III OSK 6917/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi kasacyjnej spółki zarządzającej składowiskiem odpadów, która została obciążona opłatą podwyższoną za składowanie odpadów bez ważnej decyzji zatwierdzającej instrukcję prowadzenia składowiska. Instrukcja ta wygasła z dniem 24 stycznia 2015 r., a spółka nie złożyła wniosku o jej zatwierdzenie w wymaganym terminie. W konsekwencji, za okres od 24 stycznia do 31 grudnia 2015 r. naliczono opłatę podwyższoną w wysokości 6 546 392 zł. Spółka kwestionowała tę opłatę, argumentując, że powinna być ona traktowana jako administracyjna kara pieniężna w rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego, od której można odstąpić na podstawie art. 189f KPA, zwłaszcza że nie spowodowała negatywnych skutków dla środowiska. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę, uznając, że opłata podwyższona jest sankcją związaną z brakiem uzyskania wymaganej decyzji, a nie karą pieniężną. Naczelny Sąd Administracyjny potwierdził to stanowisko, podkreślając, że opłata podwyższona, uregulowana w Prawie ochrony środowiska, ma inny charakter niż administracyjna kara pieniężna. Jest to sankcja o charakterze obiektywnym, niezależna od winy, której naliczenie następuje z mocy prawa w przypadku braku wymaganej decyzji. NSA wskazał, że przepisy KPA dotyczące kar pieniężnych nie mają zastosowania do opłaty podwyższonej, a możliwość odstąpienia od jej naliczenia (np. w przypadku złożenia wniosku w terminie, mimo opóźnienia organu) jest ograniczona do sytuacji opisanych w orzecznictwie, a nie do ogólnych przesłanek z KPA. Sąd oddalił skargę kasacyjną, uznając zarzuty naruszenia prawa materialnego i procesowego za nieuzasadnione.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja charakteru prawnego opłaty podwyższonej w Prawie ochrony środowiska i jej odróżnienie od administracyjnej kary pieniężnej, a także zasady odpowiedzialności obiektywnej w ochronie środowiska.
Dotyczy specyficznej sytuacji braku ważnej instrukcji prowadzenia składowiska odpadów i naliczenia opłaty podwyższonej. Interpretacja przepisów KPA w kontekście sankcji z innych ustaw.
Zagadnienia prawne (3)
Czy opłata podwyższona za składowanie odpadów bez uzyskania decyzji zatwierdzającej instrukcję prowadzenia składowiska, uregulowana w Prawie ochrony środowiska, stanowi administracyjną karę pieniężną w rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, opłata podwyższona nie jest administracyjną karą pieniężną w rozumieniu art. 189b KPA. Ma ona inny charakter prawny i mechanizm naliczania.
Uzasadnienie
NSA rozróżnił opłatę podwyższoną od administracyjnej kary pieniężnej, wskazując na odmienne uregulowania ustawowe, mechanizmy powstawania obowiązku (z mocy prawa vs. decyzja), a także na deklaratywny charakter decyzji wymierzającej opłatę w przeciwieństwie do konstytutywnego charakteru decyzji nakładającej karę. Opłata podwyższona jest sankcją obiektywną, niezależną od winy, której naliczenie następuje z mocy prawa.
Czy w przypadku naliczenia opłaty podwyższonej za składowanie odpadów bez ważnej decyzji, można zastosować przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczące odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, ponieważ opłata podwyższona nie jest administracyjną karą pieniężną, przepisy KPA dotyczące odstąpienia od nałożenia kar pieniężnych nie mają zastosowania.
Uzasadnienie
Skoro opłata podwyższona nie jest karą pieniężną, nie można stosować przepisów KPA (art. 189f KPA) dotyczących odstąpienia od jej nałożenia. Możliwość złagodzenia sankcji w przypadku opłaty podwyższonej jest ograniczona do przesłanek wskazanych w orzecznictwie, np. gdy przyczyna braku decyzji leży po stronie organu, a strona podjęła działania zmierzające do jej uzyskania.
Czy przyczyna braku uzyskania decyzji zatwierdzającej instrukcję prowadzenia składowiska odpadów ma znaczenie przy naliczaniu opłaty podwyższonej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
W przypadku opłaty podwyższonej, naliczanej z mocy prawa z powodu braku wymaganej decyzji, przyczyna braku jej uzyskania przez stronę ma ograniczone znaczenie, chyba że leży ona po stronie organu, a strona podjęła działania zmierzające do jej uzyskania.
