III OSK 570/25

III OSK 570/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-04-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-03-26
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Mirosław Wincenciak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6131 Opłaty za korzystanie ze środowiska
Hasła tematyczne
Wstrzymanie wykonania aktu
Sygn. powiązane
IV SA/Wa 410/24 - Wyrok WSA w Warszawie z 2024-06-07
Skarżony organ
Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku
Odmówiono wstrzymania wykonania decyzji
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 61 §4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosław Wincenciak po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku T. Sp. z o.o. z siedzibą w [...] o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi kasacyjnej T. Sp. z o.o. z siedzibą w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 czerwca 2024 r. sygn. akt IV SA/Wa 410/24 w sprawie ze skargi T. Sp. z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 21 listopada 2023 r. nr DI-KKW.401.23.2022.iz w przedmiocie ustalenia opłaty podwyższonej postanawia odmówić zmiany postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 kwietnia 2024 r. sygn. akt IV SA/Wa 410/24.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 7 czerwca 2024 r. sygn. akt IV SA/Wa 410/24 oddalił skargę T. Sp. z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 21 listopada 2023 r. nr DI-KKW.401.23.2022.iz, utrzymującą w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 22 grudnia 2021 r. znak: NI.7061.1.30.2021.MS o ustaleniu opłaty podwyższonej w wysokości 694 406 zł za odprowadzanie w 2018 r. ścieków przemysłowych pochodzących z terenu zabudowy usługowo-rekreacyjnej do potoku bez nazwy z przekroczeniem warunków określonych w pozwoleniu wodnoprawnym.
W piśmie z dnia 21 listopada 2024 r. T. Sp. z o.o. z siedzibą w [...] (dalej w skrócie: "Spółka" lub "skarżąca") wywiodła do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę kasacyjną od powyższego wyroku, wnosząc jednocześnie – na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej w skrócie: "p.p.s.a.") – o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w całości. W uzasadnieniu wniosku Spółka wskazała, że wykonanie decyzji Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 21 listopada 2023 r. wyrządzi skarżącej znaczną szkodę, która uniemożliwi jej dalsze funkcjonowanie oraz obronę swoich praw. Obowiązek zapłaty wysokich kar wymierzonych Spółce w kilku sprawach (łącznie niemal 3,5 mln złotych) spowoduje konieczność ogłoszenia jej upadłości, bowiem nie posiada ona takich środków. W ocenie skarżącej, ewentualne postępowanie egzekucyjne w tym momencie skutkować będzie tak naprawdę koniecznością zakończenia jej działalności. Spółka wskazała także, że w dniu 24 października 2023 r. wystąpiła z wnioskiem do [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska o odroczenie płatności trzech wymierzonych kar pieniężnych na okres 5 lat.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli w wyniku jego wykonania zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Wyjaśnić należy, iż instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu została powołana do tymczasowej ochrony przed negatywnymi i nieodwracalnymi skutkami, jakie taki akt mógłby dla strony wywołać, zanim zostanie zbadany przez sąd administracyjny pod kątem legalności. Ciężar dowodu w zakresie wykazania przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a., stanowiących podstawę do wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, spoczywa na wnioskodawcy i sprowadza się do przedstawienia konkretnych zdarzeń, które mogłyby uprawdopodobnić, że wykonanie tego aktu faktycznie spowoduje powstanie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Niebezpieczeństwo, o którym mowa w cytowanym przepisie oznacza, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. W szczególności będzie to miało miejsce w takich przypadkach, gdy grozi utrata przedmiotu świadczenia, który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony innym przedmiotem, a jego wartość pieniężna nie przedstawiałaby znaczenia dla skarżącego, lub gdyby zachodziło niebezpieczeństwo poniesienia straty na życiu i zdrowiu. Natomiast trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie i przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Przesłanki w postaci niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., należy wiązać z sytuacją, która może powstać, gdy zaskarżony do sądu akt administracyjny zostanie wykonany, a następnie, na skutek uwzględnienia skargi – wzruszony. Podkreślenia wymaga, że samo złożenie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu administracyjnego nie oznacza automatyzmu w blokowaniu realizacji wynikających z niego praw i obowiązków. W takim przypadku Sąd ocenia, czy podane przez stronę okoliczności wskazują na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W tym celu strona skarżąca winna tak określić ewentualną szkodę i wskazać na skutki, które trudno będzie odwrócić, aby sąd, w oparciu o konkretne dane, mógł stwierdzić, że jej wielkość może być znaczna, a skutki wykonania aktu istotnie trudne do odwrócenia. Zauważyć należy, iż wykonanie każdego aktu pociąga za sobą określone konsekwencje, zaś jego uchylenie powoduje, że wykonanie tego aktu okazuje się zbędne. Istotą ochrony tymczasowej jest przeciwdziałanie takim skutkom wydanego aktu, które byłyby trudne do naprawienia pomimo przywrócenia stanu sprzed jego wydania.
Należy zwrócić uwagę, że w niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji wydał już prawomocne orzeczenie w sprawie wstrzymania wykonania decyzji Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 21 listopada 2023 r. nr DI-KKW.401.23. 2022.iz – postanowieniem z dnia 3 kwietnia 2024 r. sygn. akt IV SA/Wa 410/24 odmówił Spółce wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. W takiej sytuacji aktualny wniosek Spółki, zawarty w skardze kasacyjnej, rozpoznawany jest przez Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 61 § 4 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności, wydane na podstawie § 2 i 3, sąd może zmienić lub uchylić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności. Przedmiotem niniejszej sprawy wpadkowej jest zatem w istocie wniosek o zmianę w/w postanowienia WSA w Warszawie z dnia 3 kwietnia 2024 r. Przyczyną negatywnego rozpoznania wniosku Spółki przez Sąd pierwszej instancji był fakt, że skarżąca nie przedstawiła wystarczającej argumentacji, popartej konkretnymi dokumentami, przemawiającej za tym, że wykonanie zaskarżonej decyzji grozi wyrządzeniem znacznej szkody lub wywoła trudne do odwrócenia skutki.
Wobec powyższego, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zawarty w skardze kasacyjnej ponowny wniosek Spółki o wstrzymanie wykonania decyzji Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 21 listopada 2023 r. nr DI-KKW. 401.23.2022.iz – nie zasługuje na uwzględnienie. NSA jest bowiem uprawniony do zmiany zapadłego prawomocnego postanowienia o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu tylko wtedy, jeżeli uległyby zmianie okoliczności. Taka sytuacja nie ma jednak miejsca w rozpoznawanej sprawie, gdyż wniosek Spółki zawarty w skardze kasacyjnej stanowi w istocie niemal dokładne powtórzenie pierwotnego wniosku i powiela zawartą tam argumentację. Spółka nie powołała w nim żadnych nowych okoliczności i ponownie nie przedstawia żadnych dokumentów, które mogłyby świadczyć o tym, że wykonanie zaskarżonej decyzji grozi wyrządzeniem znacznej szkody lub wywoła trudne do odwrócenia skutki. W konsekwencji brak jest podstaw do zmiany zapadłego już w tej sprawie postanowienia z dnia 3 kwietnia 2024 r.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 61 § 4 w zw. z art. 193 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji postanowienia.