III OSK 929/25

III OSK 929/25 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-10-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-05-22
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Kazimierz Bandarzewski /sprawozdawca/
Mirosław Wincenciak /przewodniczący/
Sławomir Wojciechowski
Symbol z opisem
6145 Sprawy dyrektorów szkół
6411 Rozstrzygnięcia nadzorcze dotyczące gminy; skargi organów gminy na czynności nadzorcze
Hasła tematyczne
Oświata
Sygn. powiązane
III SA/Gl 7/25 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2025-02-27
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1465
art. 91 ust. 1 i 4
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 238 § 1, art. 239 § 1, art. 229 ust. 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 148, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
art. 7, art. 63
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Mirosław Wincenciak Sędziowie: Sędzia NSA Sławomir Wojciechowski Sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski (spr.) Protokolant: starszy asystent sędziego Łukasz Mazur po rozpoznaniu w dniu 8 października 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Wojewody Śląskiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 27 lutego 2025 r. sygn. akt III SA/Gl 7/25 w sprawie ze skargi Gminy [...] na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Śląskiego z dnia 31 października 2024 r. nr [...] w przedmiocie skargi na działanie Dyrektora Szkoły [...] w [...] 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę, 2. zasądza od Gminy [...] na rzecz Wojewody Śląskiego kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 27 lutego 2025 r. sygn. akt III SA/Gl 7/25, po rozpoznaniu sprawy ze skargi Gminy [...] (dalej Gmina, skarżąca) na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Śląskiego z dnia 31 października 2024 r. nr [...] w przedmiocie skargi na działanie Dyrektora Szkoły [...] w [...] uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie (pkt 1), a także zasądził od Wojewody Śląskiego na rzecz strony skarżącej 480 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego (pkt 2).
W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał w pierwszej kolejności, że Wojewoda Śląski rozstrzygnięciem nadzorczym z dnia 31 października 2024 r. nr [...] stwierdził nieważność uchwały nr [...] Rady Miasta [...] z dnia 26 września 2024 r. w sprawie skargi na działanie Dyrektora Szkoły [...] w [...], zwanej dalej uchwałą w całości jako sprzecznej z art. 229 pkt 3 i art. 238 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572 z późn. zm.) zwanej dalej K.p.a. Uchwała została doręczona Wojewodzie w dniu 2 października 2024 r. Rada Miasta w podstawie prawnej uchwały powołała art. 229 pkt 3 K.p.a. i art. 18b ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2024 r. poz. 1465) zwanej dalej u.s.g. jako przepisów stanowiących o kompetencji Rady Miasta do rozpatrzenia skargi na kierownika gminnej jednostki organizacyjnej oraz o trybie rozpatrzenia skargi przez Komisję Skarg, Wniosków i Petycji.
W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach stwierdził, że spór w sprawie koncentruje się wokół ustalenia, czy organ nadzoru zasadnie stwierdził nieważność uchwały w całości, jako sprzecznej z art. 229 pkt 3 i art. 238 § 1 K.p.a.
Oceniając przebieg postępowania Sąd stwierdził, że w niniejszej sprawie nie ma miejsca istotne naruszenie art. 229 pkt 3 K.p.a. Jak wynika z tej regulacji prawnej, jeżeli przepisy szczególne nie określają innych organów właściwych do rozpatrywania skarg, jest organem właściwym do rozpatrzenia skargi dotyczącej zadań lub działalności wójta (burmistrza lub prezydenta miasta) i kierowników gminnych jednostek organizacyjnych, z wyjątkiem spraw określonych w pkt 2 - rada gminy. W przedmiotowej sprawie wniesiona przez skarżącą na podstawie art. 227 K.p.a. skarga na działalność Dyrektora Szkoły [...] w [...] uruchomiła jednoinstancyjne postępowanie administracyjne o charakterze uproszczonym i Rada Miasta uznała swoją właściwość do jej załatwienia. Świadczy o tym okoliczność, że przekazała skargę do wyjaśnienia przez Komisję Skarg Wniosków i Petycji. Ta z kolei, po przeprowadzonym postępowaniu wskazała, że właściwymi dla określenia skutków prawnych zarzutów skarżącej są: organ nadzoru pedagogicznego, Państwowa Inspekcja Pracy oraz sąd powszechny - sąd pracy i wobec tego rekomendowała Radzie nie zajmować stanowiska w sprawie.
