III OSK 6807/21

III OSK 6807/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-04-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-09-30
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Artur Kuś
Maciej Kobak /sprawozdawca/
Sławomir Wojciechowski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne
Ochrona środowiska
Sygn. powiązane
II SA/Kr 347/21 - Wyrok WSA w Krakowie z 2021-05-14
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 133 § 1, art. 141 § 4, art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 7, art. 15, art. 77, art. 107 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2018 poz 1614
art. 83c ust. 5, art. 83 d ust. 3 pkt 1 i 3
Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Sławomir Wojciechowski Sędziowie sędzia NSA Artur Kuś sędzia del. WSA Maciej Kobak (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Dawid Piaskowski po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej S. Sp. z o.o. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 14 maja 2021 r. sygn. akt II SA/Kr 347/21 w sprawie ze skargi Towarzystwa X z siedzibą w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 13 stycznia 2021 r. nr SKO.OŚ/4170/486/2020 w przedmiocie zezwolenia na usunięcie drzew oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 14 maja 2021 r. sygn. akt II SA/Kr 347/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie po rozpoznaniu skargi Towarzystwa X z siedzibą w K. (dalej: "skarżąca") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie (dalej: "organ") z dnia 13 stycznia 2021 r., znak: SKO.OŚ/4170/486/2020 w przedmiocie zezwolenia na usunięcie drzew uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.
Powyższy wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.
W dniu 23 października 2015 r. Y Sp. z o.o. w W. (dalej: "Inwestor") zwrócił się do Prezydenta Miasta Krakowa (dalej: "organ I instancji") o wydanie zezwolenia na usunięcie drzew i krzewów z działki
nr [...] obr. [...], z uwagi na kolizję z planowaną inwestycją - budową zespołu budynków mieszkalnych wielorodzinnych z usługami w niektórych budynkach oraz garażami podziemnymi wraz z zagospodarowaniem terenu, infrastrukturą techniczną i komunikacyjną.
Postanowieniami z 30 listopada 2015 r. i 14 grudnia 2015 r. organ I instancji dopuścił do udziału w postępowaniu na prawach strony skarżącą oraz Fundację Z.
Decyzją z 11 lutego 2016 r. organ I instancji odmówił wydania zezwolenia. Wskazana decyzja została utrzymana w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z 24 czerwca 2016 r.
Wyrokiem z 3 listopada 2016 r., II SA/Kr 968/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił decyzje organów obu instancji. Zdaniem Sądu organy nie dokonały wszechstronnej analizy sprawy, tj. nie oceniły czy poszczególne drzewa i krzewy mogą być zachowane lub przesadzone - a jeśli nie, to czy możliwe jest nasadzenie zastępcze i czy będzie ono stanowiło kompensację pełną. Wyrokiem z 5 lutego 2019 r. Naczelny Sąd Administracyjny, II OSK 634/17 oddalił skargę kasacyjną od powyższego wyroku.
Ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji wezwał Inwestora do przedłożenia zaktualizowanych dokumentów w oparciu o art. 83b ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2018 r. poz. 1614).
W wyniku przeprowadzonego postępowania organ I instancji wydał cztery decyzje, m.in. decyzję z 29 listopada 2019 r., nr WS-05.6131.2.402.2015.DS2, którą zezwolił na przesadzenie 1 sztuki kolonu zwyczajnego nr 11 o obwodzie pnia 89 cm z naliczeniem opłaty odrodzeniowej na 3 lata.
Decyzja ta została następnie uchylona decyzją Kolegium z 14 kwietnia 2020 r.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z 3 listopada 2020 r. organ I instancji zezwolił Y Sp. z o.o. na usunięcie - przesadzenie 1 szt. drzewa tj. klonu zwyczajnego nr 10 o obw. pnia 92 cm kolidującego z projektowanym zamierzeniem budowlanym, pod warunkiem przesadzenia ww. drzewa w inne miejsce uzgodnione z wnioskodawcą, na działce nr [...] obr. [...]. Jako termin przesadzenia drzewa wskazano 31 grudnia 2021 r.
Po rozpatrzeniu odwołania skarżącej organ decyzją z 13 stycznia 2021 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.
W skardze na powyższą decyzję skarżąca domagała się uchylenia decyzji organów obu instancji.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Stanowisko w sprawie wyraził również Inwestor w piśmie z 11 maja 2021 r., który wniósł o oddalenie skargi, a nadto wskazał, że zaskarżona decyzja, jako decyzja ostateczna, została już wykonana.
