III OSK 7045/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPrzedmiotem skargi kasacyjnej było orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, który oddalił skargę Przedsiębiorstwa [...] Sp. z o.o. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku. Decyzja ta nakładała na spółkę karę administracyjną za zniszczenie 39 drzew rosnących na jej działce. Organy administracji ustaliły, że zniszczenie drzew nastąpiło na skutek celowego działania człowieka, polegającego na wykonaniu nawiertów w pniach i aplikacji substancji chemicznych, prawdopodobnie glifosatu. Pomimo argumentów spółki o braku jednoznacznego ustalenia przyczyny obumarcia drzew i możliwości wpływu czynników naturalnych, organy oraz WSA uznały odpowiedzialność właściciela za obiektywną. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, podzielił stanowisko WSA. Sąd podkreślił, że uszkodzenie pnia drzewa poprzez nawiercanie i aplikację substancji chemicznych stanowi zniszczenie drzewa w rozumieniu ustawy o ochronie przyrody, a odpowiedzialność właściciela jest obiektywna. Spółka nie wykazała okoliczności zwalniających ją z odpowiedzialności, takich jak brak wiedzy o zniszczeniu drzew i niemożność zapobieżenia mu. NSA uznał, że ustalenia faktyczne i prawne dokonane przez organy oraz WSA były prawidłowe, a skarga kasacyjna nie zawierała usprawiedliwionych podstaw. W konsekwencji, skarga kasacyjna została oddalona.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaUstalenie odpowiedzialności właściciela za zniszczenie drzew na jego nieruchomości w wyniku działań osób trzecich, nawet przy braku wskazania konkretnej substancji chemicznej.
Sprawa dotyczy specyficznego stanu faktycznego (celowe zniszczenie drzew poprzez nawiercanie i aplikację chemikaliów) i interpretacji przepisów ustawy o ochronie przyrody.
Zagadnienia prawne (4)
Czy uszkodzenie pnia drzewa poprzez nawiercanie i aplikację substancji chemicznych stanowi "zniszczenie drzewa" w rozumieniu art. 88 ust. 1 pkt 3 ustawy o ochronie przyrody?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, uszkodzenie pnia drzewa poprzez nawiercanie i aplikację substancji chemicznych, które prowadzi do jego obumarcia, stanowi zniszczenie drzewa w rozumieniu ustawy.
Uzasadnienie
Ustawa o ochronie przyrody definiuje zniszczenie drzewa m.in. poprzez usunięcie gałęzi w wymiarze przekraczającym 50% korony. Jednakże, właściwa wykładnia przepisów prowadzi do wniosku, że negatywne oddziaływanie na pień drzewa również może doprowadzić do jego zniszczenia, bez konieczności ustalania procentowego uszkodzenia.
Czy właściciel nieruchomości ponosi obiektywną odpowiedzialność za zniszczenie drzew rosnących na jego działce, nawet jeśli zniszczenia dokonała osoba trzecia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, odpowiedzialność właściciela nieruchomości za zniszczenie drzew jest obiektywna. Właściciel może zostać zwolniony z odpowiedzialności tylko w przypadku wykazania, że nie wiedział o zniszczeniu drzew przez osobę trzecią i nie mógł temu zapobiec.
Uzasadnienie
Odpowiedzialność właściciela nieruchomości za zniszczenie drzew ma charakter zobiektywizowany. Wystarczy wykazanie związku przyczynowego między działaniem posiadacza nieruchomości a zniszczeniem drzew. Właściciel nie wykazał okoliczności egzoneracyjnych, takich jak brak wiedzy o zniszczeniu i niemożność zapobieżenia mu.
Czy brak wskazania konkretnej substancji chemicznej użytej do zniszczenia drzew uniemożliwia nałożenie kary administracyjnej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, brak wskazania konkretnej substancji chemicznej nie uniemożliwia nałożenia kary, jeśli udowodniono fakt zniszczenia drzewa w wyniku ingerencji człowieka.
Uzasadnienie
Dla wymierzenia kary istotne jest ustalenie, że doszło do zniszczenia drzewa, a użycie konkretnego środka w tym celu nie wpływa na obowiązek poniesienia kary pieniężnej.
Czy fakt występowania podobnych uszkodzeń drzew na sąsiednich działkach, nienależących do skarżącej, może stanowić dowód na brak działania człowieka?
Odpowiedź sądu
Nie, fakt występowania podobnych uszkodzeń na sąsiednich działkach nie wyklucza odpowiedzialności właściciela, jeśli dowody jednoznacznie wskazują na celowe działanie człowieka na jego nieruchomości.
Uzasadnienie
Dowody zgromadzone w sprawie, w tym ekspertyzy biegłych, spójnie wskazywały na celowe działanie człowieka polegające na nawierceniu pni i aplikacji substancji chemicznych na działce skarżącej, co przyspieszyło proces obumierania drzew.
Przepisy (12)
Główne
u.o.p. art. 88 § ust. 1 pkt 3
Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody
Kara pieniężna za zniszczenie drzewa lub krzewu.
u.o.p. art. 88 § ust. 2
Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody
Odpowiedzialność właściciela nieruchomości za zniszczenie drzew.
Pomocnicze
u.o.p. art. 87a § ust. 5
Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody
Usunięcie gałęzi w wymiarze przekraczającym 50% korony stanowi zniszczenie drzewa.
u.o.p. art. 88 § ust. 4
Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody
Możliwość odroczenia terminu płatności kary za zniszczenie drzew rokujących zachowanie żywotności.
u.o.p. art. 88 § ust. 5
Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody
Możliwość odroczenia terminu płatności kary za zniszczenie drzew rokujących zachowanie żywotności.
p.p.s.a. art. 133 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzeczenie NSA w przypadku braku usprawiedliwionych podstaw skargi kasacyjnej.
u.o.p. art. 5 § pkt 26a
Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody
Definicja drzewa.
u.o.p. art. 85 § ust. 1
Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody
Podstawa ustalenia wysokości kary pieniężnej.
u.o.p. art. 85 § ust. 2
Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody
Podstawa ustalenia wysokości kary pieniężnej.
u.o.p. art. 89 § ust. 1
Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody
Podstawa ustalenia wysokości kary pieniężnej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zniszczenie drzew nastąpiło na skutek celowego działania człowieka poprzez nawiercanie pni i aplikację substancji chemicznych. • Odpowiedzialność właściciela nieruchomości za zniszczenie drzew jest obiektywna. • Brak wykazania przez właściciela okoliczności zwalniających z odpowiedzialności. • Ustalenia organów i sądów niższych instancji były prawidłowe i oparte na zgromadzonym materiale dowodowym.
Odrzucone argumenty
Niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności, w tym przyczyny obumarcia drzew i porównanie ze stanem drzew na działkach sąsiednich. • Stwierdzenie, że uszkodzenie pnia drzewa przez zaniechanie osoby odpowiedzialnej za jego utrzymanie nie jest tożsame z usunięciem gałęzi i nie stanowi podstawy do wymierzenia kary. • Naruszenie art. 133 § 1 p.p.s.a. przez brak wszechstronnego rozpatrzenia sprawy na podstawie całego zgromadzonego materiału dowodowego.
Godne uwagi sformułowania
Odpowiedzialność przewidziana w art. 88 u.o.p. jest co do zasady odpowiedzialnością obiektywną. • Dla wymierzenia kary istotne jest ustalenie, że doszło do zniszczenia drzewa, natomiast użycie konkretnego środka w tym celu nie wpływa na obowiązek poniesienia kary pieniężnej. • Nie jest bowiem w świetle podstawowych zasad logiki i doświadczenia życiowego możliwe, aby w jakikolwiek inny sposób doszło do powstania regularnych, okrągłych otworów w 41 drzewach na działce skarżącej i dostania się przez nie trującej substancji chwastobójczej powodującej usychanie drzew, jak tylko wskutek celowej działalności człowieka.
Skład orzekający
Olga Żurawska - Matusiak
sędzia
Przemysław Szustakiewicz
przewodniczący
Sławomir Pauter
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Ustalenie odpowiedzialności właściciela za zniszczenie drzew na jego nieruchomości w wyniku działań osób trzecich, nawet przy braku wskazania konkretnej substancji chemicznej."
Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznego stanu faktycznego (celowe zniszczenie drzew poprzez nawiercanie i aplikację chemikaliów) i interpretacji przepisów ustawy o ochronie przyrody.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak daleko idzie odpowiedzialność właściciela za stan swojej nieruchomości i jak sąd interpretuje przepisy dotyczące ochrony przyrody w kontekście celowego działania człowieka. Jest to ciekawe dla prawników specjalizujących się w prawie administracyjnym i ochrony środowiska.
“Właściciel zapłacił fortunę za zniszczone drzewa. Sąd wyjaśnia, dlaczego.”
Dane finansowe
WPS: 214 391 PLN
Sektor
ochrona środowiska
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.