III OSK 6980/21

II SA/Łd 224/20 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2021-06-18
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2020-03-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Ewa Cisowska-Sakrajda
Robert Adamczewski /przewodniczący/
Tomasz Porczyński /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne
Ochrona przyrody
Sygn. powiązane
III OSK 6980/21 - Wyrok NSA z 2023-02-28
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 1614
art. 83 ust. 1, art. 83c ust. 3, art. 83d, art. 84 ust. 1-3, art. 85 ust. 1, ust. 2, ust. 4b, art. 86 ust. 1 pkt 7
Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Robert Adamczewski Sędziowie Sędzia WSA Ewa Cisowska – Sakrajda Asesor WSA Tomasz Porczyński (spr.) Protokolant St. sekretarz sądowy Dominika Człapińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zezwolenia na usunięcie drzew 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. na rzecz strony skarżącej A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w P. kwotę 3151 (trzy tysiące sto pięćdziesiąt jeden) złotych tytułem częściowego zwrotu kosztów postępowania. dc
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...]r., nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2021 r. poz. 735)- dalej: k.p.a.; art. 83 ust. 1, art. 83c ust. 3, art. 83d, art. 84 ust. 1-3, art. 85 ust. 1, ust. 2, ust. 4b, art. 86 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (tekst jedn.: Dz.U. z 2018 r. poz. 1614 ze zm.)- dalej: u.o.p.; § 1 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 3 lipca 2017 r. w sprawie stawek opłat dla poszczególnych rodzajów i gatunków drzew (Dz.U. z 2017 r. poz. 1330) – dalej: rozporządzenie z 2017 r.; Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. po rozpatrzeniu odwołania A spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w P. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...]r., znak: [...]orzekającą o:
- zezwoleniu spółce na usunięcie 14 sztuk drzew, znajdujących się na terenie nieruchomości przy ul. A 468/470 w Ł. (działki ewidencyjne nr 148/3 i 147 w obrębie [...]);
- naliczeniu opłaty za usunięcie 12 sztuk drzew w łącznej kwocie 45.030 zł;
- ustaleniu końcowego i nieprzekraczalnego terminu realizacji zezwolenia do dnia 30 listopada 2020 r.;
- odstąpieniu na podstawie art. 86 ust. 1 pkt 10 u.o.p. od naliczenia opłaty za usunięcie 2 sztuk drzew (o numerach inwentaryzacyjnych: 52, 53) z uwagi na brak podstawy prawnej do jej naliczenia.
Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie Kolegium wskazało, że wnioskiem z dnia 15 maja 2019 r. skarżąca spółka wystąpiła o wydanie zezwolenia na usunięcie drzew rosnących na terenie nieruchomości położonej w Ł. przy ul. A 468/470, które to drzewa kolidują z projektowaną zabudową jednorodzinną, realizowaną w oparciu o udzielone spółce pozwolenie na budowę z dnia [...]r. W treści złożonego wniosku spółka deklarowała dokonanie nasadzeń zastępczych w ilości 34 sztuk drzew oraz krzewów na powierzchni 3 m2, zgodnie z załączonym do wniosku projektem.
Decyzją z dnia [...]r. Prezydent Miasta Ł. udzielił skarżącej spółce zezwolenia na usunięcie 14 określonych w decyzji drzew naliczając jednocześnie opłatę za usunięcie 12 drzew. Odnośnie naliczonej opłaty organ wskazał, iż została ona ustalona na podstawie rozporządzenia z 2017 r. i stanowi ona sumę opłat obliczonych na podstawie przeprowadzonych w dniu 7 października 2019 r., w trakcie oględzin na miejscu, pomiarów obwodów przewidzianych do wycinki pni drzew na wysokości 130 cm od gruntu. Przy czym z uwagi na stwierdzone obumarcie 2 drzew oznaczonych nr inwentaryzacyjnymi 52 i 53 (sosna zwyczajna), drzewa te nie zostały uwzględnione podczas naliczania przedmiotowej opłaty.
