III OSK 2971/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Wójta Gminy od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska (GIOŚ) o wymierzeniu administracyjnej kary pieniężnej. Kara została nałożona za niedotrzymanie terminów realizacji działań w Programie ochrony powietrza (POP) dla województwa małopolskiego, co skutkowało nieosiągnięciem wymaganego efektu ekologicznego. GIOŚ, uchylając decyzję organu pierwszej instancji, wymierzył karę w niższej wysokości, stosując względniejszy przepis obowiązujący przed zmianą. WSA w Warszawie uznał, że kara została nałożona prawidłowo na podstawie art. 315a ust. 1 pkt 3 Prawa ochrony środowiska, podkreślając odpowiedzialność organu wykonawczego gminy za realizację zadań. W skardze kasacyjnej Wójt Gminy zarzucił naruszenie prawa materialnego (błędna wykładnia i niewłaściwe zastosowanie art. 315a ust. 1 pkt 3 P.o.ś.) oraz przepisów postępowania. NSA uznał skargę kasacyjną za zasadną, uchylając zaskarżony wyrok oraz decyzję GIOŚ. Sąd podkreślił, że przepis art. 315a ust. 1 pkt 3 P.o.ś. sankcjonuje niedotrzymanie terminów realizacji działań, a nie brak osiągnięcia efektu ekologicznego. Wskazał również na złożoność odpowiedzialności Wójta, który nie zawsze posiada pełne kompetencje do realizacji nałożonych obowiązków, oraz na brak wskazania przez organy konkretnych, niezrealizowanych działań, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W konsekwencji NSA uchylił zaskarżony wyrok i decyzję, zasądzając jednocześnie zwrot kosztów postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 315a ust. 1 pkt 3 Prawa ochrony środowiska w kontekście odpowiedzialności za realizację programów ochrony powietrza, zasady precyzyjnego określania naruszeń i przypisywania odpowiedzialności w postępowaniu administracyjnym.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji niedotrzymania terminów realizacji działań w ramach programu ochrony powietrza i może wymagać uwzględnienia specyfiki danego programu i zakresu odpowiedzialności organu.
Zagadnienia prawne (3)
Czy administracyjna kara pieniężna nałożona na podstawie art. 315a ust. 1 pkt 3 Prawa ochrony środowiska może być nałożona za brak osiągnięcia pożądanych efektów ekologicznych, czy jedynie za niedotrzymanie terminów realizacji konkretnych działań?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Kara może być nałożona za niedotrzymanie terminów realizacji działań, co w praktyce oznacza także brak podjęcia wystarczających działań prowadzących do osiągnięcia określonego efektu ekologicznego.
Uzasadnienie
NSA uznał, że przepis art. 315a ust. 1 pkt 3 P.o.ś. sankcjonuje niedotrzymanie terminów realizacji działań, co w realiach sprawy oznaczało brak podjęcia wystarczających działań prowadzących do osiągnięcia efektu ekologicznego. Jednakże, sąd podkreślił, że kara nie może być nałożona wyłącznie za brak efektu, a interpretacja przepisu wymaga ścisłości, zwłaszcza w kontekście odpowiedzialności podmiotu.
Czy organ administracji publicznej, nakładając karę pieniężną za niedotrzymanie terminów realizacji działań w programie ochrony powietrza, prawidłowo ustalił stan faktyczny i wskazał konkretne działania, których zaniechanie doprowadziło do naruszenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organy nie wskazały konkretnych działań, których niezrealizowanie doprowadziło do nieosiągnięcia założonego efektu ekologicznego, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Uzasadnienie
NSA stwierdził, że organy nie wykazały w sposób wystarczający, jakie konkretne działania nie zostały wykonane przez Wójta Gminy, a realizacja nałożonych obowiązków wymagała współdziałania wielu podmiotów. Brak precyzyjnego określenia naruszenia i przypisania odpowiedzialności stanowił podstawę do uchylenia kary.
Czy Wójt Gminy ponosi wyłączną odpowiedzialność za realizację zadań w zakresie ochrony powietrza, nawet jeśli ich wykonanie zależy od działań innych podmiotów?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Odpowiedzialność Wójta Gminy jest odpowiedzialnością za jego własne działanie lub zaniechanie, ale także za działania innych podmiotów, jednakże musi być ona wykazana w sposób precyzyjny.
