III OSK 6710/21

III OSK 6710/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-03-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-09-24
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Hanna Knysiak - Sudyka /sprawozdawca/
Olga Żurawska - Matusiak /przewodniczący/
Przemysław Szustakiewicz
Symbol z opisem
6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne
Żołnierze zawodowi
Sygn. powiązane
II SA/Wa 2494/20 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-06-01
Skarżony organ
Minister Obrony Narodowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 145 § 1 pkt lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2020 poz 256
art. 7, art. 77 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2008 nr 233 poz 1569
art. 4 pkt 15 lit. c, art. 3
Ustawa z dnia 19 grudnia 2008 r. o postępowaniu kompensacyjnym w podmiotach o szczególnym znaczeniu dla polskiego przemysłu  stoczniowego
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz sędzia del. WSA Hanna Knysiak-Sudyka (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Magdalena Zając po rozpoznaniu w dniu 4 marca 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 czerwca 2021 r. sygn. akt II SA/Wa 2494/20 w sprawie ze skargi M. T. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie odmowy przyznania statusu weterana poszkodowanego 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia (...) r., nr (...); 3. zasądza od Ministra Obrony Narodowej na rzecz M. T. kwotę 720 (siedemset dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 1 czerwca 2021 r. sygn. akt II SA/Wa 2494/20 oddalił skargę M. T. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie odmowy przyznania statusu weterana poszkodowanego.
Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
M. T. (dalej: "skarżący") w okresie od 6 grudnia 2018 r. do 7 czerwca 2019 r. brał udział w IX zmianie PKW RSM Afganistan i był zobowiązany do organizacji i przeprowadzenia szkoleń dla doradców Ministerial Advisor Group (MAG). Zadania te wynikały z Fragmentary Order (FRAGO) Dowódcy NATO RS w Afganistanie z maja 2019 r. oraz Daily FRAGO Zastępcy szefa sztabu DCOS/Combined Security Transition Command Afganistan (CSTCA).
W dniu 14 maja 2019 r., skarżący pełniąc służbę w Polskim Kontyngencie Wojskowym w Afganistanie, podczas przenoszenia materiałów (ważących od 15 kg do 20 kg) potrzebnych do przeprowadzenia szkoleń poczuł chwilowe osłabienie, w wyniku czego zaobserwował zamglenie przed oczami, trudność w widzeniu, a po kilku minutach odczuwalne ograniczenie w widzeniu oka lewego. Zgodnie z ustaleniami zawartymi w protokole powypadkowym nr (...) z dnia (...) r., sporządzonym przez Jednostkę Wojskową nr (...) w S., przyczyną wypadku był wysiłek fizyczny podczas przenoszenia dokumentów potrzebnych do przeprowadzenia szkoleń realizowanych w czasie trudnych warunków geograficznych.
Następstwem zdarzenia z dnia 14 maja 2019 r. u skarżącego był połowiczny ubytek pola widzenia z horyzontalnym zawężeniem poniżej 10° po przebytym zatorze przepuszczającym gałęzi dolnej tętnicy środkowej siatkówki oka lewego oraz brzeżny ubytek pola widzenia z horyzontalnym zawężeniem powyżej 60° u osoby z materiałem zatorowym gałęzi skroniowej dolnej tętnicy środkowej siatkówki oka prawego, a także obniżenie ostrości wzroku do Vod 0,9 s.c., Vos 0,9 s.c. u osoby po przebytym zatorze przepuszczającym gałęzi dolnej tętnicy środkowej siatkówki oka lewego z materiałem zatorowym w gałęzi skroniowej dolnej tętnicy środkowej siatkówki oka prawego. Z tego tytułu skarżącemu zostało wypłacone odszkodowanie pieniężne decyzją Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego Gdańsku z dnia 16 kwietnia 2020 r. w sprawie przyznania jednorazowego odszkodowania.
Wnioskiem z dnia 18 maja 2020 r. skarżący wystąpił do Ministra Obrony Narodowej o przyznanie statusu weterana poszkodowanego w związku z doznanym uszczerbkiem na zdrowiu w czasie pełnienia służby w działaniach poza granicami państwa.
Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia (...) r. nr (...) odmówił przyznania skarżącemu statusu weterana poszkodowanego.
Skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia (...) r. nr (...) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Na powyższą decyzję skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w powołanym wyżej wyroku oddalił skargę M. T. uznając, że zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z prawem.
Uzasadniając swoje stanowisko Sąd pierwszej instancji wskazał, że między stronami sporna jest kwalifikacja wskazanego wypadku i określenie, czy mieści się on w definicji wypadków pozostających w związku z działaniami poza granicami państwa. Ustalenie tej okoliczności ma bowiem wpływ na uzyskanie, bądź też nie, przez skarżącego statusu weterana poszkodowanego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że wypadek pozostający w związku z działaniami poza granicami państwa to zdarzenie nagłe i zewnętrzne, powodujące uszczerbek na zdrowiu, jeżeli zaistniało ono w sytuacjach wskazanych w tym przepisie. Podkreślenia wymaga, że definicja "wypadku pozostającego w związku z działaniami poza granicami państwa" została wprowadzona do ustawy w celu odróżnienia tego wypadku od wypadku określonego w ustawie z dnia 11 kwietnia 2003 r. o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą wojskową (Dz. U. Nr 83, poz. 760 z poźn. zm.). Niewątpliwie wypadek określony w ustawie o weteranach działań poza granicami państwa ma postać kwalifikowaną w stosunku do wypadku, o którym mowa w ustawie z dnia 11 kwietnia 2003 r.
Sąd pierwszej instancji uznał, że strony niniejszego postępowania różnią się co do rozumienia zwrotu "innych działań pozostających w bezpośrednim związku z wykonywaniem zadań przez żołnierza". Zatem dla zrozumienia tego pojęcia należy dokonać jego wykładni, aby zrozumieć je zgodnie z treścią nadaną mu przez prawodawcę (por. M. Zieliński, Wykładnia prawa. Zasady, reguły, wskazówki, Warszawa 2008, Wydawnictwo LexisNexis, str. 61 i nast.). Dlatego też dla ustalenia jego sensu i znaczenia należy odwołać się do innych metod wykładni, w tym wykładni celowościowej. Wskazówką przy dokonywaniu tego procesu może być uzasadnienie projektu ustawy o weteranach działań wojennych poza granicami państwa, w którym podkreślono, że projekt szanuje normę, wynikającą z art. 19 Konstytucji, nakazującą zagwarantowanie stosownych uprawnień weteranom walk o niepodległość. Stąd też zakłada przyznanie uprawnień dla weteranów poszkodowanych w wyniku działań bojowych, bądź działań skierowanych przeciwko tym weteranom. Weterani ci z narażeniem zdrowia, a bardzo często również życia, wypełniali i wypełniają nadal postawione przed nimi zadania poza granicami państwa, tak, aby pomóc w utrzymaniu pokoju na świecie, którego stabilność jest gwarantem pokoju dla Rzeczypospolitej Polskiej. Przewidziane w projekcie uprawnienia, choć częściowo różne z uprawnieniami przysługującymi weteranom walk o niepodległość, nie podważają konstytucyjnej zasady ich szczególnego traktowania.
Zdaniem Sądu pierwszej instancji odnosząc się do art. 3 ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o weteranach działań poza granicami państwa (Dz. U. z 2019 r. poz. 1569 z poźn. zm., zwana dalej: "ustawa o weteranach działań poza granicami państwa") w uzasadnieniu projektu wyjaśniono, że o status weterana poszkodowanego będzie mogła ubiegać się osoba, która brała udział na podstawie skierowania w działaniach poza granicami państwa i doznała uszczerbku na zdrowiu wskutek wypadku pozostającego w związku z tymi działaniami lub choroby nabytej podczas wykonywania zadania lub obowiązków służbowych poza granicami państwa, z tytułu których przyznano jej świadczenia odszkodowawcze. Dotyczy to w szczególności sytuacji, w których osoba została poszkodowana w wyniku np. wybuchu miny pułapki lub zachorowała na chorobę, występującą tylko w rejonie działania misji czy kontyngentu (np. choroby tropikalne). Nie przewiduje się możliwości nadania statusu weterana poszkodowanego osobie ewakuowanej do kraju z innych powodów medycznych, niezwiązanych z wypadkiem lub chorobą nabytą w rejonie działania poza granicami państwa (por. uzasadnienie projektu ustawy o weteranach działań wojennych poza granicami państwa - Sejm RP VI kadencji, nr druku 3754).