Opisanym na wstępie wyrokiem WSA w Krakowie uwzględnił skargę. Sąd zauważył, że organy obu instancji nie zrealizowały w pełnym zakresie wytycznych wynikających z wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 3 listopada 2016 r. i wskazał, że zaskarżona decyzja nie zawiera wszystkich obligatoryjnych elementów decyzji zezwalającej na usunięcie drzewa w przypadku, gdy zgoda na wycięcie drzewa jest uzależniona od jego przesadzenia. W decyzji tej nie określono bowiem: miejsca, na które zostanie przesadzone drzewo (art. 83d ust. 3 pkt 1) oraz terminu złożenia informacji o przesadzeniu drzewa (art. 83d ust. 3 pkt 3).
Sąd pierwszej instancji stwierdził, że organy dopuściły się naruszenia przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, dalej: "K.p.a."), przez brak wyjaśnienia, czy przedmiotowe drzewo, klon pospolity, jest połączone korzeniami z sąsiadującymi drzewami, a w konsekwencji, czy może być usunięte i przesadzone bez uszczerbku dla tego drzewa i drzew sąsiadujących. Ponadto, organy orzekające w sprawie dopuściły się naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a to art. 83d ust. 3 pkt 1 i 3 ustawy o ochronie przyrody, przez brak zamieszczenia w decyzji obligatoryjnych elementów decyzji zezwalającej na usunięcie i przesadzenie drzewa. Uchybienia te uzasadniają uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Inwestor zaskarżając go w całości i zarzucając mu naruszenie:
1. prawa materialnego, tj.:
art. 83d ust. 3 pkt 1 i 3 ustawy o ochronie przyrody, poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przejawiające się w nieprawidłowym uznaniu, że w niniejszej sprawie organy administracji publicznej w sposób nieprawidłowy sformułowały treść rozstrzygnięcia nie zamieszczając w decyzji obligatoryjnych elementów decyzji zezwalającej na usunięcie i przesadzenie drzewa;
art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 K.p.a., poprzez niewłaściwe zastosowanie przejawiające się w nieprawidłowym uznaniu, że organy w sposób niepełny ustaliły stan faktyczny przez brak wyjaśnienia, czy drzewo, klon pospolity, którego w niniejszej sprawie dotyczy zaskarżona decyzja, jest połączone korzeniami z sąsiadującymi drzewami, a w konsekwencji, czy może być usunięte i przesadzone bez uszczerbku dla tego drzewa i drzew sąsiadujących;
co stanowi podstawę skargi kasacyjnej z mocy przepisu art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej: P.p.s.a.");
2. przepisów prawa procesowego, tj.:
art. 141 § 4 P.p.s.a., poprzez brak wymaganego tym przepisem wystarczającego uzasadnienia Sądu w zakresie motywów uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji, w szczególności poprzez:
- brak odpowiedniego wykazania, że wskazane przez Sąd naruszenia prawa materialnego miały wpływ na wynik sprawy;
- pominięcie okoliczności, że zaskarżona decyzja, jako decyzja ostateczna, została w całości wykonana, tzn. drzewo, którego dotyczy decyzja zostało skutecznie przesadzone, a okoliczności sprawy nie wskazują na to, aby wykonanie decyzji miało negatywny wpływ na przedmiotowe drzewo lub na drzewa sąsiednie;
art. 133 P.p.s.a., poprzez pominięcie złożonego do akt sprawy pisma pełnomocnika reprezentowanej spółki z dnia 11 maja 2021 roku, które stanowiło odpowiedź na skargę i zawierało istotne informacje, które miały wpływ na wynik sprawy;
art. 153 P.p.s.a., poprzez bezzasadne uznanie, że organy obu instancji błędnie nie zrealizowały w pełnym zakresie wytycznych wynikających z wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 3 listopada 2016 roku, sygn. akt: II SA/Kr 986/16;
art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. w zw. z art. 83d ust. 3 pkt 1 i 3 ustawy o ochronie przyrody oraz w zw. z art. 7, 77 § 1 oraz art. 107 § 3 K.p.a., poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji pomimo braku naruszenia przez organy administracji publicznej wyżej wskazanych przepisów prawa materialnego, ewentualnie poprzez uchylenie decyzji, podczas gdy wskazane uchybienia nie miału wpływu na wynik sprawy.