Uzasadnienie
NSA zwrócił uwagę, że realizacja obowiązków wynikających z programu ochrony powietrza wymaga różnorodnych działań ze strony wielu podmiotów, a Wójt Gminy nie zawsze posiada wszystkie kompetencje do ich pełnej realizacji. W demokratycznym państwie prawa podmiot zagrożony sankcją musi mieć możliwość wykazania, że podjął wszelkie możliwe działania w celu uwolnienia się od odpowiedzialności.
Przepisy (9)
Główne
p.o.ś. art. 315a § ust. 1 pkt 3
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska
Przepis stanowi podstawę do nałożenia kary pieniężnej w przypadku niedotrzymania terminów realizacji działań określonych w programach ochrony powietrza i planach działań krótkoterminowych. NSA interpretuje to jako odpowiedzialność za brak podjęcia wystarczających działań prowadzących do osiągnięcia efektu ekologicznego, ale z zastrzeżeniem precyzyjnego określenia naruszenia i odpowiedzialności.
Pomocnicze
k.p.a. art. 189c
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Stosowany w przypadku zmiany przepisów prawnych w czasie między naruszeniem a wydaniem decyzji, nakazuje stosowanie ustawy względniejszej dla strony.
p.p.s.a. art. 174
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa podstawy skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd jest związany granicami skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 188
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa orzekania NSA w przypadku uwzględnienia skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a i c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa uchylenia zaskarżonego wyroku w przypadku uwzględnienia skargi kasacyjnej z powodu naruszenia prawa materialnego lub przepisów postępowania.
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada prawdy obiektywnej i dochodzenia do uzasadnionego interesu strony.
k.p.a. art. 77 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego.
k.p.a. art. 107 § § 1 pkt 6
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Wymogi uzasadnienia decyzji.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niewłaściwa wykładnia art. 315a ust. 1 pkt 3 P.o.ś. przez organy, które nałożyły karę za brak efektu ekologicznego, zamiast za niedotrzymanie terminów realizacji działań. • Brak wskazania przez organy konkretnych działań, których niezrealizowanie doprowadziło do nieosiągnięcia efektu ekologicznego. • Złożoność odpowiedzialności Wójta Gminy i brak posiadania przez niego wszystkich kompetencji do realizacji nałożonych obowiązków.
Odrzucone argumenty
Argumentacja WSA, że kara została nałożona prawidłowo na podstawie art. 315a ust. 1 pkt 3 P.o.ś. i że Wójt Gminy ponosi odpowiedzialność za realizację zadań.
Godne uwagi sformułowania
przepis art. 315a ust. 1 pkt 3 p.o.ś. stanowił: "W przypadku niedotrzymania terminów realizacji działań określonych w programach ochrony powietrza i ich aktualizacjach lub planach działań krótkoterminowych – organ za to odpowiedzialny podlega karze pieniężnej..." • naruszenie prawa zagrożone administracyjną karą pieniężną zostało określone w przepisie art. 315a ust. 1 pkt 3 p.o.ś., poprzez odesłanie do postanowień prawa miejscowego, stanowionego na podstawie p.o.ś. przez właściwy sejmik województwa. • Wójt Gminy [...], będąc podmiotem odpowiedzialnym za niedotrzymanie norm ochrony powietrza, nie posiada wszystkich kompetencji, które umożliwiałyby dotrzymanie owych norm ochrony...
Skład orzekający
Mirosław Wincenciak
przewodniczący sprawozdawca
Sławomir Wojciechowski
sędzia
Maciej Kobak
sędzia del. WSA
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 315a ust. 1 pkt 3 Prawa ochrony środowiska w kontekście odpowiedzialności za realizację programów ochrony powietrza, zasady precyzyjnego określania naruszeń i przypisywania odpowiedzialności w postępowaniu administracyjnym."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji niedotrzymania terminów realizacji działań w ramach programu ochrony powietrza i może wymagać uwzględnienia specyfiki danego programu i zakresu odpowiedzialności organu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu ochrony środowiska i odpowiedzialności samorządów, a rozstrzygnięcie NSA wskazuje na potrzebę precyzji w przepisach sankcyjnych i jasnego określania odpowiedzialności.
“Kara za smog: Czy można ukarać wójta za brak efektu, gdy nie wskazuje się konkretnych zaniedbań?”
Sektor
ochrona środowiska
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.