Natomiast, co do deklarowanego przez spółkę dokonania nasadzeń zastępczych organ I instancji wskazał, iż usunięcie 12 wieloletnich drzew, których stan zdrowotny nie wzbudza jakichkolwiek zastrzeżeń niewątpliwie wywoła straty w środowisku przyrodniczym. Jednakże z uwagi na słuszny interes ekonomiczny strony zasadnym było przychylenie się do wniosku inwestora. Proponowane przez spółkę dokonanie nasadzeń zastępczych w postaci 43 młodych drzew nie pozwoli, zdaniem organu na szybką rekompensatę ubytku w środowisku naturalnym, co potwierdza choćby średnia roczna ilość produkowanego tlenu przez jedno średniej wielkości drzewo. Z uwagi na powyższe organ udzielił zezwolenia na usunięcie przedmiotowych drzew w zamian za naliczoną opłatę, której zasadniczą funkcja jest zapewnienie środków finansowych mających rekompensować zmiany w środowisku, powstałe na skutek działania podmiotu zobowiązanego do ich ponoszenia.
Organ I instancji wskazał także, iż na gruncie niniejszej sprawy brak było podstaw do odstąpienia od naliczenia opłaty za usunięcie drzew na podstawie art. 86 ust. 1 pkt 7 u.o.p., gdyż obszar na którym zlokalizowane są drzewa przewidziane do usunięcia był terenem użytkowanym, a znajdująca się na nim roślinność stanowiła zieleń towarzyszącą.
Kwestionując zasadność wydanego rozstrzygnięcia w części w jakiej dotyczy ono naliczenia opłaty za wycięcie 12 drzew skarżąca spółka, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła odwołanie, w którym zarzuciła naruszenie:
- art. 86 ust. 1 pkt 7 u.o.p. poprzez jego niezasadne niezastosowanie i nałożenie na stronę opłaty za usunięcie drzew, mimo spełnienia warunków do jej nienaliczania;
- art. 83c ust. 3 poprzez naliczenie opłaty za usunięcie 12 drzew pomimo, że strona przedstawiła warunki dokonania nasadzeń zastępczych w postaci 34 drzew.
Z uwagi na powyższe strona wnosiła o uchylenie pkt 2 kwestionowanej decyzji; względnie o jego zmianę poprzez odstąpienie od naliczania opłaty za usunięcie 12 drzew; względnie o zmianę nałożonego obowiązku uiszczenia opłaty w wysokości 45.030 zł na obowiązek dokonania nasadzeń zastępczych.
Odnośnie pierwszego z zarzutów spółka wskazała, że okoliczności niniejszej sprawy wypełniają dyspozycję art. 86 ust. 1 pkt 7 u.o.p., zgodnie z którym nie nalicza się opłat za usunięcie drzew, których obwód pnia mierzony na wysokości 130 cm nie przekracza: a) 120 cm - w przypadku topoli, wierzb, kasztanowca zwyczajnego, klonu jesionolistnego, klonu srebrzystego, robinii akacjowej oraz platanu klonolistnego, b) 80 cm - w przypadku pozostałych gatunków drzew; - w celu przywrócenia gruntów nieużytkowanych do użytkowania innego niż rolnicze, zgodnego z przeznaczeniem terenu, określonym w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego lub decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. W ocenie spółki z zawartego w decyzji zestawienia przeprowadzonych pomiarów obwodu pni drzew wynika, iż tylko jedno drzewo - dąb szypułkowy (oznaczony na mapie nr ewidencyjnym 18) posiada obwód powyżej 120 centymetrów. W pozostałych przypadkach obwody są każdorazowo mniejsze niż 80 centymetrów. Przeznaczenie omawianego terenu nie budzi wątpliwości. Zgodnie z decyzją o udzieleniu pozwolenia na budowę z dnia [...]roku, inwestycja obejmuję zabudowę jednorodzinną. Nie stoi to w kolizji z przeznaczeniem terenu przewidzianym w planie zagospodarowania przestrzennego, opisanym jako teren mieszkaniowy "B". Skarżąca nie zgodziła się z ustaleniami organu, jakoby drzewa, objęte wnioskiem o zezwolenie na usunięcie, nie miały charakteru tymczasowego. O tymczasowości przesadza fakt posadzenia bądź wyrośnięcia drzewa po zakwalifikowaniu nieruchomości w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego na cele budowlane. Wobec tego znaczenie normatywne ma przeznaczenie nieruchomości w planie w dacie posadzenia bądź wyrośnięcia drzewa, a nie w dacie orzekania o zezwoleniu na usunięcie. Tym samym w ocenie spółki kluczową kwestią, w przedmiocie ustalenia, czy spełnione są przesłanki odstąpienia od naliczania opłaty, jest okoliczność, czy drzewa objęte wnioskiem zostały posadzone już po ustaleniu w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego przeznaczenia dla działek 148/3 i 147 w obrębie [...]. W tym zakresie organ I instancji powołuje się co prawda na wiek drzew, jako przesłankę do uznania, że nie są to samosiewy, jednakże w żaden sposób nie dokonuje analizy, jak czas posadzenia drzew objętych wnioskiem znajduje doniesienie do uchwalenia miejscowego planu dla przedmiotowego obszaru.
