III OSK 6017/21

III OSK 6017/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-03-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-08-11
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jerzy Stelmasiak /przewodniczący sprawozdawca/
Piotr Korzeniowski
Tadeusz Kiełkowski
Symbol z opisem
6133 Informacja o środowisku
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
IV SA/Wa 202/21 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-04-14
Skarżony organ
Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 2081
art. 16 ust. 1 pkt 7
Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jerzy Stelmasiak (spr.) Sędziowie sędzia NSA Piotr Korzeniowski sędzia del. WSA Tadeusz Kiełkowski protokolant starszy asystent sędziego Tomasz Godlewski po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej A. sp. z o.o. z siedzibą w W od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 kwietnia 2021 r. sygn. akt IV SA/Wa 202/21 w sprawie ze skargi A.sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 4 grudnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uwzględnienia wniosku o wyłączenie z udostępnienia informacji o środowisku 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, 2. zasądza od Głównego Inspektora Ochrony Środowiska na rzecz A. sp. z o.o. z siedzibą w W. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 14 kwietnia 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A. sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej: spółka lub skarżąca) na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z 4 grudnia 2020 r. w przedmiocie odmowy uwzględnienia wniosku o wyłączenie z udostępnienia informacji o środowisku.
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że wnioskiem z 14 maja 2020 r. spółka zwróciła się do Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska o zastrzeżenie informacji przedłożonych podczas kontroli prowadzonej od 16 września 2019 r. do 31 marca 2020 r. Podstawę wniosku o ograniczenie prawa dostępu do informacji o środowisku stanowiły informacje posiadające wartość handlową lub tajemnicę przedsiębiorstwa. Spółka wniosła o zastrzeżenie informacji szczegółowo opisanych w punktach od 1 do 20.
Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska decyzją z 15 lipca 2020 r. odmówił uwzględnienia wniosku spółki o wyłącznie z udostępnienia informacji w zakresie pkt 2, pkt 8 i pkt 20. Jako podstawę decyzji organ powołał art. 16 ust. 4 w związku z art. 16 ust. 1 pkt 7 ustawy z 3 z ustawy z 3 października 2008 r. o udostępnieniu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. z 2020 r., poz. 283 ze zm., dalej: ustawa środowiskowa). Punkt 2 wniosku sposobu prowadzenia rejestru VAT opisanego na str. 9 protokołu kontroli, uznanego przez spółkę za informację organizacyjną, pkt 8 informacji dotyczących budowy światłowodu zawartych na str. 13 i 14 protokołu kontroli traktowanej przez spółkę jako informacja o wartości handlowej oraz technicznej, natomiast pkt 20 wniosku dotyczył informacji w zakresie badań laboratoryjnych wykonywanych na zlecenie spółki, zawartych na str. 48 protokołu kontroli (informacja o wartości handlowej i technologicznej).
Odwołanie od powyższej decyzji wniosła spółka.
Główny Inspektor Ochrony Środowiska decyzją z 4 grudnia 2020 r. w pkt I uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej pkt 2 i pkt 8 wniosku o wyłączenie informacji z udostępnienia i orzekł o uwzględnieniu wniosku w tej części, natomiast w pkt II utrzymał zaskarżoną decyzję organu I instancji w mocy w pozostałym zakresie.
W ocenie organu odwoławczego, informacje zawarte w pkt 20 wniosku nie posiadają wartości handlowej lub technologicznej, a tym samym nie są również tajemnicą przedsiębiorstwa. Informacje te nie dotyczą aktualnych danych z wykonanych pomiarów parametrów. Po zakończonej kontroli spółka dokonała weryfikacji danych, o których stanowi rozporządzenie Rady Ministrów z 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za korzystanie ze środowiska (Dz. U. z 2017 r. poz. 2490 ze zm.) i przysłała nowe zestawienia. Na podstawie nieaktualnych informacji nie ma możliwości ustalenia strategii i ewentualnych przyszłych zachowań na rynku gospodarowania odpadami przez spółkę. Brak jest podstaw do uznania, że ujawnienie tej informacji może wpłynąć na rentowność spółki.