W niniejszej sprawie Wojewoda dopatruje się istotnego naruszenia obowiązującego prawa w przyjętym w § 1 uchwały sposobie rozpatrzenia skargi, a mianowicie o "niezajęciu stanowiska" jako takiego, który nie znajduje uzasadnienia w obowiązujących przepisach prawa. Sąd nie podzielił tego stanowiska z dwóch powodów. Po pierwsze, choć ustawodawca nie definiuje zakresu pojęcia "istotnego naruszenia prawa", to jednak należy oczekiwać, że w rozstrzygnięcie nadzorczym Wojewoda wskaże precyzyjnie konkretny przepis prawa, który został naruszony w wyniku podjęcia przez radę gminy uchwały. Jak słusznie zauważył WSA w Łodzi naruszenie prawa nie może być dorozumiane, nie może też być wyprowadzone w drodze analogii czy też oceny racjonalności (lub jej braku) rozwiązań prawnych (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 14 stycznia 2004 r., sygn. akt II SA/Łd 1518/03). Tym samym rozstrzygnięcie nadzorcze o stwierdzeniu nieważności uchwały przez organ nadzoru może być wydane tylko wtedy, gdy uchwała taka pozostaje w wyraźnej sprzeczności z określonym przepisem prawa. Dochodzenie do wniosku, iż uchwała jest sprzeczna z prawem, w drodze wykładni określonych przepisów prawnych, a szczególnie gdy zachodzić może w tym przedmiocie niejednolitość poglądów prawnych może powodować negatywne następstwa społeczne, niezamierzone przez ustawodawcę w postaci ograniczania samodzielności organów samorządu terytorialnego przez organy nadzoru. Dlatego orzeczenia organów nadzoru powinny mieć zawsze niebudzącą wątpliwości podstawę prawną. Aby zastosować przewidziany przez ustawę środek nadzoru, właściwy organ musi w sposób niebudzący wątpliwości wykazać sprzeczność postanowień badanej uchwały z prawem, wyjaśniając sens przepisów, które - w jego ocenie - zostały naruszone, oraz wypływające z nich dyrektywy - nakazy i zakazy (por. wyrok NSA OZ w Lublinie z dnia 12 października 1990 r., sygn. akt SA/Lu 663/90).
W ocenie Sądu taka właśnie sytuacja ma miejsce w badanej sprawie. Wojewoda zarzucając Gminie podjęcie rozstrzygnięcia po rozpatrzeniu skargi w sposób nieprzewidziany w przepisach prawa nie wskazuje jednocześnie, który przepis prawny w ten sposób został naruszony. Opierając swoje stanowisko na wykładni art. 238 § 1 w związku z art. 239 § 1 K.p.a. Wojewoda utożsamia załatwienie skargi tylko z konkretnym rozstrzygnięciem organu rozpatrującego skargę, jakim jest uznanie skargi za zasadną lub bezzasadną. Tymczasem przepisy Działu VIII Rozdziału 2 Skargi Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczące rozpoznawania skarg określają przedmiot skargi (art. 227), organy właściwe do rozpatrywania skarg (art. 229-230), możliwości przekazania skargi organowi właściwemu lub organowi niższego stopnia (art. 231-232), ewentualne skutki wniesienia skarg w sprawie indywidualnej (art. 233), w sprawie, w której toczy się postępowanie administracyjne (art. 234-236), maksymalne terminy załatwiania skarg (art. 237) oraz niezbędne elementy zawiadomienia o sposobie załatwienia skargi (art. 238 i 239). Żaden z wymienionych przepisów wprost nie stanowi o sposobie załatwienia skargi. A skoro tak, to nie można skutecznie postawić Gminie zarzutu istotnego naruszenia prawa poprzez rozpatrzenie skargi poprzez "niezajęcie stanowiska".
Po drugie, istotą obowiązku właściwego organu, o którym mowa w art. 229 K.p.a. jest rozpatrzenie skargi i jej załatwienie (por. art. 238 ust. 1 K.p.a.). W badanej sprawie Gmina przeprowadziła wyjaśniające postępowanie skargowe a więc skargę rozpatrzyła. Po stwierdzeniu braku instrumentów prawnych, zastosowanie których dało by jej możliwość obiektywnego ustalenia czy skarga jest zasadna czy też nie, rozstrzygnęła skargę w ten sposób, że "nie zajęła stanowiska". W ocenie Sądu Gmina tym samym nie naruszyła istotnie prawa.
Po trzecie, brak jest podstaw do przyjęcia przez Wojewodę, że zastosowany przez Gminę sposób załatwienia skargi jako "nie zajmuje stanowiska" to inaczej uznanie skargi za bezzasadną. Jest to interpretacja zakresu merytorycznego podjętego przez Gminę rozstrzygnięcia. Sąd pierwszej instancji w niniejszej sprawie, w pełni podzielił pogląd wyrażony w wyroku NSA z 8 lutego 2013 r., sygn. akt I OSK 2639/12, że wojewoda, w ramach postępowania nadzorczego może badać prawidłowość postępowania Rady Miasta ale wyłącznie co do wymogów formalnych związanych z trybem rozpatrywania skargi (np. podjęcia uchwały wymaganą większością głosów, uprawnień osób nad nią głosujących i sporządzenia zawiadomienia o sposobie jej załatwienia (art. 227-240 K.p.a.), a nie oceniać, czy organ słusznie bądź niesłusznie skargę odrzucił, czy też uznał skargę za zasadną. Takiej kompetencji nie posiadają także sądy administracyjne. Wobec tego zarzuty Wojewody co do naruszenia art. 238 § 1 K.p.a. co do konstrukcji zawiadomienie o sposobie załatwienia skargi są niezasadne.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł Wojewoda Śląski, zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił:
1) naruszenie prawa materialnego tj.:
a) art. 91 ust. 1 i 4 u.s.g. w związku z art. 238 § 1 i art. 239 § 1 oraz w związku z art. 229 pkt 3 K.p.a. poprzez błędną wykładnię pojęcia "załatwienia skargi" i przyjęcie, że jeśli rada gminy "nie zajęła stanowiska" to znaczy, że załatwiła skargę, gdy tymczasem taki sposób działania nie jest rozpoznaniem merytorycznym skargi, gdyż rada nie wypowiedziała się co do podniesionych w skardze zarzutów, a tym samym uchwała naruszała prawo w sposób istotny;
b) art. 91 ust. 1 i 4 u.s.g. w związku z art. 238 § 1 K.p.a. w związku art. 7 i art. 63 Konstytucji RP poprzez błędną wykładnię przepisów, a w konsekwencji nieprawidłowe zrealizowanie prawa do składania skarg, co miało swój wyraz nierozpatrzeniu merytorycznym skargi, przez co uchwała naruszyła prawo w sposób istotny;
2) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 148 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.) zwanej dalej P.p.s.a. w związku z art. 151 P.p.s.a. w związku z art. 91 ust. 1 i 4 u.s.g. i w związku z art. 238 § 1 i art. 239 § 1 K.p.a. przez uchylenie rozstrzygnięcia nadzorczego, w sytuacji gdy skargę należało oddalić, bowiem spełnione zostały przesłanki, by uchwałę uznać za nieważną z uwagi na istotne naruszenie prawa, gdyż "niezajęcie stanowiska" przez radę oznacza że nie rozpoznała skargi, a zatem sąd niewłaściwie zastosował te przepisy, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem skutkowało uchyleniem rozstrzygnięcia nadzorczego zamiast oddaleniem skargi.
W oparciu o powyższe zarzuty w skardze kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz rozpoznanie sprawy co do istoty poprzez oddalenie skargi, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach. Jednocześnie Wojewoda wniósł o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych, a także oświadczył, że zrzeka się rozprawy.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Gmina [...] wniosła o jej oddalenie w całości, zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wedle norm przepisanych, a także rozpoznanie sprawy na rozprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę przesłanki uzasadniające nieważność postępowania wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a. oraz przesłanki uzasadniające odrzucenie skargi bądź umorzenie postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym, stosownie do treści art. 189 P.p.s.a. Żadna z powyższych przesłanek w tej sprawie nie zaistniała.
Rozpoznając sprawę Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi. Związanie granicami skargi oznacza związanie podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej oraz jej wnioskami. Naczelny Sąd Administracyjny bada przy tym wszystkie podniesione przez stronę skarżącą kasacyjnie zarzuty naruszenia prawa (tak NSA w uchwale pełnego składu z 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09, opubl. w ONSAiWSA 2010 z. 1 poz. 1).
Zgodnie z art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a także 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Stosownie do treści art. 176 P.p.s.a. strona skarżąca kasacyjnie ma obowiązek przytoczyć podstawy skargi kasacyjnej wnoszonej od wyroku Sądu pierwszej instancji i szczegółowo je uzasadnić wskazując, które przepisy ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało i jaki miało wpływ na wynik sprawy. Rola Naczelnego Sądu Administracyjnego w postępowaniu kasacyjnym ogranicza się do skontrolowania i zweryfikowania zarzutów wnoszącego skargę kasacyjną.
Skarga kasacyjna jest zasadna.
W sytuacji, gdy skarga kasacyjna zarzuca naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania, co do zasady w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania (por. wyrok NSA z 27 czerwca 2012 r. sygn. akt II GSK 819/11; wyrok NSA z 26 marca 2010 r. sygn. akt II FSK 1842/08; wyrok NSA z 4 czerwca 2014 r. sygn. akt II GSK 402/13; wyrok NSA z 17 lutego 2023 r. sygn. akt II GSK 1458/19; wyrok NSA z 1 marca 2023 r. sygn. akt I FSK 375/20). Tym niemniej okoliczności tej sprawy przemawiają za koniecznością rozpoznania w pierwszej kolejności zarzutów naruszenia prawa materialnego. Prawidłowa wykładnia przepisów prawa materialnego determinuje w tej sprawie zakres postępowania dowodowego, jakie winno zostać przeprowadzone przez organ wykonujący administrację i zarazem interpretacja prawa materialnego w inny sposób rzutuje na wywiązanie się przez organ z obowiązków o charakterze procesowym (wyrok NSA z 12 lipca 2011 r. sygn. akt I OSK 597/11. Sytuacja taka ma miejsce w niniejszej sprawie.
Trafnie zarzuca strona skarżąca kasacyjnie naruszenie przez Sąd pierwszej instancji art. 91 ust. 1 u.s.g. w związku z art. 238 § 1 oraz art. 229 pkt 3 K.p.a. poprzez błędną wykładnię pojęcia "załatwienia skargi" i przyjęcie, że jeśli rada gminy "nie zajęła stanowiska" to znaczy, że załatwiła skargę, gdy tymczasem taki sposób działania nie jest rozpoznaniem merytorycznym skargi ponieważ rada gminy nie wypowiedziała się co do podniesionych w skardze zarzutów, a tym samym uchwała naruszała prawo w sposób istotny.
Zgodnie z art. 229 pkt 3 K.p.a. w przypadku, gdy przepisy szczególne nie określają innych organów właściwych do rozpatrywania skarg, rada gminy jest organem właściwym do rozpatrzenia skargi dotyczącej zadań lub działalności kierowników gminnych jednostek organizacyjnych, z wyjątkiem spraw należących do zadań zleconych z zakresu administracji rządowej. Sprawa objęta skargą na działalność Dyrektor Szkoły [...] w [...] nie stanowi sprawy z zakresu administracji rządowej przekazanej samorządowi do wykonywania. Tym samym Rada Miasta [...] była właściwym rzeczowo i miejscowo organem do załatwienia skargi na działalność kierownika gminnej jednostki organizacyjnej wykonującej zadania własne samorządu. Właściwości w tej sprawie Rady Miasta [...] nie kwestionuje też sama Rada.
Istota sporu sprowadza się do oceny sposobu rozpoznania skargi wniesionej w trybie działu VIII rozdziału 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 238 § 1 K.p.a. zawiadomienie o sposobie załatwienia skargi powinno zawierać: oznaczenie organu od którego pochodzi, wskazanie w jaki sposób skarga została załatwiona oraz podpis z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego osoby upoważnionej do załatwienia skargi. Zawiadomienie o odmownym załatwieniu skargi powinno zawierać ponadto uzasadnienie faktyczne i prawne oraz pouczenie o treści art. 239 tej ustawy. Jak wynika z przytoczonej treści ww. przepisu, jednym z obligatoryjnych elementów zawiadomienia o sposobie załatwienia skargi jest wskazanie sposobu jej załatwienia. Analiza przepisów działu VIII Kodeksu postępowania administracyjnego pozwala stwierdzić, że skargi wniesione w tym trybie podlegają załatwieniu w jeden z następujących sposobów: 1) przekazanie skargi organowi właściwemu zawiadamiając równocześnie o tym skarżącego albo wskazanie mu właściwego organu (art. 231 K.p.a.), 2) przekazanie skargi organowi wyższego stopnia (art. 232 K.p.a.), 3) wszczęcie na podstawie skargi postępowania skargowego lub administracyjnego z urzędu w sprawie indywidualnej, która nie była i nie jest przedmiotem postępowania administracyjnego (art. 233 K.p.a.), 4) przekazanie skargi organowi prowadzącemu postępowanie, jeżeli skarga złożona jest w sprawie, w której toczy się postępowanie administracyjne (art. 234 pkt 1 K.p.a.), 5) inicjowanie wszczęcia na podstawie skargi postępowania administracyjnego, jeżeli skarga pochodzi od innych osób niż strony i na jej podstawie organ powinien wszcząć z urzędu postępowanie (art. 234 pkt 2 K.p.a.), 6) w zależności od treści skargi wszczęcie na jej podstawie postępowania wznowieniowego, nieważnościowego lub postępowania mającego na celu uchylenie bądź zmianę ostatecznej decyzji, jeżeli skarga dotyczy sprawy zakończonej ostateczną decyzją (art. 235 § 1 K.p.a.), 7) załatwienie skargi lub odmowa jej załatwienia (art. 238 § 1 i § 2 K.p.a.), 8) podtrzymanie przez organ swojego stanowiska bez zawiadamiania o tym skarżącego w przypadku, gdy w poprzednim stanowisku uznano skargę za bezzasadną i bezzasadność wykazano w odpowiedzi na skargę, a ten sam skarżący ponowił skargę bez wskazania nowych okoliczności (art. 239 K.p.a.).
Wskazane sposoby zakończenia postępowania skargowego nie znają przypadku nierozpoznania skargi, jeżeli dany organ jest właściwy do rozpoznania skargi i zarazem dana skarga nie dotyczy już toczącego się postępowania administracyjnego bądź też nie jest skierowana wobec decyzji ostatecznej kończącej dane postępowanie. Taka sytuacja ma miejsce w tej sprawie. Rada Miasta [...] rozpoznając skargę ani nie wskazała na odmowę załatwienia skargi, ani też na jej załatwienie. Rozstrzygniecie w przedmiocie skargi to "niezajęcie stanowiska". Takiego sposobu załatwienia skargi nie znają przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Tym samym rada gminy nie może podjąć uchwały "o niezajęciu stanowiska" w sprawie skargi na kierownika gminnej jednostki organizacyjnej realizującej zadawania własne gminy, złożonej w trybie działu VIII Kodeksu postępowania administracyjnego. Brak zajęcia stanowiska nie stanowił załatwienia skargi. Jeżeli Rada Miasta [...] uznała, że nie jest właściwa do rozpoznania skargi, to wówczas powinna stosownie do treści art. 231 § 1 K.p.a. przekazać niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie siedmiu dni, taką skargę właściwemu organowi, zawiadamiając równocześnie o tym skarżącą albo wskazać jej właściwy organ. Skoro takiej czynności nie podjęła, to miała obowiązek ją rozpatrzyć i odpowiednio załatwić sprawę nią objętą.
Trafnie też strona skarżąca kasacyjnie podnosi zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji prawa materialnego poprzez dokonanie błędnej wykładni art. 91 ust. 1 u.s.g. w związku z art. 238 § 1 K.p.a. i w związku z art. 7 oraz art. 63 Konstytucji RP skutkujące nieprawidłowych realizowaniem prawa do składania skarg, co miało swój wyraz nierozpatrzeniu merytorycznym skargi skutkiem czego prawidłowo organ nadzoru stwierdził nieważność uchwały o niezajmowaniu stanowiska po rozpoznaniu skargi D. J.. Tak podjęta uchwała naruszała prawo w sposób istotny.
Zgodnie z powołanym art. 91 ust. 1 u.s.g. każda uchwała, która w istotny sposób narusza prawo powinna być unieważniona przez organ nadzoru. Uchwała Rady Miejskiej w [...] z dnia 26 września 2024 r. nr [...] zawierała wadę istotną polegającą na rozpoznaniu skargi wniesionej w trybie przepisów działu VIII Kodeksu postępowania administracyjnego w sposób nieznany tym przepisom. Tym samym Rada Miasta [...] naruszyła art. 7 Konstytucji RP, zgodnie z którym każdy organ władzy publicznej działa na podstawie i w granicach prawa. Takim organem jest także Rada Miasta [...].
Naruszony został także art. 63 Konstytucji RP, ponieważ przepis ten przyznaje każdemu prawo do składania m.in. skarg w interesie własnym do organów władzy publicznej w związku z wykonywanymi przez nie zadaniami publicznymi i tryb rozpatrywania skarg określa m.in. Kodeks postępowania administracyjnego. Z przepisu tego wynika obowiązek przyjęcia skargi, jej rozpatrzenia oraz udzielenia na nią odpowiedzi. Z tego przepisu konstytucyjnego wynika, że treść przepisów ustawowych należy interpretować w takim kierunku, aby gwarantować rzeczywistą możliwość wystąpienia do organów władzy publicznej. Rzeczywista możliwość występowania ze skargą powinna być powiązana z obowiązkiem właściwego organu do jej rozpatrzenia. Nie jest takim rozpatrzeniem "niezajmowanie stanowiska" na wniesioną skutecznie i do właściwego organu skargę.
Nie jest zasadny zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 91 ust. 4 u.s.g. Przepis ten stanowi, że nie stwierdza się nieważności uchwały wydanej z nieistotnym naruszeniem prawa. W tej sprawie Sąd pierwszej instancji nie stosował ww. przepisu i nie wskazał, że unieważniona rozstrzygnięciem nadzorczym uchwała obarczona jest jakąkolwiek wadą, chociażby nieistotnego naruszenia prawa. Tym samym zarzucenie w skardze kasacyjnej Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach naruszenia przepisu prawa materialnego, którego Sąd ten nie zastosował i nie miał podstaw do zastosowania nie może być uznane za zasadne.
Nie jest też zasadny zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 239 § 1 K.p.a. Przepis ten reguluje, o czym już była mowa, kompetencje organu właściwego do rozpoznania skargi w przypadku, gdy skarżący już raz wniósł skargę i skarga ta został uznana za bezzasadną i ten sam skarżący wnosi po raz kolejny skargę bez wskazania nowych okoliczności, a więc w istocie tożsamą skargę w stosunku do poprzedniej. Zgodnie z powołanym art. 239 § 1 K.p.a. w takiej sytuacji rozpoznanie tej kolejnej skargi może polegać na tym, że właściwy do jej rozpatrzenia organ podtrzyma swoje poprzednie stanowisko z odpowiednią adnotacją w aktach sprawy bez zawiadamiania skarżącego. Taka sytuacja nie miała miejsca w tej sprawie i nie wynika ani z uzasadnienia uchwały Rady Miasta [...] z dnia 26 września 2024 r. nr [...], ani też z rozstrzygnięcia nadzorczego Wojewody Śląskiego z dnia 31 października 2024 r. nr [...], aby przedmiotem sprawy było rozpatrzenie kolejnej skargi tej samej skarżącej. Także tego faktu nie stwierdził Sąd pierwszej instancji.
Przechodząc do kontroli zaskarżonego wyroku w zakresie zarzutu naruszenia przepisu postępowania stwierdzić należy, że także i ten zarzut jest zasadny. Trafnie podnosi strona skarżąca kasacyjnie naruszenie przez Sąd pierwszej instancji art. 148 P.p.s.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy w związku z art. 91 ust. 1 u.s.g. i w związku z art. 238 § 1 K.p.a. przez uchylenie rozstrzygnięcia nadzorczego, w sytuacji gdy skargę należało oddalić, bowiem spełnione zostały przesłanki uznania zaskarżonej uchwały za nieważną z uwagi na istotne naruszenie prawa. Trafnie podnosi się w skardze kasacyjnej, że "niezajęcie stanowiska" przez Radę Miasta [...] oznacza brak jakiegokolwiek rozpoznania skargi, a tym samym brak przeprowadzenia należytej kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia nadzorczego.
Nie można uznać za prawidłowe stanowisko Sądu pierwszej instancji który stwierdził, że w tej sprawie Rada Miasta [...] rozpatrzyła skargę, a tym samym zaskarżone rozstrzygniecie nadzorcze podlegało na podstawie art. 148 P.p.s.a. uchyleniu. Nie można bowiem uznać, że rozstrzygnięcie skargi mogłoby polegać na stwierdzeniu braku możliwości oceny samej skargi, a tak stwierdził to Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach. Jeżeli dany organ uznaje się za właściwy do rozpoznania skargi, to skutkiem tego powinna być ocena, czy skarga jest zasadna lub też nie jest zasadna wraz z uzasadnieniem takiego stanowiska. W tej zaś sprawie Sąd pierwszej instancji uznał, że Rada Miasta [...] jest właściwa do rozpoznania skargi, ale zarazem stwierdził, że zgodnie z prawem nie ma możliwości rozpoznania skargi. Wadą było uznanie, że tak sformułowany wzajemnie wykluczający się przekaz jest zgodny z prawem.
Wskazane wyżej przez Naczelny Sąd Administracyjny motywy i przyjęte oceny stanowią wystarczającą podstawę do uwzględnienia skargi kasacyjnej Wojewody Śląskiego i uchylenia zaskarżonego wyroku. Ponieważ sama istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, to działając na podstawie art. 188 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę Gminy [...] na rozstrzygniecie nadzorcze Wojewody Śląskiego z dnia 31 października 2024 r. nr [...] w przedmiocie skargi na działanie Dyrektora Szkoły [...] w [...]. Kontrolując zaskarżone rozstrzygniecie nadzorcze organu nadzoru Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga jest niezasadna i Wojewoda Śląski nie naruszył art. 91 ust. 1 u.s.g. w związku z art. 229 pkt 3 K.p.a. oraz art. 238 § 1 K.p.a. stwierdzając nieważność uchwały Rady Miasta [...] z dnia 26 września 2024 r. nr [...]
w sprawie skargi na działanie Dyrektora Szkoły [...] w [...]. Trafnie organ nadzoru stwierdził, że uchwała ta została wydana z istotnym naruszeniem prawa.
Tym samym w punkcie pierwszym wyroku Naczelny Sąd Administracyjny uchylił na podstawie art. 188 P.p.s.a. zaskarżony wyrok i stosując art. 151 w związku z art. 193 P.p.s.a. oddalił skargę Gminy [...].
W punkcie drugim Naczelny Sąd Administracyjny orzekł o kosztach postępowania na podstawie art. 203 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi kasacyjnej, stronie która wniosła tę skargę należy się zwrot poniesionych przez nią niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego od skarżącego, jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi kasacyjnej został uchylony wyrok sądu pierwszej instancji uwzględniający skargę. W związku z tym w tej sprawie należało od Gminy [...] zasądzić na rzecz Wojewody Śląskiego kwotę 360 złotych stanowiącą zwrot kosztów postępowania kasacyjnego. Koszty te obejmują wynagrodzenie radcy prawnego będącego pełnomocnikiem strony skarżącej kasacyjnie obliczone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935 z późn. zm.).