Uzasadnienie
NSA podkreślił, że opłata podwyższona jest sankcją obiektywną. W sytuacji, gdy strona sama zaniedbała obowiązek złożenia wniosku o zatwierdzenie instrukcji w terminie, nie może powoływać się na okoliczności faktyczne czy prawne jako podstawę do odstąpienia od opłaty. Znaczenie mogą mieć jedynie sytuacje, gdy brak decyzji wynika z winy organu.
Przepisy (7)
Główne
p.o.ś. art. 293 § 1
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska
Przepis ten stanowi podstawę do naliczenia opłaty podwyższonej za składowanie odpadów bez uzyskania decyzji zatwierdzającej instrukcję prowadzenia składowiska.
Pomocnicze
p.o.ś. art. 276 § 1
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska
Określa, że podmiot korzystający ze środowiska bez uzyskania wymaganego pozwolenia lub innej decyzji ponosi opłatę podwyższoną.
p.o.ś. art. 276 § 2
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska
Wskazuje, że w razie korzystania ze środowiska z przekroczeniem lub naruszeniem warunków określonych w pozwoleniu lub innej decyzji, podmiot ponosi, oprócz opłaty, administracyjną karę pieniężną.
k.p.a. art. 189b
Kodeks postępowania administracyjnego
Definicja administracyjnej kary pieniężnej, która nie obejmuje opłaty podwyższonej z Prawa ochrony środowiska.
k.p.a. art. 189f
Kodeks postępowania administracyjnego
Przepisy dotyczące odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, które nie mają zastosowania do opłaty podwyższonej.
p.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa zakres rozpoznania sprawy przez NSA w granicach skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna oddalenia skargi kasacyjnej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Opłata podwyższona za składowanie odpadów bez decyzji zatwierdzającej instrukcję nie jest administracyjną karą pieniężną w rozumieniu KPA. • Przepisy KPA dotyczące odstąpienia od nałożenia kar pieniężnych nie mają zastosowania do opłaty podwyższonej. • Opłata podwyższona jest sankcją obiektywną, niezależną od winy, naliczaną z mocy prawa. • Przyczyna braku uzyskania decyzji przez stronę ma ograniczone znaczenie, jeśli strona sama zaniedbała obowiązek złożenia wniosku.
Odrzucone argumenty
Opłata podwyższona jest administracyjną karą pieniężną w rozumieniu KPA. • Należy zastosować przepisy KPA (art. 189f) dotyczące odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. • Przyczyny braku uzyskania decyzji przez stronę, brak negatywnego wpływu na środowisko, powinny być podstawą do odstąpienia od opłaty. • Zastosowanie art. 189f § 1 pkt 1 KPA (znikoma waga naruszenia) powinno nastąpić.
Godne uwagi sformułowania
opłata podwyższona nie ma znamion administracyjnej kary pieniężnej w rozumieniu art. 189b k.p.a. • decyzja wymierzająca opłatę, w tym opłatę podwyższoną, jest decyzją deklaratywną w ścisłym tego słowa znaczeniu • odpowiedzialność administracyjna w tym zakresie jest odpowiedzialnością obiektywną, niezależną od winy
Skład orzekający
Piotr Korzeniowski
przewodniczący
Jerzy Stelmasiak
sędzia
Tadeusz Kiełkowski
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja charakteru prawnego opłaty podwyższonej w Prawie ochrony środowiska i jej odróżnienie od administracyjnej kary pieniężnej, a także zasady odpowiedzialności obiektywnej w ochronie środowiska."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku ważnej instrukcji prowadzenia składowiska odpadów i naliczenia opłaty podwyższonej. Interpretacja przepisów KPA w kontekście sankcji z innych ustaw.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii rozróżnienia między opłatą a karą pieniężną, co ma znaczenie praktyczne dla wielu przedsiębiorców. Wyjaśnia zasady odpowiedzialności obiektywnej w ochronie środowiska.
“Opłata czy kara? NSA wyjaśnia, kiedy zapłacisz więcej za odpady bez ważnej decyzji.”
Dane finansowe
WPS: 6 546 392 PLN
Sektor
ochrona środowiska
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.