III OSK 230/23

III OSK 230/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-12-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-02-03
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jerzy Stelmasiak /przewodniczący/
Piotr Korzeniowski /sprawozdawca/
Sławomir Pauter
Symbol z opisem
6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne
Ochrona przyrody
Sygn. powiązane
II SA/Sz 406/22 - Wyrok WSA w Szczecinie z 2022-09-22
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2021 poz 1098
art. 83 ust. 1
Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jerzy Stelmasiak Sędziowie: sędzia NSA Piotr Korzeniowski (spr.) sędzia del. WSA Sławomir Pauter Protokolant: starszy asystent sędziego Tomasz Godlewski po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Stowarzyszenia E. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 22 września 2022 r. sygn. akt II SA/Sz 406/22 w sprawie ze skargi Stowarzyszenia E. w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z dnia 28 lutego 2022 r. nr SKO.SJ.451.4670.2021 w przedmiocie zezwolenia na wycięcie drzew oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 22 września 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie (dalej: Sąd I instancji), sygn. akt II SA/Sz 406/22 po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 22 września 2022 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia E. w W. (dalej: Stowarzyszenie, skarżąca, skarżąca kasacyjnie) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie (dalej: SKO, Kolegium) z 28 lutego 2022 r. nr SKO.SJ.451.4670.2021 w przedmiocie zezwolenia na wycięcie drzew, oddalił skargę.
W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji wskazał, że decyzją z 28 lutego 2022 r. nr SKO.SJ.451.4670.2021, wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., dalej: k.p.a.) oraz art. 83 ust. 1 ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2021 r. poz. 1098 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania Stowarzyszenia od decyzji Prezydenta Miasta Szczecin (dalej: Prezydent) z 27 października 2021 r., wydanej na wniosek T. Spółki z o.o. w S., zezwalającej na usunięcie 113 sztuk drzew różnych gatunków, rosnących na terenie działek ewidencyjnych nr [...] przy ul. [...] w obrębie [...] - Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
Nie zgadzając się z przedmiotową decyzją Stowarzyszenie złożyło od niej skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, wnosząc o uchylenie zarówno zaskarżonej decyzji w całości, jak też poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz o zwrot kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie oraz utrzymało swoje dotychczasowe stanowisko.
Sąd I instancji oddalając skargę w uzasadnieniu wyroku wskazał, że zebrany materiał dowodowy nie dawał żadnych podstaw do stwierdzenia, że organy uchybiły swym powinnościom w toku przeprowadzonego postępowania administracyjnego, wynikającym z art. 7, 8, 77 § 1 i art. 80 k.p.a., bowiem ustalenia faktyczne organów nie budzą wątpliwości, a ocena materiału dowodowego jest prawidłowa. Wyciągniętych przez organy wniosków nie można uznać za dowolne, a uzasadnień wydanych decyzji za niespełniających wymogów określonych w art. 107 § 3 k.p.a. Zezwolenie na wycięcie drzew znajdowało uzasadnienie w przywołanym powyżej art. 83 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody. Przedstawione wnioski prowadzą do uznania jako nietrafnego zarzutu naruszenia przez Kolegium art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i wydaniu rozstrzygnięcia utrzymującego w mocy decyzję organu I instancji.
Skargę kasacyjną od wyroku WSA w Szczecinie z 22 września 2022 r. sygn. akt II SA/Sz 406/22 wywiodło Stowarzyszenie, reprezentowane przez adwokata.
W skardze kasacyjnej wniesiono o: uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA w Szczecinie; przeprowadzenie rozprawy; zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Wyrokowi Sądu I instancji zarzucono:
1. naruszenie przepisów postępowania:
- art. 151 p.p.s.a., w zw. z art. 7, art. 8, art. 11, art. 64 § 2, art. 67, art. 68, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 1 i 3 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. przez błędne przyjęcie przez Sąd I instancji, że normy te nie zostały przez Kolegium oraz Prezydenta naruszone,
- art. 141 § 4 p.p.s.a. przez zbyt jednostronne, ogólnikowe, a w zasadzie dowolne uzasadnienie wyroku, pozbawiające stronę informacji o przesłankach rozstrzygnięcia, bez uwzględnienia zasady zrównoważonego rozwoju jako dyrektywy wykładni oraz celów ochrony przyrody;
2. naruszenie przepisów prawa materialnego: art. 83 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody w zw. z art. 74 ust. 1 i 2 Konstytucji RP przez przyjęcie, że w niniejszej sprawie zostały spełnione przesłanki do wydania zezwolenia na wycięcie drzew, a w konsekwencji przyjęcie także, że w niniejszej sprawie zasadne było odstąpienie od reguły zachowania drzew jako podlegającego ochronie prawnej elementu przyrody.
W przypadku nieuwzględnienia skargi kasacyjnej stowarzyszenie wniosło o odstąpienie od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono argumentację na poparcie jej zarzutów.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Niniejsza sprawa podlegała rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie podstawy nieważności wskazane w art. 183 § 2 p.p.s.a. nie zachodzą, zaś granice skargi kasacyjnej zostały wyznaczone przez jej podstawy, czyli wskazane naruszenia przepisów prawa. Rozpoznając zatem skargę kasacyjną w tak określonych granicach NSA uznał, że nie zawiera ona usprawiedliwionych podstaw.
W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie przepisów postępowania oraz przepisów prawa materialnego.
W sytuacji, gdy w skardze kasacyjnej zarzuca się zarówno naruszenie prawa materialnego, jak i naruszenie przepisów postępowania, w pierwszej kolejności co do zasady rozpoznaniu podlega ostatnio wymieniony zarzut. Dopiero bowiem po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez Sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo, że nie został skutecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumpcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez Sąd I instancji przepis prawa materialnego, chyba, że postawiony w skardze kasacyjnej zarzut procesowy jest w istocie konsekwencją zarzutów dotyczących naruszenia prawa materialnego. W takiej sytuacji uzasadnione jest dokonanie jego oceny w ramach analizy tych właśnie zarzutów (materialnych).
W skardze kasacyjnej nie powołano żadnej z podstaw kasacyjnych wymienionych w art. 174 p.p.s.a. Obowiązek zawarcia w skardze kasacyjnej obok podstaw kasacyjnych ich uzasadnienia wynika jednoznacznie z art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a., czego fachowy pełnomocnik musi mieć świadomość sporządzając taki sformalizowany środek odwoławczy, a co jest pochodną związania Naczelnego Sądu Administracyjnego - co do reguły - granicami skargi kasacyjnej.
Przepis art. 176 p.p.s.a. określa wymagania formalne, jakim powinna odpowiadać skarga kasacyjna. Przez przytoczenie podstaw kasacyjnych należy rozumieć dokładne wskazanie takiej podstawy oraz określenie tych przepisów prawa, które zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną uległy naruszeniu przez sąd wydający zaskarżone orzeczenie. Prawidłowe sformułowanie podstaw kasacyjnych polega na wskazaniu konkretnych przepisów prawa, które zostały naruszone, z podaniem numeru artykułu, paragrafu, ustępu, punktu (ewentualnie innych jednostek redakcyjnych), oraz tego, na czym to naruszenie polegało.
Dopełnienie tych wymogów jest konieczne, ponieważ wyznacza granice skargi kasacyjnej, którymi związany jest Naczelny Sąd Administracyjny (art. 183 § 1 p.p.s.a.).
Pierwszą podstawę kasacyjną, której dotyczy art. 174 pkt 1 p.p.s.a., stanowi naruszenie prawa materialnego.
W art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zawarta została druga podstawa kasacyjna dotycząca naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ta podstawa kasacyjna służy przede wszystkim zakwestionowaniu ustaleń faktycznych dokonanych w sprawie będącej przedmiotem sądowej kontroli.
W skardze kasacyjnej jako podstawę kasacyjną wskazano art. 141 § 4 p.p.s.a.
Odnosząc się do tego zarzutu oraz jego uzasadnienia wskazać należy, że do sytuacji, w której wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić usprawiedliwioną podstawę skargi kasacyjnej, należy zaliczyć tę, gdy to uzasadnienie nie pozwala na kontrolę kasacyjną orzeczenia. Dzieje się tak wówczas, gdy nie ma możliwości jednoznacznej rekonstrukcji podstawy rozstrzygnięcia. Zatem - co do zasady - lakoniczne i ogólnikowe uzasadnienie wyroku uchylającego decyzję administracyjną, pozbawiające stronę informacji o przesłankach tego rozstrzygnięcia, a organ administracji także wskazówek co do kierunku dalszego prowadzenia postępowania administracyjnego, może być naruszeniem komentowanego przepisu w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Takich wadliwości nie ma w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, ponieważ zawiera ono wszystkie obligatoryjne elementy wymienione w art. 141 § 4 p.p.s.a., a zawarty w nim wywód prawny pozwala na jednoznaczną ocenę w toku kontroli instancyjnej, jakie znaczenie normy prawnej wynikającej z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. z 2021 r., poz. 1098 ze zm., dalej: u.o.p.) przyjął Sąd I instancji, i co zatem stanowiło podstawę prawną rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonym wyroku. Okoliczność, że stanowisko zajęte przez Sąd I instancji jest odmienne od prezentowanego przez wnoszące skargę kasacyjną Stowarzyszenie, nie oznacza, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wady konstrukcyjne oraz nie poddaje się kontroli kasacyjnej.
Nie jest zasadny zarzut dotyczący naruszenia art. 151 p.p.s.a., w zw. z art. 7, art. 8, art. 11, art. 64 § 2, art. 67, art. 68, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 1 i 3 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. Stawiając zarzut naruszenia przepisów postępowania strona wnosząca skargę kasacyjną oprócz wskazania, w jaki sposób doszło do naruszenia konkretnych przepisów postępowania, ma również obowiązek wykazać istotny wpływ wskazanego uchybienia na wynik sprawy. Aby Naczelny Sąd Administracyjny mógł odnieść się w sposób merytoryczny do podnoszonych wyżej w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia przepisów prawa procesowego, konieczne było wskazanie okoliczności faktycznych świadczących o tym, że doszło do naruszenia tych przepisów. Dodatkowo muszą to być okoliczności pozwalające na wyciągnięcie wniosku, że gdyby nie doszło do podnoszonych w skardze kasacyjnej naruszeń prawa procesowego to wynik sprawy najprawdopodobniej byłby inny niż wynik sprawy określony rozstrzygnięciem zaskarżonej decyzji. Jeżeli w skardze kasacyjnej podniesione zostały zarzuty oparte na twierdzeniu, że w postępowaniu administracyjnym, w którym wydana została zaskarżona decyzja, doszło do naruszenia przepisów regulujących postępowanie wyjaśniające, to dla skuteczności tych zarzutów konieczne jest wykazanie w oparciu o konkretne okoliczności faktyczne sprawy, że uchybienia te spowodowały przyjęcie za podstawę faktyczną zaskarżonej decyzji stanu faktycznego, który różni się w sposób istotny od rzeczywistego stanu faktycznego, który wystąpił w sprawie.
Zarzuty naruszenia przepisów postępowania nie zostały powiązane z konkretnymi okolicznościami rozpoznanej sprawy. W skardze kasacyjnej nie wykazano w jaki sposób miało dojść do naruszenia tych przepisów, przy wydawaniu zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej nie wskazano okoliczności, na podstawie których można byłoby wnioskować, że stan faktyczny przyjęty w zaskarżonej decyzji Kolegium z 28 lutego 2022 r. nr SKO.SJ.451.4670.2021 w przedmiocie zezwolenia na usunięcie drzew jest różny od rzeczywistego stanu faktycznego występującego w niniejszej sprawie.
Odnosząc się dalej do tego zarzutu oraz jego uzasadnienia, zgodzić należy się z Sądem I instancji, że zebrany materiał dowodowy nie dawał żadnych podstaw do stwierdzenia, że organy uchybiły swym obowiązkom wynikającym z treści art. 7, art. 8, art. 11, art. 64 § 2, art. 67, art. 68, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 1 i 3 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. w toku przeprowadzonego postępowania administracyjnego, wynikającym z art. 7, 8, 77 § 1 i art. 80 k.p.a.
Ma rację Sąd I instancji, że ustalenia faktyczne organów nie budzą wątpliwości, a ocena materiału dowodowego jest prawidłowa. W trafnej ocenie Sądu I instancji wyciągniętych przez organy wniosków nie można uznać za dowolne, a uzasadnień wydanych decyzji za niespełniających wymogów określonych w art. 107 § 3 k.p.a. Podczas prowadzonego postępowania w dniu 30 sierpnia 2021 r. organ I instancji przeprowadził oględziny (zob. protokół z 30 sierpnia 2021 r., k. 80-85 akt adm.) w wyniku których ustalono, że inwentaryzacja zieleni stanowiąca integralną część wniosku złożonego przez stronę jest zgodna ze stanem faktycznym w terenie. Drzewa w większości pochodziły z samosiewu, mniejsza część drzew pochodziła z nasadzeń przez użytkujących teren jako ogródki działkowe. Pozostały teren był nieużytkowany i niezagospodarowany, co doprowadziło do wzrostu drzew z sukcesji naturalnej. Z uwagi na podmokłe grunty, dominującym gatunkiem jest wierzba.
W aktach administracyjnych (k. 88-91) znajduje się pismo z 15 września 2021 r., znak FPJN/Pok/ E2/2021/021 projektanta mgr inż. arch. J.N., rzeczoznawcy budowalnego w specjalności architektonicznej wyjaśniające (k. 90 akt adm.), że istniejące drzewa – w przeważającej mierze wierzby – z uwagi na opisane wyżej uwarunkowania nie są niestety możliwe do utrzymania. W wyniku podniesienia poziomu terenu i osuszenia gleby drastycznie zmienią się warunki siedliskowe powodując zamieranie roślin, a tym samym potencjalne zagrożenie dla użytkowników terenu, zwłaszcza w przypadku wierzb. Usuwane drzewa zostaną zastąpione nasadzeniami kompensacyjnymi z różnorodnością gatunków i przystosowanymi do przetrwania w warunkach zurbanizowanych. Zaprojektowane drzewa są zalecane do sadzenia w terenach zieleni osiedlowej. Są to odmiany gatunków o dużych walorach dekoracyjnych oraz osiągające rozmiary, które w przyszłości nie będą stwarzały problemów związanych z bezpieczeństwem. W piśmie z 15 września 2021 r. przedstawiono zestawienie tabelaryczne wymienionych w protokole i postulowanych do zachowania drzew i krzewów, uwzględniające poziom istniejący i projektowany terenu wokół drzew oraz występujące kolizje z pozwoleniem na budowę. Z uwagi na warunki gruntowe dla wszystkich obiektów budowlanych oraz infrastruktury osiedla projektuje się posadowienie bezpośrednio na warstwie piasków zalegających pod niebudowlanymi gruntami nasypowymi o torfami o zróżnicowanej miąższości, średnio ok. 1,2 m (od 0.6-1,8m). Oznacza to konieczność posadowienia budynków na palach, a pod infrastrukturą komunikacyjną i sieciami mediów wykonuje się wymianę gruntu nośnego podłoża. Tworzy się w ten sposób zamierzone projektowo układy pokrywające działkę siatką rowów drenujących, osuszających warstwę podłoża torfowego – teren inwestycji jest gęsto nasycony sieciami infrastruktury technicznej: sieć wodociągowa, sieć kanalizacji sanitarnej i deszczowej, ciepłociąg wysokich i niskich parametrów oraz c.w. wraz z węzłami cieplnymi, sieci elektroenergetyczne wraz z trafostacjami. (k. 90 akt adm.).
Prezydent Miasta Szczecin uzależnił wydanie zezwolenia z 27 października 2021 r. na usunięcie w formie wycinki przedmiotowych drzew od zastąpienia ww. drzew nowymi nasadzeniami drzew ozdobnych.
Oceny drzewostanu dokonano przy udziale pełnomocnika wnioskodawcy w trakcie wizji lokalnej w dniu 30 sierpnia 2021 r. oraz na podstawie dołączonej do wniosku dokumentacji. W trakcie prowadzonego przez organ I instancji postępowania stwierdzono jednoznacznie, że wskazane we wniosku do usunięcia drzewa kolidują bezpośrednio i pośrednio z planowaną realizacją inwestycji polegającej na zabudowie mieszkaniowej. Zaprojektowane do nasadzeń drzewa stanowią rekompensatę za usuwaną zieleń. Są to nasadzenia w ilości 113 sztuk drzew.
Przedmiotowa wycinka drzew (teren planowanej inwestycji) nie jest położona na obszarach wymagających specjalnej ochrony, ze względu na występowanie gatunków roślin i zwierząt lub ich siedlisk lub siedlisk przyrodniczych, w tym obszarach Natura 2000. Organ I instancji w uzasadnieniu decyzji z 27 października 2021 r. wyjaśnił, że dla przedmiotowej inwestycji Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Szczecinie (dalej: RDOŚ w Szczecinie) decyzją z 20 lipca 2021 r. znak: WOPN-OG.6401.02.50.2021.KA.MKP (k. 66-70 akt adm.) zezwolił na odstępstwa od zakazów dotyczących gatunków chronionych m.in. uznając budowę budynków mieszkalnych jako nadrzędny interes publiczny, w tym wymóg o charakterze społecznym i gospodarczym, zgodnie z art. 56 ust. 4 pkt 6 i 9 ustawy o ochronie przyrody. RDOŚ w Szczecinie w uzasadnieniu decyzji z 20 lipca 2021 r. wskazał, ze w odniesieniu do dozwolonych czynności brak jest rozwiązań alternatywnych ponieważ stanowiska chronionych gatunków ptaków znajdują się zadrzewieniu i zakrzewieniach kolidujących z zaplanowanymi budynkami oraz infrastrukturą techniczną. RDOŚ w Szczecinie stwierdził, że nie ma możliwości wybudowania obiektów bez wykonania czynności objętych wnioskiem. Analizując przedmiotową sprawę RDOŚ w Szczecinie stwierdził, że dozwolone czynności nie będą szkodliwe dla zachowania we właściwym stanie ochrony dziko występującej populacji gatunków objętych zezwoleniem. Mając na uwadze względy ochrony populacji zwierząt objętych wnioskiem nałożono odpowiednie warunki, dotyczące nadzoru przyrodniczego, terminów wykonywania czynności objętych wnioskiem oraz konieczności wykonania działań rekompensujących utracone siedliska (zgodnie z propozycją wnioskodawcy).
Po przeanalizowaniu materiału dowodowego, w tym protokołu oględzin oraz dokumentacji zdjęciowej drzew, wyjaśnień wnioskodawcy i stanowiska Stowarzyszenia, Kolegium miało podstawy do uznania, że ocena materiału dowodowego nie została dokonana z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 84 § 1 k.p.a. W sprawie doszło do pełnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego.
Jednym z podstawowych obowiązków organu prowadzącego postępowanie wyjaśniające w sprawie wydania zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu jest ostateczne ustalenie okoliczności i faktów dotyczących przedmiotu tego postępowania na podstawie oględzin miejsca, z którego ma być usunięte drzewo lub krzew. W przypadku oględzin miejsca usunięcia drzew, istotne znaczenie ma dokumentacja tej czynności w postaci protokolarnego opisu z dołączeniem ewentualnych zdjęć, szkiców. Oględziny (w niniejszej wizja lokalna przeprowadzona w dniu 30 sierpnia 2021 r.) w tym przypadku oznaczają bezpośrednie zbadanie przez organ, czy w obrębie przeznaczonego do usunięcia drzewa lub krzewu występują gatunki chronione. Organ dokonuje w tym zakresie spostrzeżeń za pomocą określonego zmysłu (wzroku, słuchu, dotyku, węchu, smaku) co do właściwości terenu, z którego ma być usuwane drzewo lub krzew. Oględziny są środkiem dowodowym bezpośrednim, tj. środkiem umożliwiającym bezpośrednie, bez ogniw pośrednich, zetknięcie się organu orzekającego ze stanem faktycznym w danej sprawie. Oględziny, ze względu na to, że umożliwiają wyeliminowanie zniekształceń informacji wynikających z przepływu jej przez ogniwa pośrednie, znajdują się na pierwszym miejscu w systemie środków dowodowych zabezpieczających zrealizowanie zasady prawdy obiektywnej (por. B. Adamiak, Dowody i postępowanie wyjaśniające [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne, Warszawa 2006, s. 219 – 220).
Naruszenie przywołanego art. 151 p.p.s.a. mogłoby mieć miejsce w niniejszej sprawie jedynie wówczas, gdyby Sąd I instancji - wydając zaskarżone orzeczenie - stwierdził naruszenie prawa, które powinno skutkować uwzględnieniem skargi, a pomimo powyższego ją oddalił. Dopiero ewentualne naruszenie przepisów powiązanych z ww. uregulowaniem decyduje o zasadności zarzutu naruszenia art. 151 p.p.s.a. Gdy Sąd I instancji wydając zaskarżone orzeczenie nie stwierdził naruszeń prawa, to nie istniała przesłanka do uwzględnienia skargi, co czyni zasadnym jej oddalenie.
Brak powiązania omówionych powyżej zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej z okolicznościami niniejszej sprawy powoduje, że nie został wykazany istotny wpływ podnoszonych w ramach tych zarzutów naruszeń prawa procesowego na wynik sprawy. Oznacza to, że nie został spełniony wymóg wynikający z art. 174 pkt 2 p.p.s.a.
Nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut dotyczący naruszenia art. 83 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody w zw. z art. 74 ust. 1 i 2 Konstytucji RP.
Na początku wyjaśnić należy, że art. 83 ust. 1 o ochronie przyrody składa się z dwóch jednostek redakcyjnych w postaci punktów 1) i 2) o zróżnicowanej treści normatywnej. W odniesieniu do przepisu, który nie stanowi jednej zamkniętej całości, a składa się z paragrafów lub ustępów, punktów i innych jednostek redakcyjnych, wymóg skutecznie wniesionej skargi kasacyjnej jest spełniony wówczas, gdy wskazuje ona konkretny przepis naruszony przez sąd pierwszej instancji, z podaniem numeru artykułu, ustępu, punktu i ewentualnie innej jednostki redakcyjnej przepisu. Zarzuty kasacyjne nieodpowiadające tym warunkom uniemożliwiają Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu ocenę ich zasadności. Sąd kasacyjny nie może domniemywać intencji strony i samodzielnie uzupełniać, czy też konkretyzować zarzutów kasacyjnych.
Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 83 ust. ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1098 z późn. zm., dalej: u.o.p.), usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości lub jej części może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia wydanego na wniosek: 1) posiadacza nieruchomości - za zgodą właściciela tej nieruchomości; 2) właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 2020 r. poz. 1740 i 2320), zwanej dalej "Kodeksem cywilnym" - jeżeli drzewo lub krzew zagrażają funkcjonowaniu tych urządzeń.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 83 ust. 1 u.o.p. w zw. z art. 74 ust. 1 i 2 Konstytucji RP wyjaśnić należy, że w przepisach u.o.p. uregulowano dwa różne tryby postępowania dotyczącego uzyskania zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu. W artykule analizuję jedynie tryb jurysdykcyjnego postępowania administracyjnego w przedmiocie zezwolenia na usunięcia drzewa lub krzewu na podstawie art. 83 ust. 1 u.o.p., kończącego się w każdym przypadku wydaniem aktu administracyjnego, a w szczególności decyzji administracyjnej.
Definicja ochrony przyrody, która znajduje się w art. 2 ust. 1 u.o.p., odzwierciedla podejście systemowe do zachowania zrównoważonego użytkowania oraz odnawiania zasobów, tworów i składników przyrody. Decyzja organu I instancji realizuje wymagania dotyczące odnawiania zasobów przyrody przez nałożenie na wnioskodawcę obowiązku wykonania nasadzeń zastępczych. Ustawodawca w art. 83 ust. 1 u.o.p. uregulował zasadę, według której usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości lub jej części może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia.
W piśmiennictwie wskazano, że " (...) istota zezwoleń polega na indywidualnym uchylaniu zakazu wprowadzonego przez ustawodawcę w celach prewencyjnych. Uchylenie takie może nastąpić tylko w takiej sytuacji, w jakiej przewidział to ustawodawca" (M. Szewczyk, Nadzór w materialnym prawie administracyjnym, Poznań 1996, s. 153). Pozycję prawną adresata zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu w przepisach ustawy o ochronie przyrody określają obowiązki i uprawnienia. Obowiązek uzyskania zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu jest pochodną ogólnego obowiązku ochrony środowiska określonego w art. 74 ust. 2 i 86 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze sprost. i zm.) - dalej Konstytucja RP, por. wyrok NSA z 14 grudnia 2011 r., sygn. akt II OSK 1871/10.
W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 83 ust. 1 u.o.p. w zw. z art. 74 ust. 1 i 2 Konstytucji RP przypomnieć należy, że naruszenie prawa materialnego może przejawiać się w dwóch postaciach: jako błędna wykładnia albo jako niewłaściwe zastosowanie określonego przepisu prawa. Podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię wykazać należy, że sąd mylnie zrozumiał stosowany przepis prawa, natomiast uzasadniając zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego wykazać należy, że sąd stosując przepis popełnił błąd subsumpcji, czyli że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie odpowiada lub nie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. W obu tych przypadkach autor skargi kasacyjnej wykazać musi, jak w jego ocenie powinna być rozumiana norma zawarta w stosowanym przepisie prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia. Jednocześnie należy podkreślić, że ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie ustalonego w sprawie stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy (por. wyrok NSA z 30 lipca 2024 r., sygn. akt III OSK 3049/23). Odnosząc się do konstrukcji omawianego zarzutu sformułowanego jako przyjęcie, że w niniejszej sprawie zostały spełnione przesłanki do wydania zezwolenia na wycięcie drzew, a w konsekwencji przyjęcie także, że w niniejszej sprawie zasadne było odstąpienie od reguły zachowania drzew jako podlegającego ochronie prawnej elementu przyrody.
Niezależnie od powyższego, treść omawianego zarzutu prowadzi do wniosku, że skarżący kasacyjnie, zarzucając Sądowi I instancji niewłaściwe zastosowanie art. 83 ust. 1 u.o.p. w rzeczywistości kwestionuje ustalenia odnoszące się do okoliczności faktycznych niniejszej sprawy.
Z treści zarzutu wynika bowiem, że skarżące kasacyjnie Stowarzyszenie kwestionuje prawidłowość oceny istotnego elementu stanu faktycznego sprawy, jakim jest ustalenie czy młode nasadzenia zastępcze są w stanie wyrównać stan zadrzewnia składający się z dorodnych drzew.
Zgodnie z ugruntowanymi poglądami prezentowanymi w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego niedopuszczalne jest zastępowanie zarzutu naruszenia przepisów postępowania, zarzutem naruszenia prawa materialnego i za jego pomocą kwestionowanie ustaleń faktycznych. Próba zwalczenia ustaleń faktycznych poczynionych przez sąd pierwszej instancji nie może nastąpić przez zarzut naruszenia prawa materialnego. Ocena zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie konkretnego stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy. Jeżeli strona uważa, że ustalenia faktyczne są błędne, to zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez błędne zastosowanie jest co najmniej przedwczesny, a zarzut naruszenia prawa przez błędną jego wykładnię - niezasadny. Zarzut naruszenia prawa materialnego nie może opierać się na wadliwym (kwestionowanym przez stronę) ustaleniu faktu.
Dlatego również z tego powodu omawiany zarzut naruszenia prawa materialnego okazał się w niniejszej sprawie nieskuteczny.
Z tego powodu, że podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty okazały się nieskuteczne, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.