III OSK 2296/24

Naczelny Sąd Administracyjny2026-02-24
NSAochrona środowiskaWysokansa
ochrona przyrodydrzewakara pieniężnaodpowiedzialność inwestoraroboty budowlanezniszczenie drzewsystem korzeniowyopinia dendrologicznaNSA

Podsumowanie

NSA oddalił skargę kasacyjną spółki w sprawie kary pieniężnej za zniszczenie drzew, potwierdzając odpowiedzialność inwestora za szkody wyrządzone przez wykonawcę.

Spółka A. sp. z o.o. wniosła skargę kasacyjną od wyroku WSA w Gliwicach, który utrzymał w mocy decyzję o nałożeniu kary pieniężnej za zniszczenie drzew. Spółka argumentowała, że nie była bezpośrednim wykonawcą prac i kwestionowała definicję zniszczenia drzewa. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę, uznając, że inwestor (spółka) ponosi odpowiedzialność za szkody wyrządzone przez wykonawcę, nawet jeśli prace były nadzorowane, a zniszczenie korzeni może stanowić podstawę do nałożenia kary.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej spółki A. sp. z o.o. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który oddalił jej skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach. Organ pierwszej instancji, Marszałek Województwa Śląskiego, nałożył na spółkę administracyjną karę pieniężną w wysokości 68 640,00 zł za zniszczenie 9 sztuk drzew, odraczając termin płatności na 5 lat. Ustalono, że prace ziemne prowadzone przez wykonawcę na zlecenie spółki, w pobliżu pni drzew, doprowadziły do uszkodzenia systemów korzeniowych, co w ocenie organów stanowiło zniszczenie drzew w rozumieniu ustawy o ochronie przyrody. Spółka kwestionowała swoją odpowiedzialność, twierdząc, że nie była bezpośrednim wykonawcą prac i że zniszczenie drzewa powinno być rozumiane jako utrata co najmniej 50% korony. WSA w Gliwicach oddalił skargę, wskazując, że zniszczenie drzewa może nastąpić również przez uszkodzenie korzeni lub pnia, a inwestor ponosi odpowiedzialność za szkody wyrządzone przez wykonawcę. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, podzielił stanowisko WSA. Sąd podkreślił, że zgodnie z art. 88 ust. 2 ustawy o ochronie przyrody, karę pieniężną nakłada się na posiadacza nieruchomości, którym w tym przypadku była spółka. NSA odrzucił zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, w tym kwestię strony postępowania i braku wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Sąd uznał, że opinia dendrologiczna była wystarczająca, a zarzuty spółki były gołosłowne. Odnosząc się do przepisów materialnych, NSA wyjaśnił, że zniszczenie drzewa nie ogranicza się do utraty 50% korony, ale może obejmować również uszkodzenie korzeni lub pnia, co wymaga indywidualnej oceny. Sąd potwierdził również, że termin odroczenia płatności kary biegnie od daty ostateczności decyzji, a nie od daty zniszczenia drzewa. W konsekwencji, NSA oddalił skargę kasacyjną.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Tak, inwestor (posiadacz nieruchomości) ponosi odpowiedzialność za zniszczenie drzew, nawet jeśli prace były wykonywane przez podwykonawcę, a odpowiedzialność ta wynika z faktu posiadania nieruchomości i obowiązku sprawowania nadzoru.

Uzasadnienie

Ustawa o ochronie przyrody nakłada karę na posiadacza nieruchomości. Inwestor jest posiadaczem i powinien nadzorować prace, minimalizując ryzyko szkód.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (24)

Główne

u.o.p. art. 88 § 1

Ustawa o ochronie przyrody

Dotyczy kary za usunięcie drzewa lub krzewu bez zezwolenia, nie miał zastosowania w tej sprawie.

u.o.p. art. 88 § 1

Ustawa o ochronie przyrody

pkt 3 - dotyczy zniszczenia drzewa lub krzewu, miał zastosowanie w tej sprawie.

Pomocnicze

u.o.p. art. 87a § 1

Ustawa o ochronie przyrody

u.o.p. art. 87a § 5

Ustawa o ochronie przyrody

u.o.p. art. 88 § 2

Ustawa o ochronie przyrody

Określa podmiot odpowiedzialny za karę pieniężną (posiadacz nieruchomości, właściciel urządzeń, inny podmiot działający bez zgody).

u.o.p. art. 88 § 4

Ustawa o ochronie przyrody

Dotyczy odroczenia terminu płatności kary za zniszczenie drzewa, jeśli jego żywotność nie jest wykluczona.

u.o.p. art. 88 § 6

Ustawa o ochronie przyrody

Dotyczy umorzenia kary po upływie okresu odroczenia i stwierdzeniu zachowania żywotności drzewa.

u.o.p. art. 88 § 7

Ustawa o ochronie przyrody

Dotyczy obowiązku uiszczenia kary w przypadku obumarcia drzewa przed upływem okresu odroczenia.

k.p.a. art. 28

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 156 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

pkt 4 - przesłanka nieważności decyzji.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 11

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 81a § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 174

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 182 § 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 182 § 3

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.c. art. 49 § 1

Kodeks cywilny

Argumenty

Skuteczne argumenty

Inwestor ponosi odpowiedzialność za szkody wyrządzone przez wykonawcę. Zniszczenie drzewa może nastąpić przez uszkodzenie korzeni lub pnia, nie tylko korony. Termin odroczenia kary biegnie od daty ostateczności decyzji.

Odrzucone argumenty

Spółka nie była stroną postępowania, ponieważ prace wykonywał wykonawca. Brak wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego i błędna ocena dowodów. Niewłaściwa wykładnia pojęć 'zniszczenie drzewa' i 'uszkodzenie drzewa'. Zniszczenie drzewa wymaga utraty co najmniej 50% korony. Brak związku przyczynowo-skutkowego między pracami a stanem drzew. Błędne ustalenie początku biegu terminu odroczenia kary.

Godne uwagi sformułowania

Każdą ingerencję w bryłę korzeniową (bez względu na zakres prac wykonanych w obrębie bryły korzeniowej) należy zatem ocenić pod kątem tego, czy spowodowała pogorszenie żywotności drzewa. W przypadku negatywnego oddziaływania na bryłę korzeniową zawsze jest bowiem mowa o zniszczeniu drzewa, gdyż ustawodawca nie przewidział odpowiedzialności za uszkodzenie drzewa w takich przypadkach. Zniszczenie drzewa nie jest tożsame z całkowitym pozbawieniem go żywotności.

Skład orzekający

Jerzy Stelmasiak

sprawozdawca

Mirosław Wincenciak

przewodniczący

Tadeusz Kiełkowski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Odpowiedzialność inwestora za szkody środowiskowe wyrządzone przez wykonawców, interpretacja pojęcia 'zniszczenie drzewa' w kontekście uszkodzenia korzeni i pnia, zasady nakładania i odraczania kar pieniężnych za zniszczenie przyrody."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z ustawą o ochronie przyrody i odpowiedzialnością posiadacza nieruchomości. Interpretacja pojęcia 'zniszczenie drzewa' może być różnie stosowana w zależności od konkretnych okoliczności faktycznych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu inwestycji budowlanych i ich wpływu na zieleń miejską, a także klaruje odpowiedzialność inwestora za działania podwykonawców w kontekście ochrony środowiska.

Inwestor odpowiada za zniszczone drzewa, nawet jeśli prace wykonywał podwykonawca. NSA wyjaśnia granice odpowiedzialności.

Dane finansowe

WPS: 68 640 PLN

Sektor

ochrona środowiska

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

III OSK 2296/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2026-02-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-09-05
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jerzy Stelmasiak /sprawozdawca/
Mirosław Wincenciak /przewodniczący/
Tadeusz Kiełkowski
Symbol z opisem
6136 Ochrona przyrody
Sygn. powiązane
II SA/Gl 211/24 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2024-05-23
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Mirosław Wincenciak Sędziowie sędzia NSA Jerzy Stelmasiak (sprawozdawca) sędzia del. WSA Tadeusz Kiełkowski po rozpoznaniu w dniu 24 lutego 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej A. sp. z o.o. z siedzibą w T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 23 maja 2024 r. sygn. akt II SA/Gl 211/24 w sprawie ze skargi A. sp. z o.o. z siedzibą w T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 20 grudnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za zniszczenie drzew oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Decyzją z 17 października 2023 r. Marszałek Województwa Śląskiego wymierzył A. sp. z o.o. z siedzibą w T. (dalej: spółka lub skarżąca) administracyjną karę pieniężną w wysokości 68 640,00 zł za zniszczenie 9 sztuk drzew rosnących na terenie działek nr ewid. [...], położonych w rejonie ul. [...] i ul. [...], zgodnie z załącznikiem do decyzji oraz odroczono termin płatności administracyjnej kary pieniężnej na okres 5 lat od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna.
Odwołanie od powyższej decyzji wniosła spółka.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach decyzją z 20 grudnia 2023 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
Jak wynika z uzasadnienia decyzji, w trakcie oględzin ustalono, że dokonano wykopów wzdłuż pasa zieleni (trawnik) przy ul. [...] do skrzyżowania z ul. [...], dalej wzdłuż pasa zieleni przy ul. [...]. Prace wykonywali pracownicy B. z siedzibą w R. (ZIS) na zlecenie spółki. Prace te były nadzorowane przez przedstawiciela wykonawcy oraz przez przedstawiciela C. Wykopy sięgały głębokością około 1 - 1,5 m i były szerokie na około 60 cm, a część prac przebiegała tuż przy pniach drzew lub w odległości około 1 m od drzew. Przy wykopach widoczne były zerwane i uszkodzone systemy korzeniowe głębokie. Prace ziemne przeprowadzone zostały w sposób niezgodny z art. 87a ust. 1 ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. z 2023 r. poz. 1336 ze zm., dalej: u.o.p.). Przeprowadzone następnie postępowanie administracyjne potwierdziło, że drzewa faktycznie zostały zniszczone Na mapie stanowiącej załącznik do decyzji naniesiono lokalizację drzew podając przy numerze obwód każdego z pni mierzony na wysokości 130 cm. W ocenie organu, zachodzi prawdopodobieństwo, że doszło do zniszczenia drzew (art. 88 ust. 1 pkt. 3 u.o.p.) przez usunięcie części systemów korzeniowych, co może skutkować ich obumarciem. Oględziny drzew przeprowadzono 31 maja 2019 r. oraz 24 czerwca 2020 r. Ponadto na zlecenie organu I instancji biegły sporządził opinię dendrologiczną w sprawie stanu zdrowotnego i statyki przedmiotowych drzew. Dodatkowo pismem z 26 sierpnia 2022 r. biegły złożył wyjaśnienia w sprawie wskazując między innymi, że na skutek zerwania i podcięcia korzeni głębokich doszło do naruszenia statyki drzew. Przeanalizowano także treść umowy ramowej na wykonanie dokumentacji projektowanej i realizację robót budowlanych z 12 września 2018 r. zawartej pomiędzy spółką a wykonawcą.
Spółka wniosła skargę na decyzję z 20 grudnia 2023 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach.
Wyrokiem z 23 maja 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę spółki na decyzję z 20 grudnia 2023 r.
Oddalając skargę Sąd I instancji wskazał, że organy szczegółowo przeanalizowały dokumenty związane z realizowaną inwestycją, w tym umowę ramową na wykonanie dokumentacji projektowanej i realizację robót budowlanych z 12 września 2018 r. Materiał dowodowy wskazuje, że spółka jako inwestor odpowiadała za przygotowanie dokumentacji projektowej i wykonywanie robót zleconych przez inne podmioty. W ocenie Sądu I instancji, z art. 87a ust. 5 u.o.p. wynika, że zniszczenie drzewa stanowi usunięcie gałęzi w wymiarze przekraczającym 50% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa, w celu innym niż określony w art. 87a ust. 2 u.o.p. Nie oznacza to jednak, że tylko tego rodzaju ingerencja w drzewo stanowi jego zniszczenie. Drzewo oprócz korony składa się z pnia i bryły korzeniowej. W związku z tym także negatywne oddziaływanie na te elementy drzewa może doprowadzić do jego zniszczenia. W przypadku oddziaływania na koronę drzewa, organ jest zobligowany do procentowego ustalenia, o jaką część została zredukowana ta korona oraz czy wyczerpuje to przesłanki wymienione w art. 87a ust. 5 u.o.p. Natomiast w przypadku oddziaływania na pień lub bryłę korzeniową takich ograniczeń nie będzie, a ocena będzie musiała być przeprowadzona z punktu widzenia dendrologii Zniszczenie drzewa polega zatem na dewastacji któregoś z jego składników, co może doprowadzić do obumarcia drzewa. Każdą ingerencję w bryłę korzeniową (bez względu na zakres prac wykonanych w obrębie bryły korzeniowej) należy zatem ocenić pod kątem tego, czy spowodowała pogorszenie żywotności drzewa. W przypadku negatywnego oddziaływania na bryłę korzeniową zawsze jest bowiem mowa o zniszczeniu drzewa, gdyż ustawodawca nie przewidział odpowiedzialności za uszkodzenie drzewa w takich przypadkach. Zniszczenie drzewa nie jest tożsame z całkowitym pozbawieniem go żywotności. Z opinii dendrologicznej i wyjaśnień biegłego wynika, że na skutek zerwania i podcięcia korzeni głębokich doszło do naruszenia statyki drzew. Organy dokonały analizy opinii biegłego oraz jego wyjaśnień, a Sąd I instancji podzielił stanowisko w tym zakresie. Opinia oraz wyjaśnienia są logiczne, spójne, zupełne i mogły stanowić dowód w postępowaniu administracyjnym.
W ocenie Sądu I instancji, w tej sprawie nie doszło także do naruszenia przepisów postępowania.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła spółka.
Spółka zarzuciła naruszenie przepisów prawa procesowego.
Po pierwsze, art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm. – dalej: p.p.s.a.) w związku z art. 28 k.p.a. w związku z art. 156 k.p.a. przez błędne przyjęcie, że spółka jest stroną postępowania i powinna być adresatem "decyzji o ukaraniu", podczas gdy z okoliczności sprawy wynika, że prace ziemne wykonywane w okolicy drzew w związku inwestycją, nie były realizowane bezpośrednio przez spółkę, co stanowiło o wydaniu decyzji w warunkach nieważności z art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a.
Po drugie, art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a., przez brak stwierdzenia zaniechania po stronie organu podjęcia działań mających na celu wszechstronne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i subsumpcji ustaleń w kontekście stosowanych przepisów przed wydaniem "postanowienia" o wymierzeniu administracyjnej kary pieniężnej. Ponadto zaniechano dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i wyczerpującego zebrania materiału dowodowego, w szczególności w zakresie stanu i ilości drzew wskazanych jako podstawa ukarania, co skutkowało dokonaniem oceny materiału dowodowego z naruszeniem zasady swobodnej oceny dowodów Skarżąca wskazała również na nieprawidłowe uznanie ekspertyzy dendrologicznej oraz wyjaśnień do tej opinii, za prawidłową podstawę ustaleń faktycznych organów, a także za logiczną, spójną i zupełną. Ponadto skarżąca zakwestionowała uznanie zeznań świadka za prawidłową podstawę ustaleń faktycznych organów oraz wskazała na pominięcie okoliczności, że wpływ na drzewa po prawie pięciu latach od prowadzenia prac mógł mieć szereg innych czynników niezależnych od prac budowlanych prowadzonych w okolicy bryły korzeniowej drzew.
Po trzecie, art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 8 i art. 11 k.p.a. przez niestwierdzenie prowadzenia postępowania przez organ w sposób sprzeczny z dyspozycją przepisu nakazującą organom podejmowanie działań mających na celu pogłębianie zaufania strony do organów państwa, jak również rażące naruszenie wyrażonej w art. 11 k.p.a. zasady przekonywania, nakazującej wyjaśnienie stronie zasadności przesłanek, którymi kierowano się przy załatwianiu jej indywidualnej sprawy.
Po czwarte, art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 81a § 1 k.p.a. przez rozstrzygnięcie na niekorzyść spółki niedających się usunąć wątpliwości dotyczących okoliczności przemawiających za dobrym stanem drzewa i brakiem związku przyczyno- skutkowego pomiędzy pracami ziemnymi w obrębie korzeni w 2018 r. a obecnym stanem drzew.
Spółka zarzuciła także naruszenie przepisów prawa materialnego.
Po pierwsze, art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 88 ust. 1 pkt 3 u.o.p. przez niewłaściwe zastosowanie tego przepisu i brak uchylenia decyzji o ukaraniu spółki, podczas gdy z okoliczności i wiarygodnego materiału dowodowego w sprawie jednoznacznie wynika, że wszystkie drzewa zachowały żywotność i brak jest związku przyczynowo skutkowego pomiędzy ich stanem a robotami budowlanymi prowadzonymi w 2018 r.
Po drugie, art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 88 ust 1 pkt 3 u.o.p. przez dokonanie błędnej wykładni przedmiotowego przepisu, w tym pojęcia "zniszczenie drzewa" i "uszkodzenie drzewa" w oderwaniu od brzmienia art. 88 ust. 1 pkt 4 i art. 87a ust. 1 i 5 u.o.p.
Po trzecie, art. 151 p.p.s.a. w związku z w art. 87a ust. 5 u.o.p. przez pominięcie definicji ustawowej zniszczenia drzewa z którą ustawodawca jednoznacznie wiąże pozbawienie drzewa co najmniej 50% korony.
Po czwarte, art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 88 ust. 1 pkt 1 u.o.p. przez przyjęcie, że czynności wykonywane przez spółkę w ramach prowadzonej inwestycji doprowadziły do zniszczenia drzewa.
Po piąte, art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 88 ust. 4 u.o.p. przez bezpodstawne uznanie, że odroczenie kary na okres 5 lat od dnia, kiedy decyzja stanie się ostateczna było prawidłowe, podczas gdy odroczenie to powinno nastąpić od wystąpienia okoliczności uzasadniających nałożenie na spółkę administracyjnej kary pieniężnej, co w sposób nieuprawniony wydłuża okres w jakim spółka ponosi odpowiedzialność za stan drzewa.
Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi przez uchylenie zaskarżonej decyzji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach. Spółka wniosła ponadto o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przypisanych.
W piśmie z 6 sierpnia 2024 r. skarżąca oświadczyła, że zrzeka się rozprawy.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
W świetle art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Podkreślić przy tym trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. (a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak), to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej.
Analiza zarzutów kasacyjnych sformułowanych w tej sprawie prowadzi do wniosku, że na obecnym etapie postępowania istota sprawy sprowadza się do czterech kwestii.
Po pierwsze, spółka zarzuciła naruszenie przepisów prawa procesowego tj. art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 28 k.p.a. oraz w związku z art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. Zarzut ten zmierza do podważenia prawidłowości nałożenia na spółkę administracyjnej kary pieniężnej, wskazując, że tego rodzaju sankcja administracyjna powinna zostać nałożona na wykonawcę, a nie na spółkę jako podmiot zlecający wykonanie prac. Zarzut ten nie zasługiwał na uwzględnienie. Zgodnie bowiem z art. 88 ust. 2 u.o.p., który nie był nawet przedmiotem zarzutów kasacyjnych w tej sprawie, administracyjna kara pieniężna za zniszczenie drzewa jest nakładana na "posiadacza nieruchomości, albo właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego, albo na inny podmiot, jeżeli działał bez zgody posiadacza nieruchomości". Ewentualne nałożenie administracyjnej kary pieniężnej na zleceniodawcę zamiast na wykonawcę, w sytuacji gdy odpowiedzialność tych podmiotów stanowi przedmiot sporu w sprawie, może stanowić naruszenie art. 88 ust. 2 u.o.p. Natomiast nie oznacza to, że zleceniodawca nie ma statusu strony w tym postępowaniu w rozumieniu art. 28 k.p.a., a tym bardziej, że zachodzi przesłanka nieważności z art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. Nieważność decyzji na tej podstawie zachodzi jedynie wówczas, gdy decyzja jest skierowana do adresata, który w ogóle nie posiada zdolności bycia stroną - np. osoba zmarła lub jednostka organizacyjna bez następcy prawnego. Niezależnie jednak od powyższego, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, decyzja została w sposób prawidłowy skierowana do spółki. Postępowanie w sprawie nałożenia administracyjnej kary pieniężnej za zniszczenie drzew jest postępowaniem, którego celem jest ukaranie sprawcy nielegalnego czynu za popełnienie deliktu administracyjnego. Tym samym tego rodzaju kara nakładana w tym postępowaniu jest karą nakładaną w związku z naruszeniem interesu publicznego, a nie w związku z naruszeniem interesu indywidualnego właściciela. Ewentualne roszczenia regresowe oraz skutki przekroczenia granic zlecenia, mogą być natomiast oceniane w ramach postępowania cywilnego, toczącego się przed sądem powszechnym, jednak okoliczności te pozostają bez wpływu na wskazanie podmiotu odpowiedzialnego za zniszczenie drzew na gruncie postępowania administracyjnego, którym była spółka. To bowiem spółka była posiadaczem nieruchomości i to na posiadaczu nieruchomości spoczywa ryzyko doboru wykonawcy prac budowlanych. Jednocześnie posiadacz nieruchomości powinien sprawować nadzór nad wykonywaniem zlecenia, w sposób minimalizujący ryzyko zagrożenia dla dóbr chronionych (drzew). Z niekwestionowanych ustaleń organu wynika, że w tej sprawie prace budowlane były nadzorowane przez przedstawiciela wykonawcy. Oznacza to, że to spółka powinna być adresatem decyzji nakładającej administracyjną karę pieniężną, o czym prawidłowo orzekł Sąd I instancji.
Po drugie, zarówno w formie zarzutów procesowych, jak i zarzutów materialnych, spółka zmierza do podważenia zasadności nałożenia na nią administracyjnej kary pieniężnej, wskazując, że nie doszło do zniszczenia drzew, a co najmniej, że ustalenia organów w tym zakresie były niewystarczające. Kwestii tej dotyczą zarzuty podnoszące naruszenie art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 8, art. 11 k.p.a. art. 77, art. 80 k.p.a. i art. 81a § 1 k.p.a., a także art. 87a ust. 5 u.o.p., art. 88 ust. 1 pkt 1 u.o.p. i art. 88 ust. 1 pkt 3 u.o.p. Zarzuty te nie zasługiwały jednak na uwzględnienie. Na wstępie zaznaczenia wymaga, że norma z art. 88 ust. 1 pkt 1 u.o.p. w ogóle nie znajdowała w tej sprawie zastosowania, ponieważ dotyczy administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzewa lub krzewu bez wymaganego zezwolenia. W tej sprawie przedmiotem sprawy była administracyjna kara pieniężna za zniszczenie drzewa wymierzona na podstawie art. 88 ust. 1 pkt 3 u.o.p. Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy jest również działanie spółki na podstawie ostatecznej czy nawet prawomocnej decyzji udzielającej jej pozwolenia na prowadzenie robót budowlanych. Pozwolenie na budowę nie jest i nie może być decyzją zezwalającą na wycinkę drzew. Nawet jeżeli w toku prac budowlanych objętych ma dojść do wycinki drzew, to adresat pozwolenia i tak musi uzyskać odrębnie zezwolenie na tę wycinkę na gruncie ustawy o ochronie przyrody. Ponadto, jak już wyżej zaznaczono, przedmiotem sprawy nie jest wycinka, ale zniszczenie drzew. Nie ulega również wątpliwości, że zniszczenie drzew nie w każdym przypadku polega na całkowitym pozbawieniu ich żywotności. W takiej sytuacji zbędne byłoby bowiem odraczanie terminu płatności tego rodzaju administracyjnej kary pieniężnej na okres 5 lat, jeżeli stopień zniszczenia drzewa lub krzewu nie wyklucza zachowania jego żywotności. (art. 88 ust. 4 u.o.p.). Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy są zatem podnoszone przez spółkę zarzuty, że organy nie ustaliły obecnego stanu drzew. Kwestia ta będzie miała znaczenie po upływie okresu 5 lat odroczenia terminu płatności administracyjnej kary pieniężnej oraz będzie wpływała na ewentualną możliwość umorzenia tej kary podstawie art. 88 ust. 6 u.o.p.
Skarżąca podważa ponadto sporządzoną w tej sprawie opinię dendrologiczną oraz wyjaśnienia do tej opinii, ale poprzestaje jedynie na gołosłownych twierdzeniach, nie przedstawiając żadnego własnego opracowania (a w szczególności opracowania opartego o wiadomości specjalne), które podważałaby stanowisko biegłego. Nie jest również uzasadnione kwestionowanie wyjaśnień biegłego złożonych do opinii. Jeżeli organ miał wątpliwości co do treści opinii to prawidłowo wezwał biegłego do ich wyjaśnienia, a następnie wyjaśnienia te ocenił jako dopuszczalny dowód w sprawie. Sąd I instancji prawidłowo zatem nie stwierdził naruszenia przez organy przepisów postępowania. Organy podjęły działania mające na celu wszechstronne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy. Obejmowało to zarówno oględziny, jak i zlecenie sporządzenia opinii dendrologicznej oraz żądanie wyjaśnień do tej opinii. Trudno również przyjąć, że zaniechano ustaleń w zakresie stanu i ilości drzew, skoro z decyzji w sposób jednoznaczny wynika, które drzewa zostały zniszczone. Na mapie stanowiącej załącznik do decyzji naniesiono lokalizację drzew podając przy numerze obwód każdego z pni mierzony na wysokości 130 cm. Nie było również podstaw do kwestionowania zeznań świadka tylko z tego powodu, że świadek jest przedstawicielem wykonawcy. Zeznania te miały istotne znaczenie przede wszystkim z punktu widzenia zniszczenia drzew, a nie ustalenia podmiotu będącego adresatem decyzji nakładającej administracyjną karę pieniężną. Dowód ten nie stanowił również zasadniczego dowodu w sprawie, ale został oceniony w ramach pełnej oceny materiału dowodowego w sprawie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, spółka niezasadnie również powołuje się na upływ czasu między zniszczeniem drzew, a wydaniem decyzji. Podstawą decyzji nakładającej administracyjną karę pieniężną były prace budowlane, które doprowadziły do zniszczenia drzew, prowadzone w 2018 r. Oględziny drzew przeprowadzono natomiast już 31 maja 2019 r. oraz 24 czerwca 2020 r. Ponadto na zlecenie organu I instancji biegły sporządził opinię dendrologiczną w sprawie stanu zdrowotnego i statyki przedmiotowych drzew, którą uzupełniał pismem z 26 sierpnia 2022 r., co wynikało z wydanej w toku postępowania decyzji kasacyjnej organu odwoławczego. Podstawą ustaleń organu I instancji było postępowanie dowodowe prowadzone w ramach toczącego się postępowania administracyjnego, w tym oględziny dokonane w niedługim czasie po zniszczeniu drzew.
Po trzecie, prawidłowe jest także stanowisko Sądu I instancji odnoszące się do kwestii zastosowania art. 88 ust. 1 pkt 3 u.o.p., art. 88 ust. 1 pkt 4, jak i art. 87a ust. 1 i 5 u.o.p. Normy z art. 88 ust. 1 pkt 3 i art. 88 ust. 1 pkt 4 u.o.p. dotyczą odrębnych przesłanek wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej. Pierwsza z tych norm, znajdująca zastosowanie w tej sprawie, dotyczy zniszczenia drzewa lub krzewu. Druga natomiast, dotyczy uszkodzenia drzewa spowodowanego wykonywaniem prac w obrębie korony drzewa i nie miała zastosowania w tej sprawie, ponieważ żadne tego rodzaju prace nie były prowadzone, jak również nie doszło do zniszczenia korony drzew, lecz jego systemu korzeniowego. Z kolei zgodnie z art. 87a ust. 5 u.o.p., "usunięcie gałęzi w wymiarze przekraczającym 50% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa, w celu innym niż określony w ust. 2, stanowi zniszczenie drzewa". Ustawodawca w ten sposób określił, jaki zakres ingerencji w koronę drzewa przesądza o zniszczeniu drzewa. Sąd I instancji prawidłowo jednak orzekł, że norma z art. 87a ust. 5 u.o.p. nie dotyczy jedynego przypadku, w którym może dojść do zniszczenia drzewa. Z art. 87a ust. 1 u.o.p. wynika bowiem, że prace ziemne oraz inne prace wykonywane ręcznie, z wykorzystaniem sprzętu mechanicznego lub urządzeń technicznych, wykonywane w obrębie korzeni, pnia lub korony drzewa lub w obrębie korzeni lub pędów krzewu, przeprowadza się w sposób najmniej szkodzący drzewom lub krzewom. Do zniszczenia drzewa może zatem dojść również na skutek prac wykonywanych w obrębie korzeni, pnia drzewa lub w obrębie korzeni lub pędów krzewu. Różnica polega na tym, że w odniesieniu do pozostałych elementów drzewa lub krzewu ustawodawca nie określił jednoznacznie, jaki zakres ingerencji stanowi o zniszczeniu drzewa lub krzewu. Oznacza to konieczność zindywidualizowanej oceny w tego rodzaju przypadku. Takiej oceny organy w tej sprawie dokonały, o czym prawidłowo orzekł Sąd I instancji.
Po czwarte, zgodnie z art. 88 ust. 4 u.o.p., "termin płatności kar wymierzonych na podstawie ust. 1 pkt 3 odracza się na okres 5 lat, jeżeli stopień zniszczenia drzewa lub krzewu nie wyklucza zachowania jego żywotności". W ocenie spółki, bieg terminu odroczenia powinien rozpoczynać się w dacie zniszczenia drzew, a nie wydania decyzji ostatecznej. Nie jest to jednak stanowisko prawidłowe, bowiem pomija treść pozostałych jednostek redakcyjnych art. 88. Zgodnie z art. 88 ust. 6 u.o.p., "kara jest umarzana po upływie 5 lat od dnia, w którym decyzja o odroczeniu terminu płatności kary stała się ostateczna, i po stwierdzeniu zachowania żywotności drzewa lub krzewu, lub braku żywotności drzewa lub krzewu z przyczyn niezależnych od podmiotu ukaranego". Z kolei zgodnie z art. 88 ust. 7 u.o.p., "w przypadku stwierdzenia, że drzewo lub krzew obumarły przed upływem 5 lat od dnia, w którym decyzja o odroczeniu terminu płatności kary stała się ostateczna, karę uiszcza się niezwłocznie, chyba że drzewo lub krzew nie zachowały żywotności z przyczyn niezależnych od podmiotu ukaranego". Analiza powyższych przepisów prowadzi do wniosku, że termin odroczenia płatności administracyjnej kary pieniężnej powinien być liczony od daty, w którym decyzja w tym przedmiocie stała się ostateczna.
Z tych względów i na podstawie art. 184 w związku z art. 182 § 2 i § 3 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę