III OSK 7175/21

Naczelny Sąd Administracyjny2023-08-02
NSAochrona środowiskaWysokansa
ochrona przyrodykara pieniężnadrzewazezwoleniezgłoszeniepostępowanie administracyjneNSAustawa o ochronie przyrody

NSA uchylił wyrok WSA i decyzje administracyjne dotyczące kary za usunięcie drzewa, wskazując na błąd w obliczeniu jej wysokości.

Sprawa dotyczyła kary pieniężnej za usunięcie drzewa bez zezwolenia. WSA oddalił skargę, uznając odpowiedzialność administracyjną za zobiektywizowaną. NSA uchylił wyrok WSA i decyzje organów niższych instancji, stwierdzając, że kara została błędnie obliczona jako dwukrotność opłaty, podczas gdy powinna być jednokrotnością, ponieważ usunięcie drzewa przez osobę fizyczną na cele niezwiązane z działalnością gospodarczą, gdy obwód pnia przekracza określone normy, wymaga jedynie zgłoszenia, a nie zezwolenia, i jest zwolnione z opłaty.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę M. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję Burmistrza o nałożeniu kary pieniężnej za usunięcie drzewa bez zezwolenia. Sąd I instancji uznał odpowiedzialność administracyjną za zobiektywizowaną, podkreślając, że wystarczy wykazanie związku przyczynowego między działaniem a wycięciem drzewa. Stwierdził również, że kara została prawidłowo ustalona w wysokości 3700 zł, co stanowiło jednokrotność opłaty za usunięcie drzewa, zgodnie z art. 89 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody. Skarżąca kasacyjnie zarzuciła naruszenie przepisów ustawy o ochronie przyrody, twierdząc, że jako osoba fizyczna usuwająca drzewo na cele niezwiązane z działalnością gospodarczą, miała obowiązek jedynie zgłoszenia, a nie uzyskania zezwolenia, i w związku z tym kara powinna być ustalona w wysokości jednokrotności opłaty, a nie jej dwukrotności. Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za zasadną w części dotyczącej błędnego obliczenia kary. Sąd podkreślił, że zgodnie z art. 86 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie przyrody, nie nalicza się opłat za usunięcie drzew, na które nie jest wymagane zezwolenie. W związku z tym, kara pieniężna powinna być ustalona w wysokości jednokrotności opłaty, a nie jej dwukrotności, jak błędnie wyliczono w zaskarżonym wyroku. NSA uchylił zaskarżony wyrok WSA oraz decyzje organów niższych instancji, zobowiązując organ I instancji do ponownego ustalenia wysokości kary pieniężnej.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Kara pieniężna powinna być ustalona w wysokości jednokrotności opłaty, która byłaby ponoszona, gdyby usunięcie drzewa było zwolnione z obowiązku uiszczenia opłaty, ponieważ w przypadku, gdy usunięcie drzewa nie wymaga zezwolenia, nie nalicza się opłat.

Uzasadnienie

NSA stwierdził, że zgodnie z art. 86 ust. 1 pkt 1 u.o.p., nie nalicza się opłat za usunięcie drzew, na które nie jest wymagane zezwolenie. W związku z tym, kara pieniężna, o której mowa w art. 89 ust. 1 u.o.p., powinna być ustalona w wysokości jednokrotności takiej opłaty, a nie jej dwukrotności, jak błędnie wyliczono w zaskarżonym wyroku.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (30)

Główne

p.p.s.a. art. 188

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 193

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.o.p. art. 88 § ust. 1 pkt 1

Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody

u.o.p. art. 89 § ust. 1

Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody

u.o.p. art. 83f § ust. 1 pkt. 3a

Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody

u.o.p. art. 83f § ust. 4

Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody

u.o.p. art. 86 § ust. 1 pkt. 1

Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody

u.o.p. art. 88 § ust 1 pkt. 6

Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody

Pomocnicze

u.o.p. art. 83 § ust. 1 pkt 1 i 2

Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody

u.o.p. art. 84 § ust. 1 - 5

Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody

u.o.p. art. 89 § ust. 4

Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody

u.o.p. art. 88 § ust. 1 pkt 2

Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody

u.o.p. art. 84 § ust. 4 pkt 3

Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody

u.o.p. art. 88 § ust. 1 pkt 1

Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody

rozporządzenie z 2017 r.

Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 3 lipca 2017 r. w sprawie wysokości stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów

u.o.p. art. 89 § ust. 7

Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.o.p. art. 88 § ust. 1

Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody

p.p.s.a. art. 176

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 174

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 182 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 203 § pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 254 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 258

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 261

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Kara pieniężna za usunięcie drzewa przez osobę fizyczną na cele niezwiązane z działalnością gospodarczą, gdy obwód pnia przekracza określone normy, powinna być ustalona w wysokości jednokrotności opłaty, a nie jej dwukrotności, ponieważ usunięcie takie wymaga jedynie zgłoszenia, a nie zezwolenia, i jest zwolnione z opłaty.

Odrzucone argumenty

Argumenty WSA dotyczące zobiektywizowanej odpowiedzialności administracyjnej i prawidłowego ustalenia kary w wysokości 3700 zł.

Godne uwagi sformułowania

kara jest ustalana w wysokości jednokrotności opłaty za uzyskanie zezwolenia na usunięcie drzewa, bowiem osoba fizyczna nie uzyskuje zezwolenia na usunięcie drzewa, a tylko informuje organ o zamiarze jego usunięcia. odpowiedzialność administracyjna, o której mowa w art. 88 ust. 1 u.o.p. jest zobiektywizowana i wystarczy tylko wystąpienie tzw. bezprawia administracyjnego

Skład orzekający

Beata Jezielska

sprawozdawca

Małgorzata Masternak - Kubiak

członek

Małgorzata Pocztarek

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących kar pieniężnych za usunięcie drzew przez osoby fizyczne, zwłaszcza w kontekście obowiązku zgłoszenia zamiaru usunięcia drzewa i wysokości należnej kary."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznych przepisów ustawy o ochronie przyrody i sposobu obliczania kar pieniężnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu usuwania drzew przez właścicieli posesji i błędów w naliczaniu kar. Wyjaśnia istotne różnice między zezwoleniem a zgłoszeniem oraz sposób obliczania kary, co jest praktyczne dla wielu osób.

Usunąłeś drzewo na swojej działce? Uważaj na karę! NSA wyjaśnia, jak powinna być liczona.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III OSK 7175/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-08-02
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-11-05
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Beata Jezielska /sprawozdawca/
Małgorzata Masternak - Kubiak
Małgorzata Pocztarek /przewodniczący/
Symbol z opisem
6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
II SA/Ke 1074/20 - Wyrok WSA w Kielcach z 2021-03-24
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 188 p.p.s.a. w związku z art. 188 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 193 p.p.s.a.,
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Pocztarek Sędziowie: sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak sędzia del. WSA Beata Jezielska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 2 sierpnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. B.. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 24 marca 2021 r. sygn. akt II SA/Ke 1074/20 w sprawie ze skargi M. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia 19 października 2020 r. Nr SKO.OŚ-60/4579/270/2020 w przedmiocie kary pieniężnej za usunięcie drzewa bez zezwolenia 1. uchyla zaskarżony wyrok i zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta i Gminy B. z 28 sierpnia 2020 r. 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach na rzecz M. B. kwotę 348 (trzysta czterdzieści osiem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego
Uzasadnienie
Wyrokiem z 24 marca 2021 r. (sygn. akt II SA/Ke 1074/20) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, po rozpoznaniu sprawy ze skargi M. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z 19 października 2020 r. w przedmiocie kary pieniężnej za usunięcie drzewa bez zezwolenia, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.), oddalił skargę.
W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji wskazał, że decyzją z 28 sierpnia 2020 r. Burmistrz Miasta i Gminy B., na podstawie art. 88 ust. 1 pkt 1 i ust. 3, art. 89 ust. 1 i ust. 4 w związku z art. 84 ust 1 oraz art. 85 ust. 1 - 5 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2020r., poz. 55 ze zm., dalej jako: u.o.p.), wymierzył skarżącej, będącej współwłaścicielką nieruchomości nr [...] obr. [...] m. B., administracyjną karę pieniężną w wysokości 3700 zł za usunięcie bez zezwolenia 1 drzewa gatunku świerk kłujący z przedmiotowej nieruchomości. W uzasadnieniu powołano się na treść art. 83 ust. 1 pkt 1 i 2 u.o.p. oraz art. 88 ust. 1 pkt 1 u.p.p. Podkreślono, że karę ustala się w wysokości dwukrotnej opłaty za usunięcie drzewa lub krzewu, a w przypadku, w którym usunięcie drzewa lub krzewu jest zwolnione z obowiązku uiszczenia opłaty, administracyjną karę pieniężną ustala się w wysokości takiej opłaty, która byłaby ponoszona, gdyby takiego zwolnienia nie było (art. 89 ust. 1 u.o.p.). Wskazano, że w przypadku, kiedy ustalenie obwodu usuniętego lub zniszczonego drzewa jest niemożliwe z powodu braku kłody, obwód do wyliczenia administracyjnej kary pieniężnej ustala się przyjmując najmniejszą średnicę pnia i pomniejszając wyliczony obwód o 10% (art. 89 ust. 4 u.o.p.). Wskazano, że wyliczona w ten sposób kara stanowi kwotę 3700 zł.
W wyniku rozpatrzenia odwołania skarżącej, zaskarżoną decyzją SKO utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu podano, że karę pieniężną za usuwanie drzew lub krzewów bez zezwolenia, przewidzianą w art. 88 ust. 1 pkt 2 u.o.p., można wymierzyć jedynie tym podmiotom, które są uprawnione do uzyskania zezwolenia na usunięcie drzew lub krzewów z terenu danej nieruchomości, a więc wskazanym w art. 83 ust. 1 u.o.p. Wskazano, że w przedmiotowej sprawie kara administracyjna za usunięcie drzewa bez zezwolenia została nałożona na współwłaścicielkę nieruchomości. Podano, że osoba sprawcy usunięcia drzewa jest bezsporna. Skarżąca, jako współwłaścicielka działki nr ewid. [...], nie zgłosiła Burmistrzowi zamiaru usunięcia spornego drzewa, do czego była zobowiązana, gdyż zmierzony w trakcie oględzin obwód pnia usuniętego drzewa na wysokości 5 cm od powierzchni ziemi wynosił 86 cm. Zatem zgodnie z art. 84 ust. 4 pkt 3 u.o.p. należało zgłosić zamiar usunięcia drzewa. Natomiast usunięcie drzewa bez powiadomienia o tym fakcie organu administracji skutkuje wymierzeniem administracyjnej kary w trybie art. 88 ust, 1 pkt 1 u.o.p., której wysokość została ustalona zgodnie z u.o.p. oraz rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 3 lipca 2017r. w sprawie wysokości stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów (Dz. U. z 2017 r., poz. 1330, dalej jako: rozporządzenie z 2017 r.). Podniesiono, że w przypadku osób fizycznych zamierzających usunąć drzewa z terenu własnej posesji organ nie wydaje decyzji administracyjnej, lecz jedynie sprzeciw (gdy nie zgadza się na usunięcie drzewa) lub zaświadczenie o braku podstaw do wniesienia sprzeciwu. Zatem tylko w decyzji administracyjnej zezwalającej na usunięcie drzewa organ administracyjny ma możliwość odstąpić od ustalenia opłaty za usunięcie drzewa w zamian za dokonanie nasadzeń zastępczych, zaś nie ma takiej możliwości na etapie wymierzania kary. Wskazano, że zgodnie z art. 89 ust 1 u.o.p. administracyjną karę pieniężną, o której mowa w art. 88 ust. 1 pkt 1-3, 5 i 6, ustala się w wysokości dwukrotnej opłaty za usunięcie drzewa lub krzewu, o której mowa w art. 84 ust. 1, a w przypadku, w którym usunięcie drzewa lub krzewu jest zwolnione z obowiązku uiszczenia opłaty, administracyjną karę pieniężną ustala się w wysokości takiej opłaty, która byłaby ponoszona, gdyby takiego zwolnienia nie było. W rozpatrywanej sprawie administracyjna kara jest ustalana w wysokości jednokrotności opłaty za uzyskanie zezwolenia na usunięcie drzewa, bowiem osoba fizyczna nie uzyskuje zezwolenia na usunięcia drzewa, tylko informuje organ o zamiarze jego usunięcia. Podano, że sygnalizowany przez odwołującą zły stan zdrowia psychicznego nie może stanowić przesłanki do zmiany zaskarżonej decyzji, gdyż skarżąca zdawała sobie sprawę z istnienia administracyjnego trybu uzyskania zezwolenia na usunięcie drzewa. Organ nie zaaprobował także wyjaśnień skarżącej co do stanu wyższej konieczności, o którym mowa w art. 89 ust. 7 u.o.p., wyjaśniając, że musi to być stan nagły i stwarzający na tyle poważne zagrożenie dla dóbr prawnych o wyższej wartości niż drzewa lub krzewy (np. życie lub zdrowie ludzkie), że nie można oczekiwać na przybycie uprawnionych służb lub na uzyskanie odpowiedniego zezwolenia właściwego organu. Natomiast samo przekonanie strony skarżącej o niebezpieczeństwie nie uzasadnia wycięcia drzewa bez uzyskania stosownego zezwolenia.
W skardze na podwyższą decyzję skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów u.o.p. oraz przepisów k.p.a. i wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie.
Oddalając skargę WSA stwierdził, że odpowiedzialność administracyjna, o której mowa w art. 88 ust. 1 u.o.p. jest zobiektywizowana i wystarczy tylko wystąpienie tzw. bezprawia administracyjnego, a więc wykazanie związku przyczynowego między działaniem danego podmiotu a wycięciem drzew i krzewów. Podniesiono, że wprawdzie Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 1 lipca 2014 r. (sygn. akt SK 6/12) orzekł, że art. 88 ust. 1 pkt 2 i art. 89 ust. 1 u.o.p. przez to, że przewidują obowiązek nałożenia przez właściwy organ samorządu terytorialnego administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie bez wymaganego zezwolenia lub zniszczenie przez posiadacza nieruchomości drzewa lub krzewu w sztywno określonej wysokości, bez względu na okoliczności tego czynu, są niezgodne z art. 64 ust. 1 i 3 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji, ale nie zakwestionował całego mechanizmu ochrony przyrody (zadrzewień), na który składają się: obowiązek uzyskania - co do zasady - uprzedniego zezwolenia właściwego organu na usunięcie drzewa lub krzewu, połączony - w określonych ustawą sytuacjach - z uiszczeniem opłaty (w racjonalnej wysokości) oraz kara za niepodporządkowanie się temu obowiązkowi. TK nie podważył również przyjętej koncepcji kary administracyjnej jako sankcji za samo bezprawne zachowanie naruszające obowiązek administracyjnoprawny, pod warunkiem stworzenia prawnych możliwości uwzględniania w procesie karania indywidualnych okoliczności konkretnego przypadku. Podniesiono, że skoro odpowiedzialność została zobiektywizowana, nieistotna z punktu widzenia tej postaci odpowiedzialności jest świadomość, czy też brak świadomości konieczności uzyskania stosownego zezwolenia, a także pobudki, czy motywy, jakimi kieruje się osoba usuwająca drzewo. Podkreślono także, że decyzje w przedmiocie kary pieniężnej za usunięcie drzew bez zezwolenia mają charakter decyzji związanych, co oznacza, że w przypadku wystąpienia przesłanek do wymierzenia kary, wydanie przez organ decyzji jest obligatoryjne. WSA wskazał, że okolicznością bezsporną było to, że skarżąca, będąca współwłaścicielem nieruchomości, dokonała usunięcia drzewa gatunku świerk kłujący bez zezwolenia. Podniesiono, że organ prawidłowo ustalił wysokość wymierzonej skarżącej administracyjnej kary, gdyż kara ta jest ustalana w wysokości jednokrotności opłaty za uzyskanie zezwolenia na usunięcie drzewa, bowiem osoba fizyczna nie uzyskuje zezwolenia na usunięcia drzewa, a tylko informuje organ o zamiarze jego usunięcia. Wskazano, że opłata ta wynosi 3700 zł (82 cm obwodu pnia drzewa gatunku świerk na wysokości ścięcia pomniejszone o 10% stanowi 73.8 cm - po zaokrągleniu 74 cm x 25 zł za 1 cm obwodu pnia x 2 - mnożnik wynikający z art. 89 ust. 1 u.o.p. = 3700 zł) i taką też administracyjną karę pieniężną wymierzono skarżącej. WSA podzielił stanowisko Kolegium o braku podstaw do uznania, że skarżąca działała w warunkach stanu wyżej konieczności uzasadniającego, na mocy art. 89 ust. 7 u.o.p., odstąpienie od wymierzenia kary, gdyż o stanie wyższej konieczności można mówić wyłącznie w odniesieniu do czynników, których w normalnym stanie nie da się przewidzieć.
Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wywiodła M. B., zaskarżając go w całości i zarzucając naruszenie:
- art. 83f ust 1 pkt. 3a w zw. z art. 83f ust. 4 u.o.p. poprzez ich niezastosowanie, pomimo że skarżąca usunęła drzewo jako osoba fizyczna na cele niezwiązane z prowadzeniem działalności gospodarczej i nie miała obowiązku uzyskania zezwolenia na usunięcie drzewa, a jedynie dokonać zgłoszenia;
- art. 89 ust. 1 w zw. z art. 86 ust. 1 pkt. 1 i art. 88 ust 1 pkt. 6 u.o.p. przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie prowadzące do uznania, że skarżącej winna być wymierzona kara w dwukrotnej wysokości opłaty za usunięcie drzewa, pomimo że usunięcie drzewa, na które nie jest wymagane zezwolenie, jest zwolnione z opłaty i w tej sytuacji kara winna być ustalona w wysokości opłaty (a nie jej dwukrotnej wysokości).
W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy w całości do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu, zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych, przyznanie wynagrodzenia z tytułu pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu w żadnej części nieuiszczonego oświadczając, że zrzeka się przeprowadzenia rozprawy.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że skarżąca usunęła jedno drzewo z gatunku świerk kłujący z nieruchomości, której jest współwłaścicielem i na której zamieszkuje, gdyż drzewo było znacznych rozmiarów, koroną przewyższało wysokość budynku, gałęzie były rozłożyste i sięgały okien znajdujących się na wschodniej elewacji, co powodowało zacienienie pomieszczeń mieszkalnych i utrudniało egzystencję. Z uwagi na fakt, że drzewo rosło na nieruchomości osób fizycznych i usunięto je na cele niezwiązane z prowadzeniem działalności gospodarczej, w sprawie winny mieć zastosowanie przepisy art. 83f ust. 1 pkt. 3a w zw. z art. 83f ust. 4 u.o.p. W konsekwencji skarżąca nie miała obowiązku wystąpienia o zezwolenie na usunięcie drzewa, ale winna dokonać zgłoszenia zamiaru jego usunięcia. Skoro zaś skarżąca nie miała obowiązku uzyskania zezwolenia na usunięcie drzewa, to nie miała także obowiązku uiszczenia opłaty. Konsekwencją usunięcia drzewa bez zgłoszenia jest, w świetle art. 88 ust. 1 pkt 6 u.o.p., wymierzenie kary pieniężnej w wysokości opłaty (a nie jej dwukrotności). Dokonując zatem prawidłowej wykładni i właściwie stosując powołane przepisy w przypadku skarżącej kara winna być orzeczona w wysokości 1850 zł.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 p.p.s.a.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. W związku z tym Naczelny Sąd Administracyjny, przy rozpoznaniu sprawy, związany był granicami skargi kasacyjnej.
Skarga okazała się zasadna, chociaż nie wszystkie zarzuty w niej podniesione zasługują na uwzględnienie.
Na wstępie należy podnieść, że skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem prawnym. Postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym jest bowiem oparte na zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, tak jak ma to miejsce w postępowaniu przed Sądem I instancji. Zakres kognicji Naczelnego Sądu Administracyjnego wyznaczają sformułowane przez skarżącego kasacyjnie zarzuty, oparte na ustawowych podstawach i uzasadnione w treści skargi kasacyjnej.
Podnieść należy, że art. 176 p.p.s.a. reguluje elementy składowe skargi kasacyjnej. Zgodnie z art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. obligatoryjnym elementem skargi kasacyjnej jest przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. W myśl zaś art. 174 skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wskazać przy tym należy, że przez przytoczenie podstawy kasacyjnej należy rozumieć dokładne wskazanie takiej podstawy oraz określenie tych przepisów prawa, które zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną zostały naruszone przez sąd wydający zaskarżone orzeczenie, zaś uzasadnienie skargi kasacyjnej powinno zawierać rozwinięcie zarzutów kasacyjnych przez wyjaśnienie na czym naruszenie polegało i – w odniesieniu do uchybień przepisom procesowym – wykazanie, że zarzucane uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wprawdzie nie dochodzi do automatycznego dyskwalifikowania skarg kasacyjnych w sytuacji, gdy zarzuty kasacyjne nie w pełni spełniają wymogi konstrukcyjne określone w art. 176 p.p.s.a. (por. uchwała NSA z 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09), jednakże Naczelny Sąd Administracyjny nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, ani uściślać bądź w inny sposób ich korygować (por. wyrok NSA z 27 stycznia 2015 r., sygn. akt II GSK 2140/13, wyrok NSA z 13 listopada 2014 r., sygn. akt I OSK 1420/14), chyba że umożliwia to powołana choćby niedoskonale podstawa prawna, a wadliwość zarzutu jest możliwa do usunięcia poprzez analizę argumentacji uzasadnienia środka odwoławczego (por. wyrok NSA z 22 sierpnia 2012 r., sygn. akt I FSK 1679/11).
Uwagi powyższe są niezbędne, gdyż skarga kasacyjna nie do końca spełnia powyższe wymagania. Wprawdzie jej autor powołał przepisy, które w jego ocenie zostały naruszone przez Sąd I instancji, ale nie wskazał, w oparciu o którą z podstaw kasacyjnych sformułował swoje zarzuty. Biorąc jednak pod uwagę okoliczność, że w ramach obydwu zarzutów skarżąca kasacyjnie wskazała, że upatruje naruszenia powołanych przepisów w ich błędnej wykładni, niewłaściwym zastosowaniu, czy też ich niezastosowaniu, Naczelny Sąd Administracyjny, mając na względzie powyższe wskazania uznał, że zarzuty te mieszczą się w ramach podstawy kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a., czyli naruszenia prawa materialnego.
Nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 83f ust 1 pkt. 3a w zw. z art. 83f ust. 4 u.o.p. poprzez ich niezastosowanie pomimo, że skarżąca usunęła drzewo jako osoba fizyczna na cele niezwiązane z prowadzeniem działalności gospodarczej i nie miała obowiązku uzyskania zezwolenia, a jedynie dokonać zgłoszenia.
