III OW 43/22

III OW 43/22 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2023-02-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-06-22
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Dariusz Chaciński
Jerzy Stelmasiak /przewodniczący sprawozdawca/
Piotr Korzeniowski
Symbol z opisem
6136 Ochrona przyrody
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne
Ochrona środowiska
Skarżony organ
Marszałek Województwa
Treść wyniku
Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 916
art. 90 ust. 2
Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t.j)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Piotr Korzeniowski, Sędzia del. WSA Dariusz Chaciński, po rozpoznaniu w dniu 14 lutego 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta Częstochowy z 15 czerwca 2022 r. znak [...] o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta Częstochowa a Marszałkiem Województwa Śląskiego przez wskazanie organu właściwego w sprawie wydania zezwolenia na wycinkę drzew postanawia: wskazać Marszałka Województwa Śląskiego jako organ właściwy w sprawie.
Uzasadnienie
Wnioskiem z 15 czerwca 2022 r. Prezydent Miasta Częstochowy wniósł o rozstrzygnięcie sporu o właściwość przez wskazanie Marszałka Województwa Śląskiego jako organu właściwego w sprawie wydania zezwolenia na wycinkę 5 sztuk drzew zlokalizowanych przy ul. [...] w [...] na terenie działki geodezyjnej o numerze ewidencyjnym [...], obręb [...], stanowiącej współwłasność Wspólnoty Mieszkaniowej i Gminy Miasto Częstochowa.
W uzasadnieniu Prezydent Miasta Częstochowy wskazał, że pismem z 18 lutego 2022 r. Wspólnota Mieszkaniowa przekazała do Marszałka Województwa Śląskiego wniosek dotyczący usunięcia 5 sztuk drzew zlokalizowanych na powyższej nieruchomości. Następnie pismem z 15 marca 2022 r. Marszałek Województwa przesłał wniosek do Prezydenta Miasta Częstochowy, wskazując organ gminy jako właściwy do jego rozpatrzenia.
W ocenie Prezydenta Miasta Częstochowa, to Marszałek Województwa Śląskiego jest organem właściwym do rozpatrzenia sprawy. Wynika to z tego, że przedmiotowa nieruchomość stanowi współwłasność właścicieli odrębnych lokali i Gminy Miasto Częstochowa. Oznacza to, że prezydent miasta na prawach powiatu podlega wyłączeniu na podstawie art. 24 § 1 pkt 1 i 4 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm., dalej: k.p.a.). Zgodnie natomiast z art. 90 ust. 2 ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. z 2022 r. poz. 916 ze zm., dalej: u.o.p.), marszałek województwa ma kompetencje w zakresie wydawania zezwoleń na usunięcie drzew i krzewów rosnących na terenach stanowiących własność lub współwłasność gminy.
W odpowiedzi na wniosek Marszałek Województwa Śląskiego wniósł o oddalenie wniosku.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Zgodnie z art. 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Rozstrzyganie sporów polega na wskazaniu organu właściwego do rozpoznania sprawy (art. 15 § 2 p.p.s.a.).
Zgodnie z art. 83a ust. 1 u.o.p., zezwolenie na usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości wydaje wójt, burmistrz albo prezydent miasta, a w przypadku, gdy zezwolenie dotyczy usunięcia drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości lub jej części wpisanej do rejestru zabytków - wojewódzki konserwator zabytków. Ustawodawca przewidział jednak wyjątek od tej zasady. Stosownie do art. 90 ust. 1 u.o.p., czynności, o których mowa w art. 83-89 u.o.p. (a więc dotyczy to również wydania zezwolenia na wycięcie drzew), w zakresie w jakim są one wykonywane przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta, w odniesieniu do nieruchomości będących własnością gminy - z wyjątkiem nieruchomości będących w użytkowaniu wieczystym innego podmiotu - wykonuje starosta. Jeżeli natomiast prezydent miasta na prawach powiatu sprawuje funkcję starosty (tak jak ma to miejsce w przedmiotowej sprawie) czynności, o których mowa w art. 83a ust. 1 u.o.p., wykonuje marszałek województwa (art. 90 ust. 2 tej ustawy).
Wyjątek od zasady, że decyzję wydaje wójt, burmistrz lub prezydent miasta podyktowany jest potrzebą uniknięcia sytuacji, w których organ gminy (miasta) wydawałby decyzję o usunięciu drzew z działki, której jest właścicielem lub współwłaścicielem i której gmina (miasto) nie oddała w użytkowanie wieczyste. Z art. 195 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2022 r. poz. 1360 ze zm.) wynika, że współwłasność jest formą własności, która może przysługiwać niepodzielnie kilku osobom. Potwierdza to także systematyka ustawy Kodeks cywilny - Dział IV Współwłasność znajduje się w Tytule I Własność. Stąd też brak jest podstaw, żeby wyłączyć zastosowanie art. 90 ust. 2 u.o.p., w przypadku, gdy drzewo lub drzewa objęte wnioskiem znajdują się na nieruchomości stanowiącej jedynie współwłasność, a nie wyłączną własność gminy (miasta).
Przedmiotowa działka jest niewątpliwie współwłasnością Miasta Częstochowa, a więc Prezydent Miasta, wykonujący zadania starosty, nie będzie uprawiony do wydania decyzji zezwalającej na usunięcie drzew z przedmiotowej działki. Zgodnie z art. 90 ust. 2 ustawy o ochronie przyrody, organem właściwym będzie natomiast marszałek województwa, w tym przypadku Marszałek Województwa Śląskiego. Takie stanowisko zostało również zajęte przez Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w postanowieniach z 4 października 2020 r., sygn. akt III OW 5/22, z 24 maja 2022 r., sygn. akt III OW 133/21, z 12 kwietnia 2022 r., sygn. akt III OW 174/21 oraz z 21 lipca 2022 r., sygn. akt III OW 212/21, które to stanowisko Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w tej sprawie wraz z przedstawioną tam argumentacją w całości podziela.
Z tych względów i na podstawie art. 4 w związku z art. 15 § 2 ustawy p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.