III OSK 789/25

III OSK 789/25 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-09-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-04-29
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Piotr Korzeniowski /przewodniczący sprawozdawca/
Sławomir Wojciechowski
Tadeusz Kiełkowski
Symbol z opisem
6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne
Ochrona przyrody
Sygn. powiązane
IV SA/Wa 1832/24 - Wyrok WSA w Warszawie z 2024-10-15
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 184, art. 190
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Piotr Korzeniowski (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Sławomir Wojciechowski sędzia del. WSA Tadeusz Kiełkowski Protokolant: starszy asystent sędziego Agnieszka Żak po rozpoznaniu w dniu 30 września 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej E.Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 października 2024 r. sygn. akt IV SA/Wa 1832/24 w sprawie ze skargi E.Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 24 listopada 2020 r. nr KOC/4540/Oś/20 w przedmiocie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzew oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 15 października 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: Sąd I instancji), sygn. akt IV SA/Wa 1832/24, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 października 2024 r. sprawy ze skargi E.Z. (dalej: skarżący) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie (dalej: SKO, Kolegium) z 24 listopada 2020 r. nr KOC/4540/OŚ/20 w przedmiocie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzew, oddalił skargę.
W skardze kasacyjnej przedstawionej w piśmie z 12 grudnia 2024 r. E.Z. (dalej: skarżący kasacyjnie), reprezentowany przez r.pr., na podstawie art. 173 § 1 oraz 177 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zaskarżył w całości wyrok Sądu I instancji.
Skargę kasacyjną oparto na podstawie art. 174 pkt. 2 p.p.s.a. Sądowi I instancji zarzucono, że w swojej ocenie prawnej naruszył przepisy prawa procesowego nie dokonując wnikliwej kontroli stosowania prawa procesowego przez organy administracji, tj. zarzucił zastosowanie art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (tj. Dz. U. z 2024r. poz. 1478) i niezastosowanie art. 88 ust. 7 ustawy o ochronie przyrody i niezastosowanie art. 8 k.p.a., także zarzucił niezastosowanie art. 7 i 77 k.p.a. w zw. z art. 84 k.p.a. i 81a, k.p.a. i art. 86 ust. 1 pkt 4 ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, przez:
1) nieuwzględnienie znaczenia dla rozstrzygnięcia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 lipca 2024 r. sygn. akt III OSK 2501/22 przy ocenie stosowania przez organy administracji art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody i niedostrzeżenie, że sposób stosowania tego przepisu przez organ administracji wykracza poza granice wyznaczone w wyroku TK z 1.07.2014 r., SK 6/12, OTK-A 2014, nr 7, poz. 68., NSA uznał pełnomocnictwo osoby reprezentujące właściciela gruntu za nieważne i jednocześnie ustalił fakt, że falsus procurator /Głowna Ekonomka/ utwierdzał przez lata skarżącego w przekonaniu, że skarżący, który wystąpił o zgodę na usuniecie drzew ma ważną zgodę właściciela gruntu na usunięcie drzew, skutkować powinno uznaniem, że nie zachodzą przesłanki faktyczne do zastosowania art. 88 ust. 1 pkt 2 o ochronie przyrody i do nałożenia na skarżącego kary pieniężnej za usunięcie drzew bez zezwolenia właściciela;
2) niezastosowanie art. 8 k.p.a. i art. 81a, k.p.a. art. 89 ust. 7 ustawy o ochronie przyrody i utrzymanie w mocy decyzji opartej na art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody z przekroczeniem granic zastosowania, wyznaczonych wyrokiem TK z 1.07.2014 r., SK 6/12, OTK-A 2014, nr 7, poz. 68. Ustalenie w zaskarżonym wyroku, że część wyciętych drzew stwarzało zagrożenie dla ludzi, że stan pni wyciętych drzew był różny i ustalenie, że biegły ustalił, że po kłodzie nie można ustalić, gdzie rosło dane ścięte drzewo, wymagało zastosowania art. 8 k.p.a. i art. 81a. k.p.a. i uznania, że "uzasadniona stanem zagrożenia życia wątpliwość, że niektóre z wyciętych drzew mogły nie stwarzać bezpośredniego zagrożenia, nakazuje zastosować art. 89 ust. 7 ustawy o ochronie przyrody w odniesieniu do wszystkich usuniętych drzew usadowionych w warunkach art. 86 ust. 1 pkt. 4 ustawy o ochronie przyrody.
3) nałożenie przez WSA w Warszawie "w zaskarżonym nieprzewidzianego w przepisach prawa obowiązku procesowego zgłoszenia wniosku o powołanie innego biegłego wobec zastrzeżeń związanych ze skreśleniem biegłego J.S. z listy biegłych sądowych, stanowiło naruszenie "art, 7 i 77 k.p.a. w związku z art. 84 k.p.a. i 81a k.p." i co mogło wpływać na niezastosowanie art. 89 ust. 7 ustawy o ochronie przyrody w związku z art. 86 ust. 1 pkt 4 ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody. Biegły wchodząc w kompetencje organu administracji wykluczył stan wyższej konieczności w ogóle nie odnosząc się do usytuowania ściętych drzew przy budynku mieszkalnym. Przepis natomiast art. 86 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie przyrody, tworzy domniemanie prawne, że tak usytuowane drzewa mogą zagrażać bezpieczeństwu ludzi, a fakt ustalenia, że choć jedno z drzew rosnące bezpośrednio przy budynku zamieszkałym jest niebezpieczne tworzy domniemanie faktyczne, że wszystkie sąsiednie drzewa stwarzają zagrożenie: dobry stan drzewa, na które zwali się inne drzewo może nie zapobiec zwaleniu się obu drzew".
W skardze kasacyjnej wniesiono o: 1. uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy WSA w Warszawie do ponownego rozpoznania w całości na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. 2. zasądzenie od organu na rzecz "skarżących" kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa "adwokackiego" według norm przepisanych; 3. rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie, na podstawie art. 181 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 176 § 2 p.p.s.a.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono argumentację na poparcie jej zarzutów.
W piśmie procesowym z 16 grudnia 2024 r. zatytułowanym "Skarga kasacyjna" E.Z. reprezentowany przez adw. zaskarżył w całości wyrok Sądu I instancji, uzupełniając stanowisko zawarte w skardze kasacyjnej z 12 grudnia 2024 r.
W piśmie oznaczonym datą 29 września 2025 r., a złożonym osobiście w dniu 30 września 2025 r., skarżący kasacyjnie podtrzymał zarzuty skargi kasacyjnej oraz dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Na rozprawie w dniu 30 września 2025 r. pełnomocnik skarżącego kasacyjnie sformułował nowe uzasadnienie zarzutów, zgodnie z którym WSA błędnie ustalił osobę, na którą organ nałożył administracyjną karę pieniężną, błędnie uznając, że skarżący kasacyjnie jest adresatem wykonywania polecenia falsus procuratora.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Niniejsza sprawa podlegała rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym.
Skarga kasacyjna nie jest zasadna. Wszystkie zarzuty przedstawione w petitum skargi kasacyjnej oraz w jej uzasadnieniu oraz w piśmie z 16 grudnia 2024 r. nie zasługiwały na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie podstawy nieważności wskazane w art. 183 § 2 p.p.s.a. nie zachodzą, zaś granice skargi kasacyjnej zostały wyznaczone przez jej podstawy, czyli wskazane naruszenia przepisów prawa. Rozpoznając zatem skargę kasacyjną w tak określonych granicach NSA uznał, że nie zawiera ona usprawiedliwionych podstaw.
W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie przepisów postępowania w zw. z przepisami prawa materialnego.
Przypomnieć należy, że podstawy, na które można się powołać w skardze kasacyjnej, zostały sprecyzowane w art. 174 p.p.s.a. Przepis art. 174 pkt 1 tej ustawy przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Błędna wykładnia oznacza nieprawidłowe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, czyli mylne rozumienie określonej normy prawnej, natomiast niewłaściwe zastosowanie to dokonanie wadliwej subsumpcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego, czyli niezasadne uznanie, że stan faktyczny sprawy odpowiada hipotezie określonej normy prawnej. Również druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. - naruszenie przepisów postępowania - może przejawiać się w tych samych formach, co naruszenie prawa materialnego, przy czym w tym wypadku ustawa wymaga, aby skarżący wykazał możliwość istotnego wpływu wytkniętego uchybienia na wynik sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny, ze względu na ograniczenia wynikające ze wskazanych regulacji prawnych, nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich bądź w inny sposób korygować. Do autora skargi kasacyjnej należy wskazanie konkretnych przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania, które w jego ocenie naruszył Sąd pierwszej instancji i precyzyjne wyjaśnienie, na czym polegało ich niewłaściwe zastosowanie lub błędna interpretacja, w odniesieniu do prawa materialnego, bądź wykazanie istotnego wpływu naruszenia prawa procesowego na rozstrzygnięcie sprawy przez Sąd pierwszej instancji.
Nie można w tym kontekście pomijać regulacji art. 175 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którą istnieje konieczność sporządzenia skargi kasacyjnej przez profesjonalnego pełnomocnika prawnego. Ustanowiony w tym przepisie przymus adwokacko-radcowski z założenia powinien gwarantować nie tylko sporządzenie skargi kasacyjnej w sposób odpowiadający wymogom ustawowym i umożliwiający Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu merytoryczne jej rozpoznanie, a w konsekwencji kontrolę zaskarżonego orzeczenia, lecz również takie skonstruowanie skargi kasacyjnej, które w ramach obowiązującego prawa uwzględnia motywy i intencje strony składającej skargę kasacyjną, w tym przyjętą przez nią strategię prowadzenia własnych spraw.
Sformułowanie podstaw kasacyjnych w prawidłowy sposób jest o tyle istotne, że - jak wyżej wskazano - stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach zakreślonych w zarzutach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, której przesłanki wymienione zostały w § 2 tego przepisu. Określona w art. 183 § 1 p.p.s.a. zasada związania granicami skargi kasacyjnej oznacza również związanie wskazanymi w niej podstawami zaskarżenia, które determinują zakres kontroli kasacyjnej, jaką Naczelny Sąd Administracyjny sprawuje na podstawie i w granicach prawa (art. 7 Konstytucji RP) - w celu stwierdzenia ewentualnej wadliwości zaskarżonego orzeczenia.
W skardze kasacyjnej zarzucono: zastosowanie art. 88 ust. 1 pkt. 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (tj. Dz. U. z 2024 r. poz. 1478) i niezastosowanie art. 88 ust. 7 ustawy o ochronie przyrody i niezastosowanie art. 8 k.p.a. a także zarzucono niezastosowanie art. 7 i 77 k.p.a. w zw. z art. 84 k.p.a. i 81a "k.p." i art. 86 ust. 1 pkt 4 ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody.
Autor skargi kasacyjnej, formułując zarzut naruszenia przepisów postępowania nie wskazał naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, p.p.s.a. oraz 190 p.p.s.a. zarzucają jednocześnie Sądowi I instancji brak uwzględnienia znaczenia dla rozstrzygnięcia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 lipca 2024 w sprawie o sygn. akt III OSK 2501/22 przy ocenie stosowania przez organy administracji art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody i niedostrzeżenie, że sposób stosowania tego przepisu przez organ administracji wykracza poza granice wyznaczone w wyroku TK z 1.07.2014 r., SK 6/12, OTK-A 2014, nr 7, poz. 68.
Zarzuty te zostały skonstruowane w sposób wadliwy. Przypadek kwalifikujący się do uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, p.p.s.a., który nie został wskazany w skardze kasacyjnej, zachodzi wówczas gdy zostanie wykazane, że może zachodzić związek przyczynowy między stwierdzonym naruszeniem przepisów proceduralnych a treścią rozstrzygnięcia, tj. wykazanie, że gdyby do zarzucanego naruszenia przepisów postępowania nie doszło, to wynik rozstrzygnięcia mógłby być inny, a stwierdzone uchybienia były na tyle istotne, że kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanego rozstrzygnięcia.
Art. 190 p.p.s.a. znajduje zastosowanie, gdy doszło do wydania orzeczenia, o którym mowa w art. 185 § 1 p.p.s.a., a mianowicie gdy zaszła konieczność ponownego rozpoznania sprawy przez wojewódzki sąd administracyjny. W takim wypadku sąd ten związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny, przez którą należy rozumieć ustalenie jednoznacznej normy na podstawie określonego przepisu prawa materialnego lub procesowego. Wykładnią prawa związany jest również Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający skargę kasacyjną od wyroku wydanego w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy. Podkreśla się przy tym, że Naczelny Sąd Administracyjny w orzeczeniu kasatoryjnym może nie tylko przeprowadzić krytykę orzeczenia sądu pierwszej instancji w kontekście zarzutów skargi kasacyjnej, dokonując prawidłowej wykładni prawa na tle przyjętego przez sąd pierwszej instancji stanu faktycznego, ale także narzucić temu sądowi określony sposób postępowania, który wyeliminuje powstałe w toku rozpoznania sprawy uchybienia i wątpliwości.
Przypomnieć należy, że w wyniku rozpoznania skargi, WSA w Warszawie wyrokiem z dnia 4 kwietnia 2022 r. w sprawie o sygn. akt IV SA/Wa 1647/21 uchylił ww. decyzję SKO w Warszawie i utrzymaną nią mocy decyzję Prezydenta.
Od powyższego wyroku Zgromadzenie [...] wniosło do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę kasacyjną, który wyrokiem z 23 lipca 2024 r. sygn. akt III OSK 2501/22, uchylił ww. wyrok WSA w Warszawie i sprawę przekazał temu Sądowi do ponownego rozpoznania.
W niniejszej sprawie skarżący kasacyjnie nie wykazał, aby w postępowaniu dotyczącym wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzew do takich naruszeń przepisów proceduralnych rzeczywiście doszło. Stawiając zarzut naruszenia przepisów postępowania strona wnosząca skargę kasacyjną oprócz wskazania, w jaki sposób doszło do naruszenia konkretnych przepisów postępowania, ma również obowiązek wykazać istotny wpływ wskazanego uchybienia na wynik sprawy. W niniejszej sprawie autor skargi kasacyjnej nie wskazał, w jaki sposób doszło w tej sprawie w jego ocenie do naruszenia przepisów regulujących postępowanie wyjaśniające przed organami administracji publicznej.
Zarzut naruszenia przepisów postępowania wymaga dla swej skuteczności zarówno wskazania, w jaki sposób doszło do tego naruszenia, jak również jaki to naruszenie ma wpływ na wynik sprawy, jak bowiem wynika z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. tylko takie uchybienie przepisów postępowania może stanowić podstawę zarzutu kasacyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Tymczasem skarga kasacyjna nie zawiera adekwatnego uzasadnienia zarzutu naruszenia przepisów postępowania, w szczególności nie wykazano, w jaki sposób w rozpoznawanej sprawie miałoby dość do naruszenia przepisów 7 i 77 k.p.a. w zw. z art. 84 k.p.a. i 81a "k.p.".
Odniesienie się do zarzutu braku uwzględnienia znaczenia dla rozstrzygnięcia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 lipca 2024 w sprawie o sygn. akt III OSK 2501/22 przy ocenie stosowania przez organy administracji art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, należy zacząć od przytoczenia treści art. 190 p.p.s.a., zgodnie z którym "Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny".
Przepis ten ma zastosowanie w przypadku uprzedniego wydania orzeczenia na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. (uchylenie wyroku WSA i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania), co też miało miejsce w przedmiotowej sprawie. Piśmiennictwo i praktyka sądowa jednolicie przyjmują, że w świetle treści art. 190 p.p.s.a. pojęcie "wykładni prawa" obejmuje zarówno prawo materialne jak i prawo procesowe i powinno być rozumiane jako wyjaśnienie znaczenia przepisów prawa, ich wiążące odkodowanie (ustalenie jednoznacznej normy) w konkretnej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny, co w konsekwencji umożliwia prawidłowe ich zastosowanie przez sąd pierwszej instancji, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania (wyrok NSA z 11 lutego 2020 r., sygn. akt I GSK 2155/19, LEX nr 3034096 oraz wyrok NSA z 25 września 2024 r., sygn. akt III OSK 2889/22, LEX nr 3768075). Zgodnie z powyższym konsekwencją uchylenia orzeczenia przez NSA i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania jest fakt, że pewne kwestie sporne w sprawie zostały już ostatecznie przesądzone (wyrok NSA z 18 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 4150/18, LEX nr 3025406). Prowadzi to do wniosku utrwalonego już w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, że nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny (wyrok NSA z 8 stycznia 2019 r., sygn. akt II FSK 2886/18, LEX nr 2625816, wyrok NSA z 27 października 2023 r., sygn. akt I FSK 1004/23, LEX nr 3687975).
Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z 23 lipca 2024 r., sygn. akt III OSK 2501/22 odnosząc się do podnoszonej przez skarżące kasacyjnie Zgromadzenie [...] kwestii braku zgody Zgromadzenia oraz przekroczenia uprawnień przez E.Z. wskazał na str. 10 tego uzasadnienia, że z materiału dowodowego nie wynika, aby E.Z. uzyskał zgodę Przełożonej Generalnej Zgromadzenia, natomiast wyrażenie oświadczenia o wyrażeniu zgody na wycinkę drzew przez siostrę Ekonomkę Generalną nie może być uznane jako wyrażenie takiej zgody przez Zgromadzenie. Skarga kasacyjna w sprawie III OSK 2501/22, zdaniem NSA trafnie akcentowała, że pełnomocnictwo udzielone siostrze Ekonomce Generalnej nie może być uznane za skuteczne umocowanie do składania oświadczeń woli za Zgromadzenie również w kwestii wyrażenia zgody na wycinkę drzew. Jest to bowiem pełnomocnictwo szczególne, udzielone do konkretnego rodzaju czynności prawnych. Zasadnie w konsekwencji podnosi skarga kasacyjna, że zastosowane przez Sąd pierwszej instancji wnioskowanie a maiori ad minus nie może być uznane za adekwatne, z uwagi na szczególny charakter w/w pełnomocnictwa.
Dalej Naczelny Sąd Administracyjny na str. 10-11 uzasadnienia wyroku z 23 lipca 2024 r., sygn. akt III OSK 2501/22 wyjaśnił, że "Odnosząc się do zarzutu naruszenia prawa procesowego, wskazać należy, iż uzasadnienie skargi kasacyjnej nie precyzuje, na czym miał polegać błąd Sądu pierwszej instancji. W tym miejscu wskazać należy, że WSA w Warszawie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku stwierdził między innymi: «Otóż zgoda była, tylko zakres jej obejmował wyłącznie drzewa zagrażające sąsiedniej nieruchomości». Przedstawiona wypowiedź WSA w Warszawie koresponduje z twierdzeniami Zgromadzenia składanymi na początku postępowania administracyjnego, dotyczącymi rozmów E.Z. z siostrą Ekonomką, tyle że skarga kasacyjna trafnie zakwestionowała skuteczność prawną owej zgody".
Sąd I instancji ponownie rozpoznający sprawę w uzasadnieniu wyroku wskazał, że powołany przepis art. 190 p.p.s.a., w sposób jednoznaczny wyznacza kierunek postępowania sądu pierwszej instancji, który nie posiada już, na tym etapie postępowania sądowoadministracyjnego, swobody w zakresie wykładni prawa, jak również nie może odstąpić od wskazań co do dalszego postępowania.
Zgodzić należy się z Sądem I instancji, że z ustaleń poczynionych przez organy niezbicie wynika, że siostra H.K. – Przełożona Generalna Zgromadzenia - nie udzielała zgody E.Z. na wycinkę drzew, a tylko taka byłaby wiążąca. Tym samym ww. pełnomocnictwo (szczególne) udzielone siostrze Ekonomce przez siostrę Przełożoną Generalną nie mogło być uznane za skuteczne umocowanie do składania oświadczeń woli za Zgromadzenie, w tym również w kwestii wyrażenia zgody na wycinkę drzew, pomimo ewolucji stanowiska Zgromadzenia w tym zakresie.