Z powyższego wynika, że wolą ustawodawcy było przyznanie statusu weterana poszkodowanego osobom, które doznały uszczerbku na zdrowiu w związku z wykonywaniem działań stricte bojowych lub w wyniku działań skierowanych przeciwko nim, przy założeniu, że działania te mają bezpośredni związek z wykonywaniem zadań, dla wypełnienia których została powołana misja. Samo zaistnienie wypadku podczas pobytu poza granicami państwa, do którego doszło z jakiejkolwiek przyczyny, pozostającej bez związku z realizacją celów misji, nie może skutkować przyznaniem statusu weterana poszkodowanego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że z uzasadnienia projektu ustawy jednoznacznie wynika, że ustawodawca dążył do wyróżnienia i docenienia osób, które narażają swoje życie i zdrowie, mają bezpośredni kontakt z wydarzeniami i sytuacjami, do których nie dochodzi w warunkach pokojowych i które w wyniku tych wydarzeń i sytuacji doznają uszczerbku na zdrowiu. Dlatego też szersze określenie podmiotów uprawnionych do przyznania przedmiotowego statusu doprowadziłoby do zmiany charakteru tego uprawnienia - na równi traktowano by osoby podejmujące działania bojowe, czy też osoby, których te działania dotykają, bądź np. chorujące na choroby występujące tylko w rejonie działania misji czy kontyngentu, które znalazły się w sytuacji bezpośredniego zagrożenia życia i zdrowia oraz osoby, które co prawda biorą udział w działaniach poza granicami państwa, jednak w chwili wypadku pozostają poza zagrożeniami wiążącymi się z charakterem misji.
W niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji stwierdził, że wypadek, któremu uległ skarżący, nie mieści się w definicji wypadku z art. 4 pkt 15 powoływanej ustawy. Skarżący nie działał bowiem w sytuacji bezpośredniego zagrożenia, związanego z realizacją zadań Polskiego Kontyngentu Wojskowego, stąd też, w ocenie Sądu, organ prawidłowo ocenił, że status weterana poszkodowanego mu nie przysługuje. Organ bowiem zasadnie uznał, iż opisane w protokole powypadkowym wypadki nie mają bezpośredniego związku z działaniami prowadzonymi w celu wykonania zadań, dla których powołano i wysłano PKW.
Reasumując, Sąd pierwszej instancji uznał, że organ dokonał prawidłowej wykładni przepisu art. 4 pkt 15 lit. c tiret 1 ustawy o weteranach działań poza granicami państwa, jak również prawidłowej subsumcji ustalonego stanu faktycznego sprawy pod tę normę prawną, co czyni zarzuty skargi nieuprawnionymi. Zdaniem Sądu należy jednocześnie uznać, iż organ wyczerpująco zbadał istotne okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą, a podnoszone przez skarżącego zarzuty naruszenia postępowania dowodowego poprzez nieprzeprowadzenie dowodów z dokumentów objętych klauzulą tajne nie miało wpływu na rozstrzygnięcie. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie organ rozstrzygając sprawę oparł się na materiale prawidłowo zebranym i dokonał jego wszechstronnej oceny. Ponadto należy uznać, iż stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji organ uzasadnił w sposób wymagany przez normę prawa określoną w przepisie art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 z późn. zm., zwana dalej: "k.p.a.").
Skargę kasacyjną od tego wyroku wniósł M. T., zaskarżając wyrok w całości i zarzucając mu:
1) na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm., zwana dalej: "p.p.s.a.") - naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7 i 77 § 1 k.p.a. - polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w szczególności pominięcie dokumentów niejawnych, o których dopuszczenie wnosił skarżący,
2) na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. - naruszenie przepisów prawa materialnego, to jest art. 4 pkt 15 lit. c) w zw. z art. 3 ustawy o weteranach działań poza granicami państwa, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że wypadek, któremu uległ skarżący, nie spełniał przesłanek uznania go za wypadek pozostający w związku z działaniami poza granicami państwa, podczas gdy prawidłowo przeprowadzone postępowanie dowodowe pozwoliłoby uznać, że wypadek, któremu uległ skarżący, stanowi wypadek pozostający w związku z działaniami poza granicami państwa;
3) na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. - naruszenie przepisów prawa materialnego, to jest art. 4 pkt 15 lit. c) w zw. z art. 3 ustawy o weteranach działań poza granicami państwa poprzez ich błędną interpretację i uznanie, że określenia "osoba, która doznała uszczerbku na zdrowiu wskutek wypadku pozostającego w związku z tymi działaniami" i "działania pozostające w bezpośrednim związku z wykonywaniem zadań" dotyczą wyłącznie działań "stricte bojowych lub działań przeciwko osobom realizującym zadania", podczas gdy prawidłowa interpretacja tych przepisów powinna prowadzić do wniosku, że każdy wypadek wynikający z działań pozostających w bezpośrednim związku z wykonywaniem zadań misji skutkuje uznaniem za weterana poszkodowanego, co w konsekwencji winno skutkować uznaniem wypadku, któremu uległ skarżący, za wypadek w świetle art. 4 pkt 15 lit. c) tej ustawy i w następstwie tego uznanie go za weterana poszkodowanego.
Mając powyższe na uwadze skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. Jednocześnie wniósł o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz kosztów uiszczonej opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, a także rozpoznanie niniejszej skargi kasacyjnej na rozprawie.
Powyższe zarzuty rozwinięto w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Minister Obrony Narodowej wniósł o jej oddalenie i rozstrzygnięcie o kosztach postępowania, w tym kosztach zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Jednocześnie poinformował, że wobec zgłoszonego przez skarżącego kasacyjnie żądania rozpoznania skargi na rozprawie, żądaniu temu nie sprzeciwia się.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie należy wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny związany jest podstawami skargi kasacyjnej, bowiem według art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2022 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935; dalej: "p.p.s.a.") rozpoznaje sprawę w jej granicach, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie żadna z wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania nie zaistniała, wobec czego kontrola Naczelnego Sądu Administracyjnego ograniczyła się wyłącznie do zbadania zawartych w skardze zarzutów sformułowanych w granicach podstawy kasacyjnej.
Podstawy, na które można się powołać w skardze kasacyjnej, zostały sprecyzowane w art. 174 p.p.s.a. Przepis art. 174 pkt 1 tej ustawy przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Błędna wykładnia oznacza nieprawidłowe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, czyli mylne rozumienie określonej normy prawnej, natomiast niewłaściwe zastosowanie to dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego, czyli niezasadne uznanie, że stan faktyczny sprawy odpowiada hipotezie określonej normy prawnej. Również druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. - naruszenie przepisów postępowania - może przejawiać się w tych samych formach, co naruszenie prawa materialnego, przy czym w tym wypadku ustawa wymaga, aby skarżący wykazał możliwość istotnego wpływu wytkniętego uchybienia na wynik sprawy.
W niniejszej sprawie główną oś sporu stanowią zarzuty naruszenia prawa materialnego, bo od prawidłowej wykładni art. 4 pkt 15 lit. c tir. 1 w zw. z art. 3 ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o weteranach działań poza granicami państwa (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 2112; dalej: "ustawa o weteranach") zależy ocena procesowych obowiązków organu.
Zgodnie z art. 2 ustawy weteranem działań poza granicami państwa może być osoba, która brała udział, na podstawie skierowania, w działaniach poza granicami państwa w ramach: misji pokojowej lub stabilizacyjnej, kontyngentu policyjnego, kontyngentu Straży Granicznej, zadań ochronnych Biura Ochrony Rządu lub zapewniania bezpieczeństwa państwa, nieprzerwanie przez okres, na jaki została skierowana, jednak nie krócej niż przez okres 60 dni (pkt 1), grupy ratowniczej Państwowej Straży Pożarnej, łącznie przez okres nie krótszy niż 60 dni (pkt 2). Zgodnie zaś z art. 3 powołanej ustawy weteranem poszkodowanym w działaniach poza granicami państwa może być osoba, która biorąc udział na podstawie skierowania w działaniach poza granicami państwa, doznała uszczerbku na zdrowiu wskutek wypadku pozostającego w związku z tymi działaniami lub choroby nabytej, podczas wykonywania zadań lub obowiązków służbowych poza granicami państwa, z tytułu których przyznano jej świadczenia odszkodowawcze. Stosownie do art. 4 pkt 15 za wypadek pozostający w związku z działaniami poza granicami państwa uznaje się zdarzenie nagłe, wywołane przyczyną zewnętrzną, powodujące uszczerbek na zdrowiu, które zaistniało podczas lub w związku z:
- działaniami podejmowanymi w ramach uderzenia na przeciwnika bądź odparcia jego uderzeń,
- zamachem lub innym bezprawnym działaniem wymierzonym przeciwko osobie, która brała udział w działaniach poza granicami państwa,
- innymi działaniami pozostającymi w bezpośrednim związku z wykonywaniem zadań:
przez żołnierza, z wyłączeniem przypadków, w których żołnierz przy wykonywaniu zadań nie przestrzegał przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, określonych w akcie utworzenia kontyngentu policyjnego, kontyngentu Straży Granicznej, grupy ratowniczej Państwowej Straży Pożarnej, w skierowaniu do wykonywania zadań ochronnych Biura Ochrony Rządu lub w skierowaniu do wykonywania zadań mających na celu zapewnianie bezpieczeństwa państwa.
Do przyznania żołnierzowi statusu weterana poszkodowanego na podstawie art. 4 pkt 15 lit. c ustawy o weteranach konieczne jest więc łączne spełnienie następujących pozytywnych przesłanek: wypadek musi mieć charakter nagły i powodować uszczerbek na zdrowiu, musi zostać wywołany przyczyną zewnętrzną oraz musi zaistnieć podczas lub w bezpośrednim związku z działaniami związanymi z wykonywaniem innych zadań przez żołnierza, niż opisane w art. 4 pkt 15 lit. a-b. Negatywną przesłanką uniemożliwiającą przyznanie uczestnikowi misji zagranicznej statusu weterana poszkodowanego, o której mowa w art. 4 pkt 15 lit. c ustawy o weteranach, jest fakt nieprzestrzegania przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy przy wykonywaniu zadań przez uczestnika misji.
Wskazanie na bezpośredni związek wypadku z wykonywanymi zadaniami, zawarte w art. 4 pkt 15 ustawy o weteranach, oznacza, że wypadek jest następstwem wykonywania przez żołnierza wyznaczonych zadań. Związek ten ma charakter czasowy, miejscowy oraz przede wszystkim funkcjonalny. Wykonywane przez żołnierza czynności muszą wiązać się z wykonywaniem zadań, do których została wyznaczona określona misja pokojowa lub stabilizacyjna, przy czym niosą one ze sobą realne zagrożenie dla jego życia i zdrowia. Specyfika tych zadań jest odmienna od normalnych, zwykłych obowiązków służbowych żołnierzy. Powyższa wykładnia powołanych przepisów jest powszechna w orzecznictwie (zob. np. wyrok NSA z 14 sierpnia 2014 r. I OSK 2343/13).
W niniejszej sprawie bezsporne jest, że skarżący, pełniąc służbę jako żołnierz w Polskim Kontyngencie Wojskowym w Afganistanie, w dniu 14 maja 2019 r. uległ wypadkowi, który nastąpił podczas przenoszenia materiałów potrzebnych do przeprowadzania szkoleń. Zgodnie z ustaleniami zawartymi w protokole powypadkowym nr (...) z (...)r. sporządzonym przez Jednostkę Wojskową Nr (...) w S. przyczyną wypadku był wysiłek fizyczny podczas przenoszenia dokumentów potrzebnych do przeprowadzania szkoleń realizowanych w czasie trudnych warunków geograficznych. Następstwem zdarzenia był połowiczny ubytek pola widzenia z horyzontalnym zawężeniem poniżej 10° po przebytym zatorze przepuszczającym gałęzi dolnej tętnicy środkowej siatkówki oka lewego oraz brzeżny ubytek pola widzenia z horyzontalnym zawężeniem powyżej 60° u osoby z materiałem zatorowym gałęzi skroniowej dolnej tętnicy środkowej siatkówki oka prawego, a także obniżenie ostrości wzroku do Vod 0,9 s.c., Vos 0,9 s.c. u osoby po przebytym zatorze przepuszczającym gałęzi dolnej tętnicy środkowej siatkówki oka lewego z materiałem zatorowym w gałęzi skroniowej dolnej tętnicy środkowej siatkówki oka prawego. Z tytułu uszczerbku na zdrowiu skarżącemu przyznano odszkodowanie pieniężne.
Organ sam przyznaje, że ze zgromadzonej dokumentacji oraz oświadczenia wnioskodawcy wynika, że istotnie opisane zdarzenie miało miejsce, a skarżący został w jego konsekwencji poszkodowany. Zdaniem organu wypadek, któremu uległ skarżący, jest wypadkiem noszącym znamiona zwykłego wypadku, który mógł mieć miejsce także w normalnym wykonywaniu czynności na terenie kraju. Zdaniem organu działania polegające na przenoszeniu rzeczy stanowią zdarzenia, których występowanie nie jest zawężone do udziału w działaniach poza granicami państwa.
Należy zgodzić się ze stanowiskiem, iż o status weterana poszkodowanego może ubiegać się osoba, która brała udział na podstawie skierowania w działaniach poza granicami państwa i doznała uszczerbku na zdrowiu wskutek wypadku pozostającego w związku z tymi działaniami lub choroby nabytej podczas wykonywania zadań lub obowiązków służbowych poza granicami państwa, z tytułu których przyznano jej świadczenia odszkodowawcze. Nie jest natomiast trafne stanowisko Sądu pierwszej instancji, iż doznany uszczerbek na zdrowiu winien mieć związek w wykonywaniem działań stricte bojowych lub działań skierowanych przeciwko żołnierzowi. Na taki związek wskazuje art. 4 pkt 15 lit. a i b, natomiast w lit. c powyższego przepisu wskazano, że wypadek pozostający w związku z działaniami poza granicami państwa to zdarzenie nagłe, wywołane przyczyną zewnętrzną, powodujące uszczerbek na zdrowiu, które zaistniało podczas lub w związku z innymi działaniami pozostającymi w bezpośrednim związku z wykonywaniem zadań przez żołnierza. Powyższa przesłanka nawiązuje do zakresu zadań żołnierza. Sąd pierwszej instancji wskazał, że skarżący brał udział w IX zmianie PKW RSM Afganistan i był zobowiązany do organizacji i przeprowadzania szkoleń dla doradców Ministerial Advisor Group (MAG). Na okoliczność zakresu zadań i ich związku z celami misji skarżący wnosił o przeprowadzenie dowodów, wskazując na niejawny charakter dokumentów. Dowody te zostały pominięte przez organ jako nieistotne dla rozstrzygnięcia sprawy.
Skarżący podnosi, a organ tego nie kwestionuje, że materiały, które podnosił, w wyniku czego doszło do wypadku, służyły do przeprowadzenia szkoleń. Nadto skarżący podnosi, że dokumentacja ważyła ok. 20 kg, a ze względu na wprowadzony stan podwyższonego ryzyka w czasie zdarzenia pozostawał w pełnym wyposażeniu indywidualnym żołnierza. Skarżący zwraca również uwagę na trudne warunki klimatyczne i geograficzne oraz na fakt, że na terenie Polski nie wykonywałby takich czynności, gdyż pozostawałyby one w zakresie obowiązków innych, podległych skarżącemu, żołnierzy.
Ze stanowiskiem skarżącego kasacyjnie należy się zgodzić. Treść art. 4 pkt 15 lit. c ustawy o weteranach nie wskazuje na konieczny związek zdarzenia z okolicznościami wymienionymi w lit. a i b art. 4 pkt 15 ustawy. Wskazuje natomiast na bezpośredni związek działań z wykonywaniem zadań przez żołnierza. Istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia miało zatem ustalenie zakresu zadań skarżącego kasacyjnie w ramach misji wojskowej.
W powyższym kontekście należy podnieść, że zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego zasadny jest zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Artykuł 7 k.p.a. statuuje zasadę prawdy obiektywnej. Zgodnie z jego brzmieniem w toku postępowania organy administracji publicznej z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Organ administracji publicznej ma obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w taki sposób, aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością. Zasada prawdy obiektywnej została skonkretyzowana w art. 77 § 1 k.p.a., zgodnie z którym "organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy". Natomiast zgodnie z art. 80 "organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona". Biorąc pod uwagę treść przytoczonych wyżej przepisów, należy uznać, że w postępowaniu administracyjnym obowiązuje zasada oficjalności postępowania dowodowego. Organ administracji publicznej jest zatem obowiązany z urzędu:
1. ustalić, jakie okoliczności faktyczne mają znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy;
2. ustalić, jakie dowody powinny zostać przeprowadzone w celu ustalenia powyższych okoliczności (por. wyrok z 20.09.2012 r., IV SA/Wa 663/12, LEX nr 1347629, w którym WSA w Warszawie stwierdził, że "organ administracji jako gospodarz postępowania administracyjnego określa zakres postępowania wyjaśniającego oraz dobór środków dowodowych potrzebnych do należytego ustalenia stanu sprawy", przy czym "aktywna rola organu administracji publicznej w procesie poszukiwania i gromadzenia materiału dowodowego może przejawiać się zarówno podejmowaniem czynności dowodowych z urzędu, a także gromadzeniem w aktach sprawy dowodów wskazanych lub dostarczonych przez strony, jeżeli mają one znaczenie dla sprawy" – tak WSA we Wrocławiu w wyroku z 15.02.2012 r., IV SA/Wr 711/11, LEX nr 1139681);
3. przeprowadzić dowody, które uznał za niezbędne dla dokonania prawidłowych ustaleń w zakresie stanu faktycznego sprawy;
4. dokonać oceny przeprowadzonych dowodów zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów (por. wyrok NSA z 23.02.2012 r., II GSK 118/12, LEX nr 1125454).
W niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji nie dostrzegł naruszeń zasady prawdy obiektywnej polegających na tym, że w postępowaniu administracyjnym nie ustalono w sposób niebudzący wątpliwości okoliczności podnoszonych przez skarżącego, a dotyczących wykonywania zadań w ramach kontyngentu i towarzyszących temu okoliczności. Organ nie zweryfikował również twierdzeń strony odnośnie przyczyn i przebiegu wypadku, bezpodstawnie uznając, że był to zwykły wypadek, który mógł mieć miejsce na terenie kraju. Zupełnie pominięto przy tym twierdzenia skarżącego co do odmiennych warunków (klimatycznych, geograficznych), w których wykonywał on swoje zadania, jak również związanych z wprowadzeniem stanu podwyższonego ryzyka w czasie zdarzenia.
Bez dokonania analizy powyższych okoliczności przesądzenie, że wskazane zdarzenie nie spełniało przesłanki z art. 4 pkt 15 lit. c ustawy o weteranach jest nieuprawnione, a co najmniej przedwczesne. W konsekwencji są też zasadne podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów postępowania, gdyż z całą pewnością materiał dowodowy nie był kompletny i nie został oceniony w całokształcie przez organ administracji, którego to naruszenia nie dostrzegł Sąd pierwszej instancji, podzielający stanowisko organu.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie, a ponieważ Sąd uznał, że istota sprawy została dostatecznie wyjaśniona, w oparciu o art. 188 p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok, jak również uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia 7 września 2020 r.
W ponownie prowadzonym postępowaniu organ ustali wskazane wyżej okoliczności faktyczne mające znaczenie z punktu widzenia hipotezy normy art. 4 ust. 15 lit. c ustawy o weteranach i dokona subsumpcji ustalonego stanu faktycznego, uwzględniając przedstawioną wyżej wykładnię powyższej regulacji prawnej.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz art. 203 pkt 1 p.p.s.a.