III OSK 6191/21

III OSK 6191/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2022-11-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-08-20
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Dariusz Chaciński
Małgorzata Masternak - Kubiak /przewodniczący/
Piotr Korzeniowski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne
Ochrona przyrody
Sygn. powiązane
IV SA/Wa 2211/20 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-03-11
Skarżony organ
Minister Środowiska
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak Sędziowie: sędzia NSA Piotr Korzeniowski (spr.) sędzia WSA del. Dariusz Chaciński po rozpoznaniu w dniu 22 listopada 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. W. i K. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 marca 2021 r., sygn. akt IV SA/Wa 2211/20 w sprawie ze skargi M. W. i K. S. na postanowienie Ministra Środowiska z dnia 5 sierpnia 2020 r. nr DOP-WSK.4000.243.2020.BZ w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 11 marca 2021 r., sygn. IV SA/Wa 2211/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: Sąd I instancji) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M.W. i K.S. na postanowienie Ministra Środowiska z dnia 5 sierpnia 2020 r., nr DOP-WSK.4000.243.2020.BZ w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego, oddalił skargę.
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że 27 lutego 2020 r. wpłynął do Ministerstwa Klimatu wniosek G.J., reprezentującego M.W. i K.S., wniosek o wydanie z mocą wsteczną zezwolenia importowego na sprowadzenie z Kanady trofeów [...] - okazów objętych przepisami rozporządzenia Rady (WE) nr 338/97 z 9 grudnia 1996 r. w sprawie ochrony gatunków dzikiej fauny i flory w drodzy regulacji handlu nimi.
Minister Środowiska rozstrzygnął już tę sprawę decyzją z 17 stycznia 2018 r. (nr DOP-WSK.420.523.2017), którą utrzymał w mocy decyzję własną z 29.05.2018 r. (nr DOP.WSK.420.216.2018.KW). Następnie, postanowieniem z 14 czerwca 2019 r. (nr DOP-WSK.4000.242.2019) Minister Środowiska po raz pierwszy wydał postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o wydanie zezwolenia na ten import, dla wskazanych wnioskodawców, z mocą wsteczną.
Mając to na względzie, Minister uznał za bezprzedmiotowy kolejny wniosek w sprawie wydania z mocą wsteczną zezwoleń M.W. i K.S. na import z Kanady trofeów [...]. Następnie utrzymał w mocy swe postanowienie o odmowie wszczęcia tego postępowania stwierdzając, że w tym przedmiocie rozstrzygnięcie już zapadło, co stoi na przeszkodzie wszczęciu tego postępowania.
Nadmienił także, iż Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 23 kwietnia 2020 r. sygn. II OSK 1855/19 oddalił skargę kasacyjną M.W. i K.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 7 grudnia 2018 r. sygn. akt IV SA/Wa 2240/18, dotyczącego decyzji Ministra Środowiska z 29 maja 2018 r. nr DOP-WSK.420.216.2018.KW w przedmiocie odmowy wydania zezwoleń na import trofeów [...].
We wniesionej skardze profesjonalny pełnomocnik M.W. i K.S. wniósł o uchylenie obu postanowień Ministra. Jednocześnie zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie:
- art. 15 rozporządzenia Komisji (WE) nr 865/2006 z 4 maja 2006 r. ustanawiającego przepisy wykonawcze do rozporządzenia Rady (WE) nr 338/97 w sprawie ochrony gatunków dzikiej fauny i flory w drodze regulacji handlu nimi poprzez zrównanie postępowania w trybie zwykłym do postępowania w trybie retrospektywnym w sytuacji, gdy dotyczą one odmiennych sytuacji faktycznych;
- art. 10 § 1 k.p.a. przez brak zapewnienia skarżącym czynnego udziału w postępowaniu i wydanie postanowienia;
- art. 80 k.p.a. przez brak dokonania oceny dowodów na podstawie całokształtu materiału dowodowego, oraz dowolną a nie swobodną ocenę dowodów;
- art. 75 § 1, art. 77 i art. 80 k.p.a. przez niedokonanie kompleksowego zebrania i oceny materiału dowodowego, niedopuszczenie jako dowodu wszystkiego, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem i niepodjęcie wszelkich czynności zmierzających do dokładniejszego objaśnienia stanu faktycznego, co skutkowało poczynieniem błędnych i niepełnych ustaleń.
Zdaniem pełnomocnika skarżących, w rzeczywistości nie rozstrzygnięto czy decyzja z 17 stycznia 2018 r. nr DOP-WSK.420.523.2017 dotyczyła wniosku złożonego w trybie retroaktywnym czy też w trybie zwykłym. Z wniosku złożonego 27 lutego 2020 r. wynikało zaś, że Wnioskodawcy ubiegają się o wydanie zezwolenia z mocą wsteczną. Doszło więc do rażącego naruszenia art. 6, art. 7 i art. 77 § 1 oraz 8 k.p.a., co miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Sąd I instancji oddalając skargę skarżących w uzasadnieniu wyroku wskazał, że sprawa dotyczy wydania zezwoleń na import z Kanady trofeów [...] ([...]) upolowanych przez M.W. i K.S. Populacja kanadyjska [...] jest objęta załącznikiem II Konwencji o międzynarodowym handlu dzikimi zwierzętami i roślinami gatunków zagrożonych wyginięciem (CITES) i Aneksem A przepisów rozporządzenia Rady (WE) nr 338/97 z 9 grudnia 1996 r. w sprawie ochrony gatunków dzikiej fauny i flory w drodze regulacji handlu nimi. Stosownie do art. 4 ust. 1 tego rozporządzenia wprowadzenie do Wspólnoty okazów gatunków wymienionych w Aneksie A, wymaga uprzedniego przedstawienia w granicznym urzędzie celnym w miejscu wprowadzenia zezwolenia na przywóz, wydanego przez organ administracyjny CITES Państwa Członkowskiego przeznaczenia (w Polsce przez ministra właściwego do spraw środowiska).
Zdaniem Sądu I instancji, zasadnicze znaczenie w tej sprawie ma fakt pozostawania w obrocie prawnym prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 7 grudnia 2018 r. sygn. akt IV SA/Wa 2240/18, od którego Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 23 kwietnia 2020 r. sygn. akt II OSK 1855/19 oddalił skargę kasacyjną M.W. i K.S. Postępowanie to dotyczyło decyzji Ministra Środowiska z 29 maja 2018 r. nr DOP-WSK.420.216.2018.KW w przedmiocie odmowy wydania zezwoleń dla tychże Wnioskodawców na import trofeów [...]. Jakkolwiek poprzedni wniosek skarżących zawierał żądanie wydania zezwolenia na import do Polski tych trofeów w trybie zwykłym (przed wprowadzeniem okazów do Wspólnoty), to zarówno WSA, jak i NSA dobitnie podkreśliły, że w istocie żądanie to należało potraktować jako złożone w trybie retrospektywnym, skoro wniesiono je w 20 dni po dotarciu przesyłki do placówki pocztowej.
W ocenie Sądu I instancji, tak też uczynił wówczas Minister Środowiska i w zaskarżonej decyzji z 2018 r. stwierdził, że "rozpatrywanie sprawy wymagało oceny zgromadzonego materiału w oparciu o art. 15 rozporządzenia Komisji nr 865/2006, dotyczący wydawania zezwoleń w trybie retrospektywnym". W tej decyzji z 29 maja 2018 r. wyjaśnił, że zezwolenia CITES mogą być w drodze wyjątku wydane z mocą wsteczną. Odstępstwo takie może zostać przyznane, jeśli właściwy organ zarządzający jest przekonany, że powstałe nieprawidłowości nie zostały zawinione przez importera/eksportera, oraz że przywóz/wywóz danych okazów jest zgodny w pozostałych aspektach z przepisami rozporządzenia Rady nr 338/97, Konwencją Waszyngtońską (CITES) oraz odpowiednim ustawodawstwem państwa trzeciego. Wyjaśnił również, że jednym z warunków koniecznych do wydania zezwolenia w tym trybie jest poinformowanie właściwego organu zarządzającego o braku zezwoleń w momencie dotarcia towaru (w przypadku importu) lub przed wywozem towaru (w przypadku eksportu lub reeksportu). Organ zauważył również, że zgodnie z rezolucją CITES nr 12.3 (Rev. C0PI6), obowiązującą organy krajów - Stron Konwencji rekomendowane jest niewydawanie dokumentów (zarówno eksportowych jak i importowych) z mocą wsteczną oraz nieuznawanie przez kraje importu dokumentów wydanych z mocą wsteczną. Odnosząc przywołane regulacje do stanu sprawy organ wskazał, że w danej sprawie wymóg zawarty w art. 15 ust. 1 rozporządzenia Komisji nr 865/2006 nie został spełniony ze względu na niepoinformowanie właściwego organu zarządzającego o braku stosownych zezwoleń w momencie dotarcia towaru. Minister otrzymał bowiem wnioski o wydanie zezwoleń importowych CITES na te trofea dopiero 15 września 2017 r., a zatem po wpłynięciu towaru na Polski obszar celny i to bez żadnej informacji o ich retrospektywnym charakterze. Nie spełniono zatem podstawowego warunku art. 15 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 865/2006 determinującego rozstrzygnięcie w kwestii retrospektywnego wydania zezwoleń. Ponadto, w związku z wykazaną przez importerów świadomością co do potrzeby uzyskania zezwoleń importowych na wwóz trofeów, niedopełnienie spraw związanych z logistyką przewozu trofeów, skutkujące brakiem uzyskania tych zezwoleń z odpowiednim wyprzedzeniem (pisma wnioskodawców z 16 i 17 listopada 2017 r.) nie mogło być, w kontekście art. 15 ust 2 cyt. rozporządzenia, rozumiane jako nieprawidłowość, za którą winy nie ponosi importer.
Sąd I instancji wyjaśnił, że z treści art. 13 rozporządzenia nr 865/2006 wynika, iż wnioski o wydanie zezwoleń na przywóz okazów składane mają być z odpowiednim wyprzedzeniem, umożliwiającym wydanie dokumentów przed wprowadzeniem okazów do Wspólnoty. Stosownie zaś do treści zastosowanego w decyzjach Ministra z 2018 r. art. 15 ust. 1 rozporządzenia nr 865/2006, możliwe jest wydanie z mocą wsteczną zezwoleń na przywóz okazów gatunków wymienionych w załączniku A rozporządzenia nr 338/97 oraz w art. 4 ust. 5 tego rozporządzenia, w drodze odstępstwa od art. 13 ust. 1 i art. 14 rozporządzenia nr 865/2006 oraz pod warunkiem, że importer lub (re-)eksporter poinformuje właściwy organ zarządzający w momencie dotarcia lub przed wywozem przesyłki o przyczynach braku wymaganych dokumentów. Zgodnie natomiast z ust. 2 art. 15 rozporządzenia nr 865/2006, określone w ust. 1 odstępstwo obowiązuje, jeśli właściwy organ zarządzający państwa członkowskiego w porozumieniu z właściwymi organami państwa trzeciego jest przekonany, że nieprawidłowości nie zostały zawinione przez importera lub (re-)eksportera oraz że przywóz lub wywóz danych okazów jest zgodny w pozostałych aspektach z przepisami rozporządzenia nr 338/97, Konwencją oraz odpowiednim ustawodawstwem państwa trzeciego. Jak wskazał i ocenił w przywołanym prawomocnym i wiążącym wyroku NSA, z akt sprawy wynikało, że wnioski o wydanie zezwoleń na import wpłynęły do Ministra Środowiska 15 września 2017 r. Okoliczności tych skarżący nie kwestionowali. Zatem wniosek, skoro został złożony po upływie 20 dni od dotarcia do placówki pocztowej, został złożony z naruszeniem reguł, o których mowa w powołanym przepisie. Następnie NSA ocenił, że "Tym samym nie sposób przyjąć, że skarżący spełnili łącznie wszystkie warunki określone w art. 15 ust. 1 jako niezbędne do wydania zezwolenia z mocą wsteczną. Bowiem jednym z warunków do wydania takiego zezwolenia określonych w tym przepisie, jak słusznie wskazał Sąd I instancji, jest poinformowanie właściwego organu zarządzającego przez importera lub re-(eksportera) w momencie dotarcia lub przed wywozem przesyłki o przyczynach braku wymaganych dokumentów. Jednocześnie przypomnieć również należy, że wnioskodawcą w niniejszej sprawie byli skarżący i ich przedstawiciel, nie zaś organ Administracji Skarbowej"(...) "informację tę Minister powinien zatem uzyskać bezpośrednio od skarżących, nie zaś – jak chcieliby tego skarżący – od innego organu". NSA stwierdził też dalej, że "Z wniosków skarżących natomiast, na co słusznie zwrócił uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny, nie wynikało, że trofea, których dotyczą złożone przez nich wnioski, w istocie znajdują się już na terytorium Wspólnoty i że organ Administracji Skarbowej wezwał już importerów do przedłożenia właściwych zezwoleń importowych. Organ bowiem ustalił tę okoliczność w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy niepochodzący od wnioskodawców w trakcie postępowania. W związku z powyższym zwrócić należy uwagę, że wydawanie zezwolenia w trybie retrospektywnym stanowi odstępstwo od zasady zakreślonej w art. 13 ust. 1 i art. 14 rozporządzenia, a w dokumentach wydanych z mocą wsteczną wyraźnie należy wskazać na tą okoliczność i wymienić przyczyny takiego wydania". Jak z przytoczonych rozważań NSA zawartych w wiążącym Ministra w tej sprawie wyroku z 23 kwietnia 2020 r. sygn. akt II OSK 1855/19 wynika - wbrew zarzutom skargi - nie jest tak, że żądanie Wnioskodawców zostało uprzednio rozpoznane w trybie zwykłym, a nie retrospektywnym, co pozwalałoby obecnie na złożenie kolejnego wniosku, tym razem w trybie retrospektywnym. Poza tym, w wiążącej ocenie NSA stwierdzono, że "podnoszona przez skarżących okoliczność, że eksporter nie poinformował ich, że uzyskał zezwolenie eksportowe i wysyła trofea nie mogła stanowić wiarygodnego potwierdzenia, że zaistniałe w sprawie nieprawidłowości nie zostały zawinione przez importera lub (re-)eksportera, zwłaszcza, że skarżący do akt sprawy złożyli oświadczenia z 16 i 17 listopada 2017 r., w których przyznali, że znane im są przepisy związane z importem trofeów myśliwskich".
W tych okolicznościach uprawnione było stanowisko Ministra, że sprawa ta została już prawomocnie osądzona, co czyniło bezprzedmiotowym wszczęcie w tej sprawie kolejnego postępowania, celem oceny dopuszczalności wydania zezwolenia importowego na sprowadzenie z Kanady trofeów [...] - okazów objętych przepisami rozporządzenia Rady (WE) nr 338/97 z 9 grudnia 1996 r. w sprawie ochrony gatunków dzikiej fauny i flory w drodzy regulacji handlu nimi w trybie retrospektywnym.
Wobec przytoczonych okoliczności nie są trafne zarzuty skargi naruszenia przepisu prawa materialnego - art. 15 rozporządzenia Komisji (WE) nr 865/2006, czy też przepisów procesowych w postaci: art. 80 k.p.a., art. 75 § 1 k.p.a., art. 77 k.p.a. i art. 80 k.p.a. oraz art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz 8 k.p.a. W tej sprawie nie było prowadzone postępowanie dowodowe, bowiem jak trafnie ustalił Minister, wystąpiła tożsamość obecnego żądania Skarżących z uprzednio sformułowanym, potraktowanym przez Ministra Środowiska oraz Sądy obu instancji jako żądanie retrospektywnego wydania owych zezwoleń.
W ocenie Sądu I instancji, skoro obecnie przedmiot żądania był identyczny z uprzednio zainicjowanym postępowaniem, skontrolowanym przez NSA – trafnie stwierdził Minister Środowiska, że nie było podstaw do jego wszczęcia, a żądanie z 18 lutego 2020 r. jest bezprzedmiotowe (res iudicata). Nie był więc też zasadny postawiony zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a., skoro w tej sprawie nie zostały zgromadzone żadne nowe dowody, a zebrane w postępowaniu zakończonym uprzednio decyzją odmowną z 2018 r., były stronom znane. Poza tym dotychczas zebrany materiał dowodowy pozwalał na prawidłową ocenę spełnienia przesłanek wydania przedmiotowego postanowienia. Żadne zagadnienie tej sprawy nie wymagało dodatkowych czynności dowodowych. Brak było również nowych wniosków stron w tym zakresie. Zgromadzony materiał należało uznać za kompletny, co wykluczało konieczności podejmowania dodatkowych czynności i przeprowadzenia dodatkowych dowodów.
W skardze kasacyjnej M.W. i K.S. (dalej: skarżący kasacyjnie) reprezentowani przez adw. G.J. zaskarżyli w całości wyrok Sądu I instancji wnieśli o jego uchylenie w całości i uchylenie decyzji Ministra Środowiska, względnie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżących kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych. Równocześnie na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a., zrzeczono się rozprawy i wniesiono o rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono: - w granicach wskazanych w art. 174 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: p.p.s.a.): naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, to jest naruszenia:
1. art. 134 § 1 w zw. z art. 151 p.p.s.a. oraz przez bezpodstawne oddalenie skargi na postanowienie Ministra Środowiska z 5 sierpnia 2020 r. w sytuacji, gdy istniały podstawy do jej uwzględniania i uchylenia zaskarżonego postanowienia z uwagi na to, że przedmiotowe postanowienie naruszało następujące przepisy kodeksu postępowania administracyjnego: art. 10 § 1 k.p.a., art. 75 § 1 k.p.a., art. 77 i art. 80 k.p.a., art. 61 § 1 k.p.a.;
2. art. 134 § 1 p.p.s.a. i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. polegające na oddaleniu skargi, mimo iż zaskarżone postanowienie Ministra Środowiska z 5 sierpnia 2020 r. - naruszało następujące przepisy kodeksu postępowania administracyjnego: art. 10 § 1 k.p.a., art.75 §1 k.p.a., art. 77 i art. 80 k.p.a., art. 61 §1 k.p.a.;
3. art. 134 § 1 p.p.s.a. i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. polegające na oddaleniu skargi, mimo iż zaskarżone postanowienie Ministra Środowiska z 5 sierpnia 2020 r. - naruszało przepisy prawa materialnego, a mianowicie art 15 rozporządzenia Komisji (WE) nr 865/2006 z dnia 4 maja 2006 r. ustanawiającego przepisy wykonawcze do rozporządzenia Rady (WE) nr 338/97 w sprawie ochrony gatunków dzikiej fauny i flory w drodze regulacji handlu nimi przez zrównanie postępowania w trybie zwykłym do postępowania w trybie retrospektywnym w sytuacji gdy dotyczą one odmiennych sytuacji faktycznych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest nieprawidłowe. Dokonując oceny legalności postanowienia organu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stanął na stanowisku, że organ prawidłowo zrównał postępowanie (w trybie zwykłym (wynikające z rozporządzenia Komisji (WE) nr 865/2006 z dnia 4 maja 2006 r. ustanawiającego przepisy wykonawcze do rozporządzenia Rady (WE) nr 338/97 w sprawie ochrony gatunków dzikiej fauny i flory w drodze regulacji handlu nimi oraz w trybie retrospektywnym, w sytuacji gdy postępowania te są całkowicie odmienne, w szczególności uwzględniając przesłanki ich prowadzenia, a nadto w obu postępowaniach inne były żądania stron. Sąd I instancji, nieprawidłowo przyjął, że w przedmiotowej sprawie doszło już do wydania rozstrzygnięcia w sytuacji gdy w rzeczywistości nie rozstrzygnięto czy decyzja z dnia 17 stycznia 2018 r. (znak: DOP-WSK.420.523.2017) dotyczyła wniosku złożonego w trybie retroaktywnym czy też w trybie zwykłym. Co więcej z uzasadnienia decyzji dnia 17 stycznia 2018 r. wprost wynika, że "wnioski złożone zostały w normalnym, nie retrospektywnym trybie". Z wniosku złożonego dnia 27 lutego 2020 r. jasno wynikało, że wnioskodawcy ubiegają się o wydanie zezwolenia z mocą wsteczną. Taka konstatacja wypływa nie tylko z tytułu wniosku ale przede wszystkim z jego treści. Mając powyższe na względzie, uznać należy, że w przypadku zaskarżonego postanowienia doszło do rażącego naruszenia art. 6, art. 7 i art. 77§1 oraz 8 k.p.a., co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Brak uwzględnienia wskazanych wyżej okoliczności doprowadził, w ocenie skarżących, do nieprawidłowej oceny legalność zaskarżonego orzeczenia Ministra Środowiska.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Minister Klimatu i Środowiska wniósł o oddalenie "skargi".
Naczelny Sąd Administracyjny, zważył co następuje.
Niniejsza sprawa podlegała rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym.
Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że sprawa została skierowania do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym zgodnie z wnioskiem skarżących kasacyjnie.
W świetle art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Podkreślić przy tym trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. (a w rozpoznawanej sprawie brak tych przesłanek), to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej.
Rozpoznana w tych granicach skarga kasacyjna nie podlega uwzględnieniu. Zarzuty skargi kasacyjnej wraz z ich uzasadnieniem w całości nie zasługują na uwzględnienie.
W niniejszej sprawie autor skargi kasacyjnej w jej podstawach powołał się na art. 174 pkt 2 p.p.s.a. W takich przypadkach, co do zasady, w pierwszej kolejności badaniu podlegają zarzuty naruszenia prawa procesowego, co wynika z celowościowej wykładni art. 188 p.p.s.a. W sytuacji, gdy postawiony w skardze kasacyjnej zarzut procesowy jest w istocie konsekwencją zarzutów dotyczących naruszenia prawa materialnego, uzasadnione jest dokonanie jego oceny w ramach analizy tych właśnie zarzutów (materialnych).
Zawarte w skardze kasacyjnej zarzuty nie pozwalają na skuteczne zakwestionowanie ustaleń oraz ocen dokonanych przez Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku.
Nie jest zasadny zarzut przedstawiony w pkt 1 skargi kasacyjnej. Odnosząc się do tego zarzutu Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że rozstrzygnięcie "w granicach danej sprawy", o jakim mowa we wskazanym przepisie oznacza jedynie to, że wojewódzki sąd administracyjny nie może uczynić przedmiotem rozpoznania innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę, jak i to, że Sąd I instancji przy dokonywaniu oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nie jest skrępowany sposobem sformułowania skargi, użytymi argumentami, a także podniesionymi wnioskami, zarzutami i żądaniami. Brak związania zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd ten bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu. Sąd może więc uwzględnić skargę z powodu innych uchybień niż te, które przytoczono w tym piśmie procesowym, jak również stwierdzić np. nieważność zaskarżonego aktu, mimo że skarżący wnosił o jego uchylenie. Zakresem rozpoznania sądu stają się więc wszystkie czynności i akty wydane w danej sprawie administracyjnej, niezależnie od tego, w jakim stadium postępowania i w jakim trybie, zostały podjęte. W ramach zarzutu naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. nie można kwestionować dokonanej przez Sąd I instancji oceny ustalonego stanu faktycznego w niniejszej sprawie z punktu widzenia jego zgodności lub niezgodności z mającym zastosowanie w sprawie stanem prawnym, czy też prawidłowości dokonanej przez ten Sąd oceny działań organu administracji publicznej pod kątem zachowania przepisów procedur obowiązujących ten organ. Z powołanych względów podnoszenie w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia zaskarżonym wyrokiem przypisu ustanowionego w art. 134 § 1 p.p.s.a. przez ocenę, że przedmiotowe postanowienie naruszało następujące przepisy k.p.a.: art. 10 § 1 k.p.a., art. 75 § 1 k.p.a., art. 77 i art. 80 k.p.a., art. 61 § 1 k.p.a. Ocena prawna sądu dotycząca określonej kwestii prawnej podjęta w odniesieniu do materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy nie może być skutecznie kwestionowana poprzez zarzut naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a., gdyż nie jest to sytuacja, która może być uznana za normowany tym przepisem przypadek podjęcia rozstrzygnięcia poza granicami sprawy. Sąd I instancji na str. 3 uzasadnienia wyroku wskazał wyraźnie, że sprawa dotyczy wydania zezwoleń na import z Kanady trofeów [...] ([...]), upolowanych przez M.W. i K.S.
W uzasadnieniu prawomocnego wyroku WSA w Warszawie z 7 grudnia 2018 r., sygn. IV SA/Wa 2240/18, od którego NSA wyrokiem z 23 kwietnia 2020 r., sygn. II OSK 1855/19 oddalił skargę kasacyjną M.W. i K.S., stwierdzono, że "ponieważ w trakcie prowadzonego przez organ postępowania wyszło na jaw, iż towar znajduje się już w obszarze celnym to organy słusznie uznały, czego również strona skarżąca nie neguje, że przedmiotowy wniosek może być rozpoznawany jedynie w trybie retrospektywnym (wydanie zezwolenia wstecznego). Ma rację Sąd I instancji, który na str. 7 uzasadnienia wyroku stwierdził, że w tych okolicznościach uprawnione było stanowisko Ministra, że sprawa ta została już prawomocnie osądzona, co czyniło bezprzedmiotowym wszczęcie w tej sprawie kolejnego postępowania, celem oceny dopuszczalności wydania zezwolenia importowego na sprowadzenie z Kanady trofeów [...] - okazów objętych przepisami rozporządzenia Rady (WE) nr 338/97 z 9 grudnia 1996 r. w sprawie ochrony gatunków dzikiej fauny i flory w drodzy regulacji handlu nimi w trybie retrospektywnym.