Natomiast odnośnie drugiego z podniesionych zarzutów skarżąca podniosła, że w trosce o aspekt ochrony przyrody rozumianej jako ochrona zieleni w miastach przedstawiła odpowiednią alternatywę dla drzew objętych wnioskiem i zaproponowała serię nasadzeń zastępczych obejmujących nowe 34 drzewa w miejsce usuniętych 14. Propozycja ta stanowiła wypełnienie postulatów wynikających z ustawy o ochronie przyrody i pozwalała na uzupełnienie stanu zieleni na tym obszarze, a w przyszłości zapewni produkcję tlenu na skalę znacznie wyższą, niż aktualna. W tym zakresie zdaniem skarżącej, stanowisko organu pozostaje wewnętrznie sprzeczne, gdyż z jednej strony wskazuje on na szkody ekosystemu jakie spowoduje usunięcie przedmiotowych drzew, a z drugiej nie uwzględnia deklaracji strony, co do uzupełnienia tego ubytku poprzez dokonanie nasadzeń nowych 34 drzew, co w ocenie skarżącej stanowiłoby realizacje postulatu ochrony przyrody i odbudowy drzewostanu.
Zaskarżoną niniejszą skargą decyzją z dnia [...]r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W pierwszej kolejności organ odwoławczy wskazał, iż jak wynika z treści wniesionego odwołania skarżąca spółka kwestionuje rozstrzygnięcie organu I instancji w części w jakiej nakład ono na stronę obowiązek uiszczenia naliczonej opłaty za usunięcie 12 drzew. W tym zakresie, w świetle obowiązujących przepisów prawa uczynienie zadość tak sformułowanemu żądaniu nie jest możliwe. Decyzja o udzieleniu zezwolenia na wycięcie drzew i krzewów zawiera jednocześnie uprawnienie, jak też warunki na jakich uprawniony podmiot może z tego uprawnienia skorzystać. Jednym z tych warunków jest uiszczenie opłaty lub dokonanie nowych nasadzeń mających zrekompensować zmiany w środowisku, jakie powstały wskutek działalności podmiotu uprawnionego do jego pogorszenia. Oba elementy decyzji są zatem ze sobą powiązane. Nie można zatem skutecznie zaskarżyć jedynie elementów niekorzystnych dla wnioskodawcy, dotyczących nałożonych na niego obowiązków, z pominięciem korzystnego uprawnienia. Rozstrzygnięcie o uprawnieniu do wycięcia drzew nie może bowiem samodzielnie funkcjonować w obrocie prawnym ze względu na cel i sens prowadzonego postępowania, które ma doprowadzić do zrekompensowania negatywnego wpływu usunięcia drzew i krzewów na środowisko przyrodnicze.
Dalej, odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 83c ust. 3 u.o.p. Kolegium wskazało, iż zgodnie z przywołanym przepisem wydanie zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu może być uzależnione od określonych przez organ nasadzeń zastępczych lub przesadzenia tego drzewa lub krzewu. Brzmienie tego przepisu daje organowi swobodę, co oznacza, że organ może ale nie musi uzależnić wydania zezwolenia na wycięcie drzew od ich przesadzenia lub zastąpienia ich innymi drzewami, na co wskazuje użyty przez ustawodawcę zwrot "może być uzależnione". Zatem to organ administracji biorąc pod uwagę słuszny interes obywatela oraz interes społeczny rozstrzyga tę kwestię. Rozstrzygając na zasadzie uznania administracyjnego, kryteriami wyboru rozstrzygnięcia powinny być cele i zadania ustawy o ochronie przyrody. W ocenie Kolegium nie ma najmniejszej wątpliwości, że wycięcie 14 starych drzew i zastąpienie ich 34 nowymi sadzonkami nawet o konkretnych parametrach spowoduje ubytek w środowisku przyrodniczym. Do stwierdzenie powyższego faktu nie potrzebna jest wiedza fachowa a zwykłe doświadczenie życiowe. Kolegium w tym zakresie w pełni zgadza się z treścią uzasadnienia decyzji organu l instancji.
