III OSK 2602/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Miasta [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który oddalił skargę miasta na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Śląskiego. Wojewoda stwierdził nieważność § 1 pkt 2 uchwały Rady Miasta dotyczącej zmiany statutu jednostki pomocniczej (dzielnicy), a konkretnie przepisu przyznającego zryczałtowaną dietę członkom okręgowej i obwodowej komisji wyborczej za czas realizacji czynności związanych z przygotowaniem i przeprowadzeniem wyborów. WSA w Gliwicach uznał, że sprawa jest już prawomocnie rozstrzygnięta wyrokiem NSA z 2023 r. i oddalił skargę miasta. Naczelny Sąd Administracyjny uznał jednak, że WSA wadliwie zastosował art. 170 p.p.s.a. (zasada związania prawomocnym orzeczeniem), ponieważ sprawa dotyczyła innej uchwały rady miasta i innego rozstrzygnięcia nadzorczego niż w poprzedniej sprawie. Sąd podkreślił, że tożsamość sprawy wymaga tożsamości elementów podmiotowych i przedmiotowych, a w tym przypadku przedmiot kontroli był odmienny. NSA uchylił wyrok WSA i rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody, uznając, że Rada Miasta miała prawo uregulować kwestię diet dla członków komisji wyborczych do rad dzielnic. Sąd powołał się na zasadę samodzielności samorządu terytorialnego (art. 165 ust. 2 Konstytucji), prawo do samostanowienia o ustroju wewnętrznym (art. 169 ust. 4 Konstytucji) oraz przepisy Europejskiej Karty Samorządu Lokalnego, wskazując, że katalog spraw, które mogą być regulowane w statucie jednostki pomocniczej, nie jest zamknięty. Sąd zauważył, że brak możliwości przyznania diet mógł prowadzić do braku chętnych do pracy w komisjach wyborczych, co utrudnia realizację zadań samorządu. NSA nie uwzględnił zarzutu naruszenia art. 35 Konstytucji, uznając go za niezasadny w kontekście tej sprawy.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie zasady związania prawomocnym orzeczeniem w postępowaniu sądowoadministracyjnym, prawo gminy do kształtowania ustroju jednostek pomocniczych, w tym kwestii wyborczych i diet, oraz granice kontroli nadzorczej Wojewody.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z jednostkami pomocniczymi gmin i wyborami do ich organów. Interpretacja art. 35 ust. 3 u.s.g. może być odmienna w przypadku innych jednostek pomocniczych lub innych kwestii statutowych.
Zagadnienia prawne (3)
Czy sąd administracyjny jest związany poprzednim prawomocnym wyrokiem NSA w sprawie dotyczącej podobnego rozstrzygnięcia nadzorczego, jeśli stan faktyczny i prawny sprawy uległ zmianie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd nie jest związany poprzednim wyrokiem, jeśli sprawa dotyczy innej uchwały rady miasta i innego rozstrzygnięcia nadzorczego, mimo tożsamości stron.
Uzasadnienie
Tożsamość sprawy wymaga tożsamości elementów podmiotowych i przedmiotowych. W tej sprawie przedmiot kontroli (inna uchwała i inne rozstrzygnięcie nadzorcze) był odmienny od sprawy rozstrzygniętej poprzednim wyrokiem NSA, co wyklucza zastosowanie zasady związania prawomocnym orzeczeniem.
Czy gmina ma prawo przyznać w statucie jednostki pomocniczej (dzielnicy) diety członkom komisji wyborczych do organów tej jednostki?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, gmina ma prawo przyznać takie diety.
Uzasadnienie
Przepisy ustawy o samorządzie gminnym (art. 35 ust. 3) wskazują, że statut jednostki pomocniczej ma zawierać regulacje dotyczące m.in. zasad i trybu wyborów organów jednostki. Katalog ten nie jest zamknięty, a przyznanie diet za pracę w komisji wyborczej mieści się w zakresie samodzielności samorządu terytorialnego i nie narusza przepisów prawa. Brak możliwości przyznania diet mógłby utrudniać przeprowadzenie wyborów.
Czy rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody stwierdzające nieważność uchwały rady gminy w sprawie przyznania diet członkom komisji wyborczych do rad dzielnic jest zgodne z zasadą samodzielności samorządu terytorialnego i przepisami Europejskiej Karty Samorządu Lokalnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, rozstrzygnięcie nadzorcze było niezasadne.
Uzasadnienie
Wojewoda niezasadnie stwierdził nieważność uchwały, nadmiernie ingerując w samodzielność samorządu. Gmina ma prawo regulować kwestie ustrojowe jednostek pomocniczych, w tym diety, w granicach ustaw, a ingerencja nadzorcza musi być proporcjonalna i uzasadniona konstytucyjnie. Przepisy EKSL potwierdzają prawo społeczności lokalnych do swobody działania w sprawach nie wyłączonych z ich kompetencji.
Przepisy (14)
Główne
u.s.g. art. 35 § ust. 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Statut jednostki pomocniczej określa jej nazwę i obszar.
u.s.g. art. 35 § ust. 3
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Statut jednostki pomocniczej ma zawierać regulacje dotyczące m.in. zasad i trybu wyborów organów jednostki, organizacji i zadań organów, zakresu zadań przekazywanych przez gminę oraz form kontroli.
Konstytucja art. 165 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Statuuje zasadę samodzielności samorządu terytorialnego.
Konstytucja art. 169 § ust. 4
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ustrój wewnętrzny jednostek samorządu terytorialnego określają, w granicach ustaw, ich organy stanowiące.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 170
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Prawomocne orzeczenie wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Moc wiążąca dotyczy tożsamości stosunku prawnego będącego przedmiotem sprawy.
p.p.s.a. art. 171
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Powaga rzeczy osądzonej stanowi przyczynę niedopuszczalności wszczęcia postępowania.
p.p.s.a. art. 188
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA może rozpoznać skargę kasacyjną merytorycznie, jeśli istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona.
p.p.s.a. art. 148
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
W przypadku uwzględnienia skargi kasacyjnej NSA uchyla zaskarżony wyrok.
p.p.s.a. art. 203
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
W razie uwzględnienia skargi kasacyjnej stronie, która ją wniosła, należy się zwrot poniesionych niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego od organu.
u.s.g. art. 37b
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Dotyczy diet dla przewodniczącego organu wykonawczego jednostki pomocniczej, członków organu wykonawczego oraz członków rady dzielnicy/osiedla/sołeckiej.
Dz.U. 2026 poz 143 art. 188
Dz.U. 2026 poz 143 art. 148
Dz.U. 2026 poz 143 art. 193
Dz.U. 2026 poz 143 art. 203
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sąd I instancji wadliwie zastosował art. 170 p.p.s.a., uznając, że sprawa jest związana poprzednim wyrokiem NSA, mimo odmienności stanu faktycznego i prawnego (inna uchwała rady miasta, inne rozstrzygnięcie nadzorcze). • Gmina ma prawo przyznać w statucie jednostki pomocniczej diety członkom komisji wyborczych do organów tej jednostki, zgodnie z zasadą samodzielności samorządu terytorialnego i wykładnią art. 35 ust. 3 u.s.g. • Rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody stanowiło nadmierną ingerencję w samodzielność samorządu i naruszało przepisy EKSL. • Brak możliwości przyznania diet mógłby prowadzić do braku chętnych do pracy w komisjach wyborczych, co utrudnia realizację zadań samorządu.
Odrzucone argumenty
Argument o naruszeniu art. 35 Konstytucji przez Sąd I instancji (niezasadny, gdyż przepis dotyczy ochrony mniejszości narodowych, a nie zasady równości w tym kontekście).
Godne uwagi sformułowania
Tożsamość sprawy wymaga tożsamości elementów podmiotowych i przedmiotowych. • Samodzielność samorządu w aspekcie negatywnym oznacza wolność od arbitralnej ingerencji ze strony innych organów władzy publicznej. • Ustrój wewnętrzny jednostek samorządu terytorialnego określają, w granicach ustaw, ich organy stanowiące. • Katalog spraw, które mogą być regulowane w statucie jednostki pomocniczej, nie jest zamknięty. • Praca w komisjach wyborczych do organów jednostek pomocniczych ma charakter społeczny i tylko taki.
Skład orzekający
Artur Kuś
sprawozdawca
Kazimierz Bandarzewski
członek
Mirosław Wincenciak
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie zasady związania prawomocnym orzeczeniem w postępowaniu sądowoadministracyjnym, prawo gminy do kształtowania ustroju jednostek pomocniczych, w tym kwestii wyborczych i diet, oraz granice kontroli nadzorczej Wojewody."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z jednostkami pomocniczymi gmin i wyborami do ich organów. Interpretacja art. 35 ust. 3 u.s.g. może być odmienna w przypadku innych jednostek pomocniczych lub innych kwestii statutowych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii samodzielności samorządu terytorialnego i jego prawa do kształtowania wewnętrznych regulacji, co jest istotne dla prawników administracyjnych i samorządowców. Wyjaśnia również zasady stosowania zasady związania prawomocnym orzeczeniem.
“Samorząd wygrywa z Wojewodą: Gmina może przyznać diety członkom komisji wyborczych do rad dzielnic.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.