Na podstawie powyższych zarzutów wniesiono o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie, uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżąca wniosła o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 P.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 P.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do zbadania zarzutów kasacyjnych.
Skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem zaskarżenia wyznaczającym granice kontroli instancyjnej sprawowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Na podmiocie wnoszącym skargę kasacyjną spoczywa obowiązek wyznaczenia jej granic poprzez prawidłowe sformułowanie podstaw zaskarżenia - zarzutów. Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje zaskarżone skargą kasacyjną orzeczenie sądu pierwszej instancji przez pryzmat podniesionych w niej naruszeń prawa. Możliwość przeprowadzenia tej kontroli uzależniona jest od identyfikowalności tych naruszeń. Innymi słowy, Naczelny Sąd Administracyjny może przeprowadzić kontrolę orzeczenia Sądu pierwszej instancji, jeżeli w skardze kasacyjnej powołano konkretne przepisy prawa, które w ocenie wnoszącego ten środek zaskarżenia zostały naruszone.
Dokonując kontroli wyroku Sądu pierwszej instancji przez pryzmat podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów, nie stwierdzono wytkniętych w nich naruszeń prawa.
W pierwszej kolejności Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę, że eksponowana w skardze kasacyjnej okoliczność dotycząca wykonania zaskarżonej decyzji, urealniająca się w przesadzeniu drzewa, którego dotyczy jej treść, pozostaje bez znaczenia w sprawie. Działania faktyczne podjęte po wydaniu zaskarżonej decyzji w żaden sposób nie wpływają na ocenę jej zgodności z prawem. Dokonując kontroli legalności kwestionowanej skargą decyzji sąd administracyjny bierze pod uwagę stan prawny i faktyczny – odpowiednio – obowiązujący i występujący w dniu jej wydania. Wykonanie decyzji administracyjnej, która narusza prawo nie może wpływać na wynik jej sądowoadministracyjnej kontroli. Podnoszona przez skarżącego okoliczność skutecznego przesadzenia drzewa, którego dotyczyła decyzja nie podlegała weryfikacji i ocenie przez WSA, albowiem nie mogła wchodzić w zakres ustaleń istotnych w sprawie, w której wydano decyzję na jego usunięcie (przez przesadzenie).
Nie można podzielić stanowiska skarżącego kasacyjnie, że w sprawie doszło do naruszenia art. 133 § 1 P.p.s.a. Zgodnie z powołanym przepisem (in principio) sąd administracyjny wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Obowiązkiem sądu jest więc uwzględnić cały materiał aktowy i na jego podstawie rozstrzygnąć o zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Sąd administracyjny nie ma jednak obowiązku odnosić się do tej jego części, która dotyczy zdarzeń, jakie wystąpiły po jej wydaniu, albowiem nie mają one wpływu na rezultat prowadzonej przez niego kontroli. Tak WSA, jak i NSA nie kwestionują faktu wykonania zaskarżonej decyzji. Kontrola sądowoadministracyjna zmierza do rozstrzygnięcia, czy decyzja ta była zgodna z prawem. Kwestia jej wykonania, dla procesu sądowoadministracyjnej kontroli, pozostaje bez znaczenia. Innymi słowy, rolą WSA było zweryfikować, czy organy administracji publicznej ukształtowały treść zaskarżonej decyzji adekwatnie do rygorów wynikających z przepisów prawa. Poza oceną WSA było to, czy przesadzenie drzewa było faktycznie możliwe i czy ostatecznie do niego doszło.
