III OSK 2555/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPrzedmiotem skargi kasacyjnej spółki G. z siedzibą w G. był wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 23 października 2019 r., sygn. akt II SA/Gd 349/19, którym oddalono skargę spółki na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia [...] kwietnia 2019 r. w przedmiocie stanowiska dotyczącego projektu decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia. Sprawa dotyczyła planowanego wydobycia osadów piasku z koryta rzeki N. przez spółkę G. Wójt Gminy E. prowadził postępowanie w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla tego przedsięwzięcia. Organ współdziałający, Burmistrz Gminy N., uzgodnił projekt decyzji o odmowie ustalenia środowiskowych uwarunkowań, wskazując na naruszenie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy N., który zakazywał realizacji inwestycji przemysłowych oraz rozległych terenów eksploatacji surowców na obszarze chronionego krajobrazu. WSA w Gdańsku oddalił skargę spółki, podzielając stanowisko organów administracji. Spółka wniosła skargę kasacyjną, zarzucając m.in. wadliwą kwalifikację przedsięwzięcia jako działalności przemysłowej, błędną wykładnię przepisów planu miejscowego oraz nieuwzględnienie zmiany stanu prawnego. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok, stwierdzając, że WSA błędnie uznał brak możliwości weryfikacji zgodności planu miejscowego z przepisami wyższego rzędu (ustawą o ochronie przyrody) w postępowaniu administracyjnym. NSA podkreślił zasadę hierarchiczności źródeł prawa i konieczność stosowania przepisów wyższego rzędu w przypadku kolizji, a w razie braku możliwości usunięcia sprzeczności w drodze wykładni, odmowy stosowania przepisu niższego rzędu. Sąd uznał, że zarzuty dotyczące naruszenia Konstytucji RP i ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku przez błędne zastosowanie postanowień planu miejscowego, które mogą być sprzeczne z przepisami wyższego rzędu, zasługują na uwzględnienie. Sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania WSA.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaWeryfikacja zgodności planów miejscowych z przepisami wyższego rzędu przez sądy administracyjne, zasada hierarchiczności aktów prawnych w polskim systemie prawnym.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji kolizji planu miejscowego z przepisami o ochronie przyrody i decyzjami środowiskowymi, ale jego zasady dotyczące hierarchii aktów prawnych mają szersze zastosowanie.
Zagadnienia prawne (3)
Czy sąd administracyjny w postępowaniu dotyczącym decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach może badać zgodność miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego z przepisami wyższego rzędu, które weszły w życie po uchwaleniu planu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd administracyjny jest zobowiązany do weryfikacji zgodności planu miejscowego z przepisami wyższego rzędu, a w przypadku stwierdzenia sprzeczności, powinien odmówić stosowania przepisu niższego rzędu lub dokonać wykładni zgodnej z prawem wyższego rzędu.
Uzasadnienie
NSA uznał, że WSA błędnie przyjął brak możliwości badania zgodności planu miejscowego z aktami wyższego rzędu w postępowaniu administracyjnym. Zasada hierarchiczności źródeł prawa nakłada na sądy obowiązek stosowania przepisów wyższego rzędu i weryfikacji legalności aktów niższego rzędu.
Czy wydobycie osadów piasku z koryta rzeki, w tym czynności załadunku i transportu, stanowi "działalność przemysłową" w rozumieniu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, zakazującą realizacji inwestycji na obszarze chronionego krajobrazu?
Odpowiedź sądu
Sąd pierwszej instancji uznał, że wydobycie kruszywa naturalnego jest działalnością przemysłową, a czynności z nią związane, w tym załadunek i transport, stanowią integralną część tego przedsięwzięcia, naruszając zakazy planu miejscowego.
Uzasadnienie
WSA zinterpretował pojęcie "działalności przemysłowej" zgodnie z językiem potocznym i klasyfikacją działalności gospodarczej, uznając wydobycie kopalin za przemysł wydobywczy. Podkreślono, że wszystkie czynności związane z wydobyciem i dystrybucją stanowią jedno przedsięwzięcie przemysłowe.
Czy zakazy zawarte w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, uchwalonym przed wejściem w życie nowej ustawy o ochronie przyrody, mogą być stosowane, jeśli są z nią sprzeczne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, plan miejscowy obowiązuje do czasu stwierdzenia jego nieważności lub uchylenia we właściwym trybie, jednakże w przypadku sprzeczności z aktem wyższego rzędu, należy stosować przepisy wyższego rzędu.
Uzasadnienie
NSA wskazał, że nawet jeśli plan miejscowy jest dotknięty wadą, organy i sądy są obowiązane go respektować, chyba że sprzeczność z prawem wyższego rzędu uniemożliwia jego zastosowanie lub wymaga wykładni zgodnej z tym prawem.
Przepisy (26)
Główne
p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.d.i.ś. art. 71 § 2 pkt 1
Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz oceny oddziaływania na środowisko
u.d.i.ś. art. 80 § 2
Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz oceny oddziaływania na środowisko
u.d.i.ś. art. 80 § 3
Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz oceny oddziaływania na środowisko
Konstytucja RP art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 31 § 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 94
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 87
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
u.o.p. art. 24
Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody
miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego gminy N. art. 35 § 2
Uchwała Rady Miejskiej w N. Nr [...] z dnia [...] kwietnia 1998 r.
miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego gminy N. art. 35 § 3 pkt 1
Uchwała Rady Miejskiej w N. Nr [...] z dnia [...] kwietnia 1998 r.
miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego gminy N. art. 35 § 3 pkt 5
Uchwała Rady Miejskiej w N. Nr [...] z dnia [...] kwietnia 1998 r.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 185 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 200 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 205 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.d.i.ś. art. 81 § 1
Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz oceny oddziaływania na środowisko
u.p.z.p. art. 11
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
u.p.z.p. art. 17
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
u.p.z.p. art. 33
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Prawo wodne art. 34 § 8
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne
Prawo wodne art. 389 § 1
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne
Prawo wodne art. 269 § 2
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne
Prawo geologiczne i górnicze art. 6 § 1 pkt 19
Ustawa z dnia 29 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze
Prawo geologiczne i górnicze art. 21 § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 29 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze
u.s.g. art. 101 § 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Argumenty
Skuteczne argumenty
Błędne zignorowanie przez WSA możliwości weryfikacji zgodności planu miejscowego z przepisami wyższego rzędu. • Konieczność stosowania przepisów wyższego rzędu w przypadku kolizji z planem miejscowym.
Odrzucone argumenty
Utrzymanie w mocy postanowienia SKO o odmowie ustalenia środowiskowych uwarunkowań. • Stwierdzenie naruszenia planu miejscowego przez planowane przedsięwzięcie.
Godne uwagi sformułowania
Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. • Hierarchiczność źródeł prawa to reguła, zgodnie z którą akt niższego rzędu nie może stać w sprzeczności z aktem wyższego rzędu. • W razie kolizji między normami prawnymi, przepisy prawa zawarte w akcie wyższego rzędu stosuje się przed przepisami prawa zawartymi w akcie niższego rzędu. • Miejscowemu planowi zagospodarowania przestrzennego, choćby był dotknięty wadą, nie można odmówić mocy obowiązującej jako aktowi prawa miejscowego i do czasu stwierdzenia jego nieważności lub uchylenia we właściwym trybie, organy administracji i sąd administracyjny obowiązane są respektować jego postanowienia.
Skład orzekający
Jerzy Stelmasiak
przewodniczący
Przemysław Szustakiewicz
członek
Sławomir Pauter
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Weryfikacja zgodności planów miejscowych z przepisami wyższego rzędu przez sądy administracyjne, zasada hierarchiczności aktów prawnych w polskim systemie prawnym."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji kolizji planu miejscowego z przepisami o ochronie przyrody i decyzjami środowiskowymi, ale jego zasady dotyczące hierarchii aktów prawnych mają szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia kolizji prawa miejscowego z ustawami, co ma kluczowe znaczenie dla interpretacji przepisów i praktyki administracyjnej. Pokazuje, jak sądy rozstrzygają konflikty między różnymi aktami prawnymi.
“Plan miejscowy kontra ustawa: Kto ma pierwszeństwo w polskim prawie?”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.