albo prezydent miasta, a w przypadku gdy zezwolenie dotyczy usunięcia drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości lub jej części wpisanej do rejestru zabytków - wojewódzki konserwator zabytków.
Pomocnicze
u.o.p. art. 83f § ust. 4
Ustawa o ochronie przyrody
Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami art. 3 § pkt 1
Definicja zabytku nieruchomego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Właściwość konserwatora zabytków dotyczy wyłącznie terenów wpisanych do rejestru, a nie całej nieruchomości. Rozszerzanie kompetencji konserwatora na tereny nieobjęte wpisem jest nieuprawnione.
Godne uwagi sformułowania
Zakres ochrony prawnej zabytku nieruchomego determinowany jest decyzją wojewódzkiego konserwatora zabytków o wpisie do rejestru zabytków. Przyjęcie stanowiska, że wojewódzki konserwator zabytków jest właściwy do udzielenia zezwolenia na usunięcie drzewa w każdej sytuacji, gdy drzewo to znajduje się na terenie nieruchomości, na której znajduje się zabytek nieruchomy wpisany do rejestru zabytków, doprowadziłoby do nieuprawnionego rozszerzenia kompetencji wojewódzkiego konserwatora zabytków w stosunku do nieruchomości lub ich części niepodlegających jego ochronie.
Skład orzekający
Piotr Korzeniowski
sprawozdawca
Sławomir Wojciechowski
przewodniczący
Tadeusz Kiełkowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Precyzyjne określenie właściwości organów w sprawach dotyczących usuwania drzew na terenach częściowo objętych ochroną konserwatorską."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji sporu kompetencyjnego między burmistrzem a konserwatorem zabytków w kontekście ustawy o ochronie przyrody i ustawy o ochronie zabytków.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy praktycznego zastosowania przepisów o ochronie zabytków i przyrody, co jest istotne dla wielu samorządów i właścicieli nieruchomości. Pokazuje, jak ważne jest precyzyjne określenie granic ochrony.
“Kto decyduje o wycince drzew na działce z zabytkiem? NSA rozstrzyga spór kompetencyjny.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII OW 91/24 - Postanowienie NSA Data orzeczenia 2025-03-18 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2024-12-24 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Piotr Korzeniowski /sprawozdawca/ Sławomir Wojciechowski /przewodniczący/ Tadeusz Kiełkowski Symbol z opisem 6136 Ochrona przyrody 643 Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami Hasła tematyczne Spór kompetencyjny/Spór o właściwość Skarżony organ Inne Treść wyniku Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy Powołane przepisy Dz.U. 2024 poz 935 art. 4, art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.) Dz.U. 2023 poz 1336 art. 83 ust. 1, art. 83 f ust. 4 Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t. j.) Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Sławomir Wojciechowski Sędziowie: Sędzia NSA Piotr Korzeniowski (spr.) Sędzia WSA (del.) Tadeusz Kiełkowski po rozpoznaniu w dniu 18 marca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza D. o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Burmistrzem D. a Z. Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków w S. przez wskazanie organu właściwego w sprawie zgłoszenia zamiaru usunięcia drzew postanawia wskazać Burmistrza D. jako organ właściwy w sprawie. Uzasadnienie W piśmie z 17 grudnia 2024 r. Burmistrz D. (dalej: "Burmistrz") złożył wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy nim a Zachodniopomorskim Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków w S. (dalej: "Konserwator") przez wskazanie Konserwatora jako organu właściwego w sprawie zgłoszenia zamiaru usunięcia drzew. W uzasadnieniu wniosku Burmistrz wskazał, że w dniu 24 kwietnia 2024 r. do organu wpłynęło zgłoszenie dotyczące zamiaru usunięcia drzew z terenu działek nr [...] i [...] obręb