III OSK 2478/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła odmowy dopuszczenia Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu administracyjnym prowadzonym przez Prezesa Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu wodnoprawnym. Stowarzyszenie wniosło o dopuszczenie do udziału na prawach strony, powołując się na swoje cele statutowe i interes społeczny. Organ odmówił, wskazując, że postępowanie w sprawie pozwoleń wodnoprawnych, w tym postępowania nadzwyczajne dotyczące tych pozwoleń, podlega szczególnym przepisom Prawa wodnego (art. 401 i 402), które wyłączają stosowanie art. 31 K.p.a. dotyczącego udziału organizacji społecznych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Stowarzyszenia, podzielając argumentację organu. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21 kwietnia 2026 r. oddalił skargę kasacyjną Stowarzyszenia. Sąd uznał, że przepisy Prawa wodnego, w tym art. 402 ust. 1 i 2, są zgodne z prawem międzynarodowym (Konwencja z Aarhus, Karta praw podstawowych UE, Dyrektywa 2000/60/WE) oraz art. 74 Konstytucji RP. Podkreślono, że choć art. 402 P.w. wyłącza stosowanie art. 31 K.p.a. w postępowaniach wodnoprawnych, to przepisy ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku (art. 86g) zapewniają organizacjom ekologicznym możliwość udziału w postępowaniu odwoławczym i sądowym. NSA stwierdził, że Stowarzyszenie nie wykazało interesu prawnego ani faktycznego, który uzasadniałby jego udział w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji, zwłaszcza że ewentualne stwierdzenie nieważności spowodowałoby powrót do stanu wyjściowego, a katalog stron pozostałby niezmieniony ze względu na specyfikę przepisów Prawa wodnego. Sąd podkreślił, że Stowarzyszenie nie miałoby przymiotu strony nawet w postępowaniu zwykłym.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów Prawa wodnego dotyczących udziału organizacji społecznych w postępowaniach administracyjnych, w tym nadzwyczajnych, oraz ich zgodność z prawem UE i Konstytucją.
Dotyczy specyficznej sytuacji wyłączenia udziału organizacji społecznych w postępowaniach wodnoprawnych.
Zagadnienia prawne (2)
Czy organizacja społeczna, która nie była stroną postępowania zwykłego w sprawie wydania pozwolenia wodnoprawnego, może uzyskać status strony w postępowaniu nadzwyczajnym dotyczącym stwierdzenia nieważności tej decyzji, mimo przepisów Prawa wodnego wyłączających stosowanie art. 31 K.p.a.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organizacja społeczna nie może uzyskać statusu strony w postępowaniu nadzwyczajnym dotyczącym stwierdzenia nieważności pozwolenia wodnoprawnego, jeśli nie miałaby takiego przymiotu w postępowaniu zwykłym, ze względu na specyfikę przepisów Prawa wodnego (art. 401 i 402).
Uzasadnienie
NSA uznał, że przepisy Prawa wodnego (art. 401 i 402) wyłączają stosowanie art. 31 K.p.a. w postępowaniach wodnoprawnych, w tym nadzwyczajnych. Udział organizacji społecznych jest możliwy na etapie postępowania odwoławczego i sądowego w ramach ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku. Stowarzyszenie nie wykazało interesu prawnego ani faktycznego, który uzasadniałby jego udział w postępowaniu o stwierdzenie nieważności.
Czy przepisy art. 401 i 402 Prawa wodnego, wyłączające udział organizacji społecznych w postępowaniach wodnoprawnych, są zgodne z prawem międzynarodowym (Konwencja z Aarhus, Karta praw podstawowych UE) i art. 74 Konstytucji RP?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, przepisy te są zgodne z prawem międzynarodowym i Konstytucją, ponieważ zapewniają dostęp do procedury sądowej i administracyjnej na innych etapach (np. postępowanie odwoławcze, skarga do sądu administracyjnego w ramach ustawy środowiskowej).
Uzasadnienie
NSA stwierdził, że art. 86g ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku zapewnia organizacjom ekologicznym możliwość wniesienia odwołania i skargi do sądu administracyjnego, co jest wystarczające w świetle wymagań Konwencji z Aarhus i Karty praw podstawowych. Udział w postępowaniu administracyjnym dotyczącym pozwolenia wodnoprawnego nie jest obligatoryjny na każdym etapie.
Przepisy (9)
Główne
P.w. art. 401
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne
P.w. art. 402 § ust. 1
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne
P.w. art. 402 § ust. 2
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne
Pomocnicze
k.p.a. art. 31
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 28
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
u.o.o.ś. art. 86g § ust. 1
Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko
u.o.o.ś. art. 86g § ust. 2
Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko
u.o.o.ś. art. 86g § ust. 5
Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko
Konst. RP art. 74
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Argumenty
Odrzucone argumenty
Stowarzyszenie miało prawo do udziału w postępowaniu o stwierdzenie nieważności pozwolenia wodnoprawnego na podstawie art. 31 K.p.a., ponieważ art. 402 Prawa wodnego nie ma zastosowania do postępowań nadzwyczajnych. • Przepisy Prawa wodnego (art. 401 i 402) są sprzeczne z art. 9 ust. 3 Konwencji z Aarhus, art. 47 Karty praw podstawowych UE i art. 14 ust. 1 Dyrektywy 2000/60/WE. • Naruszenie art. 74 Konstytucji RP poprzez pozbawienie obywateli możliwości działania na rzecz ochrony środowiska.
Godne uwagi sformułowania
Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności jest postępowaniem nadzwyczajnym, w którym przedmiotem oceny jest uprzednio wydana decyzja administracyjna pod kątem zaistnienia przesłanek nieważnościowych. • Niedopuszczalne jest w postępowaniu nieważnościowym badanie sprawy pod kątem merytorycznym i modyfikowanie stanu prawnego z momentu wydania decyzji. • Krąg stron w postępowaniu nieważnościowym winien być tożsamy względem postępowania w sprawie wydania pozwolenia wodnoprawnego. • Stroną postępowania jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. • Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego stanowi lex generali względem innych przepisów materialnych, które mogą regulować dane kwestie w sposób odrębny, ściślejszy bardziej adekwatny do potrzeb konkretnych postępowań. • Stowarzyszenie nie legitymuje się interesem ani faktycznym, ani prawnym, na który mogłyby wpłynąć skutki stwierdzenia nieważności decyzji pozwolenie wodnoprawne. • Przepis art. 401 ustawy z 2017 r. Prawo wodne ma zastosowanie tak do postępowań o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego jak i postępowań nadzwyczajnych dotyczących tej materii. • Udział organizacji społecznych jest możliwy na etapie postępowania odwoławczego i sądowego w ramach ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku. • Przepis art. 9 ust. […]
Skład orzekający
Piotr Korzeniowski
sędzia
Sławomir Wojciechowski
przewodniczący sprawozdawca
Tadeusz Kiełkowski
sędzia del. WSA
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Prawa wodnego dotyczących udziału organizacji społecznych w postępowaniach administracyjnych, w tym nadzwyczajnych, oraz ich zgodność z prawem UE i Konstytucją."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wyłączenia udziału organizacji społecznych w postępowaniach wodnoprawnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia ochrony środowiska i dostępu organizacji społecznych do wymiaru sprawiedliwości w sprawach administracyjnych, co jest tematem aktualnym i budzącym zainteresowanie.
“Czy organizacje ekologiczne mają prawo głosu w sprawach pozwoleń wodnoprawnych? NSA rozstrzyga spór o udział w postępowaniu.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.