Odnosząc się natomiast do zarzutu niezastosowania art. 86 ust. 1 pkt 7 u.o.p. organ odwoławczy wskazał, że realizacja przedmiotowej inwestycji, z uwagi na brak obowiązującego na tym terenie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, wymagała uprzedniego uzyskania przez inwestora decyzji o warunkach zabudowy, co nastąpiło decyzją z dnia [...]r. Tym samym brak jest możliwości aby przeznaczone do usunięcia drzewa, na wysokości 130 cm osiągnęły ustalone w trakcie oględzin obwody pni, w ciągu roku od daty wydania decyzji o warunkach zabudowy do daty złożenia wniosku. Co więcej, z zebranego materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że teren na którym realizowana jest inwestycja był uprzednio użytkowany, a tym samym nie można mówić o przywróceniu gruntów nieużytkowanych do użytkowania innego niż rolnicze.
W skardze wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi A sp. z o.o. z siedzibą w P., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, ponowiła dotychczas podnoszone zarzuty w zakresie naruszenia :
- art. 86 ust. 1 pkt 7 u.o.p. poprzez jego niezasadne niezastosowanie i nieuchylenie decyzji nakładającej na stronę opłaty za usunięcie drzew, mimo spełnienia warunków ustawowych do nienaliczenia tej opłaty;
- art. 83c ust. 3 u.o.p. poprzez nieuwzględnienie przez organ odwoławczy zaproponowanych przez stronę warunków nasadzeń zastępczych w postaci 34 sztuk drzew i zaaprobowanie nałożenia na stronę opłaty za usunięcie 12 drzew.
Z uwagi na powyższe wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a ponadto o zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi spółka ponowiła dotychczas prezentowaną argumentację, wskazując dodatkowo na nie wystarczające odniesienie się przez organ odwoławczy do kwestii zasadności nałożenia na stronę obowiązku uiszczenia przedmiotowej opłaty, zamiast uwzględnienia jej deklaracji, co do dokonania nasadzeń zastępczych. W tym zakresie zdaniem skarżącej organ odwoławczy ograniczył się tylko do zaakceptowania stanowiska organu i instancji.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wnosiło o jej oddalenie argumentując, jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
W dniu 18 czerwca 2021 r. obecny na rozprawie pełnomocnik strony skarżącej popierał wniesioną skargę. Oświadczył, że wymienione w udzielonym zezwoleniu drzewa zostały wycięte.
Natomiast pełnomocnik organu administracji wnosząc o jej oddalenie wskazał, że środki uzyskane z tytułu opłaty za wycinkę drzew zostaną przeznaczone na dokonanie nowych nasadzeń.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2019 r. poz. 2325)- dalej: p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji (postanowienia) następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit.a) , naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania (lit. b) lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).
Natomiast w myśl art. 151 p.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.
Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając przedmiotową skargę w tak zakreślonej kognicji stwierdził, iż zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa, co skutkowałoby koniecznością jej wyeliminowania z obrotu prawnego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a.
Jak już wcześniej wskazano przedmiotem niniejszej skargi A sp. z o.o. z siedzibą w P. uczyniła decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...]2021 r. o wskazanym numerze, wydaną w przedmiocie zezwolenia na usunięcie drzew.
Podstawę prawną wydania kwestionowanego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2021 r. poz. 735)- dalej: k.p.a.; oraz ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (tekst jedn.: Dz.U. z 2018 r. poz. 1614 ze zm.) - dalej: u.o.p.
Natomiast zasadnicza kwestia sporu pomiędzy stronami, co nie jest przez nie kwestionowane, sprowadza się do zasadności nałożenia na skarżącą spółkę obowiązku uiszczenia opłaty za usunięcie 12 drzew, zgodnie z udzielonym zezwoleniem, w sytuacji, gdy zdaniem strony skarżącej, w zaistniałym stanie faktycznym: po pierwsze wystąpiły przesłanki do odstąpienia od naliczenia tej opłaty wymienione w art. 86 ust. 1 pkt 7 u.o.p.; a po drugie skarżąca wnosząc o udzielenie przedmiotowego zezwolenia zadeklarowała dokonanie nasadzeń zastępczych, co w myśl art. 83c ust. 3 u.o.p. uzasadniało, po spełnieniu określonych warunków odstąpienie od nałożenia na spółkę przedmiotowej opłaty.