Spółka wniosła skargę na decyzję z 4 grudnia 2020 r. w zakresie pkt II.
Oddalając skargę Sąd I instancji wskazał, że danym zawartym na stronie 48 protokołu kontroli nie można przypisać charakteru informacji technicznej, technologicznej, organizacyjnej lub innej posiadającej określoną wartość gospodarczą. Na podstawie nieaktualnych informacji brak jest bowiem możliwości ustalenia strategii i ewentualnych przyszłych zachowań skarżącej na rynku gospodarowania odpadami. Na podstawie nieaktualnych informacji nie sposób wyprowadzić wniosków, co do możliwości ich wykorzystania przez inne podmioty, w sposób mogący pogorszyć pozycję konkurencyjną skarżącej i narazić ją na szkodę.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła spółka.
Spółka zarzuciła naruszenie art. 16 ust. 1 pkt 7 ustawy środowiskowej w związku z art. 11 ust. 2 ustawy z 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (Dz.U. z 2020 r., poz. 1913 ze zm.) przez błędną wykładnię, co doprowadziło do oddalenia skargi i stwierdzenia braku podstaw do uwzględnienia wniosku o wyłącznie z udostępnienia informacji o środowisku w odniesieniu do pkt 20 wniosku. W ocenie skarżącej, informacja ta ma wartość handlową i jest objęta tajemnicą przedsiębiorstwa.
Ponadto spółka zarzuciła naruszenie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.) w związku z art. 7 w związku z art. 77 § 1 w związku z art. 107 § 3 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej: k.p.a.), przez oddalenie skargi, w sytuacji, gdy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że organ nie podjął wszelkich niezbędnych czynności i nie rozpatrzył wnikliwie materiału dowodowego. W szczególności organ nie rozważył szczegółowo specyfiki branży, w jakiej działalność prowadzi skarżąca i nie ustalił okoliczności potwierdzających, że przedmiotowe informacje podlegają wyłączeniu z udostępniania na podstawie art. 16 ust. 1 pkt 7 ustawy środowiskowej.
Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i uchylenie pkt II zaskarżonej decyzji Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z 4 grudnia 2020 r. i poprzedzającej ją decyzji Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z 15 lipca 2020 r. w zakresie odmowy uwzględnienia pkt 20 wniosku o wyłączenie z udostępniania, a także zobowiązanie organu I Instancji do uwzględnienia wniosku skarżącej w pełnym zakresie, względnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.
Ponadto spółka wniosła o rozpoznanie sprawy na rozprawie oraz zasądzenie zwrotu poniesionych niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
W świetle art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Podkreślić przy tym trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. (a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak), to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej.
Zarzuty skargi kasacyjnej zasługiwały na uwzględnienie, pomimo, że zostały częściowo błędnie sformułowane i nie wszystkie argumenty spółki mogły odnieść zamierzony skutek. Błąd w sformułowaniu zarzutów kasacyjnych polegał na braku jednoznacznego wskazania, które z zarzutów są zarzutami naruszenia prawa materialnego, a które zarzutami naruszenia prawa procesowego. Dopiero z uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika, że drugi z zarzutów jest zarzutem o charakterze procesowym, natomiast nadal brak jest prawidłowego określenia pierwszego z zarzutów w kontekście wymagań z art. 174 p.p.s.a. Ponadto, zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego podnoszące naruszenie art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 7 w związku z art. 77 § 1 w związku z art. 107 § 3 k.p.a., nie zasługiwały na uwzględnienie i nie mogły odnieść zamierzonego skutku. Wynika to z tego, że stan faktyczny sprawy nie budzi w istocie wątpliwości i nie jest sporny. Sporna jest wyłącznie możliwość wyłączenia od udostępnienia informacji objętej wnioskiem i uwzględnionej w pkt 20 protokołu kontroli. Spółka oczekuje od organu prowadzenia ustaleń na poparcie twierdzeń spółki zawartych we wniosku o wyłączenie z udostępnienia, ale obowiązki w tym zakresie spoczywały na spółce, ponieważ to spółka wywodzi z nich korzystne dla siebie skutki prawne. To podmiot występujący o wyłączenie określonych danych z udostępnienia powinien wykazać, że spełnione zostały przesłanki z art. 16 ust. 1 pkt 7 ustawy środowiskowej.