W ramach zarzutu naruszenia art. 153 P.p.s.a., podważono ocenę WSA, że organy nie zrealizowały w pełni wskazań sądu zawartych w uzasadnieniu wyroku z 3 listopada 2016 r., sygn. II SA/Kr 986/16 (od którego oddalono skargę kasacyjną wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 lutego 2019 r., II OSK 634/18). Trzeba zgodzić się z Sądem a quo, że zgodnie ze wskazaniami zawartymi
w przedmiotowym uzasadnieniu obowiązkiem organów było ustalenie możliwości usunięcia każdego z objętych wnioskiem drzew. Nie jest kwestionowane, że w aktach sprawy znajduje się opinia dr. inż. W. B., architekta krajobrazu, specjalisty dendrologa z 3 listopada 2020 r. (k. 712-713 akt adm.), z której wynika, że: "Klon zwyczajny ma lekko zdeformowaną koronę sąsiedztwem innych drzew. Przesadzenie klonu zwyczajnego będzie możliwe po usunięciu dwóch sąsiednich drzew, gdyż mają zrośnięte korzenie. Żadne z tych drzew nie jest wskazane do usunięcia, stąd skuteczny zabieg, bez szkód dla drzew sąsiednich jest mało prawdopodobny". Z treści powołanej opinii wynika zatem jednoznacznie, że możliwość przesadzenia Klonu pospolitego jest mocno ograniczona z uwagi na powiązanie jego systemu korzeniowego z systemami korzeniowymi innych drzew. Przedmiotowa okoliczność była eksponowana w odwołaniu od decyzji organu I instancji, jednakże rozpoznając to odwołanie SKO zupełnie ją pominęło, co zostało prawidłowo zakwalifikowane przez WSA, jako naruszenie art. 15 i art. 107 § 3 K.p.a. W konsekwencji trzeba przyjąć, że w sprawie nie zostały ustalone okoliczności istotne w sprawie. Jak wynika bowiem z art. 83c ust. 5 ustawy o ochronie przyrody wydając zezwolenie na usunięcie drzewa poprzez jego przesadzenie organ ma obowiązek uwzględnić objętość bryły korzeniowej i wysokość, kształt systemu korzeniowego, kondycję drzewa. W tym stanie rzeczy zarzut naruszenia art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 K.p.a. nie mógł odnieść oczekiwanych skutków procesowych.
Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do uwzględnienia zarzutu błędnej wykładni art. 83d ust. 3 pkt 1 i 3 ustawy o ochronie przyrody. Podając argumenty na jego uzasadnienia skarżący kasacyjnie nie zgodził się
z twierdzeniami WSA, że w rozstrzygnięciu decyzji nie zamieszczono wymaganych prawem elementów; tj. nie wskazano miejsca, na które zostanie przesadzone drzewo lub krzew oraz terminu złożenia informacji o przesadzeniu drzewa lub krzewu. Zarzut ten nie został w ogóle uzasadniony, co nie pozwala ustalić przestrzeni, w której skarżący kasacyjnie wchodzi w polemikę z ocenami Sądu pierwszej instancji. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie ma wątpliwości, że decyzje organów obu instancji nie określają terminu złożenia informacji o przesadzeniu drzewa lub krzewu. Z kolei zawarte w rozstrzygnięciu organu I instancji zastrzeżenie, że drzewa ma zostać przesadzone "w inne miejsce uzgodnione z wnioskodawcą, na działce nr [...] obr. [...]" nie realizuje wymogu przewidzianego treścią art. 83d ust. 3 pkt 1 ustawy o ochronie przyrody. Miejsce przesadzenia drzewa ma zostać wskazane w decyzji, a nie uzgadniane z wnioskodawcą po jej wydaniu.
Uzasadnienie wyroku Sądu pierwszej instancji zawiera wszystkie elementy konstrukcyjne, wymagane postanowieniami art. 141 § 4 P.p.s.a. Jego treść tworzy spójny i logiczny wywód prawny wykazujący racje dla zawartego w wyroku rozstrzygnięcia. WSA wskazał podstawę faktyczną rozstrzygnięcia, zastosowane przepisy prawa i wywiedzione z nich normy prawne, jak też konsekwencje, jakie zgodnie z treścią tych norm należało przyjąć wobec wyników przeprowadzonej kontroli zaskarżonej decyzji. Wpływ wytkniętego przez WSA naruszenia prawa materialnego na treść decyzji jest oczywisty. Naruszenie to wyrażało się bowiem w braku zamieszczenia w jej rozstrzygnięciu wszystkich elementów wymaganych treścią art. 83d ust. 3 ustawy o ochronie przyrody.
Sąd pierwszej instancji nie naruszył art. 1 § 1 i 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych. Dokonał kontroli skonkretyzowanego w skardze działania organu administracji publicznej – decyzji SKO z 13 stycznia 2021r. – a za kryterium kontroli przyjął zgodność z prawem. Nie można zatem zasadnie twierdzić, że WSA wyłamał się z ustrojowych ram wyznaczających przedmiot i zakres jego kompetencji.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie
art. 184 P.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.