Odnosząc się do tak zakreślonej istoty sporu w pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z art. 83 ust. 1 u.o.p. usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości lub jej części może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia wydanego na wniosek: 1) posiadacza nieruchomości - za zgodą właściciela tej nieruchomości; 2) właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 2019 r. poz. 1145 i 1495), zwanej dalej "Kodeksem cywilnym" - jeżeli drzewo lub krzew zagrażają funkcjonowaniu tych urządzeń.
Zezwolenie na usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości wydaje wójt, burmistrz albo prezydent miasta, a w przypadku gdy zezwolenie dotyczy usunięcia drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości lub jej części wpisanej do rejestru zabytków - wojewódzki konserwator zabytków (art. 83a ust. 1 u.o.p).
Zgodnie z art. 83c ust. 1 u.o.p. organ właściwy do wydania zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu przed jego wydaniem dokonuje oględzin w zakresie występowania w ich obrębie gatunków chronionych.
Wydanie zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu może być uzależnione od określonych przez organ nasadzeń zastępczych lub przesadzenia tego drzewa lub krzewu (art. 83c ust. 3 u.o.p.).
Natomiast jak wynika z art. 83c ust. 4 u.o.p. organ, wydając zezwolenie na usunięcie drzewa lub krzewu uzależnione od wykonania nasadzeń zastępczych, bierze pod uwagę w szczególności dostępność miejsc do nasadzeń zastępczych oraz następujące cechy usuwanego drzewa lub krzewu: 1) wartość przyrodniczą, w tym rozmiar drzewa lub powierzchnię krzewów oraz funkcje, jakie pełnią w ekosystemie; 2) wartość kulturową; 3) walory krajobrazowe; 4) lokalizację.
Zgodnie z art. 84 ust. 1 u.o.p. posiadacz nieruchomości ponosi opłaty za usunięcie drzewa lub krzewu. Opłaty naliczane są w zezwoleniu na usunięcie drzewa lub krzewu i pobierane przez organ właściwy do wydania tego zezwolenia (art. 84 ust. 2 u.o.p.). W przypadku naliczenia opłaty za usunięcie drzewa lub krzewu oraz uzależnienia wydania zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu od przesadzenia tego drzewa lub krzewu albo wykonania nasadzeń zastępczych, organ właściwy do wydania zezwolenia odracza termin uiszczenia opłaty za jego usunięcie na okres 3 lat od dnia upływu terminu wskazanego w zezwoleniu na jego przesadzenie lub wykonanie nasadzeń zastępczych (art. 84 ust. 3 u.o.p.).
Sposób ustalenia opłaty za usunięcie drzewa lub krzewu reguluje przepis art. 85 ust. 1-4 u.o.p. z uwzględnieniem stawek określonych rozporządzeniem ministra właściwego do spraw środowiska, wydawanym na podstawie delegacji ustawowej zawartej w ust. 4b powołanego przepisu.
Stosownie zaś do art. 86 ust. 1 pkt 7 u.o.p. nie nalicza się opłat za usunięcie drzew, których obwód pnia mierzony na wysokości 130 cm nie przekracza: a) 120 cm - w przypadku topoli, wierzb, kasztanowca zwyczajnego, klonu jesionolistnego, klonu srebrzystego, robinii akacjowej oraz platanu klonolistnego, b) 80 cm - w przypadku pozostałych gatunków drzew;
- w celu przywrócenia gruntów nieużytkowanych do użytkowania innego niż rolnicze, zgodnego z przeznaczeniem terenu, określonym w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego lub decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu.