Nie jest zasadny zarzut dotyczący naruszenia art. 151 p.p.s.a. Zarzut naruszenia art. 151 p.p.s.a. nie mógł być podstawą uwzględnienia skargi kasacyjnej. Z przepisu tego wynika, że w razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala. Przepis ten ma więc charakter swoistej "instrukcji" dla Sądu, jakiej treści rozstrzygnięcie ma wydać, gdy uzna, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Może on tym samym być naruszony tylko wówczas, gdy Sąd uznając, że skarga zasługuje na uwzględnienie wydaje orzeczenie oddalające skargę lub gdy Sąd uznając, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie uwzględnia ją. W przedmiotowej sprawie taka sytuacja nie miała miejsca. Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie i w konsekwencji wydał prawidłowe rozstrzygnięcie polegające na jej oddaleniu.
Nie jest zasadny zarzut przedstawiony w pkt 2 skargi kasacyjnej. Z jego uzasadnienia wynika, że autor skargi kasacyjnej kwestionuje prawidłowość sporządzenia przez Sąd I instancji uzasadnienia wyroku. Według autora skargi kasacyjnej naruszenie art. 134 § 1 p.p.s.a. i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. art. 141 § 4 p.p.s.a. polegało na oddaleniu skargi, mimo, że zaskarżone postanowienie Ministra z 5 sierpnia 2020 r. naruszało następujące przepisy kodeksu postępowania administracyjnego: art. 10 § 1 k.p.a., art. 75 § 1 k.p.a., art. 77 i art. 80 k.p.a., 61 § 1 k.p.a. Odnosząc się do tak sformułowanego zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., wyjaśnić należy zarzutem naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można skutecznie kwestionować prawidłowości przyjętego przez sąd stanu faktycznego, ani stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego. Z treści zarzutu wynika zaś, że skarżący kasacyjnie naruszenia powołanych przepisów art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 10 § 1 k.p.a., art. 75 §1 k.p.a., art. 77 i art. 80 k.p.a., art. 61 §1 k.p.a. upatrują w błędnej ocenie zgromadzonego materiału dowodowego. Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie wyjaśniał, że zarzuty dotyczące treści uzasadnienia wyroku mogą być skutecznie postawione w dwóch przypadkach: gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów, wymienionych w tym przepisie i gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy, wojewódzki sąd administracyjny nie wskaże, jaki i dlaczego stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania (por. uchwałę NSA z dnia 15 lutego 2010 r., II FPS 8/09, LEX nr 552012, wyrok NSA z dnia 20 sierpnia 2009 r., II FSK 568/08, LEX nr 513044). Naruszenie to musi być przy tym na tyle istotne, aby mogło mieć wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. jest przepisem proceduralnym, regulującym wymogi uzasadnienia. W ramach rozpatrywania zarzutu naruszenia tego przepisu Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie do kontroli zgodności uzasadnienia zaskarżonego wyroku z wymogami wynikającymi z powyższej normy prawnej. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że Sąd I instancji rozpoznał sprawę sądowoadministracyjną zgodnie z jego kontrolnymi kompetencjami i ze wskazaniem przyjętego przez Sąd stanu faktycznego sprawy. W sposób jasny Sąd I instancji wskazał powody, dla których uznał, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Podkreślić trzeba, że ewentualna wadliwość uzasadnienia może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a. jedynie w sytuacji, gdy uzasadnienie wyroku sporządzone jest w taki sposób, że niemożliwa stałaby się kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku, co nie ma miejsca w realiach niniejszej sprawy. Uzasadniając zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. skarżący kasacyjnie skoncentrowali się wyłącznie na błędnej ocenie zgromadzonego materiału dowodowego, nie wskazując na jakiekolwiek wady konstrukcyjne uzasadnienia stanowiska Sądu I instancji. Na podstawie art. 141 § 4 p.p.s.a., nie można skutecznie kwestionować ocen i ustaleń w zakresie stanu faktycznego sprawy, w tym wadliwej - w ocenie skarżących kasacyjnie - oceny dowodów.
Nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut przedstawiony w pkt 3 skargi kasacyjnej. Według autora skargi kasacyjnej, zaskarżone postanowienie Ministra Środowiska z 5 sierpnia 2020 r. - naruszało przepisy prawa materialnego, a mianowicie art 15 rozporządzenia Komisji (WE) nr 865/2006 z 4 maja 2006 r. ustanawiającego przepisy wykonawcze do rozporządzenia Rady (WE) nr 338/97 w sprawie ochrony gatunków dzikiej fauny i flory w drodze regulacji handlu nimi poprzez zrównanie postępowania w trybie zwykłym do postępowania w trybie retrospektywnym w sytuacji gdy dotyczą one odmiennych sytuacji faktycznych. Odnosząc się tego zarzutu wskazać należy, że Sąd I instancji prawidłowo stwierdził na str. 4 uzasadnienia wyroku, że zasadnicze znaczenie w tej sprawie ma fakt pozostawania w obrocie prawnym prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 7 grudnia 2018 r. sygn. akt IV SA/Wa 2240/18, od którego Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 23 kwietnia 2020 r. sygn. akt II OSK 1855/19 oddalił skargę kasacyjną M.W. i K.S. Postępowanie to dotyczyło decyzji Ministra Środowiska z 29 maja 2018 r. nr DOP-WSK.420.216.2018.KW, w przedmiocie odmowy wydania zezwoleń dla tychże Wnioskodawców na import trofeów [...]. Jakkolwiek poprzedni wniosek skarżących zawierał żądanie wydania zezwolenia na import do Polski tych trofeów w trybie zwykłym (przed wprowadzeniem okazów do Wspólnoty), to zarówno WSA, jak i NSA dobitnie podkreśliły, że w istocie żądanie to należało potraktować jako złożone w trybie retrospektywnym, skoro wniesiono je w 20 dni po dotarciu przesyłki do placówki pocztowej.
Zgodzić należy się z Sądem I instancji, że wobec przytoczonych okoliczności nie są trafne zarzuty skargi naruszenia przepisu prawa materialnego - art. 15 rozporządzenia Komisji (WE) nr 865/2006, czy też przepisów procesowych w postaci: art. 80 k.p.a., art. 75 § 1 k.p.a., art. 77 k.p.a. i art. 80 k.p.a. oraz art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz 8 k.p.a. W tej sprawie nie było prowadzone postępowanie dowodowe, bowiem jak trafnie ustalił Minister, wystąpiła tożsamość obecnego żądania Skarżących z uprzednio sformułowanym, potraktowanym przez Ministra Środowiska oraz Sądy obu instancji jako żądanie retrospektywnego wydania owych zezwoleń. Skoro obecnie przedmiot żądania był identyczny z uprzednio zainicjowanym postępowaniem, skontrolowanym przez NSA – trafnie stwierdził Minister Środowiska, że nie było podstaw do jego wszczęcia, a żądanie z 18 lutego 2020 r. jest bezprzedmiotowe (res iudicata). Nie był więc też zasadny postawiony zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a., skoro w tej sprawie nie zostały zgromadzone żadne nowe dowody, a zebrane w postępowaniu zakończonym uprzednio decyzją odmowną z 2018 r., były Stronom znane. Poza tym dotychczas zebrany materiał dowodowy pozwalał na prawidłową ocenę spełnienia przesłanek wydania przedmiotowego postanowienia. Żadne zagadnienie tej sprawy nie wymagało dodatkowych czynności dowodowych. Brak było również nowych wniosków stron w tym zakresie. Zgromadzony materiał należało uznać za kompletny, co wykluczało konieczność podejmowania dodatkowych czynności i przeprowadzenia dodatkowych dowodów.
Mając na uwadze, że nie miało miejsce naruszenie powołanych w skardze kasacyjnej przepisów, a także brak jest podstaw, które Naczelny Sąd Administracyjny obowiązany jest wziąć pod uwagę z urzędu, skarga kasacyjna podlega oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a.