Niezależnie od powyższego, zarzut naruszenia art. 16 ust. 1 pkt 7 ustawy środowiskowej w związku z art. 11 ust. 2 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, zasługiwał na uwzględnienie, ponieważ dokonana przez Sąd I instancji ocena zastosowania tego przepisu przez organ, była niewystarczająca. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera obszerne rozważania prawne dotyczące zastosowania powołanych przepisów, zarówno w świetle dorobku doktryny, jak i orzecznictwa sądów administracyjnych. Rozważanie te wskazują na konieczność zindywidualizowanej oceny w zakresie tajemnicy przedsiębiorstwa i wartości handlowej informacji, jednak nie zostały odniesione w sposób wystarczający do stanu faktycznego tej konkretnej sprawy. Uzasadnienie Sądu I instancji w tym zakresie sprowadza się w istocie do powielenia stanowiska organu, z którego wynika, że spółka uaktualniła dane objęte wnioskiem o wyłączenie z udostępnienia, a nieaktualne dane zawarte w protokole nie podlegają już ochronie. Jak prawidłowo wskazuje autor skargi kasacyjnej, zarówno organy, jak i Sąd I instancji, nie wyłączyły zatem co do zasady przedmiotowych danych jako tajemnicy przedsiębiorstwa podlegającej ochronie, ale uznały, że ze względu na ich nieaktualność nie mają one znaczenia dla działalności prowadzonej przez spółkę. Stanowisko przedstawione w tym zakresie przez Sąd I instancji nie ma jednak szerszego uzasadnienia. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, okoliczność, że informacje zawarte w pkt 20 protokołu, zostały następnie zaktualizowane, nie oznacza jeszcze, że informacje o poprzedniej treści nie mają wartości gospodarczej. Jak wynika z uzasadnienia skargi kasacyjnej, przedmiotowe badania laboratoryjne mają na celu wykazanie, że odpady spełniają określone parametry, co ma bezpośredni wpływ na wysokość opłat za korzystanie ze środowiska. Nie ulega także wątpliwości, że wartością gospodarczą danego przedsiębiorstwa nie są tylko ściśle definiowane wyniki finansowe, ale także kwestie związane z wizerunkiem spółki, który wpływa na kontakty z kontrahentami oraz może potencjalnie wpływać na bieżącą działalność przedsiębiorcy (chociażby z powodu kontroli uprawnionych podmiotów). Trudno zatem znaleźć uzasadnienie dla niepopartego żadną argumentacją stanowiska Sądu I instancji, że udostępnienie danych, objętych pkt 20 wniosku, nie może mieć wpływu na rentowność działalności prowadzonej przez spółkę. Kwestia ta powinna zostać ponownie wyjaśniona przez Sąd I instancji, z uwzględnieniem argumentacji spółki, która wskazuje, że różnice między upublicznionymi, nieaktualnymi wynikami badań laboratoryjnych, a wysokością opłat za korzystanie ze środowiska ponoszonych przez spółkę na podstawie aktualnych danych, może wprowadzać w błąd zarówno jej kontrahentów, jak i konkurentów. Nie chodzi tu przecież wyłącznie o możliwość przewidzenia strategii i ewentualnych przyszłych działań spółki na rynku gospodarowania odpadami, ale o inne informacje posiadające wartość gospodarczą (handlową), których ujawnienie może powodować możliwość pogorszenia pozycji konkurencyjnej spółki. Norma z art. 16 ust. 1 pkt 7 ustawy środowiskowej stanowi wyłącznie o możliwości pogorszenia pozycji konkurencyjnej, a nie o pewności takiego zdarzenia. Kwestia ta powinna zostać także rozważona w kontekście interesu publicznego przemawiającego za udostępnieniem informacji w konkretnym przypadku (art. 16 ust. 1 ustawy środowiskowej), do czego Sąd I instancji również nie odniósł się szczegółowo w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.
Z tych względów i na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku. O zasądzeniu zwrotu kosztów postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a.