III OSK 609/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach od wyroku WSA w Kielcach, który uchylił postanowienie SKO dotyczące kosztów postępowania administracyjnego. Sprawa dotyczyła kosztów opinii biegłego powołanego do ustalenia, czy drewno użyte do budowy ogrodzenia działki skarżącej stanowi odpad niebezpieczny. WSA uznało, że koszt ten nie wynikał z winy strony, a tym samym obciążał organ. SKO zarzuciło WSA naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 262 § 1 k.p.a., argumentując, że pojęcie 'winy' powinno obejmować także aspekty materialnoprawne, a skarżąca ponosi winę za powstanie kosztów ze względu na naruszenie przepisów o odpadach. NSA oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko WSA. Sąd podkreślił, że zgodnie z art. 262 § 1 k.p.a., strona obciążana jest kosztami postępowania tylko w ściśle określonych przypadkach, a 'wina' strony w tym kontekście odnosi się do uchybień procesowych, a nie do przyczyn materialnoprawnych zainicjowania postępowania. Koszt opinii biegłego, w tym przypadku, był wynikiem konieczności wyjaśnienia wątpliwości co do charakteru materiału, co stanowiło ustawowy obowiązek organu prowadzącego postępowanie, a nie wynik winy procesowej strony.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja pojęcia 'winy strony' w kontekście obciążania kosztami postępowania administracyjnego, zwłaszcza w sprawach dotyczących opinii biegłych i kosztów dowodowych.
Orzeczenie dotyczy specyficznej interpretacji przepisów k.p.a. w zakresie kosztów postępowania administracyjnego; jego zastosowanie może być ograniczone do podobnych stanów faktycznych i prawnych.
Zagadnienia prawne (2)
Czy koszt opinii biegłego powołanego w postępowaniu administracyjnym, mającej na celu ustalenie charakteru materiału użytego do budowy ogrodzenia, może obciążać stronę postępowania w sytuacji, gdy strona kwestionowała ustalenia organu i konieczność przeprowadzenia takiej ekspertyzy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, koszt opinii biegłego nie obciąża strony, jeśli nie wynika z jej winy procesowej, a jedynie z konieczności wyjaśnienia wątpliwości przez organ w ramach ustawowego obowiązku prowadzenia postępowania dowodowego.
Uzasadnienie
NSA podkreślił, że 'wina' strony w kontekście art. 262 § 1 pkt 1 k.p.a. odnosi się do uchybień procesowych (np. niestawiennictwo, nieprzedłożenie dokumentów), a nie do przyczyn materialnoprawnych zainicjowania postępowania lub kwestionowania ustaleń organu. Koszt opinii biegłego jest kosztem postępowania obciążającym organ, gdy jest niezbędny do wyjaśnienia wątpliwości faktycznych i wynika z obowiązku organu do ustalenia prawdy obiektywnej.
Jak należy interpretować pojęcie 'winy' strony w rozumieniu art. 262 § 1 pkt 1 k.p.a. w kontekście obciążania jej kosztami postępowania administracyjnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Pojęcie 'winy' strony w art. 262 § 1 pkt 1 k.p.a. należy rozumieć wąsko, jako odnoszące się do uchybień formalnych i procesowych strony, które spowodowały powstanie dodatkowych kosztów, a nie jako szeroko rozumianą winę materialnoprawną związaną z naruszeniem przepisów merytorycznych.
Uzasadnienie
NSA odrzucił argumentację SKO o szerokiej interpretacji 'winy', wskazując, że literalne brzmienie przepisu oraz jego systemowe umiejscowienie w części dotyczącej kosztów postępowania procesowego przemawiają za rozumieniem winy w kontekście czynności procesowych, a nie oceny zachowania strony w płaszczyźnie materialnoprawnej.
Przepisy (6)
Główne
k.p.a. art. 262 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Definiuje zasady ponoszenia kosztów postępowania administracyjnego, wskazując, że stronę obciążają koszty wynikłe z jej winy lub poniesione w jej interesie/na jej żądanie, o ile nie wynikają z ustawowego obowiązku organu. NSA podkreślił, że 'wina' w tym kontekście odnosi się do uchybień procesowych.
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy podstaw uchylenia lub stwierdzenia nieważności zaskarżonego orzeczenia przez sąd administracyjny, w tym naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Pomocnicze
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada prawdy obiektywnej, nakazująca organowi dążenie do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy.
k.p.a. art. 77 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Nakazuje organowi wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego.
k.p.a. art. 84 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Reguluje możliwość powołania biegłego, gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne.
u.o. art. 26 § 1
Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach
Dotyczy obowiązku właściwego gospodarowania odpadami, w tym obowiązku usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Koszt opinii biegłego w postępowaniu administracyjnym obciąża organ, jeśli wynika z konieczności wyjaśnienia wątpliwości faktycznych i nie jest spowodowany winą procesową strony. • Pojęcie 'winy' strony w art. 262 § 1 k.p.a. odnosi się do uchybień procesowych, a nie do materialnoprawnej odpowiedzialności za stan faktyczny.
Odrzucone argumenty
Koszt opinii biegłego powinien obciążać stronę, ponieważ jej zawinione działanie (naruszenie przepisów o odpadach) doprowadziło do konieczności przeprowadzenia ekspertyzy. • Pojęcie 'winy' w art. 262 § 1 k.p.a. powinno być rozumiane szeroko, obejmując zarówno aspekty formalne, jak i materialnoprawne.
Godne uwagi sformułowania
wina rozumiana jest w tym ujęciu jako negatywne, nieznajdujące oparcia w przepisach prawa zachowania strony, których konsekwencją jest zaistnienie określonych czynności lub zdarzeń skutkujących powstaniem nieuzasadnionych kosztów, odniesieniem do jej oceny są zaś konkretne czynności podejmowane w toku postępowania, a nie przedmiot postępowania w ogóle • koszty postępowania poniesione w interesie strony to koszty dodatkowych czynności dowodowych, np. dodatkowych biegłych powołanych na żądanie strony na okoliczności faktyczne w ocenie organu w pełni ustalone • pojęcie kosztów postępowania poniesionych z winy strony powinno być utożsamiane z formalnymi czynnościami podejmowania w jego toku, nie zaś oceną zachowania strony w kontekście wpływu na zainicjowanie i rozstrzygnięcie sprawy na podstawie konkretnego przepis materialnoprawnego
Skład orzekający
Teresa Zyglewska
przewodniczący sprawozdawca
Mirosław Wincenciak
sędzia
Arkadiusz Windak
sędzia del. WSA
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'winy strony' w kontekście obciążania kosztami postępowania administracyjnego, zwłaszcza w sprawach dotyczących opinii biegłych i kosztów dowodowych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej interpretacji przepisów k.p.a. w zakresie kosztów postępowania administracyjnego; jego zastosowanie może być ograniczone do podobnych stanów faktycznych i prawnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa wyjaśnia kluczową kwestię podziału kosztów postępowania administracyjnego, co jest istotne dla praktyków. Wyjaśnienie pojęcia 'winy strony' ma praktyczne znaczenie dla prawników i stron postępowań.
“Kto płaci za opinię biegłego w urzędzie? NSA rozstrzyga, co to znaczy 'wina strony'.”
Sektor
administracyjne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.