Z brzmienia powyżej przywołanych przepisów wynika zatem, że co do zasady usunięcie drzewa lub krzewu podlega opłacie. Jednocześnie organ właściwy do wydania zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu może uzależnić wydanie tego zezwolenia od wykonania nasadzeń zastępczych, biorąc pod uwagę w szczególności dostępność miejsc do nasadzeń zastępczych, jak również cechy usuwanego drzewa lub krzewu takie jak: 1) wartość przyrodniczą, w tym rozmiar drzewa lub powierzchnię krzewów oraz funkcje, jakie pełnią w ekosystemie; 2) wartość kulturową; 3) walory krajobrazowe; 4) lokalizację. Przy czym podkreślenia wymaga, że uzależniając wydanie zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu od dokonania nasadzeń zastępczych organ właściwy do wydania zezwolenia nadal jest zobowiązany do ustalenia należnej opłaty, z tym tylko zastrzeżeniem, że obowiązek uiszczenia opłaty zostaje odroczony na okres 3 lat od dnia upływu terminu wskazanego w zezwoleniu na wykonanie nasadzeń zastępczych. Po upływie tego okresu, w zależności od zachowania żywotności nowo posadzonych drzew lub krzewów, stronie ubiegającej się o wydanie pozwolenia przysługuje prawo wystawienia z wnioskiem o umorzenie naliczonej opłaty, co wynika z art. 84 ust. 4-5 u.o.p.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej skargi Sąd w pierwszej kolejności odniósł się do zarzutu naruszenia art. 83c ust. 3 u.o.p.
Nie ulega wątpliwości, że użyte w powołanym wyżej przepisie sformułowanie "może być uzależnione" przesądza w sposób jednoznaczny o tym, że kwestia nałożenia na podmiot wnioskujący o zezwolenie na usunięcie drzewa lub krzewu obowiązku dokonania w to miejsce nasadzeń zastępczych została oparta o konstrukcję uznania administracyjnego. Oznacza to, że nałożenie powyższego obowiązku przez organ wydający zezwolenie ma charakter fakultatywny. Podkreślić jednak należy, że nie jest dopuszczalna również taka interpretacja analizowanego, która zakładałaby, że organ wydający zezwolenie na usunięcie drzewa lub krzewu, dysponuje pełną swobodą co do orzeczenia o obowiązku dokonania nasadzeń zastępczych. Taka interpretacja pomijałaby bowiem całkowicie główny cel ochrony przyrody i środowiska, w tym zasad zrównoważonego rozwoju i kompensacji przyrodniczej, o których mowa w ustawie z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2019 r. poz. 1396 ze zm.) - dalej: p.o.ś. Kompensacja przyrodnicza, w świetle art. 3 pkt 8 p.o.ś., to zespół działań obejmujących w szczególności roboty budowlane, roboty ziemne, rekultywację gleby, zalesianie, zadrzewianie lub tworzenie skupień roślinności, prowadzących do przywrócenia równowagi przyrodniczej lub tworzenie skupień roślinności, prowadzących do przywrócenia równowagi przyrodniczej na danym terenie, wyrównania szkód dokonanych w środowisku przez realizację przedsięwzięcia i zachowanie walorów krajobrazowych. Z kolei poprzez zrównoważony rozwój należy rozumieć taki rozwój społeczno-gospodarczy, w którym następuje proces integrowania działań politycznych, gospodarczych i społecznych, z zachowaniem równowagi przyrodniczej oraz trwałości podstawowych procesów przyrodniczych, w celu zagwarantowania możliwości zaspokajania podstawowych potrzeb poszczególnych społeczności lub obywateli zarówno współczesnego pokolenia, jak i przyszłych pokoleń (art. 3 pkt 50 p.o.ś.). Nie sposób pominąć, że również ustawa o ochronie przyrody definiuje, na czym polega ta ochrona oraz jakie są jej cele. Zgodnie bowiem z art. 2 ust. 1 u.o.p. ochrona przyrody, w rozumieniu ustawy, polega na zachowaniu, zrównoważonym użytkowaniu oraz odnawianiu zasobów, tworów i składników przyrody, w tym w zakresie: krajobrazu, zieleni w miastach i wsi oraz zadrzewień (pkt 7-9). Wskazując z kolei na cele tej ochrony, art. 2 ust. 2 ustawy wymienia, m.in.: utrzymanie procesów ekologicznych i stabilności ekosystemów; zachowanie różnorodności biologicznej; zapewnienie ciągłości istnienia gatunków roślin, zwierząt i grzybów, wraz z ich siedliskami, przez ich utrzymywanie lub przywracanie do właściwego stanu ochrony; ochronę walorów krajobrazowych, zieleni w miastach i wsiach oraz zadrzewień; utrzymywanie lub przywracanie do właściwego stanu ochrony siedlisk przyrodniczych, a także pozostałych zasobów, tworów i składników przyrody.
W ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą skargę przepis art. 83c ust. 3 u.o.p. należy interpretować i stosować w ten sposób, że jakkolwiek w ramach decyzji udzielającej zezwolenia na usunięcie drzewa (drzew) orzeczenie obowiązku dokonania przez jej adresata nasadzeń zastępczych ma charakter fakultatywny, to odstępując od nałożenia tego obowiązku organ wydający decyzję jest zobligowany do szczegółowego uzasadnienia przyczyn, ze względu na które nie przewidział w swoim rozstrzygnięciu konieczności dokonania kompensacji przyrodniczej w postaci takich nasadzeń. Powody takie powinny przy tym świadczyć o braku możliwości, w okolicznościach danego przypadku, dokonania nasadzeń zastępczych lub ich niecelowości, tudzież organ powinien wskazać, iż podjął lub podejmuje innego rodzaju działania stanowiące wystarczającą kompensację wobec straty w przyrodzie wynikającej z usunięcia drzewa (drzew), na którą organ wyraził zgodę w swojej decyzji.
W tym zakresie, uzasadniając wydane rozstrzygnięcie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. ograniczyło się jedynie do lakonicznego stwierdzenia, "że nie ma najmniejszej wątpliwości, że wycięcie 14 starych drzew i zastąpienie ich 34 nowymi sadzonkami nawet o konkretnych parametrach spowoduje ubytek w środowisku przyrodniczym. Do stwierdzenie powyższego faktu nie potrzebna jest wiedza fachowa a zwykłe doświadczenie życiowe. Kolegium w tym zakresie w pełni zgadza się z treścią uzasadnienia decyzji organu l instancji".
Tak sformułowane uzasadnienie decyzji, co do zasadności odstąpienia od nałożenia na skarżącą spółkę obowiązku dokonania nasadzeń zastępczych, jako warunku udzielenie zezwolenia na wycinkę drzew, nie spełnia w ocenie Sądu wyżej wskazanych wymogów, co skutkuje uznaniem iż doszło do naruszenia przepisu art. 83c ust. 3 u.o.p.
Co więcej, zdaniem Sądu tak sporządzone uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie odpowiada także wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a., jak również nie pozwala na przyjęcie, iż organ odwoławczy zrealizował wynikającą z art. 15 k.p.a. zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, to jest że na skutek wniesionego odwołania ponownie rozpatrzył sprawę w jej całokształcie, z jednoczesnym rozważeniem zarzutów.
Zgodnie z wyrażoną w art. 11 k.p.a. zasadą przekonywania, organy administracji publicznej są obowiązane wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierowały się przy załatwieniu sprawy, w celu doprowadzenia, w miarę możliwości, do wykonania przez strony postępowania wydanej decyzji, bez potrzeby stosowania środków przymusu. Jedną z konsekwencji powyższej zasady jest ciążący na organie odwoławczym obowiązek wyczerpującego odniesienia się w uzasadnieniu decyzji do całości zebranego materiału dowodowego oraz do wszystkich zarzutów podnoszonych przez strony w toku postępowania. Jak wynika bowiem z art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Zadaniem uzasadnienia decyzji jest wyjaśnienie podjętego przez organ rozstrzygnięcia i przekonanie strony, że jej stanowisko zostało należycie rozważone, a jeżeli zapadło odmienne rozstrzygniecie, to nastąpiło to z innych przyczyn. Inaczej mówiąc treść uzasadnienia rozstrzygnięcia organu administracji winna wskazywać i wyjaśniać przesłanki faktyczne, jakimi kierował się organ podejmując konkretne rozstrzygnięcie, jak również zawierać szczegółowe ustosunkowanie się do zarzutów strony podniesionych w odwołaniu. Prawidłowo sporządzone uzasadnienie z jednej strony umożliwia bowiem stronie zapoznanie się z motywami, którymi kierował się organ podejmując wydaną decyzję, z drugiej zaś jest elementem umożliwiającym sądową kontrolę w zakresie oceny prawidłowości przeprowadzenia postępowania administracyjnego z poszanowaniem reguł wynikających z art. 7, art. 8, art. 9 i art. 11 k.p.a.