W doktrynie zwraca się przy tym uwagę, że odstąpienie od zawartej w orzeczeniu sądowym NSA wykładni prawa dopuszczalne jest w przypadku istotnej zmiany stanu faktycznego sprawy, zmiany stanu prawnego po wyroku WSA albo wydania przez NSA uchwały zawierającej odmienną wykładnię znajdujących zastosowanie w danej sprawie przepisów prawa (zob. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2012 r.). Podkreślić też należy, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy przez WSA, granice sprawy podlegają zawężeniu do granic, w jakich NSA rozpoznał skargę kasacyjną.
Odnosząc powyższe uwagi do okoliczności faktycznych niniejszej sprawy, należy wskazać, że w tej sprawie nie zaistniała którakolwiek z przesłanek uzasadniających odstąpienie od wykładni prawa dokonanej przez NSA w wyroku z 23 lipca 2024 r., sygn. akt III OSK 2501/22, w szczególności w zakresie, w którym Naczelny Sąd Administracyjny na str. 10 uzasadnienia tego wyroku jednoznacznie stwierdził, że "Wskazany w zarzucie skargi kasacyjnej przepis art. 8 ust. 2 pkt 5 ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej stanowi, że organami osób prawnych wymienionych w ust. 1 są: dla zakonów - wyższy przełożony (przełożona). Z ustaleń poczynionych przez organy wynika, że siostra H.K. - Przełożona Generalna Zgromadzenia nie udzielała zgody E.Z. na wycinkę drzew. Według dokonanych w sprawie wyjaśnień E.Z. kontaktował się z siostrą D.B., z racji pełnionej funkcji Ekonomki Generalnej. Wprawdzie trafnie zauważa Sąd pierwszej instancji, że w toku postępowania administracyjnego nastąpiła ewolucja stanowiska Zgromadzenia, tym niemniej z materiału dowodowego nie wynika, aby E.Z. uzyskał zgodę Przełożonej Generalnej Zgromadzenia, natomiast wyrażenie oświadczenia o wyrażeniu zgody na wycinkę drzew przez siostrę Ekonomkę Generalną nie może być uznane jako wyrażenie takiej zgody przez Zgromadzenie".
Nie sposób też twierdzić, jak czyni to autor skargi kasacyjnej, że Sąd I instancji nie zastosował się do wyroku NSA z 23 lipca 2024 r. sygn. akt III OSK 2501/22.
Na akceptację zasługuje stanowisko Sądu I instancji, który odnosząc się do podnoszonego przez skarżącego zarzutu skargi, że powołany przez organ I instancji biegły – J.S. "w rzeczywistości nie jest żadnym biegłym", a sporządzona przez niego ekspertyza jest jedynie "dokumentem własnym", który nie może stanowić podstawy do nałożenia kary pieniężnej w żadnym zakresie, w którym Sąd I instancji stwierdził, że znajdująca się w aktach sprawy "Ekspertyza w zakresie określenia stanu drzew usuniętych z terenu nieruchomości przy ul. [...] w W. (dz. ew nr [...] z obrębu [...])" z dnia 20 czerwca 2017 r. została sporządzona przez J.S. jako biegłego w zakresie dendrologii, ochrony upraw drzew i stanowi istotny dowód w sprawie.
Odnosząc się do zarzutu skargi kasacyjnej dotyczącego naruszenia art. 84 k.p.a. przypomnieć należy, że z treści art. 84 § 1 k.p.a. wynika, że gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, organ administracji publicznej może zwrócić się do biegłego lub biegłych o wydanie opinii. Z przepisu tego wyraźnie wynika, że przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego na podstawie zacytowanego artykułu nie jest obowiązkiem organu, a uprawnieniem.
Wykorzystanie przez organ w sprawie biegłego obejmuje zatem wszelkie przypadki, gdy w sprawie administracyjnej dla jej rozstrzygnięcia potrzebna jest szczególna i specjalistyczna wiedza, wykraczająca poza zakres wiedzy powszechnej i ogólnodostępnej oraz doświadczenia życiowego i wiadomości osób mających wykształcenie ogólne. Innymi słowy skorzystanie przez organ z biegłego i jego opinii będzie wymagane gdy rozpatrywane przez organ zagadnienie wymagać będzie szerokiej i ściśle specjalistycznej (kierunkowej) wiedzy z danej dziedziny nauki, z którą wiąże się rozstrzygana sprawa (zob. wyrok NSA z 17 stycznia 2023 r., sygn. akt II GSK 799/22). Biegły nie ustala faktów mających znaczenie dla sprawy, ale udziela organowi informacji specjalnych (opartych o posiadaną specjalistyczną wiedzę) dotyczących tych okoliczności faktycznych, udziela wyjaśnień koniecznych do rozstrzygnięcia sprawy. Opinia biegłego ułatwia zatem ocenę zebranego materiału dowodowego, gdy są do tego potrzebne wiadomości specjalne (zob. wyrok NSA z 26 lipca 2022 r., sygn. akt I OSK 1889/21).
Ma rację Sąd I instancji, że w tym stanie rzeczy brak jest podstaw do kwestionowania posiadania przez J.S. przymiotu biegłego, do którego organ administracji mógł się zwrócić w myśl art. 84 § 1 k.p.a. o wydanie opinii, gdy w sprawie są wymagane wiadomości specjalne. Sąd I instancji wyrażając prawidłowe stanowisko w sprawie statusu prawnego biegłego J.S. powołał się także na utrwalone w tym zakresie orzecznictwo sądów administracyjnych.
Odnosząc się do treści pisma z 16 grudnia 2024 r. zatytułowanego "Skarga kasacyjna" wskazać należy, że jego treść stanowi nieuprawnioną polemikę z wykładnią przepisów prawa dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 23 lipca 2024 r., sygn. akt III OSK 2501/22.
W przedmiocie uzasadnienia zarzutów formułowanego na rozprawie w dniu 30 września 2025 r. należy przypomnieć, że na stronie 9 uzasadnienia wyroku z 23 lipca 2024 r. sygn. akt III OSK 2501/22 wskazano, że: "(...) wobec niespornej w sprawie okoliczności, że wycinki drzew dokonała osoba niebędąca posiadaczem nieruchomości – E.Z., dla ustalenia podmiotu, na który powinna być nałożona administracyjna kara pieniężna kluczowe było ustalenie, czy E.Z. działał za zgodą Zgromadzenia, czy też nie, a jeśli działał za zgodą Zgromadzenia, to jaki był zakres owej zgody. Postępowanie w sprawie nałożenia administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzew bez zezwolenia jest postępowaniem, którego celem jest ukaranie podmiotu nielegalnie usuwającego drzewa. Tym samym kara nakładana w tym postępowaniu jest karą wymierzaną w związku z naruszeniem interesu publicznego, a nie w związku z naruszeniem interesu posiadacza czy właściciela.". WSA w Warszawie na stronie 12 uzasadnienia wyroku z 15 października 2024 r. sygn. akt IV SA/Wa 1832/24, będąc związanym wyżej przedstawionym stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego, stwierdził, że: "W tych okolicznościach nie ulega wątpliwości, iż organy obu instancji prawidłowo wskazały, że E.Z. po pierwsze - jest sprawcą wycięcia ww 8 sztuk drzew (brzóz brodawkowatych) bez zgody posiadacza działki ew. nr [...] obrębu [...] - Zgromadzenia [...], po drugie zaś, iż organ I instancji prawidłowo wyliczył administracyjną karę pieniężną za ich usunięcie.".
Wyrokiem NSA z 23 lipca 2024 r. w sprawie o sygn. akt III OSK 2501/22 był związany nie tylko Sąd I instancji ponownie rozpoznający sprawę, ale też Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający skargę kasacyjną od wyroku wydanego w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy. Dlatego postawione w skardze kasacyjnej oraz w piśmie z 16 grudnia 2024 r. zarzuty prawa materialnego i procesowego dotyczące kwestii już rozstrzygniętych prawomocnym wyrokiem uchylają się spod kontroli orzekającego w niniejszej sprawie Sądu kasacyjnego, z uwagi na jednoznaczne brzmienie art. 190 zdanie 2 p.p.s.a.
Wobec powyższego skarga kasacyjna - nie mając usprawiedliwionych podstaw - podlegała oddaleniu.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.