III OSK 2470/22

III OSK 2470/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-11-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-10-11
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Artur Kuś
Mirosław Wincenciak /przewodniczący/
Tadeusz Kiełkowski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne
Wodne prawo
Sygn. powiązane
II SA/Sz 131/22 - Wyrok WSA w Szczecinie z 2022-05-20
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 735
art. 57 § 5 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Mirosław Wincenciak Sędziowie: Sędzia NSA Artur Kuś Sędzia del. WSA Tadeusz Kiełkowski (spr.) Protokolant: starszy asystent sędziego Nina Muszyńska po rozpoznaniu w dniu 19 listopada 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ł. Spółka jawna w S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 20 maja 2022 r. sygn. akt II SA/Sz 131/22 w sprawie ze skargi Ł. Spółka jawna w S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 7 grudnia 2021 r. nr SKO/PG/451/4117/2021 w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżony wyrok i zaskarżone postanowienie, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz Ł. Spółka jawna w S. kwotę 1037 (tysiąc trzydzieści siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 20 maja 2022 r., sygn. akt II SA/Sz 131/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie (dalej "WSA w Szczecinie" lub "Sąd I instancji") oddalił skargę Ł. Spółka jawna w S. (dalej "skarżąca") na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 7 grudnia 2021 r., nr SKO/PG/451/4117/2021, w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania.
Powyższy wyrok, od którego została złożona skarga kasacyjna, zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.
Postanowieniem z dnia 7 grudnia 2021 r., nr SKO/PG/451/4117/2021, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej "organ II instancji" lub "Kolegium"), na podstawie art. 134 k.p.a., w związku z wniesieniem odwołania przez skarżącą od decyzji Marszałka Województwa Zachodniopomorskiego z dnia 14 września 2021 r. nr WOŚ.III.71200.7.39.7.2020.AG, zobowiązującej do wpłaty należności w kwocie 5 460,48 zł za usunięcie 2 szt. drzew, ustalonej decyzją Prezydenta Miasta [...] z dnia 19 grudnia 2012 r., nr WGKiOŚ.II.6131.1164.2012.PK, stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania.
W uzasadnieniu postanowienia organ II instancji wskazał, że przepis art. 129 § 2 k.p.a. stanowi, że odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia stronie decyzji. Termin ten ma charakter zawity, co oznacza, że po jego upływie nie można już skutecznie dokonać czynności, tj. wnieść odwołania. W takiej sytuacji przepis art. 134 k.p.a. obliguje organ odwoławczy do stwierdzenia w drodze postanowienia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Z art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a. wynika, że skuteczne wniesienie pisemnego odwołania w formie listownej wymaga jego nadania w polskiej placówce pocztowej – tylko wówczas data nadania przesyłki będzie stanowić datę wniesienia odwołania. W przypadku nadania przesyłki z odwołaniem za pośrednictwem przedsiębiorstwa świadczącego usługi kurierskie, ale niebędącego polską placówką pocztową, datą wniesienia odwołania będzie data wpłynięcia przesyłki do właściwego organu. W niniejszej sprawie decyzja Marszałka Województwa Zachodniopomorskiego została doręczona pełnomocnikowi skarżącej r.pr. K. S. w dniu 21 września 2021 r. Od decyzji tej odwołanie wniósł uprawniony do reprezentacji wspólnik Spółki Z. Ł. Odwołanie, opatrzone datą 4 października 2021 r., zostało nadane w paczkomacie InPost w dniu 6 października 2021 r. i wpłynęło do Urzędu Marszałkowskiego w dniu 7 października 2021 r. Termin do wniesienia odwołania od przedmiotowej decyzji upływał z końcem 5 października 2021 r. Z uwagi na fakt, że paczkomat InPost nie stanowi polskiej placówki pocztowej w rozumieniu art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a., o zachowaniu terminu do wniesienia odwołania rozstrzyga data faktycznego wpłynięcia odwołania do Urzędu, tj. 7 października 2021 r. To oznacza, że odwołanie zostało wniesione po terminie. Nawet gdyby uznać, że odwołanie zostało nadane zgodnie z wymogiem określonym w art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a., to i tak odwołanie nie mogłoby zostać uznane za wniesione w terminie, ponieważ ostatnim dniem na wniesienie odwołania był 5 października 2021 r., zaś zgodnie z etykietą na kopercie przesyłka z odwołaniem nadana została dnia 6 października 2021 r. W tej sytuacji, w świetle przepisów art. 129 § 2 i art. 134 k.p.a., Kolegium nie ma innej możliwości jak stwierdzić, że odwołanie wniesione zostało z uchybieniem terminu.
Skarżąca wniosła do WSA w Szczecinie skargę na postanowienie Kolegium z dnia 7 grudnia 2021 r., zarzucając mu naruszenie: 1) art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., poprzez błędne uznanie, że odwołanie w niniejszej sprawie nadane zostało dnia 6 października 2021 r., w sytuacji kiedy odwołanie to nadane zostało dnia 5 października 2021 r., a organ II instancji przed wydaniem skarżonego postanowienia nie podjął żadnych czynności zmierzających do skutecznego wyjaśnienia, w jakiej dacie faktycznie przesyłka została nadana, co miało istotny wpływ na wynik sprawy; 2) art. 8 § 1 k.p.a. oraz art. 9 k.p.a. poprzez wydanie skarżonego postanowienia mimo wniesienia odwołania w terminie; 3) art. 112 k.p.a. w związku art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a., poprzez uznanie, że wniesienie odwołania za pośrednictwem operatora In Post Sp. z o.o. nie powoduje zachowania terminu z uwagi na to, że podmiot ten nie jest operatorem pocztowym w rozumieniu ustawy – Prawo pocztowe, w sytuacji kiedy skarżąca w treści decyzji z dnia 14 września 2021 r. nie została pouczona ani o treści art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a., ani o tym, że oddanie pisma pocztowego wyłącznie w placówce Poczty Polskiej S.A. spowoduje zachowanie terminu do wniesienia odwołania w niniejszej sprawie, a powyższe uznać należy za brak pouczenia w decyzji co do prawa odwołania (a tym samym jako błędne pouczenie zgodnie ze stanowiskiem doktryny) i nie może szkodzić stronie, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem doprowadziło stwierdzenia, że odwołanie zostało wniesione po terminie wynikającym z treści art. 129 § 2 k.p.a.; 4) art. 134 k.p.a., poprzez jego zastosowanie w realiach niniejszej sprawy oraz stwierdzenie w drodze postanowienia uchybienia terminu do wniesienia odwołania, w sytuacji kiedy strona skarżąca wniosła odwołanie w terminie, a fakt złożenia pisma u operatora In Post Sp. z o.o. (który jeszcze tak niedawno obsługiwał Sądy, Prokuratury i inne organy) zamiast Poczty Polskiej S.A. wynikał z okoliczności od niej niezależnych, jak i z braku stosownego pouczenia co do powyższego; 5) art. 15zzzzzn2 ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych z dnia 2 marca 2020 r., poprzez jego niezastosowanie nawet w przypadku błędnego uznania, że odwołanie wniesione zostało po terminie i ostatecznie zaniechanie zawiadomienia strony o uchybieniu terminu, wyznaczenia stronie skarżącej trzydziestodniowego terminu na złożenie wniosku o przywrócenie terminu, rozpoznania odwołania jako wniesionego w terminie. Skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi II instancji. Skarżąca wniosła także dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentów załączonych do skargi w trybie art. 106 § 3 p.p.s.a., celem wykazania wniesienia odwołania z dnia 4 października 2021 r. w terminie, braku pouczenia przez organ I instancji o treści art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a. oraz o tym, że oddanie przesyłki wyłącznie w placówce Poczty Polskiej S.A. uznane zostanie za datę wniesienia odwołania w terminie, a nadto faktycznej daty nadania przesyłki za pośrednictwem operatora In Post Sp. z o.o. Skarżąca zawarła w skardze informacje, że pełnomocnictwo udzielone radcy prawnemu K. S. do działania w jej imieniu zostało skutecznie wypowiedziane dnia 1 października 2021 r. i że pismem z dnia 3 stycznia 2022 r. złożyła także wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.
W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała w szczególności, że odwołanie nadane zostało dnia 5 października 2021 r. (a zatem w terminie), na dowód czego w załączeniu przedkłada korespondencję e-mail z In Post Sp. z o.o., z której wynika data i godzina nadania przesyłki pocztowej. Z nieznanych powodów organ II instancji stwierdził, że odwołanie nadane zostało za pośrednictwem In Post Sp. o.o. dnia 6 października 2021 r. Jeśli organ II instancji w tym zakresie miał wątpliwości, winien chociażby zwrócić się do skarżącej z wezwaniem do przedłożenia dowodów świadczących o tym, że odwołanie wniesione zostało w terminie. Ponadto, zdaniem skarżącej, miała ona prawo sądzić, że wysłanie przesyłki za pośrednictwem In Post Sp. z o.o. będzie czynnością skuteczną. Nie była bowiem pouczona o tym, że oddanie przesyłki wyłącznie w placówce Poczty Polskiej S.A. jest skuteczne (art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a.).
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o oddalenie skargi, podnosząc w szczególności, że powołany przez skarżącą dowód w postaci wydruku wiadomości e-mail z dnia 21 grudnia 2021 r. od pracownika ds. Obsługi Klienta przedsiębiorstwa In Post jest niewiarygodny. Jest to bowiem zwykły wydruk korespondencji, wysłany z adresu e-mail o loginie [...]. W wiadomości tej wskazano, że przesyłka o wskazanym numerze miała zostać nadana 5 października 2021 r. o godzinie 23:01. Tymczasem z etykiety znajdującej się na kopercie wynika, że została ona wydrukowana 6 października 2021 r. o godzinie 17:15.
W piśmie z dnia 4 marca 2022 r. skarżąca dodatkowo wyjaśniła, że nadawca nie drukuje etykiety, etykieta naklejana jest i drukowana wtedy, kiedy przesyłka zostanie podjęta od operatora przez kuriera. Przesyłka nadawana jest przez aplikację mobilną, z której korzysta córka wspólnika jednego ze wspólników. Wobec wątpliwości organu II instancji, ponownie zwrócono się do InPost Sp. z o.o. z prośbą o wyjaśnienie rozbieżności dotyczących daty nadania przesyłki. Operator potwierdził, że przesyłka została nadana dnia 5 października 2021 r., zaś na etykiecie oznaczony jest dzień jej odbioru przez kuriera, zatem dzień 6 października 2021 r. Paczkomat InPost Sp. z o.o. nie drukuje etykiet podczas nadania paczek, etykiety generowane są przez kurierów po ich odbiorze. Skarżąca wniosła o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z wiadomości e-mail od operatora In Post Sp. z o. o. z dnia 1 marca 2022 r., wiadomości e-mail z potwierdzeniem nadania przesyłki z dnia 5 października 2021 r., oświadczenia córki wspólnika.
W dniu 20 maja 2022 r. WSA w Szczecinie wydał opisany na wstępie wyrok, którym oddalił skargę. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd I instancji przywołał treść art. 134, art. 129 § 2. i art. 57 § 5 k.p.a. – i wskazał, że rację ma organ II instancji odwoławczy co do tego, iż wydruki korespondencji mailowej z Biurem Obsługi Klienta In Post (karta 15, 42 akt), z których wynika informacja, iż przesyłka nr [...] zawierająca odwołanie została nadana w dniu 5 października 2021 r., nie są miarodajnym dowodem nadania spornego odwołania w tym dniu. Dodatkowym argumentem jest to, że sam operator w treści korespondencji mailowej wskazał jako datę nadania dzień 6 października 2021 r. (k. 41), wskazując, że: "przesyłka przez nadanie w paczkomacie (...) dnia 5 października 2021 po godzinie 23:00 została odebrana przez kuriera w kolejnym dniu roboczym tj. 6 października 2021. W takim przypadku nadanie jest liczone od kolejnego dnia roboczego)". Takim miarodajnym dokumentem/dowodem będzie natomiast etykieta nadania przesyłki umieszczona na kopercie od przesyłki, z której wynika data wygenerowana z sytemu tego operatora i jest to dzień 6 października 2021 r. Niewątpliwie bowiem wskazaną etykietę nadania przesyłki, w sytuacji korzystania z innego operatora niż Poczta Polska S.A., należy porównać do stempla pocztowego na kopercie, z którego wynika data pewna nadania przesyłki. Skarżąca nie przedstawiła, poza wydrukami korespondencji mailowej, informacji ze strony śledzenia przesyłek In Post, które generowane są z systemu z danymi przesyłki i z datami od momentu nadania przesyłki do czasu jej odbioru, podobnie jak udostępnia to Poczta Polska S.A w zakładce "Śledzenie przesyłek". To skarżąca powinna dołożyć należytej staranności w prowadzeniu własnych spraw i jeśli skarżąca zdecydowała się na przekazanie odwołania drogą prywatnego operatora świadczącego usługi pocztowe, to konsekwentnie powinna uwzględnić sposób działania tego rodzaju firm – w tym to, że odbiór przesyłek z paczkomatów może być ograniczony określonymi godzinami i z tego względu nadanie w istocie może nastąpić następnego dnia roboczego.
Sąd I instancji podał dalej, że nie zgadza się ze stanowiskiem Kolegium co do tego, iż nie jest możliwe korzystanie z innych, poza Poczta Polską S.A, operatorów świadczących usługi w zakresie przesyłek. Po przedstawieniu argumentacji w tej mierze, Sąd I instancji zaznaczył, że w niniejszej sprawie nadanie odwołania nastąpiło po upływie terminu przewidzianego do zaskarżenia decyzji organu I instancji.
Odnosząc się do kwestii wypowiedzenia pełnomocnictwa i wpływu tej okoliczności na skuteczność doręczenia decyzji organu I instancji, a zatem też na bieg terminu do wniesienia odwołania, Sąd I instancji wskazał, że art. 129 § 2 k.p.a. należy odczytywać łącznie z art. 40 § 2 k.p.a. w ten sposób, iż termin do wniesienia odwołania wynosi 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie albo – jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika – jej pełnomocnikowi. Decyzja Marszałka Województwa Zachodniopomorskiego została doręczona profesjonalnemu pełnomocnikowi skarżącej, na adres kancelarii w dniu 21 września 2021 r., a zatem termin do wniesienia odwołania od tej decyzji, liczony od daty odbioru decyzji przez radcę prawnego upływał w dniu 5 października 2021 r. Na ocenę prawidłowości i skuteczności doręczenia decyzji, a więc i na otwarcie terminu do wniesienia środka odwoławczego, nie ma żadnego wpływu podniesiony w dniu 4 stycznia 2022 r. w skardze fakt wypowiedzenia pełnomocnictwa. Sąd I instancji przytoczył art. 94 § 1 i 2 k.p.c. oraz art. 42 § 1 i 2 p.p.s.a. i wskazał, że na gruncie procedury administracyjnej należy odpowiednio przyjąć, że w przypadku wypowiedzenia przez stronę pełnomocnictwa pełnomocnikowi występującemu w jej imieniu takie cofnięcie jest skuteczne wobec organu dopiero w dniu poinformowania go o tej czynności. Jak wynika z akt sprawy, o wypowiedzeniu pełnomocnictwa skarżąca poinformowała dopiero na etapie wniesienia skargi do Sądu. Ponadto, według oświadczenia wspólnika skarżącej (karta 14 akt sądowych) i radcy prawnego (karta 68 akt sądowych) pełnomocnictwo zostało wypowiedziane z dniem 1 października 2021 r., co oznacza, iż w dacie doręczenia kwestionowanej odwołaniem decyzji radca prawny był należycie umocowany do reprezentowania skarżącej, w tym do odbioru pism i decyzji, i był nadal pełnomocnikiem w momencie, gdy rozpoczął swój bieg termin do wniesienia odwołania. Poza tym, biorąc pod uwagę opisane powyżej zasady, pełnomocnik powinien był i tak jeszcze przez dwa tygodnie zapewnić odpowiednią ochronę prawną swojemu mandantowi. Marszałek Województwa Zachodniopomorskiego, z uwagi na treść art. 40 § 2 k.p.a., zobligowany był dokonać doręczenia wykazanemu w aktach pełnomocnikowi skarżącej.
W ocenie Sądu I instancji, zarzuty skarżącej co do braku odpowiednich pouczeń w decyzji, w zakresie sposobu wniesienia odwołania, nie mogły odnieść oczekiwanego skutku. Po pierwsze, skarżąca była reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, a więc organ nie był zobligowany do wyczerpującego informowania skarżącej o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków skarżącej w postępowaniu. Istota zasady informowania z art. 9 k.p.a. sprowadza się bowiem do takich działań organu, aby strony postępowania, działające bez profesjonalnego pełnomocnika, nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa. Po drugie zarzuty te ewentualnie mogą stanowić argumenty w postępowaniu o przywrócenie terminu do dokonania określonej czynności, natomiast w przedmiocie stwierdzenia faktu uchybienia terminowi pozostają bez wpływu na obowiązek organu wynikający z art. 134 k.p.a. Za chybione Sąd I instancji uznał również zarzuty w zakresie naruszenia przepisów ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacjach kryzysowych. Art. 15zzzzzn2 wprowadza wyłącznie wyjątek od określonej w art. 58 § 2 k.p.a. zasady, że wniosek o przywrócenie terminu składa się w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny uniemożliwiającej wcześniejsze dokonanie danej czynności. Z przepisu tego jednak nie wynika, że każdy wniosek o przywrócenie terminu ma zostać rozpatrzony pozytywnie.
Pismem z dnia 19 sierpnia 2022 r. skarżąca (dalej także "skarżąca kasacyjnie) wniosła skargę kasacyjną od wyroku WSA w Szczecinie z dnia 20 maja 2022 r., zaskarżając go w całości. Skarżąca kasacyjnie zarzuciła zaskarżonemu wyrokowi:
I. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 3 pkt 8 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie iż "nadanie" przesyłki następuje dopiero w momencie jej odebrania przez kuriera, w sytuacji gdy przez "nadanie" przesyłki należy rozumieć polecenie jej doręczenia, co w tym przypadku oznaczało umieszczenie przesyłki przez skarżącego w paczkomacie w dniu 5 października 2021 roku o godzinie 23:01;
II. naruszenie przepisów postępowania, tj.:
1) art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 7, 8 § 1, 77 § 1, 107 § 3 oraz 57 § 5 pkt 2 i 129 § 2 k.p.a. poprzez oddalenie skargi w niniejszej sprawie, zamiast zastosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. i uwzględnienia skargi w niniejszej sprawie i błędne przyjęcie, iż odwołanie zostało wniesione przez skarżącego po terminie, albowiem na etykiecie wydrukowanej przez kuriera widniała data 6 października 2021 roku, podczas gdy skarżący nadał przesyłkę w trybie art. 57 § 2 pkt 2 k.p.a. (tj. umieścił ją w paczkomacie polecając jej doręczenie) w dniu 5 października 2021 roku o godzinie 23:01 i tym samym dochował terminu na wniesienie odwołania (co wynika z szeregu dowodów zaprezentowanych przez stronę skarżącą, w tym z e-mailowego potwierdzenia nadania przesyłki otrzymanego przez skarżącego dnia 5 października 2021 roku o godzinie 23:02, dołączonego do pisma z dnia 4 marca 2022 roku), zaś ani organ II instancji ani WSA w Szczecinie nie wskazał, z jakiego powodu zaprezentowane przez stronę skarżącą dowody miałyby nie być wiarygodne i z jakiego powodu należałoby odmówić im mocy dowodowej (nadmieniono jedynie, że są one niewystarczające, mimo że żadne okoliczności i dowody nie dały podstaw do ich kwestionowania, a organ powinien stać na straży praworządności i w sposób budzący zaufanie do uczestników postępowania wyczerpująco zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy), a uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż skutkowało oddaleniem skargi, mimo że wołanie wniesione zostało w terminie wynikającym z treści art. 129 § 2 k.p.a.;
2) art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 40 § 2, art. 9 i art. 112 k.p.a. oraz art. 94 § 2 k.p.c. poprzez oddalenie skargi w niniejszej sprawie zamiast zastosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. i uwzględnienia skargi w niniejszej sprawie, wynikającego z błędnego przyjęcia, iż ustanowienie w sprawie profesjonalnego pełnomocnika zwalnia organ z obowiązku wystosowywania stosownych pouczeń dla strony postępowania zwłaszcza, że jest ona uprawniona do samodzielnego sporządzenia i wniesienia odwołania oraz błędne przyjęcie, iż w przypadku wypowiedzenia pełnomocnictwa przez mocodawcę, pełnomocnik jest zobligowany działać w imieniu klienta jeszcze przez dwa tygodnie, które to uchybienia miały istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż skutkowało oddaleniem skargi i pominięciem okoliczności, że: – skarżący sam we własnym imieniu wniósł odwołanie w niniejszej sprawie; – niezależnie od tego czy strona jest reprezentowana przez profesjonalnego, winna być stosownie pouczona co do możliwości wniesienia odwołania w sprawie, a błędne pouczenie (również niepełne pouczenie) nie może szkodzić stronie, która się do niego zastosowała, co wynika z treści art. 112 k.p.a., jak i z orzecznictwa; – wcześniejszy pełnomocnik nie był uprawniony do wniesienia odwołania w imieniu skarżącego, który to wypowiedział mu pełnomocnictwo do działania w jego imieniu z dniem 1 października 2021 roku i podjęcie przezeń jakichkolwiek działań w tym zakresie byłoby nieuprawnione i prawnie nieskuteczne; – potencjalna konieczność działania przez dwa tygodnie po wypowiedzeniu pełnomocnictwa, o której mowa w uzasadnieniu wyroku WSA w Szczecinie w imieniu mocodawcy aktualizuje się wyłącznie w sytuacji, kiedy to pełnomocnik wypowiedział pełnomocnictwo, nie zaś w sytuacji kiedy pełnomocnictwo zostało wypowiedziane przez mocodawcę, co wynika wprost z treści przepisów kodeksu postępowania cywilnego, na które powołuje się Sąd w niniejszej sprawie;
4) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 141 § 4 p.p.s.a. oraz art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 9 k.p.a. oraz art. 15zzzzzn2 (ust. 1-3) ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych z dnia 2 marca 2020 r., poprzez oddalenie skargi w niniejszej sprawie zamiast zastosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. i uwzględnienia skargi w niniejszej sprawie, i nieodniesienie się wbrew treści art. 141 § 4 p.p.s.a. przez Sąd do części zarzutów skargi i pominięcie ich w treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku, zwłaszcza istotnego zarzutu dotyczącego braku obligatoryjnego zawiadomienia skarżącego o uchybieniu terminowi i wyznaczenia skarżącemu 30-dniowego terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu w trybie art. 15zzzzzn2 wyżej wskazanej ustawy, co powoduje, że wydanie postanowienia stwierdzającego uchybienie terminowi do wniesienia odwołania jest co najmniej przedwczesne, w sytuacji kiedy już sam ten zarzut skutkuje koniecznością uwzględnienia skargi w sprawie, z uwagi na to, że postanowienie w przedmiocie uchybienia terminowi do wniesienia odwołania wydane zostało wbrew przepisom prawa i podstawowym obowiązkom informacyjnym nałożonym przez ustawodawcę na organ administracji, a w konsekwencji do wydania postanowienia w przedmiocie uchybienia terminowi nie mogło dojść do dnia dzisiejszego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż mimo oczywistej zasadności zarzutu doprowadziło do błędnego oddalenia skargi, mimo tego że zaskarżone postanowienie nie odpowiada prawu, a skarga winna zostać uwzględniona na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.;
5) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 134 k.p.a. poprzez oddalenie skargi w niniejszej sprawie, zamiast zastosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. i uwzględnienia skargi w niniejszej sprawie, w sytuacji kiedy strona skarżąca wniosła odwołanie w terminie i prawidłowo przeprowadzone postępowanie dowodowe winno doprowadzić Sąd do wniosku, że organ II instancji nie mógł zastosować treści art. 134 k.p.a. i wydać postanowienia w przedmiocie uchybienia terminowi do wniesienia odwołania, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż mimo oczywistej zasadności zarzutu doprowadziło do błędnego oddalenia skargi, mimo tego że zaskarżone postanowienie nie odpowiada prawu;
6) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie oraz art. 151 p.p.s.a. poprzez jego zastosowanie i oddalenie w całości skargi skarżącego, zamiast jej uwzględnienia w całości z uwagi na wykazane w skardze naruszenia przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem doprowadziło do błędnego oddalenia skargi, a tym samym naruszenia słusznego interesu skarżącego jak i przepisów prawa.
Skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy w całości do ponownego rozpoznania przez WSA w Szczecinie, a gdyby Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona – o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia z dnia 7 grudnia 2021 r. Skarżąca kasacyjnie wniosła również o zasądzenie na jej rzecz od organu zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa radcowskiego, według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiona została argumentacja na poparcie sformułowanych zarzutów i wniosków.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice skargi kasacyjnej wyznaczają wskazane w niej podstawy. Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Rozpoznawszy skargę kasacyjną z uwzględnieniem powyższych uwarunkowań, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że ma ona usprawiedliwione podstawy i tym samym zaskarżony wyrok podlega uchyleniu.
Zgodnie z art. 129 § 2 k.p.a. odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie – od dnia jej ogłoszenia stronie. W myśl art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a. termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe (dalej "u.p.p.") albo placówce pocztowej operatora świadczącego pocztowe usługi powszechne w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej albo państwie członkowskim Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stronie umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym.
Pierwotnie, kierując się wynikami wykładni literalnej, przyjmowano, że nadanie pisma w polskiej placówce pocztowej innego operatora niż operator wyznaczony nie jest objęte hipotezą powołanego przepisu, a dodatkowym argumentem w tej mierze była uchwała NSA z dnia 19 października 2015 r., I OPS 1/15 (zob. wyrok NSA z 15 marca 2018 r., w którym zaakcentowano znaczenie odnośnej uchwały również dla stosowania art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a.). Do działalności operatora wyznaczonego zrelatywizowane są regulacje szczególne, które wespół z przepisami ogólnymi u.p.p., z reguły pozwalają bez większych wątpliwości skonstatować samo nadanie pisma i moment, w którym ono nastąpiło. Przykładowo w tym kontekście można wskazać na wyrok z dnia 24 lipca 2024 r., II OSK 1409/23, w którym NSA wyjaśnił, że – zgodnie z § 27 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 29 kwietnia 2013 r. w sprawie warunków wykonywania usług powszechnych przez operatora wyznaczonego – w przypadku przesyłek rejestrowanych, umowę o świadczenie usług pocztowych uważa się za zawartą z chwilą wydania nadawcy przez operatora wyznaczonego dowodu przyjęcia przesyłki rejestrowanej; datą nadania przesyłki rejestrowanej jest zatem data przyjęcia tej przesyłki przez operatora wyznaczonego za pokwitowaniem.
W związku z wyrokiem Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 27 marca 2019 r. w sprawie C-545/17 w orzecznictwie sądów administracyjnych odstępuje się od literalnej wykładni art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a. – uznając, że opisany w tym przepisie skutek następuje także w przypadku nadania pisma w placówce operatora pocztowego niebędącego operatorem wyznaczonym. Takie też stanowisko zajął w niniejszej sprawie Sąd I instancji – ponieważ stanowisko to pozostaje poza sporem nakreślonym zarzutami kasacyjnymi, wypada jedynie zauważyć, że zostało ono zaaprobowane przez Naczelny Sąd Administracyjny w szczególności w wyroku z dnia 29 lutego 2024 r., III OSK 1337/22.
Stanowisko powyższe implikuje jednak powstanie nowego zagadnienia, związanego ze sposobem weryfikacji samego faktu nadania pisma tudzież jego daty, ilekroć następuje ono u innego operatora pocztowego niż operator wyznaczony. Zagadnienie to komplikują dwie okoliczności: po pierwsze, niższy niż w przypadku operatora wyznaczonego stopień zdeterminowania prawem czynności podejmowanych przez pozostałych operatorów, a po drugie – uwarunkowane rozmaitymi względami zróżnicowanie sposobu świadczenia przez nich usług pocztowych. Zagadnienie, o którym mowa, ma już bezpośredni związek z zarzutami kasacyjnymi i to zarzutami kasacyjnymi najdalej idącymi – przeto wymaga rozważenia w pierwszej kolejności.
Zgodnie z art. 3 pkt 8 u.p.p. "nadanie" oznacza "polecenie doręczenia przesyłki pocztowej lub kwoty pieniężnej określonej w przekazie pocztowym oraz przekazania druku bezadresowego zgodnie z umową o świadczenie usługi pocztowej". Kluczowego znaczenia nabiera tu zatem umowa o świadczenie usługi pocztowej, przy czym co do zasady będzie to umowa o charakterze adhezyjnym, a treść praw i obowiązków stron będzie w istocie determinowana inkorporowanym do tej umowy regulaminem. Zgodnie z art. 21 ust. 1 u.p.p. operator pocztowy, z zastrzeżeniem art. 49, określa w regulaminie świadczenia usług pocztowych lub w umowach o świadczenie usług pocztowych warunki wykonywania i korzystania z usług pocztowych na podstawie umów o świadczenie usług pocztowych. W myśl art. 21 ust. 2 u.p.p. regulamin świadczenia usług pocztowych określa w szczególności katalog świadczonych usług pocztowych, ogólne warunki świadczenia usług pocztowych i zasady wykonywania usług pocztowych, w tym warunki przyjmowania i doręczania przesyłek pocztowych (pkt 1-3). Operator pocztowy jest obowiązany udostępniać regulamin świadczenia usług pocztowych w każdej placówce pocztowej i na swojej stronie internetowej (art. 21 ust. 5 u.p.p.) – co sprawia, że jego treść można uznać za "fakt powszechnie znany" w rozumieniu art. 77 § 4 k.p.a. oraz art. 106 § 4 p.p.s.a.
Poczynione uwagi prowadzą do wniosku, że weryfikacja faktu nadania pisma oraz jego daty powinna być dokonywana z uwzględnieniem regulaminu świadczenia usług pocztowych danego operatora pocztowego. Na jego podstawie można zrekonstruować warunki, których spełnienie oznacza złożenie przez nadawcę skutecznego polecenia doręczenia przesyłki, czyli – innymi słowy – nadanie przesyłki. W tym kontekście warto też zwrócić uwagę szeroką definicję ustawową "placówki pocztowej", w świetle której taką placówką jest nie tylko jednostka organizacyjna operatora pocztowego lub agenta pocztowego, ale także "inne wyodrębnione i oznaczone przez operatora pocztowego miejsce, w którym można zawrzeć umowę o świadczenie usługi pocztowej lub odebrać przesyłkę pocztową lub kwotę pieniężną określoną w przekazie pocztowym" (art. 3 pkt 15 u.p.p.).
W niniejszej sprawie skarżąca kasacyjnie powołuje się na nadanie przesyłki w paczkomacie Inpost Sp. z o.o. – operatora pocztowego wpisanego do rejestru operatorów pocztowych, prowadzonego przez Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej (nr B-00562). Zgodnie z "Regulaminem świadczenia usługi »Paczkomaty 24/7« przez InPost Sp. z o.o." (obowiązującym od dnia 28 września 2021 r., dalej "regulamin") operator umożliwia nadawanie przesyłek za pośrednictwem paczkomatu (§ 7 ust. 1), przy czym "nadawca może nadać przesyłkę w paczkomacie również bez etykiety, o której mowa w ust. 4, także jeżeli nie posiada konta w MP, co następuje w ramach funkcjonalności InPost Szybkie Nadania i z wykorzystaniem Aplikacji Mobilnej, stosownie do postanowień § 10a ust. 15 Regulaminu" (§ 7 ust. 12). Postanowienia regulaminu co do zasady wiążą nadanie przesyłki z prawidłowym umieszczeniem jej w paczkomacie. Wydruk etykiety następuje wcześniej (gdy drukuje ją uprzednio nadawca) lub później (gdy drukuje ją kurier po podjęciu przesyłki z paczkomatu) – z tego względu data wydruku etykiety w założeniu nie musi być tożsama z datą nadania przesyłki. Gdy idzie o datę nadania przesyłki, to "rozstrzygające musi być wejście operatora pocztowego w posiadanie przesyłki przez zatrzaśnięcie drzwi automatycznego urządzenia pocztowego" (zob. wyrok WSA w Krakowie z dnia 17 lipca 2025 r., II SA/Kr 606/25).
W okolicznościach niniejszej sprawy warto też zwrócić uwagę na te postanowienia regulaminu, w których operator zastrzega, że "przesyłki nadane w danym dniu po godzinie granicznej wynikającej z lokalizacji paczkomatu (...), które jednocześnie nie zostały przekazane przez operatora do dalszego przemieszczania w tym dniu, będą traktowane jako nadane w następnym dniu roboczym" (§ 7 ust. 16). Na gruncie tych postanowień można rozróżnić rzeczywistą datę nadania przesyłki i fikcyjną (umowną) datę nadania przesyłki. Z punktu widzenia hipotezy art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a. miarodajna pozostaje ta pierwsza data. Fikcyjna (umowna) data nadania przesyłki ma znaczenie tylko dla oceny, czy deklarowany przez operatora termin doręczenia przesyłki został dochowany (zob. § 9 ust. 1 regulaminu).
Zauważyć wypada, że przysyłka doręczona organowi za pośrednictwem operatora innego niż operator wyznaczony może nie zawierać danych pozwalających na ustalenie daty jej nadania, w szczególności daty jej umieszczenia w paczkomacie. W takiej sytuacji, ilekroć istnieją wątpliwości co do wniesienia podania w terminie, organ powinien umożliwić stronie przedłożenie dowodów na okoliczność wspomnianej daty, a następnie te dowody ocenić i poczynić ustalenia zgodnie z wymogami wynikającymi z zasady prawdy obiektywnej. W niniejszej sprawie organ tego nie uczynił – co wnikało z błędnego założenia, że liczy się tylko nadanie przesyłki w placówce operatora wyznaczonego, a ponadto, z błędnego założenia, że data wydruku etykiety jest tożsama z datą nadania przesyłki. Z kolei Sąd I instancji niezasadnie uznał, iż okoliczności istotne z punktu widzenia hipotezy art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a. zostały w postępowaniu administracyjnym dostatecznie wyjaśnione. Nie można również podzielić argumentacji Sądu I instancji co do dowodów przedkładanych przez skarżącą kasacyjnie na etapie postępowania sądowego, w szczególności nie można zgodzić się z twierdzeniem, jakoby miarodajnym dokumentem na okoliczność daty nadania przesyłki była jedynie etykieta wygenerowana z systemu operatora. Nie jest również przekonujący argument Sądu I instancji, nawiązujący do treści korespondencji skarżącej kasacyjnie z operatorem, w której wskazano, że "Przesyłka przez nadanie w paczkomacie (...) dnia 5 października 2021 r. po godzinie 23:00 została odebrana przez kuriera w kolejnym dniu roboczym, tj. 6 października 2021 r. W takim przypadku nadanie jest liczone od kolejnego dnia roboczego)". Wszak ta treść nie wskazuje, że przesyłkę nadano de facto w dniu 6 października 2021 r. – ta treść nawiązuje raczej do przytoczonego wyżej rozwiązania regulaminowego, w ramach którego – oprócz rzeczywistej daty nadania przesyłki – przewidziano fikcyjną (umowną) datę nadania przesyłki, relewantną z punktu widzenia deklarowanego przez operatora terminu jej doręczenia.
Naczelny Sąd Administracyjny uznał zatem za zasadne zarzuty skargi kasacyjnej – w zakresie, w jakim korelują one z powyższymi rozważaniami i wskazują na naruszenie przez Sąd I instancji art. 151 p.p.s.a. oraz art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. przez oddalenie skargi mimo niewyjaśnienia w postępowaniu administracyjnym okoliczności istotnych z punktu widzenia oceny przesłanek z art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a. Zważywszy na charakter stwierdzonego naruszenia prawa, ocena pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej byłaby obecnie przedwczesna.
Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny – na podstawie art. 188 p.p.s.a. i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. – uchylił zaskarżony wyrok i zaskarżone postanowienie. Rozpatrując sprawę ponownie, organ obowiązany będzie uwzględnić ocenę prawną przedstawioną w niniejszym wyroku oraz wynikające z niej wskazania co do dalszego postępowania. O kosztach postępowania Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 203 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 w zw. z 200 p.p.s.a.