III OSK 2315/22

III OSK 2315/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-10-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-09-21
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Maciej Kobak
Tamara Dziełakowska /przewodniczący/
Teresa Zyglewska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne
Wodne prawo
Sygn. powiązane
II SA/Łd 62/22 - Wyrok WSA w Łodzi z 2022-05-27
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 624
art. 234 ust. 1 pkt 1 i ust. 3
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: Sędzia NSA Tamara Dziełakowska Sędziowie: Sędzia NSA Teresa Zyglewska (spr.) Sędzia del. WSA Maciej Kobak Protokolant: asystent sędziego Marita Sukiennik-Sikora po rozpoznaniu w dniu 15 października 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A.S. i A.S1. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 27 maja 2022 r., sygn. akt II SA/Łd 62/22 w sprawie ze skargi A.S. i A.S1. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Skierniewicach z dnia 18 listopada 2021 r., nr KO.4113.52.2021 w przedmiocie odmowy nakazania przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 27 maja 2022 r., sygn. akt II SA/Łd 62/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie (dalej: Sąd I instancji, WSA) oddalił skargę A.S. i A.S1. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Skierniewicach (dalej: SKO, Kolegium, organ odwoławczy) z 18 listopada 2021 r., nr KO.4113.52.2021 w przedmiocie odmowy nakazania przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom.
Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodzili się A.S. i A.S1. (dalej: skarżący kasacyjnie, skarżący) i w skardze kasacyjnej zarzucili zaskarżonemu wyrokowi naruszenie:
1. art. 45 ust. 2 w zw. z art. 31 ust. 1 Konstytucji RP w zw. z art. z art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm.; dalej: ustawa covidowa), poprzez przeprowadzenie przez WSA rozprawy w sposób niezgodny z Konstytucją co skutkowało uniemożliwieniem skarżącym wzięcia udziału w zdalnej rozprawie pomimo faktu, że zgłosili oni taką chęć oraz wykazali w stosownym oświadczeniu posiadanie odpowiednich warunków technicznych;
2. art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.) w zw. z art. 7, art. 8, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1 i 2 oraz art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.) poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów oraz nieprawidłowe uznanie, że opinia sporządzona w sprawie jest trafna, fachowa oraz wiarygodna, podczas gdy w opinii tej znajdują się luki i wewnętrzne sprzeczności, a ponadto biegły nie ustosunkował się merytorycznie do zgłoszonych zastrzeżeń; co więcej samo użycie przez biegłego złośliwego stwierdzenia typu "po co to komu" czy "prowadzić swoją grę, która nikomu nie jest potrzebna" (w odniesieniu do zastrzeżeń do opinii podniesionych przez skarżących w toku postępowania) dyskwalifikuje ją w kategorii opinii rzetelnej i profesjonalnej.
Wobec tak sformułowanych zarzutów, skarżący kasacyjnie wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Łodzi, uchylenie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. decyzji Kolegium oraz Wójta Gminy R. (dalej: Wójt, organ I instancji), a także zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Jednocześnie skarżący kasacyjnie oświadczyli, że wnoszą o przeprowadzenie rozprawy w sprawie wywołanej wniesieniem skargi oraz o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z oświadczenia datowanego na 21 lipca 2022 r. celem wykazania niemożności przedstawienia przez skarżących kasacyjnie opinii mgr inż. S.J. na etapie postępowania przed organami.
W uzasadnieniu przedstawiono argumentację przemawiającą za zasadnością skargi kasacyjnej.
Skarżący kasacyjnie wskazali, że Sąd I instancji nieprawidłowo doprowadził do przeprowadzenia rozprawy z wyłączeniem jawności. Podnieśli, że pomimo złożonego przez nich oświadczenia o chęci wzięcia udziału w rozprawie zdalnej, ta nie została przeprowadzona, a sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na skutek braku stosownego oświadczenia ze strony uczestników postępowania tj. A. i M.S.. Przytaczając treść art. 15zzs1 ustawy covidowej (błędnie wskazanego w skardze kasacyjnie na art. 15 zzs), skarżący kasacyjnie wskazywali na brak wystarczających przesłanek do odstąpienia od rozprawy zdalnej. Argumentacja wystosowana w przedmiotowym piśmie podkreślała, że nie doszło do sytuacji braku możliwości przeprowadzenia posiedzenia zdalnego. Podkreślono także bierną postawę uczestników postępowania oraz wskazano, że w tak zakreślonej sytuacji WSA mógł wyznaczyć rozprawę w siedzibie sądu czy zobowiązać strony do podania adresów elektronicznych pod rygorem uznania, że nie są zainteresowani wzięciem udziału w rozprawie. Z powyższych, skarżący kasacyjnie wywiedli naruszenie art. 45 ust. 2 w zw. z art. 31 ust. 2 Konstytucji RP, podkreślając jednocześnie niewystarczający dla uzasadnienia podjętych przez WSA kroków charakter zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II.
W ocenie skarżących kasacyjnie, nie sposób zgodzić się z uznaniem opinii biegłego w sprawie za merytorycznie poprawną i rzetelną. W uzasadnieniu wskazano, że sam fakt posiadania odpowiednich uprawnień nie jest wystarczający dla przesądzenia o merytorycznym charakterze ekspertyzy. Co więcej, zwrócono uwagę na ocenione przez składających skargę kasacyjną luki i wewnętrzne sprzeczności powyższej, a także na wrogie nastawienie samego biegłego. Zwrócili oni także uwagę na fakt, że pomimo zauważenia przez WSA odejścia od języka technicznego ekspertyzy, Sąd I instancji błędnie uznał opinię za trafną.
Podniesiono, że WSA w uzasadnieniu nie poddał w dostatecznym stopniu analizie wskazanych aspektów, pomijając całkowicie element opinii odnoszący się do występowania w ubiegłych latach suszy hydrologicznej – tym samym nie doszło, zdaniem skarżących kasacyjnie, do uwzględnienia całokształtu materiału dowodowego w sprawie. W uzasadnieniu swoich twierdzeń zwrócili także uwagę na fakt, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w postanowieniu z 1 czerwca 2021 r. wstrzymał A. i M.S. możliwość prowadzenia robót budowlanych z uwagi na ich wykonywanie w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w projekcie zagospodarowania terenu. Na potwierdzenie twierdzeń o nieprawidłowości wskazanych robót budowlanych powołali się także na oświadczenie K.Z. – kierowniczki budowy inwestycji.
Następnie zauważono, że teza biegłego T.W. odnosząca się do wpływu podniesienia gruntu na poziom wody gruntowej, zaprezentowana w analizowanej ekspertyzie, również była nieprawidłowa. Uwzględniając przytoczone argumenty, skarżący kasacyjnie wywiedli związek przyczynowo-skutkowy między działaniem małżonków S. na nieruchomości [...], a wyrządzeniem szkody na nieruchomości [...], stanowiącej własność skarżących kasacyjnie.
W ocenie skarżących nie sposób pominąć także nieprawidłowego nieuwzględnienia opinii mgr inż. S.J. W uzasadnieniu trafności twierdzenia wskazano, że w toku postępowania przedstawiono konkretne zarzuty względem ekspertyzy inż. T.W., a WSA nie uwzględnił długiego okresu oczekiwania na profesjonalne analizy z zakresu budownictwa wodno-melioracyjnego. Podkreślono również, że twierdzenia mgr inż. J. potwierdzają zarzuty skarżących kasacyjnie przeciwko profesjonalnej opinii inż. T.W.
Odnosząc się zaś do powołania biegłego w sprawie, skarżący kasacyjnie podnieśli, że WSA błędnie uznał brak takiego obowiązku wynikającego z licznych nieprawidłowości i braków ww. ekspertyzy, przedstawionej jeszcze przed organem I instancji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd II instancji, który w odróżnieniu od sądu I instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Zdaniem skarżących kasacyjnie w sprawie doszło do naruszenia art. 45 ust. 2 Konstytucji RP poprzez nieziszczenie się żadnych z wyjątkowych, enumeratywnie wskazanych w ustawie zasadniczej przesłanek, usprawiedliwiających wyłączenie jawności rozprawy. Należy wskazać, że o ile skonstruowany przez skarżących zarzut prawidłowo wskazuje na art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm.; dalej: ustawa covidowa), odnoszący się do postępowań przed sądami administracyjnymi, o tyle w uzasadnieniu zarzutu kasacyjnego nieprawidłowo powołano się na regulację z art. 15zzs ww. ustawy. Regulacja zasygnalizowana w skardze kasacyjnej była bowiem uchylona – zarówno na etapie zarządzenia z 27 kwietnia 2022 r., jak i w dacie nadania skargi kasacyjnej – 3 sierpnia 2022 r. Treściowo odpowiada ona jednak brzmieniu art. 15zzs1, który to odnosił się do postępowań regulowanych przez ustawę z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego.
Zgodnie z brzmieniem ww. regulacji na dzień wydania zarządzenia "Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów". Należy zauważyć, że działania podjęte przez WSA, z racji braku stosownego oświadczenia od uczestników postępowania, mimo wystosowanego do nich przez Sąd I instancji wezwania, którzy zgodnie z regulacją art. 33 p.p.s.a. występują w niniejszej sprawie na prawach strony, były podjęte prawidłowo.
Prawo do publicznej rozprawy nie ma bowiem charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniu, w tym także ze względu na treść art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, w którym jest mowa o ograniczeniach w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, gdy jest to unormowane w ustawie oraz tylko wtedy, gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie m.in. dla ochrony zdrowia. Przepis art. 45 ust. 1 Konstytucji RP stanowi natomiast o tym, że każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. Środek wskazany w art. 15zzs4 ust. 3 ustawy covidowej, ograniczający prawo do jawnego rozpoznania sprawy, spełnia wymogi stawiane dla takiego rozwiązania przez ustawę zasadniczą – aktualizuje się bowiem w sytuacji stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, a więc służy tym samym ochronie zdrowia publicznego, porządku publicznego, wolności i praw jednostek, a także realizacji zadań władzy publicznej, wynikających z art. 68 ust. 4 Konstytucji RP, zgodnie z którymi władze publiczne są obowiązane do zwalczania chorób epidemicznych, równoważąc wartości indywidualne i publiczne w stanach wyjątkowych (vide wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 grudnia 2024 r., sygn. akt I GSK 1444/21 16 - orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w bazie internetowej na stronie NSA: orzeczenia.nsa.gov.pl).
Art. 10 p.p.s.a. stanowi, że "rozpoznanie sprawy odbywa się jawnie", kluczowa jednak w kontekście przedmiotowej sprawy jest druga część przepisu, która wskazuje "chyba że przepis szczególny stanowi inaczej". Takim lex specialis względem przywołanej zasady jest analizowany art. 15zzs4 ust. 3 ustawy covidowej. Jak zauważają także przedstawiciele doktryny "Na tle przywołanych rozwiązań przyjęto w orzecznictwie, że art. 15zzs4 KoronawirusU należy traktować jako przepis szczególny w rozumieniu art. 10 i 90 § 1 PPSA, tym bardziej że prawo do publicznej rozprawy nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniom, w tym także ze względu na treść art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, w którym jest mowa o ograniczeniach w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, gdy jest to unormowane w ustawie oraz tylko wtedy, gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie m.in. dla ochrony zdrowia" (R. Hauser, M. Wierzbowski, R. Stankiewicz [red.], Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. 9, 2025).
Argumentacja skarżących kasacyjnie, jakoby wystarczająca dla obalenia braku konieczności – i tym samym spełnienia trzeciej przesłanki analizowanej regulacji – była możliwość ich uczestniczenia w rozprawie w zdalnej formule, nie zasługuje na uwzględnienie. Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę, że uzależnione jest to od możliwości wzięcia udziału w takiej rozprawie każdej ze stron i umożliwienie jej dostępu do takich urządzeń, aby możliwy był bezpośredni przekaz na odległość obrazu i dźwięku. Sam fakt posiadania takich możliwości u jednej strony nie może wpływać na sytuację procesową pozostałych uczestników postępowania, tzn. że możliwości ma takie jedna ze stron nie oznacza automatycznie, że każdy uczestnik postępowania dysponuje takimi samymi możliwościami technicznymi przekazu, a tylko taka możliwość stanowiłaby o możliwości przeprowadzenia rozprawy na odległość (vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 1 grudnia 2020 r., sygn. akt II FSK 2207/18).
Przekazanie przez Przewodniczącego Wydziału II sprawy do rozpatrzenia na posiedzeniu niejawnym było działaniem zgodnym nie tylko ze statuującą uprawnienie regulacją art. 15zzs4 ust. 3 ustawy covidowej, lecz odpowiadało także wymogom stawianym przez Konstytucję RP – w szczególności w art. 45 ust. 2. Okres pandemii COVID-19 znacząco zmodyfikował funkcjonowanie polskiego sądownictwa administracyjnego, kiedy to procedowanie spraw przez sądy było znacznie utrudnione i wiązało się z licznymi ryzykami.
Należy ocenić także, czy pomimo zasadnego skierowania sprawy przez Przewodniczącego Wydziału II do jej rozpoznania na posiedzeniu niejawnym z uwagi na ogłoszony stan epidemii, skarżący kasacyjnie zachowali swoje uprawnienia w toku postępowania przed Sądem I instancji, przede wszystkim czy mieli możliwość przedstawienia swojego stanowiska w sprawie. Dopuszczalne przepisami szczególnymi odstępstwo od rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny na posiedzeniu jawnym na rzecz posiedzenia niejawnego winno bowiem następować z zachowaniem standardu ochrony praw stron i uczestników, jakim jest powiadomienie ich o zmianie trybu rozpoznania sprawy i umożliwienie pisemnego zajęcia stanowiska w sprawie w określonym terminie. Należy zauważyć, że w analizowanej sprawie zarówno strony, jak i uczestnicy postępowania, mieli prawo do aktywnego wpływu na jej bieg i wynik końcowy. Wobec powyższego należało uznać, że standard ochrony praw stron i uczestników postępowania w niniejszej sprawie został zachowany, skoro zarządzeniem z 27 kwietnia 2022 r. strony zostały powiadomione o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne i miały możliwość zajęcia stanowiska w sprawie.
W konsekwencji za pozbawiony usprawiedliwionych podstaw uznać należało zarzut dotyczący naruszenia art. 45 ust. 2 w zw. z art. 31 ust. 1 Konstytucji RP w zw. z art. z art. 15zzs4 ust. 3 ustawy covidowej.
Nie jest również trafny zarzut dotyczący naruszenia art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z niedostrzeżeniem przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, że zarówno organ I instancji, jak i organ II instancji naruszyły art. 7, art. 8, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1 i 2 oraz art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r., poz. 572 ze zm.; dalej: k.p.a.), przejawiające się w tym, że Sąd I instancji uznał opinię biegłego w sprawie za merytoryczną.
Odnosząc się do tego zarzutu wyjaśnić należy, że artykuł 3 § 1 p.p.s.a. jest przepisem o charakterze ogólnym, kompetencyjnym. Stanowi, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Norma prawna z niego płynąca określa więc właściwość rzeczową sądu administracyjnego, tj. zakres i kryterium kontroli działalności administracji publicznej przez te sądy. Przywołana regulacja wskazuje zatem cele działania sądów administracyjnych oraz ich kognicję. Naruszenie art. 3 § 1 p.p.s.a. ma miejsce w sytuacji, gdy sąd rozpoznający skargę uchyla się od obowiązku wykonania kontroli, o której mowa w tym przepisie, natomiast okoliczność, że autor skargi kasacyjnej nie zgadza się z wynikiem kontroli sądowej, jak ma to miejsce w niniejszej sprawie, nie oznacza naruszenia tego przepisu (vide wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 8 grudnia 2017 r., sygn. akt II OSK 635/16; 5 kwietnia 2012 r., sygn. akt I OSK 1636/11; 7 lipca 2011 r., sygn. akt II OSK 745/11). Wydanie wyroku w kierunku niezgodnym z oczekiwaniem skarżących nie może być utożsamiane z uchybieniem powołanej normy.
Nie zasługiwał na uwzględnienie także zarzut dotyczący naruszenia art. 7, art. 8, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1 i 2 oraz art. 80 k.p.a. przedstawiony w pkt 2 petitum skargi kasacyjnej. Odnosząc się do tego zarzutu zgodzić należy się z Sądem I instancji, że organ prowadzący postępowanie nie może wkraczać w merytoryczną treść opinii biegłego, ponieważ nie dysponuje wiedzą specjalistyczną, lecz jego obowiązkiem jest dokonanie oceny tego dowodu. Opinia biegłego, stosownie do art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., podlega bowiem ocenie jak każdy inny dowód. Ocena ta nie obejmuje weryfikacji wiadomości specjalnych (vide wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 stycznia 2025 r., sygn. akt III OSK 5709/21).
Dokonując analizy treści zaprezentowanej w podważanej ekspertyzie należy stwierdzić, że jej autor konstruktywnie podszedł do analizowanego zagadnienia, w sposób dostateczny wskazując, iż do zmiany sąsiedzkich stosunków wodnych, skutkujących koniecznością zobowiązania właścicieli nieruchomości nr [...] do przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom, nie doszło. Wyrażenia odbiegające od języka adekwatnego dla formułowania ekspertyzy zostały zawarte w uzupełnieniu opinii biegłego i nie niweczą wcześniej zrealizowanej analizy eksperckiej, nie odbierają jej waloru wiarygodności i rzetelności, choć należy zgodzić się ze skarżącymi kasacyjnie, iż nie przystają one ani do roli biegłego, ani do postępowania przed organami administracji publicznej.
W niniejszej sprawie Sąd I instancji dokonał prawidłowej wykładni art. 234 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2021 r., poz. 624 ze zm.; dalej: Prawo wodne). Wobec zebranego w sprawie materiału dowodowego nie sposób stwierdzić, że niewątpliwa szkoda w postaci zalania piwnicy na nieruchomości [...] wynikała z działania właścicieli nieruchomości sąsiadującej. Nie sposób wskazać, że podjęte przez nich działania stanowiły warunek sine qua non dla zaistniałej szkody.
Konieczne byłoby bowiem ustalenie, że badana zmiana była niewątpliwym skutkiem działania podmiotów potencjalnie zobowiązanych i zmodyfikowała stan wody na gruncie, powodując pogorszenie stosunków wodnych ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Zastosowanie zatem art. 234 ust. 3 prawa wodnego możliwe jest dopiero po bezspornym ustaleniu, czy właściciel gruntu dokonał zmiany stanu wody na gruncie oraz czy zmiany te szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie (vide wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 kwietnia 2022 r., sygn. akt III OSK 390/22). Wymaga to precyzyjnego ustalenia stanu faktycznego istniejącego przed badaną zmianą, charakteru i sposobu dokonanej zmiany, jak i jej szkodliwego wpływu na grunty sąsiednie. Nie jest możliwe stwierdzenie takiego wpływu bez uprzedniego, wyraźnego ustalenia, że przed zmianą stan na gruntach sąsiednich był korzystniejszy i ta niemożliwość występuje również w przedmiotowej sprawie.
W odniesieniu zaś do wskazywanego przez skarżących kasacyjnie postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rawie Mazowieckiej z 1 czerwca 2021 r. wstrzymującego prowadzenie robót budowlanych na nieruchomości [...] należy zauważyć, że nie odnosiło się ono do nieprawidłowości związanych bezpośrednio z manipulacjami gospodarki wodnej nieruchomości oraz iż w piśmie procesowym uczestników postępowania z 19 maja 2022 r. udowodniono, że postępowanie w tym zakresie zostało przez organ nadzoru budowlanego umorzone (decyzja nr 50/2021 z 13 grudnia 2021 r.).
Odnosząc się z kolei do wniosku skarżących kasacyjnie o przeprowadzenie przez Naczelny Sąd Administracyjny dowodu uzupełniającego z oświadczenia datowanego na 21 lipca 2022 r. celem wykazania niemożności przedstawienia przez skarżących kasacyjnie opinii mgr. inż. S.J. należy wyjaśnić, że w świetle przepisów p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zasadniczo nie prowadzi postępowania dowodowego, co wynika z faktu związania tego Sądu granicami skargi kasacyjnej. W postępowaniu wywołanym skargą kasacyjną, NSA ocenia wyłącznie prawidłowość działania sądu administracyjnego pierwszej instancji w granicach podstaw kasacyjnych. Wskazany w art. 106 § 3 p.p.s.a. wyjątek dotyczy jedynie możliwości uzupełniającego dowodu z dokumentu niezbędnego dla wyjaśnienia istotnych wątpliwości i to pod warunkiem, że nie przedłuży nadmiernie postępowania w sprawie. W rozpoznawanej sprawie sytuacja taka zaś nie zachodzi.
Ponadto w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, należy zgodzić się także z Sądem I instancji, że opinia techniczna złożona na etapie postępowania sądowoadministracyjnego była spóźniona i nie mogła zostać dopuszczona w sprawie. Opinia biegłego jednoznacznie znajduje się poza katalogiem dopuszczalnych środków dowodowych na tym etapie (vide wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 lutego 2008 r., sygn. akt II OSK 1932/06 czy wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 października 2006 r., sygn. akt II OSK 1221/05). Należy również pamiętać, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym sąd nie ustala stanu faktycznego sprawy, lecz bada, czy w trakcie postępowania administracyjnego zostały ujawnione wszystkie istotne dla wydania decyzji okoliczności, czy były one przez organ uwzględnione przy wydawaniu orzeczenia i w jaki sposób zostały ocenione (R. Hauser, M. Wierzbowski, R. Stankiewicz [red.], Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. 9, 2025).
Z powołanych względów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw, o czym orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art. 184 p.p.s.a.