III OSK 2922/24

III OSK 2922/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-05-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-12-12
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Artur Kuś /przewodniczący/
Ewa Kwiecińska
Hanna Knysiak - Sudyka /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
II SAB/Wa 203/24 - Wyrok WSA w Warszawie z 2024-07-24
Skarżony organ
Prezes Sądu
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 902
art. 10 ust. 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Dz.U. 2024 poz 935
art. 57 par 1 pkt 1, art. 134 par 1, art. 185 par 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Artur Kuś Sędziowie: sędzia NSA Ewa Kwiecińska sędzia del. WSA Hanna Knysiak-Sudyka (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Edyta Kuczkowska po rozpoznaniu w dniu 21 maja 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 lipca 2024 r., sygn. akt II SAB/Wa 203/24 w sprawie ze skargi J.S. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie; 2. zasądza od Prezesa Sądu Rejonowego w W. na rzecz J.S. kwotę 797 (siedemset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 24 lipca 2024 r., sygn. akt II SAB/Wa 203/24 oddalił skargę J.S. (dalej: "skarżąca") na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w W. (dalej: "organ" lub "Prezes SR") w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 23 stycznia 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej.
Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Skarżąca 23 stycznia 2024 r. przesłała na adres poczty elektronicznej Sądu Rejonowego w Wołominie wiadomość zatytułowaną "numery elektroniczne KW VIII: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...]" o następującej treści: "Wnoszę o pilne wskazanie numerów elektronicznych dla: KW VIII: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...],[...], [...], [...], [...]".
Pismem z 9 lutego 2024 r. organ wezwał skarżącą do złożenia wniosku na piśmie z własnoręcznym podpisem, wskazania adresu zamieszkania (do doręczeń) oraz uzasadnienia potrzeby wyszukania ww. ksiąg wieczystych.
W odpowiedzi na to wezwanie skarżąca, w wiadomości elektronicznej z 12 lutego 2024 r., zażądała od Prezesa SR pilnego wskazania:
1) czy, a jeśli tak, pod jakim oznaczeniem zarejestrowano jej wniosek z 23 stycznia 2024 r.;
2) w jakim trybie organ przesłał ww. wezwanie;
3) w jakim trybie organ zmienił sposób dotychczasowego działania i obecnie uniemożliwia dostęp do nowo nadanych numerów ksiąg wieczystych (numerów elektronicznych) w sytuacji, gdy skarżąca zna i wskazuje numery pierwotne tych ksiąg;
4) czy księgi KW: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] znajdują się w sądzie i czy uległy migracji do postaci elektronicznej?
a) jeśli zostały gdzieś przekazane, skarżąca wniosła o przesłanie skanu dokumentu, który to potwierdza,
b) jeśli nie ma ich w sądzie, to czy, a jeśli tak, to w jakiej dacie ww. księgi zaginęły w Sądzie Rejonowym w W.?
c) czy, a jeśli tak, to kto i kiedy stwierdził ich zaginięcie oraz czy, a jeśli tak, to kiedy, jakie i z jakim skutkiem podjęto kroki w tej sprawie? Skarżąca wniosła o przesłanie skanu dokumentu, który to potwierdza,
d) jeśli żadnych kroków nie podjęto, to czy, a jeśli tak, to w jakim trybie organ zaakceptował zaginięcie tak ważnych dokumentów?
5) czy, a jeśli tak, to kiedy, w jakim trybie i przez kogo organ został zwolniony z obowiązku gromadzenia, archiwizowania i zabezpieczenia przed zniszczeniem przekazywanych mu ksiąg wieczystych? Skarżąca zażądała skanu dokumentu, który to potwierdza.
Wobec braku odpowiedzi, skarżąca w dniu 4 marca 2024 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność organu w przedmiocie rozpoznania jej wniosku z 12 lutego 2024 r.
W odpowiedzi na skargę Prezes SR wniósł o jej oddalenie wskazując, że wniosek skarżącej nie podlega rozpoznaniu w trybie przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2022 r., poz. 902; dalej: "u.d.i.p."). Ze stanowiskiem tym nie zgodziła się skarżąca, podnosząc w piśmie z 23 kwietnia 2024 r., że odpowiedź organu "nie odnosi się ani słowem do zarzutu braku udzielenia odpowiedzi na wniosek o udostępnienie informacji publicznej z dnia 12 lutego 2024 r.".
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przywołanym powyżej wyrokiem, oddalił skargę w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm., dalej: "p.p.s.a.").
Uzasadniając swoje stanowisko Sąd pierwszej instancji podkreślił, że niniejszą sprawę zainicjował wniosek skarżącej z 23 stycznia 2024 r., który ani w swej treści, ani w tytule nie nawiązywał do informacji publicznej. Skoro skarżąca w wiadomości elektronicznej z 12 lutego 2024 r. w ramach odpowiedzi na wezwanie organu - sformułowane w związku z jej uprzednim wnioskiem z 23 stycznia 2024 r. - przedstawiła kilka pytań, przy jednoczesnym braku wyodrębnienia nowego wniosku (i to w innym trybie, a mianowicie w trybie u.d.i.p.), to trudno oczekiwać, aby Prezes SR zakwalifikował tę wiadomość jako nowy wniosek skarżącej złożony na podstawie przepisów u.d.i.p. Tym samym organ prawidłowo w odpowiedzi na skargę odniósł się do zarzutu bezczynności dotyczącego rozpoznania wniosku skarżącej z 23 stycznia 2024
r., który prawidłowo został zakwalifikowany przez organ jako wniosek o wyszukanie ksiąg wieczystych, co wyłączało stosowanie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej.
Od powyższego orzeczenia skarżąca wywiodła skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaskarżając wyrok w całości, zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, co mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania, tj.:
1) art. 57 § 1 pkt 1 p.p.s.a. i art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 10 ust. 1 u.d.i.p., poprzez nieuprawnione wyjście poza granice sprawy wyznaczone treścią skargi, to jest rozpoznanie skargi na bezczynność organu w związku z wnioskiem skarżącej z dnia 23 stycznia 2024 r., chociaż przedmiotem skargi była bezczynność organu w związku z wnioskiem skarżącej z dnia 12 lutego 2024 r.;
2) art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., art. 141 § 4 p.p.s.a. i art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 10 ust. 1 u.d.i.p., przez wadliwą kontrolę działalności administracji publicznej przejawiającą się w błędnym i lakonicznie uzasadnionym przyjęciu, iż wniosek skarżącej z dnia 12 lutego 2024 r. stanowił jakąś formę rozwinięcia jej wniosku z dnia 23 stycznia 2024 r., chociaż wniosek ten był odrębny i miał odmienny przedmiotowo charakter.
Wobec powyższych zarzutów kasatorka wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozstrzygnięcie sprawy co do istoty, poprzez stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności w rozpoznawaniu jej wniosku z dnia 12 lutego 2024 r., orzeczenie, iż bezczynność ta miała charakter rażącego naruszenia prawa oraz wymierzenie Prezesowi SR grzywny, jak również nakazanie organowi rozpoznania wniosku z dnia 12 lutego 2024 r. Ewentualnie wniosła o uchylenie ww. wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA w Warszawie. Jednocześnie skarżąca wniosła o zasądzenie na jej rzecz od organu kosztów postępowania oraz o rozpoznanie sprawy na rozprawie.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca przedstawiła argumentację, mającą na celu wykazanie zasadności podniesionych zarzutów.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie od skarżącej na jego rzecz zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. W tych okolicznościach w sprawie badaniu podlegały wyłącznie zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej na uzasadnienie przytoczonych podstaw kasacyjnych.
Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W skardze kasacyjnej zostały sformułowane wyłącznie zarzuty naruszenia przepisów postępowania.
W ramach pierwszego zarzutu skarżąca kasacyjnie podniosła naruszenie art. 57 § 1 pkt 1 p.p.s.a. i art. 134 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 10 ust. 1 u.d.i.p., poprzez nieuprawnione wyjście poza granice sprawy wyznaczone treścią skargi, to jest rozpoznanie skargi na bezczynność organu w związku z wnioskiem skarżącej z 23 stycznia 2024 r., chociaż przedmiotem skargi była bezczynność organu w związku z wnioskiem skarżącej z 12 lutego 2024 r.
Zarzut ten jest usprawiedliwiony. Przepis art. 134 § 1 p.p.s.a., którego naruszenie zarzuca skarżąca kasacyjnie stanowi, że "Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a". Przepis ten określa zatem granice rozpoznania skargi przez sąd administracyjny pierwszej instancji, zaś granice danej sprawy wyznacza jej przedmiot wynikający z treści zaskarżonego działania lub bezczynności organu administracji publicznej. Oznacza to, że o naruszeniu normy wynikającej z powyższego przepisu można mówić w szczególności wówczas, gdy sąd wykracza poza granice sprawy, w której została wniesiona skarga. Z kolei zgodnie z art. 57 § 1 pkt 1 p.p.s.a. skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym, a ponadto zawierać wskazanie zaskarżonej decyzji, postanowienia, innego aktu lub czynności. Z treści skargi musi w jednoznaczny sposób wynikać, co jest jej przedmiotem. Wskazanie przedmiotu zaskarżenia należy wyłącznie do skarżącego. Określenie przedmiotu sprawy nie może opierać się na domniemaniu sądu lub organu, za pośrednictwem którego wniesiono skargę.
W niniejszej sprawie skarżąca w skardze odniosła się w sposób wyraźny do bezczynności organu w rozpoznaniu jej wniosku z 12 lutego 2024 r. Należy podnieść, że ten wniosek ma zupełnie inną treść, niż wniosek z 23 stycznia 2024 r. Błędnie zatem uznał Sąd pierwszej instancji, iż "niniejszą sprawę zainicjował wniosek skarżącej z 23 stycznia 2024 r." (s. 7 uzasadnienia zaskarżonego wyroku). Wniosek z 12 lutego 2024 r. dotyczy wniosku z 23 stycznia 2024 r. w tym kontekście, że skarżąca zażądała udzielenia informacji na temat procedowania wniosku z 23 stycznia 2024 r., wyraźnie również wskazując, że żądania formułuje w trybie dostępu do informacji publicznej.
Z powyższych przyczyn zasadny jest również zarzut naruszenia art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., art. 141 § 4 p.p.s.a. i art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 10 ust. 1 u.d.i.p.
Sąd pierwszej instancji nie rozpoznał skargi pod kątem zbadania, czy podmiot zobowiązany pozostaje w zarzucanej w skardze bezczynności. Ponownie rozpoznając sprawę Sąd pierwszej instancji dokona oceny, czy w sprawie zaistniała zarzucana bezczynność w zakresie rozpoznania wniosku skarżącej z 12 lutego 2024 r.
Sąd pierwszej instancji powinien przede wszystkim dokonać oceny, czy całość żądania wniosku dostępowego stanowi informację publiczną. Następnie Sąd winien mieć na uwadze, że w sytuacji, gdy wniosek dotyczy informacji będącej informacją publiczną, organ ma obowiązek:
1) udostępnić tę informację w formie czynności materialno-technicznej, co winno nastąpić bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku oraz w sposób i w formie zgodnej z wnioskiem (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.);
2) wydać, na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p., decyzję o odmowie jej udostępnienia w razie uznania, że zachodzą podstawy do takiej odmowy;
3) udzielić informacji, o których mowa w art. 13 ust. 2 i art. 14 ust. 2 u.d.i.p., wyjaśniając przyczyny braku możliwości udostępnienia informacji w terminie bądź zgodnie z wnioskiem, przy jednoczesnym wskazaniu, w jakim terminie, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie lub
4) poinformować pisemnie wnioskodawcę, że nie posiada żądanej informacji, że wniosek nie obejmuje informacji publicznej lub że żądana informacja może być udostępniona w innym trybie.
Bezczynność organu w sytuacji określonej przepisami ustawy o dostępie do informacji publicznej polega więc na tym, że organ zobowiązany do podjęcia czynności materialno-technicznej w przedmiocie informacji publicznej takiej czynności nie podejmuje i jednocześnie nie wydaje decyzji o odmowie jej udostępnienia, albo też udziela informacji niepełnej, czy też niezgodnej z wnioskiem, nie informuje w formie zwykłego pisma, że nie posiada żądanej informacji publicznej lub że żądana informacja nie ma charakteru informacji publicznej, ewentualnie, że istnieje inny tryb dostępu do wnioskowanej informacji.
Mając na uwadze powyższe wywody, ponieważ zarzuty skargi kasacyjnej okazały się usprawiedliwione, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a.