III OW 5/22

III OW 5/22 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2022-10-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-02-03
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Małgorzata Masternak - Kubiak /przewodniczący sprawozdawca/
Mirosław Wincenciak
Tadeusz Lipiński
Symbol z opisem
6136 Ochrona przyrody
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Marszałek Województwa
Treść wyniku
Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 15 § 1 pkt 4 i § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Mirosław Wincenciak sędzia del. WSA Tadeusz Lipiński po rozpoznaniu w dniu 4 października 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta Częstochowy o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Prezydentem Miasta Częstochowa a Marszałkiem Województwa Śląskiego w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku w zakresie wydania zezwolenia na wycinkę drzew postanawia: wskazać Marszałka Województwa Śląskiego jako organ właściwy w sprawie.
Uzasadnienie
Prezydent Miasta Częstochowy wystąpił z wnioskiem do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy nim a Marszałkiem Województwa Śląskiego poprzez wskazanie drugiego z wymienionych organów jako organu właściwego do rozpoznania wniosku w zakresie wydania zezwolenia na wycinkę 8 sztuk drzew zlokalizowanych przy ul. [...] w Częstochowie na terenie działki geodezyjnej o numerze ewidencyjnym [...], obręb [...] – współwłasność Wspólnoty Mieszkaniowej i Gminy Częstochowa.
W uzasadnieniu organ wnioskujący wskazał, że po pierwsze Marszałek Województwa Śląskiego został wskazany jako adresat wniosku z dnia 29 października 2021 r. przez samą Wspólnotę Mieszkaniową [...] w Częstochowie, a po drugie zgodnie z art. 90 ust. 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 1098 z późn. zm.) – dalej: "ustawa o ochronie przyrody", marszałek województwa ma kompetencje w zakresie wydawania zezwoleń na usunięcie drzew i krzewów rosnących na terenach stanowiących własność lub współwłasność Gminy.
W odpowiedzi na wniosek Marszałek Województwa Śląskiego wniósł o rozstrzygnięcie ww. sporu poprzez wskazanie Prezydenta Miasta Częstochowa jako organu właściwego w sprawie. W uzasadnieniu wskazano, że w świetle brzmienia art. 90 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, opowiedzieć się należy za poglądem, iż w odniesieniu do nieruchomości będącej współwłasnością gminy, zmiana właściwości rzeczowej nie zachodzi. Właściwym organem w takim przypadku pozostaje wójt (burmistrz, prezydent miasta). Z konstrukcji tego przepisu wynika, że chodzi tu o takie nieruchomości, które mogą być oddane w użytkowanie wieczyste. Możliwości takiej nie ma w przypadku udziału gminy w prawie własności nieruchomości. Taka też sytuacja ma miejsce w niniejszym sporze kompetencyjnym. Miasto Częstochowa - co bezspornie wynika z treści KW Nr [...] - jest "jedynie" współwłaścicielem nieruchomości. Ten stan faktyczny nie wpisuje się w zredagowaną w art. 90 ust. 1 ustawy przesłankę zmiany właściwości Prezydenta Miasta Częstochowa do wydania zezwolenia na usunięcie drzewa znajdującego się na tej nieruchomości. Z powyższego powodu Marszałek Województwa Śląskiego uznał, że nie staje się w niniejszym sporze właściwym organem, jak chciałby tego wnioskodawca.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329) – dalej: "P.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory kompetencyjne i spory o właściwość, o których mowa w art. 4 P.p.s.a. Zgodnie z art. 4 P.p.s.a. sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Rozstrzyganie sporów polega na wskazaniu organu właściwego do rozpoznania sprawy (art. 15 § 2 P.p.s.a.).
Zgodnie z art. 83a ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, zezwolenie na usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości wydaje wójt, burmistrz albo prezydent miasta, a w przypadku, gdy zezwolenie dotyczy usunięcia drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości lub jej części wpisanej do rejestru zabytków - wojewódzki konserwator zabytków. Ustawodawca przewidział jednak wyjątek od tej zasady. Stosownie do art. 90 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, czynności, o których mowa w art. 83-89, (a więc dotyczy to również wydania zezwolenia na wycięcie drzew), w zakresie w jakim są one wykonywane przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta, w odniesieniu do nieruchomości będących własnością gminy - z wyjątkiem nieruchomości będących w użytkowaniu wieczystym innego podmiotu - wykonuje starosta. Jeżeli natomiast prezydent miasta na prawach powiatu sprawuje funkcję starosty (tak jak ma to miejsce w przedmiotowej sprawie) czynności, o których mowa w art. 83a ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, wykonuje marszałek województwa (art. 90 ust. 2 tej ustawy).
Wyjątek od zasady, że decyzję wydaje wójt, burmistrz lub prezydent miasta podyktowany jest potrzebą uniknięcia sytuacji, w których organ gminy (miasta) wydawałby decyzję o usunięciu drzew z działki, której jest właścicielem lub współwłaścicielem i której gmina (miasto) nie oddała w użytkowanie wieczyste. Z art. 195 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r. poz. 1740 z późn. zm.) wynika, że współwłasność jest formą własności, która może przysługiwać niepodzielnie kilku osobom. Potwierdza to także systematyka ustawy Kodeks cywilny - Dział IV Współwłasność znajduje się w Tytule I Własność. Stąd też brak jest podstaw, żeby wyłączyć zastosowanie art. 90 ust. 2 ustawy o ochronie przyrody, w przypadku, gdy drzewo lub drzewa objęte wnioskiem znajdują się na nieruchomości stanowiącej jedynie współwłasność, a nie wyłączną własność gminy (miasta).
Przedmiotowa działka jest niewątpliwie współwłasnością Miasta Częstochowa, a więc Prezydent Miasta, wykonujący zadania starosty, nie będzie uprawiony do wydania decyzji zezwalającej na usunięcie drzew z przedmiotowej działki. Zgodnie z art. 90 ust. 2 ustawy o ochronie przyrody, organem właściwym będzie natomiast marszałek województwa, w tym przypadku Marszałek Województwa Śląskiego. Takie stanowisko zostało również zajęte przez Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w postanowieniach: z dnia 24 maja 2022 r., sygn. akt III OW 133/21, z dnia 12 kwietnia 2022 r., sygn. akt III OW 174/21 oraz z dnia 21 lipca 2022 r., sygn. akt III OW 212/21, które to stanowisko Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie wraz z przedstawioną tam argumentacją w całości podziela.
Z tych względów i na podstawie art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny wskazał Marszałka Województwa Śląskiego jako organ właściwy w sprawie.