Z przywołaną wyżej zasadą przekonywania ściśle wiąże się również wyrażona w art. 15 k.p.a. zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, która polega na dwukrotnym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu przez dwa różne organy tej samej sprawy wyznaczonej treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia. Zgodnie z tą zasadą rolą organu odwoławczego jest ponowne merytoryczne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy już uprzednio rozstrzygniętej decyzją organu pierwszej instancji. Z chwilą zainicjowania postępowania przed organem drugiej instancji, w wyniku skutecznego wniesienia środka odwoławczego, powstaje zatem obowiązek powtórnego rozpatrywania i rozstrzygania tej samej sprawy. Wniesienie odwołania przenosi bowiem na organ drugiej instancji kompetencję do ponownego rozpoznania oraz merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy w jej całokształcie, a przy tym obliguje organ odwoławczy także do rozpatrzenia zarzutów podniesionych przez stronę w odwołaniu. Dlatego też do uznania, że zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego została zrealizowana, nie wystarczy stwierdzenie, że w sprawie zapadły dwa rozstrzygnięcia organów różnych stopni. Konieczne natomiast jest, aby wydanie tych rozstrzygnięć zostało poprzedzone ustaleniem stanu faktycznego sprawy i dokonaniem wszechstronnej jego oceny przez każdy z organów postępowania. Niezrealizowanie obowiązku w tym zakresie powoduje uchybienie art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.
Za nieuzasadniony Sąd uznał natomiast zarzut skargi, co do naruszenia art. 86 ust. 1 pkt 7 u.o.p. Przepis ten zwalnia z obowiązku ponoszenia opłat, jeżeli obwód drzew nie przekracza wymiarów w nim określonych, a usunięcie drzew jest spowodowane dążeniem do przywrócenia sposobu zagospodarowania nieruchomości wynikającego z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego lub decyzji określającej warunki zabudowy. Inaczej mówiąc regulacja art. 86 ust. 1 pkt 7 u.o.p. dotyczy kwestii opłat za usunięcie drzew posadzonych tymczasowo lub wyrosłych z samosiewu. Przy czym o tymczasowości przesądza fakt posadzenia bądź wyrośnięcia drzewa po zakwalifikowaniu danej nieruchomości w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, a w przypadku jego braku, na podstawie wydanej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowaniu terenu, na cele budowlane. Znaczenie normatywne ma zatem przeznaczenie danej nieruchomości w dacie posadzenia bądź wyrośnięcia drzewa, a nie w dacie orzekania o zezwoleniu na jego usunięcie.
W niniejszej sprawie bezspornym pozostaje, iż prowadzona przez skarżącą spółkę na działkach o nr 148/3 i nr 147 inwestycja polegająca na budowie zespołu budynków mieszkalnych jednorodzinnych wraz z niezbędnymi urządzeniami budowlanymi i infrastrukturą techniczną realizowana jest zgodnie z wydaną w dniu [...]r. przez Prezydenta Miasta Ł. ostateczną decyzją o warunkach zabudowy. Tym samym za prawidłowe uznać należy stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł., iż ustalone w wyniku przeprowadzonych oględzin na miejscu obwody pni drzew przeznaczonych do wycinki, mierzone na wysokości 130 cm nad ziemią, wykluczają uznanie tych drzew za nasadzenia tymczasowe lub samosiejki. Wobec powyższego brak jest podstaw do uznania, że spółka wnosząc o udzielenie zezwolenia na usunięcie przedmiotowych drzew działała w celu przywrócenia gruntów nieużytkowanych do użytkowania innego niż rolnicze, zgodnie z przeznaczeniem terenu, określonym w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego lub decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Co więcej, jak wykazały organy administracji w oparciu o dostępne w serwisie internetowym [...] Ośrodka Geodezji InerSIT ortofotomapy z lat 1994-2019, działki objęte przedmiotową inwestycją były użytkowane, a znajdująca się na nich roślinność stanowiła zieleń towarzyszącą.
Ponownie rozpatrując sprawę organ odwoławczy będzie zobowiązanych do uwzględnienia oceny Sądu wyrażonej w uzasadnieniu niniejszego wyroku. W szczególności w sposób wyczerpujący przedstawi motywy rozstrzygnięcia, w części w jakiej odstępuje od nałożenia na skarżącą spółkę obowiązku dokonania nasadzeń zastępczych, które to motywy zawrze w uzasadnieniu odpowiadającemu wymogom art. 107 § 3 k.p.a., z jednoczesnym odniesieniem się do zarzutów odwołania formułowanych przez skarżącą spółkę.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję.
O kosztach postępowania sądowego Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 i art. 206 p.p.s.a.
Orzekając o częściowym zasądzeniu zwrotu kosztów postępowania na rzecz strony skarżącej Sąd kierował się uprawnieniem wynikającym z treści art. 206 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu.
B.A.