Należy zauważyć, że stosownie do treści art. 83f ust. 1 pkt 3a u.o.p., przepisów art. 83 ust. 1 u.o.p., a zatem przepisu nakazującego uzyskanie zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości, nie stosuje się do drzew lub krzewów, które rosną na nieruchomościach stanowiących własność osób fizycznych i są usuwane na cele niezwiązane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Z kolei w myśl art. 83f ust. 4 u.o.p. w takim przypadku właściciel nieruchomości jest obowiązany dokonać zgłoszenia do organu, o którym mowa w art. 83a ust. 1, zamiaru usunięcia drzewa, jeżeli obwód pnia drzewa mierzonego na wysokości 5 cm przekracza: 1) 80 cm - w przypadku topoli, wierzb, klonu jesionolistnego oraz klonu srebrzystego; 2) 65 cm - w przypadku kasztanowca zwyczajnego, robinii akacjowej oraz platanu klonolistnego; 3) 50 cm - w przypadku pozostałych gatunków drzew. Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej przepisy te zostały prawidłowo zastosowane przez WSA, gdyż w uzasadnieniu swojego orzeczenia Sąd I instancji jednoznacznie stwierdził, że "(...)osoba fizyczna nie uzyskuje zezwolenia na usunięcie drzewa, tylko informuje organ pierwszej instancji o zamiarze jego usunięcia". W tym zakresie WSA prawidłowo zaakceptował stanowisko SKO, które w swojej decyzji przedstawiło dokładnie takie sam pogląd. W związku z tym nie doszło do naruszenia powołanych przepisów.
Słuszny jest natomiast zarzut naruszenia art. 89 ust. 1 w zw. z art. 86 ust. 1 pkt 1 i art. 88 ust 1 pkt. 6 u.o.p. poprzez wymierzenie skarżącej kary stanowiącej dwukrotność wysokości opłaty za usunięcie drzewa.
Zgodnie z art. 89 ust. 1 u.o.p. administracyjną karę pieniężną, o której mowa w art. 88 ust. 1 pkt 1-3, 5 i 6, ustala się w wysokości dwukrotnej opłaty za usunięcie drzewa lub krzewu, o której mowa w art. 84 ust. 1, a w przypadku, w którym usunięcie drzewa lub krzewu jest zwolnione z obowiązku uiszczenia opłaty, administracyjną karę pieniężną ustala się w wysokości takiej opłaty, która byłaby ponoszona, gdyby takiego zwolnienia nie było. Jak wynika z art. 86 ust. 1 pkt 1 u.o.p. nie nalicza się opłat za usunięcie drzew lub krzewów, na których usunięcie nie jest wymagane zezwolenie. W związku z tym w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, WSA prawidłowo wskazał, że "w rozpatrywanej sprawie kara jest ustalana w wysokości jednokrotności opłaty za uzyskanie zezwolenia na usunięcie drzewa". Jednakże przedstawiając sposób wyliczenia kary pieniężnej, która zdaniem WSA prawidłowo została wyliczona w wysokości 3700 zł podano, że kwota ta wynika z przemnożenia obwodu pnia usuniętego drzewa na wysokości ścięcia (74 cm) przez stawkę opłaty wynikającą z rozporządzenia z 2017 r. (25 zł za 1 cm obwodu pnia) oraz przez liczbę 2, określoną jako mnożnik wynikający z art. 89 ust. 1 u.o.p. Skoro jednak, z powołanych wyżej przepisów, na które prawidłowo powołał się WSA w swoim orzeczeniu, wynika, że kara pieniężna powinna stanowić jednokrotność, a nie dwukrotność opłaty za usunięcie drzewa, to nieprawidłowe jest matematyczne wyliczenie kary pieniężnej. Wbrew bowiem twierdzeniu WSA została ona faktycznie ustalona jako dwukrotność, a nie jednokrotność wyżej wskazanej opłaty za usuniecie drzewa.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, uznając że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, na podstawie art. 188 p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 193 p.p.s.a., uchylił zaskarżony wyrok w całości oraz uchylił zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji w całości.
W związku z tym organ I instancji zobowiązany jest ponownie ustalić wysokość kary pieniężnej za usunięcie drzewa, mając na względzie wywody zawarte w uzasadnieniu wyroku NSA.
O kosztach postępowania sądowego Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 188 w zw. z art. 200 oraz art. 205 § 1 p.p.s.a. oraz art. 203 pkt 1 p.p.s.a.,
Odnosząc się do wniosku pełnomocnika skarżącej kasacyjnie o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu wyjaśnić należy, że wniosek taki składa się do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego (art. 254 § 1 p.p.s.a.), który rozpoznaje go w postępowaniu określonym w przepisach art. 258 – 261 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI