III OSK 251/26

III OSK 251/26 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2026-07-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2026-02-03
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Kazimierz Bandarzewski
Mirosław Wincenciak
Olga Żurawska - Matusiak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne
Żołnierze zawodowi
Sygn. powiązane
II SA/Ol 456/25 - Wyrok WSA w Olsztynie z 2025-11-06
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 248
ART. 228 UST. 1 PKT 4
Ustawa z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 259
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak (sprawozdawca) Sędziowie: sędzia NSA Mirosław Wincenciak sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski Protokolant asystent sędziego Piotr Rzekiecki po rozpoznaniu w dniu 7 lipca 2026 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej D.A. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 6 listopada 2025 r. sygn. akt II SA/Ol 456/25 w sprawie ze skargi D.A. na decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...] w [...] z dnia 14 maja 2025 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od D.A. na rzecz Dowódcy Jednostki Wojskowej nr [...] w [...] kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z 6 listopada 2026 r., II SA/Ol 456/25, po rozpoznaniu sprawy ze skargi D.A. (dalej: "skarżący") na decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] w [...] (dalej: "organ drugiej instancji") z 14 maja 2025 r., nr [...] w przedmiocie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej, oddalił skargę.
Powyższe orzeczenie zostało wydane w następującym stanie faktycznym sprawy.
Skarżący pełnił zawodową służbę wojskową na stanowisku służbowym kierowca - radiotelefonista /[...] w [...] Brygadzie Zmechanizowanej.
6 września 2024 r. z opiniowania służbowego za okres od 20 września 2023 r. do 6 września 2024 r. skarżący otrzymał ogólną ocenę dostateczną. Tego samego dnia skarżący został zapoznany z treścią opinii służbowej, otrzymał również jej kopię, co potwierdził własnoręcznym podpisem. Wskutek braku skorzystania przez skarżącego z możliwości poddania kontroli instancyjnej dokonywanej przez wyższego przełożonego, opinia stała się ostateczna z 21 września 2024 r.
4 grudnia 2024 r. do kancelarii jawnej Jednostki Wojskowej [...] wpłynął wniosek Dowódcy Dywizjonu Przeciwlotniczego w sprawie zwolnienia skarżącego z zawodowej służby wojskowej. Dowódca [...] Brygady Zmechanizowanej (dalej: "organ pierwszej instancji") przychylił się do powyższego wniosku.
Dowódca [...] Brygady Zmechanizowanej rozkazem personalnym nr [...] z 28 lutego 2025 r., wydanym na podstawie art. 223 ust. 1 pkt 4, art. 229 ust. 1 i ust. 4 w zw. z art. 186 ust. 1 pkt 4, art. 238 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (Dz.U. z 2024 r. poz. 248 ze zm.) dalej: "ustawa o obronie Ojczyzny", § 12 pkt 2, § 15 ust. 1, §16 ust. § 21 ust. 1 rozporządzania Ministra Obrony Narodowej z dnia 20 lutego 2023 r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej (Dz. U. poz. 433), zwolnił skarżącego z zawodowej służby wojskowej i orzekł o przeniesieniu do pasywnej rezerwy wskutek otrzymania dostatecznej ogólnej oceny w opinii służbowej. Określił, że zwolnienie z zawodowej służby wojskowej nastąpi z 31 marca 2025 r.
Od powyższego rozkazu personalnego skarżący wywiódł odwołanie.
Decyzją Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] w Olsztynie z 14 maja 2025 r., nr [...], na podstawie art. 127 § 2, art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 572) – dalej: "k.p.a.", w związku z art. 228 ust. 1 pkt 4, art. 229 ust. 1 i ust. 4 w zw. z art. 186 ust. 1 pkt 4 oraz art. 238 ust. 1 ustawy o obronie Ojczyzny, a także §12 pkt 2, §15 ust. 1 oraz § 16 ust. 1 i § 21 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 20 lutego 2023 r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej, w punkcie 1 uchylono zaskarżony rozkaz w części dotyczącej ustalenia daty zwolnienia z zawodowej służby wojskowej i w tej części ustalono nową datę zwolnienia z zawodowej służby wojskowej na 13 czerwca 2025 r., w punkcie 2 w pozostałej części zaskarżony rozkaz utrzymano w mocy.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że w jego ocenie, organ pierwszej instancji dokonał wyczerpującego rozpatrzenia całego zebranego materiału dowodowego. Dopuścił do sprawy dowody przesłane przez skarżącego, tj. zaświadczenie lekarskie z 16 października 2024 r. o zwolnieniu z egzaminu rocznego z wychowania fizycznego w 2024 r. oraz kolejne zaświadczenie lekarskie z 15 stycznia 2025 r. o zwolnieniu z egzaminu rocznego z wychowania fizycznego w 2024 r., które dotyczy skutków zdarzenia/urazu z 22 kwietnia 2024 r., jednak w ocenie organu pierwszej instancji nie wpłynęły one na wyjaśnienie okoliczności mających znaczenie dla sprawy. Brak podejścia do egzaminu z wychowania fizycznego potwierdza tylko, że skarżący nie jest w stanie wypełnić podstawowych wymagań jakim są dyspozycyjność oraz odporność na trudy służby. Ponadto organ drugiej instancji dopuścił dowód z dokumentacji medycznej skarżącego na okoliczność leczenia, zabiegu operacyjnego, rehabilitacji, stanu zdrowia, jednak również i one w ocenie organu odwoławczego nie zasługują na uwzględnienie, ponieważ rzekomy wypadek skarżącego nie został zakwalifikowany jako w związku ze służbą. Ponadto organ drugiej instancji wskazał, że skarżący już w 2023 r. przebywał ponad 6 miesięcy na zwolnieniu lekarskim pomimo, że uraz nastąpił w 2024 r.
Dalej organ drugiej instancji stwierdził, że uznaniowy charakter decyzji o zwolnieniu żołnierza z uwagi na uzyskanie oceny dostatecznej wymaga rozważenia, czy okoliczności towarzyszące danej sprawie wskazują na zasadność zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej w stopniu wyższym aniżeli na możliwość pozostawienia żołnierza w służbie pomimo uzyskania niskiej oceny. Przenosząc powyższe na sytuację skarżącego, organ odwoławczy stwierdził, że zaistniały okoliczności uzasadniające zwolnienie z zawodowej służby wojskowej. Taką okolicznością jest permanentne przebywanie na zwolnieniach lekarskich, które negatywnie oddziałuje na działalność całego pododdziału. Mimo, że w odwołaniu od rozkazu personalnego skarżący opisywany jest jako żołnierz sumienny, zdeterminowany, który realizuje zadania terminowo i z zaangażowaniem oraz posiada najwyższe kwalifikacje do pełnienia służby zawodowej, to przebieg jego dotychczasowej służby wojskowej, złożony głównie ze zwolnień lekarskich nie odzwierciedla postawy opisywanej w odwołaniu. Skarżący pierwsze długotrwałe zwolnienie lekarskie przedłożył już w 2023 r. Organ zauważył, że skarżący przebywał na zwolnieniu lekarskim w 2023 r. - 183 dni, w 2024 r. - 235 dni, w 2025 r. - 100 dni (stan na 12 maja 2025 r.). W wskazał, że istotną również kwestią jest brak podejścia skarżącego do egzaminu z wychowania fizycznego w 2024 r.
Dalej organ drugiej instancji stwierdził, że w dobie profesjonalizacji Sił Zbrojnych w interesie społecznym, tożsamym z potrzebami armii leży, aby kluczowe stanowiska służbowe w Wojsku Polskim były obsadzane żołnierzami zawodowymi, którzy nie tylko spełniają wymagania formalne do ich objęcia, ale też dają gwarancję długoterminowego wykonywania powierzonych im zadań w sposób najbardziej profesjonalny. Zdaniem organu interes społeczny - tożsamy z interesem Sił Zbrojnych RP - bezsprzecznie przeważa nad słusznym interesem strony. W interesie Sił Zbrojnych jest, aby żołnierze pełnili służbę rzetelnie, profesjonalnie i wykazywali się sprawnością i dyspozycyjnością.
Końcowo organ wskazał, że argumenty odwoławcze nie zasługują na uwzględnienie, ponieważ skarżący nie wzbogacił materiałów postępowania o znaczące dla sprawy dowody uzupełniające mogące stanowić podstawę do uwzględnienia odwołania.
Organ drugiej instancji podkreślił, że uchylenie przedmiotowego rozkazu w części dotyczącej terminu zwolnienia skarżącego ze służby wojskowej z zawodowej służby wojskowej i przeniesienia do pasywnej rezerwy uznano za konieczne, ponieważ wniesienie odwołania zgodnie z art. 130 § 2 k.p.a. wstrzymało wykonanie decyzji. Z tego też względu należało ustalić nowy termin zwolnienia z zawodowej służby wojskowej i przeniesienia do pasywnej rezerwy w taki sposób, aby umożliwić skarżącemu rzetelne rozliczenie się z jednostką wojskową, zaś termin zwolnienia powinien przypadać po dniu otrzymania przez stronę niniejszej decyzji organu drugiej instancji.
Na powyższe rozstrzygnięcie skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, który przywołanym na wstępie wyrokiem z 6 listopada 2026 r., na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie tekst jedn. Dz. U. z 2026 r., poz. 143 ze zm.) dalej: "p.p.s.a", oddalił skargę.
W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wskazał, że w badanej sprawie organ zgromadził materiał dowodowy, stanowiący wystarczającą podstawę do podjęcia decyzji o zwolnieniu skarżącego z zawodowej służby wojskowej i należycie go ocenił, a swoje stanowisko wyczerpująco uzasadnił. Nie może zatem być mowy o dowolności, czy przekroczeniu granic uznania administracyjnego.
W ocenie WSA organ odwoławczy rozważył słuszny interes strony oraz interes publiczny, tj. interes Sił Zbrojnych RP i wyjaśnił z jakich względów - w jego ocenie - interes Sił Zbrojnych przeważa nad słusznym interesem strony. Wyjaśnił, że w dobie profesjonalizacji Sił Zbrojnych w interesie społecznym, tożsamym z potrzebami armii leży, aby kluczowe stanowiska służbowe w Wojsku Polskim były obsadzane żołnierzami zawodowymi, którzy nie tylko spełniają wymagania formalne do ich objęcia, ale też dają gwarancję długoterminowego wykonywania powierzonych im zadań w sposób najbardziej profesjonalny. Interes społeczny - tożsamy z interesem Sił Zbrojnych RP - bezsprzecznie przeważa nad słusznym interesem strony. W interesie Sił Zbrojnych jest, aby żołnierze pełnili służbę rzetelnie, profesjonalnie i wykazywali się sprawnością i dyspozycyjnością.
Zdaniem WSA z tych względów, podnoszone w skardze zarzuty naruszenia przepisów ustawy o obronie Ojczyzny oraz rozporządzenia w sprawie opiniowania służbowego żołnierzy należy uznać za niezasadne.
Sąd Wojewódzki podkreślił również, że nie mogły odnieść spodziewanego rezultatu zarzuty naruszenia wskazanych w skardze przepisów postępowania. W ocenie Sądu, organy obu instancji w toku prowadzonego postępowania administracyjnego wzięły pod uwagę prawidłowo zebrane dowody i w sposób wyczerpujący uzasadniły podjęte rozstrzygnięcia, co pozwoliło Sądowi stwierdzić, iż ocena zgromadzonego materiału dowodowego nie była dowolna. Organ w sposób należyty, zgodnie z art. 7 k.p.a., zebrał materiał dowodowy niezbędny do podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie i wszechstronnie go rozważył. W ocenie WSA uzasadnienia obu decyzji pozwalają na jednoznaczne stwierdzenie, że ocena zgromadzonego materiału dowodowego nie była dowolna, jak również nie została naruszona zasada przekonywania. Twierdzenie skargi o błędnej ocenie materiału dowodowego nie znajduje potwierdzenia w aktach sprawy. Organ rozważył zarówno interes strony, jak i interes społeczny. Fakt, że interes strony nie przeważył w tej sprawie nad interesem Sił Zbrojnych RP - zasadnie utożsamionym przez organ z interesem społecznym - nie świadczy, zdaniem Sądu pierwszej instancji, o wadliwej ocenie zgromadzonego materiału, ani o niezgodności z prawem decyzji. Powyższe nie stanowi też o naruszeniu zasady zaufania do władzy publicznej.
Od powyższego wyroku skarżący wywiódł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił:
1. obrazę art. 228 ust. 1 pkt 4 ustawy o obronie Ojczyzny, poprzez jego błędne zastosowanie (także na skutek błędnej wykładni), w ten sposób, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie dokonał wadliwej kontroli zaskarżonej decyzji i oddalił skargę, podczas gdy za zwolnieniem skarżącego ze służby nie przemawia interes społeczny (rozumiany jako interes Sił Zbrojnych RP),
2. naruszenie przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77, 80 i 107 § 3 k.p.a., poprzez wadliwe dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji i bezzasadne uznanie za prawidłowe nienależytego uzasadnienia zaskarżonej decyzji i pominięcia wszystkich dowodów oraz okoliczności przemawiających na korzyść skarżącego oraz niewyjaśnienie przesłanek (w zakresie interesu społecznego), które sprawiły, iż zasadnym stało się zwolnienie skarżącego z zawodowej służby wojskowej.
W związku z powyższymi zarzutami skarżący wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, uwzględnienie skargi kasacyjnej i uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi, który wydał zaskarżone orzeczenie do ponownego rozpoznania, ewentualnie w przypadku uznania przez Naczelny Sąd Administracyjny, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona uwzględnienie skargi kasacyjnej, uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi. Ponadto, na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. skarżący wniósł o zasądzenie zwrotu poniesionych przez skarżącego kasacyjnie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów wynagrodzenia pełnomocnika, według norm przepisanych, o ile nie zostanie przedłożony spis kosztów.
Jednocześnie skarżący oświadczył, że wnosi o rozpoznanie niniejszej skargi kasacyjnej na rozprawie.
Skarżący wniósł również w oparciu o art. 61 § 3 p.p.s.a. o wstrzymanie wykonania decyzji w przedmiocie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej, albowiem zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej została przedstawiona argumentacja mająca na celu wykazanie zasadności przedstawionych zarzutów kasacyjnych.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną, organ drugiej instancji wniósł o jej oddalenie w całości oraz zasądzenie od skarżącego na rzecz organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Postanowieniem z 6 marca 2026 r. Naczelny Sąd Administracyjny odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który w odróżnieniu od sądu pierwszej instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.
W świetle art. 174 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W sytuacji, kiedy skarga kasacyjna zarzuca naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania, co do zasady w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania (por. wyroki NSA z: 27 czerwca 2012 r., II GSK 819/11, 26 marca 2010 r., II FSK 1842/08, 4 czerwca 2014 r., II GSK 402/13). Dopiero bowiem po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został dostatecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez sąd pierwszej instancji przepis prawa materialnego. Podkreślić przy tym trzeba, że dla uznania za usprawiedliwioną podstawę kasacyjną z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. nie wystarcza samo wskazanie naruszenia przepisów postępowania, ale nadto wymagane jest, aby skarżący wykazał, że następstwa stwierdzonych wadliwości postępowania były tego rodzaju lub skali, iż kształtowały one lub współkształtowały treść kwestionowanego w sprawie orzeczenia (por. wyroki NSA z: 5 maja 2004 r., FSK 6/04, 26 lutego 2014 r., II GSK 1868/12). Użycie przez ustawodawcę w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. słowa "wpływ" oznacza, że pomiędzy uchybieniem procesowym a wydanym w sprawie orzeczeniem podlegającym zaskarżeniu, powinien zachodzić związek przyczynowy. Związek przyczynowy musi być realny, nie wystarczy aby istniała hipotetycznie możliwość odmiennego wyniku sprawy. W skardze kasacyjnej istnienie takiego wpływu nie zostało wykazane i już tylko z tego powodu zarzuty naruszenia przepisów postępowania nie zasługiwały na uwzględnienie.
W ramach podstawy z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. został zgłoszony zarzut naruszenia art.145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 141 § 4 w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że skarga kierowana w przedmiotowej sprawie do WSA w Olsztynie została oddalona w oparciu o przepis art. 151 p.p.s.a. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. nie znajdował w sprawie tej zastosowania, dlatego też nie mogło dojść do jego naruszenia.
Formułując zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. autor skargi kasacyjnej nie wyjaśnił w czym upatruje naruszenie tego przepisu, co pozwala jedynie na ogólne odniesienie się do tak nieprecyzyjnego zarzutu.
Przede wszystkim wyjaśnić należy, że zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. może być skutecznie postawiony w dwóch przypadkach: gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów wymienionych w tym przepisie i gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy, wojewódzki sąd administracyjny nie wskaże, jaki i dlaczego stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania (por. uchwałę NSA z 15 lutego 2010 r., II FPS 8/09, wyrok NSA z 20 sierpnia 2009 r., II FSK 568/08). Naruszenie to musi być przy tym na tyle istotne, aby mogło mieć wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Za jego pomocą nie można skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez sąd stanu faktycznego, jak i niemożliwe jest także kwestionowanie w ramach zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego. Przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. jest przepisem proceduralnym, regulującym wymogi uzasadnienia. W ramach rozpatrywania zarzutu naruszenia tego przepisu Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie do kontroli zgodności uzasadnienia zaskarżonego wyroku z wymogami wynikającymi z powyższej normy prawnej. Wadliwość uzasadnienia orzeczenia może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a., w sytuacji, gdy sporządzone jest ono w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku (por. postanowienie NSA z 22 maja 2014 r., II OSK 481/14). Uzasadnienie zaskarżonego w niniejszej sprawie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zawiera wszystkie wymagane elementy, w tym: przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowiska strony przeciwnej, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Sąd pierwszej instancji odniósł się do wszystkich kwestii istotnych z punktu widzenia merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy i wskazał powody, dla których uznał, że skarga skarżącego nie zasługiwała w niniejszej sprawie na uwzględnienie. Treść uzasadnienia zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie czyni go więc w pełni poddającym się kontroli kasacyjnej i wprost wynika z niego rezultat i wnioski przeprowadzonej kontroli działalności administracji publicznej. Przedstawiona przez Sąd pierwszej instancji argumentacja jest czytelna sprawiając, że wyrok poddaje się kontroli instancyjnej, a to wszystko czyni zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. bezskutecznym. Brak przekonania strony o trafności rozstrzygnięcia sprawy, w tym co do przyjętego kierunku wykładni i zastosowania prawa, czy też oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, która nie koresponduje z oczekiwaniami strony skarżącej kasacyjnie, nie oznacza wadliwości uzasadnienia wyroku. Polemika z merytorycznym stanowiskiem Sądu pierwszej instancji nie może czynić skutecznym zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a.
W skardze kasacyjnej brak też uzasadnienia dla zarzutu naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym "Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a". Wskazać zatem jedynie można, że przepis ten określa granice rozpoznania skargi przez sąd administracyjny pierwszej instancji, zaś granice danej sprawy wyznacza jej przedmiot wynikający z treści zaskarżonego działania organu administracji publicznej. Oznacza to, że o naruszeniu normy wynikającej z powyższego przepisu można byłoby mówić, gdyby sąd wykroczył poza granice sprawy, w której została wniesiona skarga, albo – mimo wynikającego z tego przepisu obowiązku – nie wyszedł poza zarzuty i wnioski skargi, np. nie zauważając naruszeń prawa, które nie były powołane przez skarżącą, a które sąd pierwszej instancji zobowiązany był uwzględnić z urzędu. Tymczasem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie rozpoznając skargę, niewątpliwie orzekał w granicach sprawy, i tym samym nie orzekał w granicach (w znaczeniu podmiotowym i przedmiotowym) innej sprawy niż ta, w której została wniesiona skarga, a prawidłowości tej oceny, nie można podważać na podstawie zarzutu naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. Wobec powyższego zarzut naruszenia powyższego przepisu jest chybiony.
Niezasadny jest zarzut naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a.
Zgodnie z ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego, organy administracji stoją na straży praworządności i podejmują kroki niezbędne do dokładnego ustalenia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.) i dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona (zasada swobodnej oceny dowodów - art. 80 k.p.a.). Po przeprowadzonym postępowaniu, jeśli sprawa jest dostatecznie wyjaśniona oraz taką formę rozstrzygnięcia przewidują odpowiednie przepisy, organ wydaje decyzję, uwzględniając wytyczne co do jej elementów składowych, wskazanych w art. 107 k.p.a., przedstawiając m.in. przyjęty w sprawie stan faktyczny (art. 107 § 3 k.p.a.).
Podkreślenia wymaga, że określenia faktów mających znaczenie dla sprawy dokonuje organ administracji publicznej w oparciu o przepisy prawa materialnego będące podstawą prawną rozstrzygnięcia sprawy. Celem każdego postępowania wyjaśniającego nie jest ustalenie wszystkich okoliczności faktycznych łączących się z daną sprawą, lecz okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy z punktu widzenia norm prawa materialnego znajdujących w tej sprawie zastosowanie. Żaden organ nie ma obowiązku przeprowadzenia wszystkich dowodów wnioskowanych przez stronę. Nie może on pominąć jedynie środków dowodowych na wskazane przez stronę okoliczności, gdy nie zostały wyjaśnione sporne fakty mające – w ocenie organu procesowego a nie strony postępowania – znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.
Zgodnie z art. 7 Konstytucji RP oraz art. 6 k.p.a. regulującymi zasadę praworządność - organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, tj. norm prawa procesowego obowiązującego w dacie orzekania oraz prawa materialnego z daty zaistnienia zdarzenia prawnego. Z kolei sądy administracyjne, z racji przypisanej im kontrolnej roli wobec rozstrzygnięć organów, w swoich orzeczeniach koncentrują się na stanie faktycznym i prawnym, jaki istniał w chwili załatwiania sprawy przez organy.
Decyzja o zwolnieniu żołnierza ze służby wojskowej na podstawie art. 228 ust. 1 pkt 4 ustawy o obronie Ojczyzny ma charakter uznaniowy. Jedyną przesłanką faktyczną uruchamiającą kompetencję do jego zastosowania jest otrzymanie przez żołnierza dostatecznej ogólnej oceny w opinii służbowej. Rozważenie interesu społecznego - interesu Sił Zbrojnych - i interesu indywidualnego żołnierza nie jest elementem stanu faktycznego, od ustalenia którego uzależnione jest stosowanie art. 228 ust. 1 pkt 4 ustawy o obronie Ojczyzny. Przedmiotowe wartościowanie następuje na etapie wyboru konsekwencji stosowania tego przepisu. Jeżeli organ powoła się na rzeczowe i rzeczywiste okoliczności, które pozwalają na zajęcie stanowiska, iż nie jest w interesie Sił Zbrojnych, aby żołnierz pozostał w służbie, to sformułowana w ramach tego stanowiska ocena pozostaje poza weryfikacyjną kompetencją sądów administracyjnych. Ocena, czy dany żołnierz jest wartościowy z perspektywy Sił Zbrojnych należy do jego przełożonych i ustrojowo właściwych organów. Rolą sądów administracyjnych jest rozstrzyganie o tym, czy organ w konkretnych okolicznościach prawidłowo zastosował art. 228 ust. 1 pkt 4 ustawy o obronie Ojczyzny, w tym czy rozważył interes społeczny i słuszny interes żołnierza. Nie jest natomiast rolą sądów administracyjnych rozstrzyganie o tym, czy wynik przeprowadzonego przez organ wartościowania obu interesów jest właściwy z uwagi na kryteria celowości, czy słuszności. Sądowoadministracyjna kontrola działalności administracji publicznej opiera się wyłącznie o kryterium legalności – art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (por. wyrok NSA z 30 kwietnia 2024 r., III OSK 1918/23).
W ramach zarzutu naruszenia powyższych przepisów skarżący kasacyjnie nie określa jakie dowody zostały przez organy orzekające w sprawie pominięte. Wskazuje jedynie na brak analizy przebiegu jego dotychczasowej służby.
W rozpoznawanej sprawie poza sporem pozostaje, że skarżący w opinii służbowej z 6 września 2024 r. otrzymał ocenę dostateczną, co uruchomiło procedurę zwolnienia go z zawodowej służby wojskowej. W świetle powyższych wskazań NSA, powinnością organu było zatem zgromadzenie i rozważenie takiego materiału dowodowego, który wskazywałby na uznanie, że skarżący nie powinien kontynuować zawodowej służby wojskowej. Dowody takie zostały przez organ zgromadzone i ocenione, a Sąd pierwszej instancji szczegółowo się do nich odniósł. Jak argumentował Sąd treść opinii jednoznacznie wskazuje, że jeśli chodzi o kryteria oceny wywiązywania się z obowiązków lub zadań, a częściowo także i kryteria kompetencji i predyspozycji, skarżący spełnia wymagania określone w poszczególnych kryteriach przeważnie w ograniczonym zakresie. Poza tym niewątpliwie każda nieobecność, a w szczególności długotrwała, bądź krótkie ale częste nieobecności, wpływają na sposób organizacji służby pozostałych żołnierzy i organ, podejmując decyzję w zakresie zwolnienia skarżącego ze służby był władny ocenić, czy w odniesieniu do skarżącego stanowi to przesłankę uniemożliwiającą pozostanie w służbie. Okolicznością uzasadniającą zwolnienie skarżącego ze służby było permanentne przebywanie przez niego na zwolnieniach lekarskich, które negatywnie oddziaływało na działalność całego pododdziału. To stanowisko i organu i Sądu pierwszej instancji nie zostało w skardze kasacyjnej skutecznie zakwestionowane. Należy je w pełni podzielić.
Celem corocznego opiniowania jest ustalenie aktualnej przydatności żołnierza do służby, ma ono ocenić m.in. jego wywiązywanie się z obowiązków na stanowisku służbowym, kompetencje i predyspozycje. W interesie Sił Zbrojnych jest, aby żołnierze pełnili służbę rzetelnie, profesjonalnie i wykazywali się sprawnością i dyspozycyjnością. Jak wskazał organ, a co znajduje potwierdzenie w aktach sprawy, przebieg dotychczasowej służby wojskowej skarżącego to głównie jego nieobecności z uwagi na korzystanie ze zwolnień lekarskich. Skarżący został powołany do [...] Brygady Zmechanizowanej w 2022 r., a pierwsze długotrwałe zwolnienie lekarskie przedłożył już w 2023 r. Zwolnienie obejmowało okres od 6 czerwca 2023 r. do 21 listopada 2023 r. W 2023 r. skarżący przebywał na zwolnieniu lekarskim - 183 dni, w 2024 r. - 235 dni, w 2025 r. - 100 dni (stan na dzień 12 maja 2025 r.). Skarżący nie podszedł również do egzaminu z wychowania fizycznego w 2024 r. Istotnym jest również, wobec argumentacji skarżącego, że wypadek w służbie, na który się powołuje jako stanowiący przyczynę zwolnień lekarskich, miał miejsce 22 kwietnia 2024 r. Powyższe dowodzi, że organ oceniając przydatność skarżącego dla Sił Zbrojnych rozważył także jego dotychczasową służbę, lecz ocena ta była dla skarżącego niekorzystna.
Bezskuteczność zarzutów naruszenia prawa procesowego oznacza, że podstawą oceny zarzutów naruszenia prawa materialnego przez jego niewłaściwe zastosowanie jest stan faktyczny przyjęty przez Sąd pierwszej instancji za podstawę rozstrzygnięcia.
Formułując zarzut naruszenia prawa materialnego skarżący kasacyjnie jako formę naruszenia art. 228 ust. 1 pkt 4 ustawy o obronie Ojczyzny wskazał na błędne jego zastosowanie, i jak to określił także na skutek błędnej wykładni.
Oczywistym jest, że błędna wykładnia i niewłaściwe zastosowanie są to dwie różne postaci złamania prawa materialnego (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.). Zarzut niewłaściwego zastosowania nie obejmuje implicite zarzutu błędnej wykładni, co wynika z odmiennej treści każdego z tych pojęć i alternatywnego ujęcia każdej z tych form naruszenia prawa materialnego. Ma to ten skutek, że jeżeli skarżący zamierza zakwestionować zaskarżone orzeczenie z punktu widzenia obydwu postaci naruszenia prawa materialnego, powinien wyraźnie każdą z tych postaci wskazać i przytoczyć zarzuty (wraz ze stosowną argumentacją jurydyczną) odnoszące się odpowiednio do każdej z nich.
Podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię wykazać należy, że sąd mylnie zrozumiał stosowany przepis prawa, natomiast uzasadniając zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego wykazać trzeba, że sąd stosując przepis popełnił błąd subsumcji, czyli że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie odpowiada lub nie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa.
Te warunki w rozpoznawanej sprawie nie zostały zrealizowane.
Skarżący kasacyjnie nie określił w czym upatruje błędnej wykładni art. 228 ust. 1 pkt 4 ustawy o obronie Ojczyzny, nie wyjaśnił też jak przepis ten – w jego ocenie - powinien być rozumiany, co czyni zarzut nieskutecznym.
Jak wskazano powyżej, w okolicznościach sprawy jedyną przesłanką faktyczną uruchamiającą kompetencje do zastosowania art. 228 ust. 1 pkt 4 ww. ustawy jest otrzymanie przez żołnierza dostatecznej ogólnej oceny w opinii służbowej. Ten warunek w rozpoznawanej sprawie zaistniał. Rozważenie interesu społecznego – interesu Sił Zbrojnych – i interesu indywidualnego żołnierza, jak wyjaśniono wcześniej, nie jest elementem stanu faktycznego, od ustalenia którego uzależnione jest stosowanie powyższego przepisu.
Podkreślenia wymaga, że sąd nie jest władny samodzielnie oceniać sposobu wykonywania przez żołnierza obowiązków służbowych. Jego kompetencje nie obejmują też badania zasadności ocen podjętych w postępowaniu opiniodawczym. Prawo opiniowania i oceniania żołnierzy oraz funkcjonariuszy innych służb mundurowych jest atrybutem właściwego przełożonego i mieści się w sferze podległości służbowej. Ten zakres władzy służbowej pozostaje poza kontrolą sądową. Zatem nie tylko literalne brzmienie art. 228 ww. ustawy, ale także rozwiązania systemowe wykluczają badanie prawidłowości (rzetelności) dostatecznej oceny opiniowanego żołnierza zawodowego przy sądowoadministracyjnej kontroli decyzji w przedmiocie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej. Jedynym warunkiem jaki właściwy organ musi zweryfikować orzekając o zwolnieniu żołnierza z zawodowej służby wojskowej w trybie powyższego przepisu jest istnienie ostatecznej lub zweryfikowanej opinii służbowej. Ocenia on wyłącznie czy opinia służbowa została wydana przez właściwy organ, czy podlega wykonaniu oraz czy zawarto w niej dostateczną ocenę ogólną o opiniowanym. Sprowadza się to w istocie do ustalenia, czy opinia spełnia prawem przewidziane warunki formalne, a tym samym czy można jej przypisać wartość dowodu, potwierdzającego wysokość przypisanej żołnierzowi oceny ogólnej (por. wyrok NSA z 20 grudnia 2013 r., I OSK 2732/12).
Do zastosowania tego przepisu w stanie faktycznym sprawy niezbędne było zatem wykazanie, że skarżący podlegał opiniowaniu służbowemu, że otrzymał ogólną ocenę dostateczną i opinia ta jest ostateczna. Organ zwalniający nie miał obowiązku na nowo weryfikować wyniku opiniowania i wykazywać, że żołnierz rzeczywiście zasłużył na otrzymaną ocenę. Opinia służbowa wydawana jest i podlega kontroli w odrębnym, przypisanym do tego trybie, odbywającym się w ramach wewnętrznych struktur organów wojskowych. Żaden przepis ustawy oraz rozporządzenia wykonawczego nie dopuszcza możliwości kolejnej, dalszej jej weryfikacji w jakimkolwiek innym postępowaniu. Skarżący nie wykazał, aby orzekający w sprawie organ przekroczył granice uznania administracyjnego, a wydana w sprawie decyzja była dowolna.
To wszystko prowadzi zaś do wniosku, że okoliczności faktyczne sprawy pozwalały na zastosowanie w sprawie przesłanki określonej w art. 228 ust. 1 pkt 4 ustawy o obronie Ojczyzny i zwolnienie skarżącego z zawodowej służby wojskowej.
Mając powyższe względy na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na zasadzie art. 184 p.p.s.a., skargę kasacyjną jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw oddalił. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.