III OSK 746/23

III OSK 746/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2026-04-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-04-06
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Hanna Knysiak - Sudyka
Rafał Stasikowski /sprawozdawca/
Zbigniew Ślusarczyk /przewodniczący/
Symbol z opisem
647  Sprawy związane z ochroną danych osobowych
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
II SA/Wa 2093/22 - Wyrok WSA w Warszawie z 2023-01-23
Skarżony organ
Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargi
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 735
art. 113 § 1, art. 28, art. 156 § 1 pkt 4
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk Sędziowie: sędzia NSA Rafał Stasikowski (sprawozdawca) sędzia del. WSA Hanna Knysiak-Sudyka Protokolant: starszy asystent sędziego Przemysław Iżycki po rozpoznaniu w dniu 8 kwietnia 2026 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 stycznia 2023 r. sygn. akt II SA/Wa 2093/22 w sprawie ze skarg B.1 z siedzibą w G. oraz B.2 z siedzibą w G. na postanowienie Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z dnia 13 września 2021 r. nr ZSPR.440.1834.2019.FT.UD w przedmiocie sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej w treści decyzji 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargi; 2. zasądza od B.2 z siedzibą w G. na rzecz Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych kwotę 550 (pięćset pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego; 3. zasądza od B.1 z siedzibą w G. na rzecz Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych kwotę 550 (pięćset pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 23 stycznia 2023 r. sygn. akt II SA/Wa 2093/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skarg B.2 z siedzibą w G. oraz B.1 z siedzibą w G. na postanowienie Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z dnia 13 września 2021 r. nr ZSPR.440.1834.2019.FT.UD w przedmiocie sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej w treści decyzji, uchylił zaskarżone postanowienie oraz zasądził od organu na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania.
Wyrok ten zapadł w następującym stanie faktycznym sprawy.
Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych (dalej: Prezes UODO, organ) postanowieniem z 13 września 2022 r., znak ZSPR.440.1834.2019.FT.UD, na podstawie art. 123 § 1 w związku z art. 113 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735; dalej k.p.a.) oraz art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych (Dz.U. z 2019 r. poz. 1781 ze zm.):
1) stwierdził oczywistą omyłkę pisarską w treści decyzji Prezesa UODO z dnia 4 lipca 2022 r. (sygn. akt: ZSPR.440.1834.2019.FT.MI):
- na stronie pierwszej w wersie dwunastym (w komparycji decyzji);
- na stronie pierwszej w wersie dwudziestym pierwszym (w punkcie drugim sentencji decyzji);
- na stronie drugiej w wersie dziewiątym (w uzasadnieniu decyzji);
2) sprostował oczywistą omyłkę pisarską poprzez zastąpienie cyfry rzymskiej "I" cyfrą rzymską "II".
Jak wynika z ustaleń poczynionych przez Prezesa UODO, organ prowadził postępowanie administracyjne w sprawie skargi B. Z. (zwanej dalej uczestniczką) na nieprawidłowości w procesie przetwarzania jej danych osobowych przez B.1 S.A. z siedzibą w G. przy ul. [...] (zwaną dalej spółką) oraz przez B.2 reprezentowany przez B.3 S.A. z siedzibą w G. przy ul. [...] (zwany dalej Funduszem, skarżącym) będących współadministratorami danych osobowych uczestniczki (zwanych dalej łącznie współadministratorami), polegające na przetwarzaniu danych osobowych uczestniczki bez podstawy prawnej.
Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego Prezes UODO wydał decyzję z dnia 4 lipca 2022 r. (sygn. akt: ZSPR.440.1834.2019.FT.MI), mocą której w punkcie 1. nakazał spółce zaprzestanie przetwarzania danych osobowych uczestniczki w zakresie: imienia i nazwiska, numeru PESEL, danych finansowych, danych dotyczących zamieszkania, danych komunikacyjnych, przetwarzanych bez podstawy prawnej w celu obrony przed roszczeniami oraz w punkcie 2. nakazał B.2 zaprzestanie przetwarzania danych osobowych uczestniczki w zakresie imienia i nazwiska, numeru PESEL, danych finansowych, danych dotyczących zamieszkania, danych komunikacyjnych, przetwarzanych bez podstawy prawnej w celu obrony przed roszczeniami.
W uzasadnieniu wymienionego na wstępie postanowienia z 13 września 2021 r. Prezes UODO wyjaśnił, że w komparycji decyzji, a następnie w jej sentencji oraz w uzasadnieniu zaistniała oczywista omyłka pisarska polegająca na oznaczeniu Funduszu ze wskazaniem nieprawidłowej cyfry rzymskiej, tj. "I", zamiast poprawnej cyfry rzymskiej, tj. "II". O oczywistości ww. omyłki świadczy fakt, że oznaczenie strony postępowania w decyzji zawiera wyłącznie nieprawidłową cyfrę rzymską. Zdaniem organu nie budzi żadnych wątpliwości, że stroną niniejszego postępowania oraz adresatem wydanej w nim decyzji z dnia 4 lipca 2022 r. jest B.2. Fakt ten potwierdza zebrany w sprawie materiał dowodowy, w tym również wyjaśnienia składane przez Spółkę oraz przez Fundusz. Wszystkie pisma organu były kierowane w toku niniejszego postępowania do podmiotu reprezentującego Fundusz, tj. B.3 S.A. z siedzibą w G. przy ul. [...].
Wobec powyższego organ stwierdził, że decyzja nie została wydana wobec innego podmiotu niż Fundusz biorący udział w niniejszym postępowaniu. Doszło wyłącznie do oczywistej omyłki pisarskiej w nazwie Funduszu. Treść decyzji, w tym jej uzasadnienie, odnosi się bezpośrednio do Funduszu i złożonych przez niego w toku postępowania wyjaśnień. Decyzja została wysłana natomiast do prawidłowo określonego podmiotu reprezentującego Fundusz, tj. B.3 S.A. z siedzibą w G. przy ul. [...]. Nie może zatem budzić żadnej wątpliwości podmiot, którego dotyczy decyzja, a błąd w jego oznaczeniu uznać należy za oczywistą omyłkę pisarską.
B.2 z siedzibą w G. wywiódł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę, zaskarżając postanowienie w całości i wnosząc o jego uchylenie w całości, zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Na podstawie art. 57 § 1 pkt 3 p.p.s.a. zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 113 § 1 k.p.a. poprzez przyjęcie, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji doszło do oczywistej omyłki pisarskiej w nazwie strony skarżącej, a w konsekwencji przyznanie uczestnikowi (B.1) przymiotu strony i skierowanie zaskarżonej decyzji do podmiotu niebędącego stroną w sprawie, podczas gdy omyłka organu miała charakter istotny i jako taka nie stanowi podstawy do sprostowania w trybie art. 113 § 1 k.p.a., ale podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji w oparciu o art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wywiódł również B.1 z siedzibą w G., zaskarżając postanowienie w całości i wnosząc o jego uchylenie w całości, zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Na podstawie art. 57 § 1 pkt 3 p.p.s.a. zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 113 § 1 k.p.a. poprzez przyjęcie, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji doszło do oczywistej omyłki pisarskiej w nazwie strony skarżącej, a w konsekwencji przyznanie B.1 przymiotu strony i skierowanie zaskarżonej decyzji do podmiotu niebędącego stroną w sprawie, podczas gdy omyłka organu miała charakter istotny i jako taka nie stanowi podstawy do sprostowania w trybie art. 113 § 1 k.p.a., ale podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji w oparciu o art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Postanowieniem z 23 stycznia 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowił połączyć do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy o sygn. II SA/Wa 2093/21 i II SA/Wa 2096/22 i prowadzić je dalej pod sygn. akt II SA/Wa 2093/22.
Wskazanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżone postanowienie.
W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji podniósł, że organ dokonał sprostowania oznaczenia strony decyzji administracyjnej. Możliwość zastosowania art. 113 k.p.a. uzależniona jest od tego, czy decyzja została skierowana do podmiotu legitymowanego w niniejszym postępowaniu. W związku z powyższym braku oznaczenia strony nie można potraktować jako oczywistej omyłki pisarskiej podlegającej sprostowaniu w trybie art. 113 k.p.a. Tak samo wadliwość decyzji w postaci niewłaściwego oznaczenia strony nie jest zdaniem Sądu oczywistą omyłką pisarską. Podobne stanowisko zostało zawarte w orzecznictwie sądów administracyjnych. Skoro więc organ niewłaściwie oznaczył stronę niniejszego postępowania, określając ją jako B.1, to nie jest możliwe skorygowanie tego błędu w trybie art. 113 § 1 k.p.a.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł organ, zaskarżając go w całości i wnosząc:
1) na podstawie art. 176 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2025 r., poz. 769 ze zm., dalej p.p.s.a.) o rozpoznanie przedstawionej skargi kasacyjnej na rozprawie,
2) na podstawie art. 188 p.p.s.a. o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i rozpoznanie skarg B.1 z siedzibą w G. przy ul. [...] oraz B.2 z siedzibą w G. przy ul. [...] na postanowienie Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z dnia 13 września 2022 r. (sygn. akt: ZSPR.440.1834.2019.FT.UD), ewentualnie
3) na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie,
4) o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Organ zarzucił naruszenie przepisu postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 113 § 1 k.p.a. poprzez uznanie, że błędne wskazanie cyfry rzymskiej w nazwie strony postępowania nie stanowi oczywistej omyłki pisarskiej podlegającej wyeliminowaniu w trybie prostowania błędów i omyłek, co w konsekwencji doprowadziło do uchylenia zaskarżonego postanowienia.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną B.1 z siedzibą w G. oraz B.2 z siedzibą w G. wnieśli o:
1) oddalenie skargi kasacyjnej z dnia 3 marca 2023 r. wniesionej przez Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 stycznia 2023 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Wa 2093/22 w całości,
2) zasądzenie na rzecz B.1 z siedzibą w G. oraz na rzecz B.2 z siedzibą w G. zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych,
3) przeprowadzenie postępowania na posiedzeniu niejawnym.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Z urzędu bada tylko, czy w sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania, enumeratywnie wymienione w § 2 powołanego artykułu. W niniejszej sprawie nie można dopatrzeć się żadnej z wad, która świadczyłaby o nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Dlatego skarga kasacyjna podlegała rozpatrzeniu w granicach wyznaczonych sformułowanymi w niej podstawami kasacyjnymi i ich uzasadnieniem.
Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. W skardze kasacyjnej podniesiony został jeden zarzut, który jest uzasadniony. Zgodnie z art. 113 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach. W rozpoznawanej sprawie organ postanowieniem z dnia 13 września 2022 r. stwierdził oczywistą omyłkę pisarską w wydanej uprzednio decyzji w zakresie oznaczenia strony polegającą na użyciu cyfry rzymskiej "I" zamiast cyfry rzymskiej "II", tj. użycie nazwy strony B.1 w G., zamiast B.2 w G.. Istotne jest, iż stroną postępowania był B.2 w G. i całość postępowania administracyjnego, w tym wszystkie czynności postępowania wyjaśniającego zostały przeprowadzone właśnie z tym podmiotem. To właśnie ten podmiot złożył wyjaśnienia w sprawie, które przy tym przedmiocie postępowania są standardową czynnością procesową i głównym środkiem dowodowym.
Istota sporu sądowoadministracyjnego wiąże się zaś z twierdzeniem skarżącej, iż w sprawie doszło do kwalifikowanego błędu organu, który uzasadnia stwierdzenie nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. Naczelny Sąd Administracyjny stoi na stanowisku, że zastosowanie trybu nieważnościowego wchodzi w rachubę, jeżeli decyzja została nie tylko skierowana do podmiotu niebędącego stroną, lecz również postępowanie administracyjne nie było prowadzone z udziałem strony. Tryb ten jest zastrzeżony dla wad istotnych. Z kolei tryb postępowania określony w art. 113 § 1 k.p.a. zastrzeżony jest dla wad nieistotnych, w gruncie rzeczy usterek technicznych. Przypadek taki zachodzi w rozpoznawanej sprawie, gdyż doszło jedynie do prozaicznej omyłki pisarskiej na etapie sporządzania decyzji administracyjnej. Postępowanie administracyjne od samego początku było zaś prowadzone z udziałem strony. Zgodnie z art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W rozpoznawanej sprawie nie ulega najmniejszym wątpliwościom, że interes prawny posiada B.2 w G. Stwierdzenie nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. można zatem stosować tylko do kwalifikowanego naruszenia prawa przez skierowanie decyzji do jednostki, która w świetle przepisów prawa nie jest stroną postępowania w danej sprawie. Ujmując to inaczej, zachowanie wyznaczone treścią decyzji musiałoby zostać skierowane do podmiotu, który nie jest stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a. Na gruncie rozpoznawanej sprawy pewne jest, że wszystkie czynności postępowania były prowadzone z udziałem B.2 w G., czyli strony w rozumieniu art. 28 k.p.a., a treść decyzji wyznacza zachowanie stronie.
Konkludując, jeżeli z materiałów dowodowych wynika, że całe postępowanie było prowadzone wobec strony w rozumieniu art. 28 k.p.a., a wyłącznie w decyzji popełniono błąd techniczny i omyłkowo określono stronę, nie ma podstaw do stosowania sankcji nieważności decyzji. Jest to jedynie oczywista omyłka podlegająca sprostowaniu (art. 113 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego). Należało zatem uznać za zasadny zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 113 § 1 k.p.a., gdyż postępowanie administracyjne było prowadzone z B.2 w G., który jest stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a. Z tych względów zarzut jest uzasadniony.
Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 188 p.p.s.a. uwzględnił skargę kasacyjną w całości uznając ją za w pełni uzasadnioną oraz uznał, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, a obie skargi jako bezzasadne zasługują na oddalenie.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.