G. w gminie D. Burmistrz ustalił, że na ww. działkach zlokalizowane jest stanowisko archeologiczne wpisane do rejestru zabytków pod nr rej. [...] - Dec. [...] z dnia 15 grudnia 1969 r., a następnie przekazał sprawę Konserwatorowi. Konserwator, zawiadomieniem z 6 grudnia 2024 r. przekazał sprawę Burmistrzowi wskazując, że zgodnie ze złożonym doprecyzowaniem wniosku oraz załączoną do wniosku skorygowaną mapą sytuacyjną z lokalizacją drzew, zgłoszenie dotyczy zamiaru usunięcia drzew poza terenem stanowiska archeologicznego, co oznacza, że nie posiada właściwości w sprawie zgłoszenia zamiaru usunięcia drzew z terenu nie wpisanego do rejestru zabytków. W odpowiedzi na wniosek Konserwator podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Zdaniem Konserwatora, zgłoszenie dotyczy zamiaru usunięcia drzew rosnących poza terenem stanowiska archeologicznego, tj. drzew zlokalizowanych na terenie nie wpisanym do rejestru zabytków. W związku z tym, zgodnie z art. 83a, ust. 1, art. 83f ust. 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1336 ze zm.; dalej: u.o.p.) Konserwator nie posiada kompetencji do rozpatrzenia przedmiotowej sprawy dotyczącej zgłoszenia zamiaru usunięcia drzew z terenu części nieruchomości niewpisanej do rejestru zabytków. Naczelny Sąd Administracyjny zaważył, co następuje: Zgodnie z art. 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Rozstrzyganie sporów polega na wskazaniu organu właściwego do rozpoznania sprawy (art. 15 § 2 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 83a, ust. 1 u.o.p. zezwolenie na usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości wydaje wójt, burmistrz albo prezydent miasta, a w przypadku gdy zezwolenie dotyczy usunięcia drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości lub jej części wpisanej do rejestru zabytków - wojewódzki konserwator zabytków. Ze znajdującej się w aktach sprawy decyzji Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z 15 grudnia 1969 r., nr [...] wynika w sposób niebudzący wątpliwości, że za zabytek uznana została wyłącznie osada otwarta, tj. obszar zabytkowy o wymiarach 200x80 metrów. Z akt sprawy nie wynika, aby do rejestru zabytków została wpisana cała nieruchomość, na której posadowione jest stanowisko archeologiczne, czy też jego otoczenie. Organem właściwym do rozpoznania wniosku o wydanie zezwolenia na wycinkę drzewa, na podstawie art. 83a, ust. 1 u.o.p., jest więc organ samorządu terytorialnego, tj. Burmistrz. Odnosząc się do argumentacji zawartej we wniosku Burmistrza o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego NSA wyjaśnia, że zgodnie z art. 3 pkt 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, zabytek to nieruchomość lub rzecz ruchoma, ich części lub zespoły, będące dziełem człowieka lub związane z jego działalnością i stanowiące świadectwo minionej epoki bądź zdarzenia, których zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na posiadaną wartość historyczną, artystyczną lub naukową. Zakres ochrony prawnej zabytku nieruchomego determinowany jest decyzją wojewódzkiego konserwatora zabytków o wpisie do rejestru zabytków. Przyjęcie stanowiska, że wojewódzki konserwator zabytków jest właściwy do udzielenia zezwolenia na usunięcie drzewa w każdej sytuacji, gdy drzewo to znajduje się na terenie nieruchomości, na której znajduje się zabytek nieruchomy wpisany do rejestru zabytków, doprowadziłoby do nieuprawnionego rozszerzenia kompetencji wojewódzkiego konserwatora zabytków w stosunku do nieruchomości lub ich części niepodlegających jego ochronie (zob. postanowienie NSA z 9 lutego 2023 r., III OW 145/22, LEX nr 3500189 oraz postanowienie NSA z 25 lipca 2019 r., sygn. II OW 39/19). W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 oraz art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji postanowienia.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI