Orzeczenie · 2026-03-24

III OSK 2494/24

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Data

2026-03-24

NSAAdministracyjneWysokansa

samorząd terytorialnyjednostki pomocniczeuchwałastatutdietykomisje wyborczerozstrzygnięcie nadzorczesamodzielność samorząduEuropejska Karta Samorządu LokalnegoPrawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Miasta Katowice od wyroku WSA w Gliwicach, który oddalił skargę miasta na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Śląskiego. Wojewoda stwierdził nieważność części uchwały Rady Miasta Katowice dotyczącej przyznania zryczałtowanej diety członkom okręgowej i obwodowej komisji wyborczej przy wyborach do rady dzielnicy. WSA uznał, że sprawa jest już prawomocnie rozstrzygnięta wcześniejszym wyrokiem NSA i oddalił skargę. NSA uchylił wyrok WSA, stwierdzając, że sprawa nie jest tożsama z poprzednią, ponieważ dotyczy innej uchwały i innego rozstrzygnięcia nadzorczego. Sąd uznał, że Rada Miasta Katowice miała prawo uregulować kwestię diet w statucie dzielnicy, powołując się na zasadę samodzielności samorządu terytorialnego (art. 165 ust. 2 Konstytucji RP) oraz postanowienia Europejskiej Karty Samorządu Lokalnego. NSA podkreślił, że katalog spraw, które mogą być regulowane w statucie jednostki pomocniczej, nie jest zamknięty, a Rada Gminy ma uprawnienie do określenia zasad i trybu wyborów, w tym kwestii diet, o ile nie narusza to przepisów prawa. Sąd uznał, że brak możliwości przyznania diet doprowadził do braku przeprowadzenia wyborów do rad dzielnic w Katowicach, co negatywnie wpływa na realizację idei samorządowej. W konsekwencji NSA uchylił zaskarżony wyrok i rozstrzygnięcie nadzorcze, uznając uchwałę Rady Miasta za zgodną z prawem w spornej części. Zasądzono również zwrot kosztów postępowania na rzecz Miasta Katowice.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Ustalanie zakresu samodzielności samorządu terytorialnego w zakresie tworzenia jednostek pomocniczych i regulowania ich statutów, w tym kwestii wyborczych i diet.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej jednostek pomocniczych w gminach i ich statutów.

Zagadnienia prawne (3)

Czy sąd administracyjny jest związany wcześniejszym prawomocnym wyrokiem stwierdzającym nieważność przepisu aktu prawa miejscowego, w sytuacji, gdy kolejny akt prawa miejscowego, uchwalony po wydaniu wyroku i dotyczący tych samych stron, zawiera przepis regulujący materię objętą wcześniej unieważnionym przepisem?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, sąd nie jest związany, jeśli kolejny akt prawa miejscowego dotyczy innej uchwały lub zawiera przepis o odmiennej treści, nawet jeśli strony są te same.

Uzasadnienie

NSA stwierdził, że sprawa nie była tożsama z poprzednią, ponieważ dotyczyła innej uchwały (z 2024 r. zamiast z 2021 r.) i innego rozstrzygnięcia nadzorczego, a także treść zakwestionowanych przepisów nie była ściśle tożsama.

Czy rada gminy ma uprawnienie do uregulowania w statucie jednostki pomocniczej kwestii przyznania zryczałtowanej diety członkom okręgowej i obwodowej komisji wyborczej?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, rada gminy ma takie uprawnienie, o ile nie narusza to przepisów prawa.

Uzasadnienie

NSA uznał, że rada gminy ma prawo określić zasady i tryb wyborów do organów jednostki pomocniczej, w tym kwestię diet, powołując się na zasadę samodzielności samorządu i Europejską Kartę Samorządu Lokalnego. Brak wyraźnej podstawy prawnej do zakazu przyznawania diet oraz negatywne skutki braku chętnych do społecznej pracy w komisjach uzasadniają takie uregulowanie.

Czy rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody, stwierdzające nieważność uchwały Rady Miasta w sprawie diet dla członków komisji wyborczych, stanowi nadmierną ingerencję w samodzielność samorządu?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, stanowi nadmierną ingerencję.

Uzasadnienie

NSA uznał, że ingerencja Wojewody, wynikająca z rozszerzającej wykładni przepisów, narusza zasadę samodzielności samorządu terytorialnego i Europejską Kartę Samorządu Lokalnego, ograniczając prawo do sądowej ochrony przed władczą ingerencją.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Uchylono decyzję

Uchylono zaskarżony wyrok WSA oraz rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Śląskiego.

Przepisy (19)

Główne

u.s.g. art. 35 § 3

Ustawa o samorządzie gminnym

Określa elementy, które powinien zawierać statut jednostki pomocniczej, w tym zasady i tryb wyborów organów.

Konstytucja RP art. 165 § 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasada samodzielności samorządu terytorialnego.

Konstytucja RP art. 169 § 4

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Ustrój wewnętrzny jednostek samorządu terytorialnego określają organy stanowiące w granicach ustaw.

Konstytucja RP art. 3 § 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasada samodzielności społeczności lokalnych.

EKSL art. 3 § 1

Europejska Karta Samorządu Lokalnego

Prawo i zdolność społeczności lokalnych do kierowania i zarządzania sprawami publicznymi.

EKSL art. 4 § 2

Europejska Karta Samorządu Lokalnego

Pełna swoboda działania społeczności lokalnych w sprawach nie wyłączonych z ich kompetencji.

EKSL art. 4 § 4

Europejska Karta Samorządu Lokalnego

Kompetencje przyznane społecznościom lokalnym mogą być zakwestionowane lub ograniczone tylko w zakresie przewidzianym prawem.

Pomocnicze

u.s.g. art. 91 § 1

Ustawa o samorządzie gminnym

Podstawa do stwierdzenia nieważności uchwały przez organ nadzoru.

u.s.g. art. 35 § 1

Ustawa o samorządzie gminnym

Dotyczy statutu jednostki pomocniczej.

u.s.g. art. 37b § 1

Ustawa o samorządzie gminnym

Dotyczy diet dla członków organu wykonawczego jednostki pomocniczej i rady dzielnicy.

u.s.g. art. 37b § 2

Ustawa o samorządzie gminnym

Dotyczy diet dla członków organu wykonawczego jednostki pomocniczej i rady dzielnicy.

p.p.s.a. art. 170