Pełny tekst orzeczenia III OSK 2291/24

III OSK 2291/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-04-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-09-04
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Hanna Knysiak - Sudyka /sprawozdawca/
Przemysław Szustakiewicz /przewodniczący/
Sławomir Wojciechowski
Symbol z opisem
6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne
Policja
Skarżony organ
Komendant Policji
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 171
art. 41 ust.2 pkt5, art 45 ust. 1
Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (t. j.)
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art.184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 2024 poz 572
art. 39 § 3 pkt 2 w zw. z art.39 § 4, art. 42 k.p.a.
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz Sędziowie: sędzia NSA Sławomir Wojciechowski sędzia del. WSA Hanna Knysiak-Sudyka (spr.) po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P.P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 kwietnia 2024 r., sygn. akt II SA/Wa 1740/23 w sprawie ze skargi P.P. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia 15 czerwca 2023 r., nr 2800 w przedmiocie zwolnienia ze służby oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 17 kwietnia 2024 r., sygn. akt II SA/Wa 1740/23, oddalił skargę X.X na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia 15 czerwca 2023 r., nr 2800, w przedmiocie zwolnienia ze służby w Policji.
Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Komendant Miejski Policji w [...] (dalej: "KMP") wnioskiem z dnia 13 lutego 2023 r. wystąpił do Komendanta Wojewódzkiego Policji [...] o zwolnienie X.X. (dalej: "skarżący") - wówczas referenta Zespołu do spraw Prewencji Posterunku Policji w P. KMP w [...] - ze służby w Policji na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 171 ze zm., dalej: "ustawa o Policji").
Pismem z dnia 20 lutego 2023 r. Komendant Wojewódzki Policji [...] zawiadomił skarżącego o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie zwolnienia go ze służby w Policji na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji. Dodatkowo 8 marca 2023 r. organ I instancji wystąpił do Zarządu Wojewódzkiego NSZZ Policjantów województwa dolnośląskiego o wydanie opinii w przedmiocie zwolnienia skarżącego ze służby w Policji z uwagi na ważny interes służby.
Rozkazem personalnym z dnia 4 kwietnia 2023 r., nr 793/2023, Komendant Wojewódzki Policji [...] (dalej: "organ pierwszej instancji"), działając na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 w związku z art. 45 ust. 1 ustawy o Policji, zwolnił skarżącego z dniem 7 kwietnia 2023 r. ze służby w Policji.
W uzasadnieniu organ pierwszej instancji wskazał na utratę przez skarżącego nieposzlakowanej opinii oraz brak gotowości do podporządkowania się szczególnej dyscyplinie służbowej. Podkreślił, iż skarżący kierował do różnych organów korespondencję, w której krytycznie oceniał działania wielu swoich przełożonych, sytuację kadrową, zakres zadań Policji, czy też sposób realizacji czynności służbowych. Wskazał również na nieobecności skarżącego w służbie wynikające z korzystania przez niego ze zwolnień lekarskich oraz postępowania dyscyplinarne, w których zarzucono skarżącemu szereg przewinień służbowych. Rozkazowi nadano rygor natychmiastowej wykonalności (art. 108 k.p.a.).
Po rozpoznaniu odwołania skarżącego, Komendant Główny Policji (dalej: "organ odwoławczy" lub "KGP") decyzją z dnia 15 czerwca 2023 r., nr 2800, utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.
Uzasadniając swoje stanowisko KGP w pierwszej kolejności odniósł się do kwestii doręczenia rozkazu personalnego organu pierwszej instancji podnosząc, że został on doręczony przez funkcjonariuszy Policji, którą to możliwość przewiduje art. 39 § 3 pkt 2 w związku z art. 39 § 4 k.p.a. Doręczenie nastąpiło na adres Kancelarii wskazany przez pełnomocnika skarżącego, a osoba, która go odebrała, potwierdziła ten fakt własnoręcznym, czytelnym podpisem.
Przechodząc do merytorycznej oceny sprawy KGP wskazał, iż zgodnie z art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji policjanta można zwolnić ze służby w przypadku, gdy wymaga tego ważny interes służby. Użycie zwrotu "można zwolnić" oznacza, że zwolnienie takie ma charakter fakultatywny i pozostawione zostało tzw. uznaniu administracyjnemu, zatem decyzja podejmowana na podstawie tego przepisu powinna uwzględniać zarówno interes społeczny, jak i słuszny interes strony (art. 7 k.p.a.). Natomiast przesłanka "ważnego interesu służby" oceniana być musi przez pryzmat zadań, do realizacji których powołana jest Policja - wymienionych w art. 1 ustawy o Policji oraz w odrębnych przepisach, a także wymagań stawianych policjantom - określonych w art. 25 i art. 27 ustawy o Policji. Jakiekolwiek wątpliwości co do posiadania ustawowo określonych przymiotów dyskwalifikują funkcjonariusza jako osobę zdolną do prawidłowego wykonywania obowiązków służbowych.
KGP wskazał, że skarżący do służby w Policji został przyjęty [...] września 2018 r. i na dzień zwolnienia ze służby posiadał łączny staż 4,5 roku. Na podstawie obszernego materiału dowodowego zebranego w trakcie postępowania ustalono, że w toku pełnienia służby skarżący przedłożył szereg raportów, notatek i innych wystąpień kierowanych do różnych przełożonych oraz instytucji, w których zgłaszał wnioski o usprawnienie funkcjonowania danych jednostek i komórek organizacyjnych oraz konkretne propozycje zmian (jego zdaniem istotnych) w zarządzaniu tymi komórkami i jednostkami, przedstawiał propozycje konkretnych rozwiązań mających na celu poprawę bezpieczeństwa policjantów (przy czym kilka tych propozycji zostało uwzględnionych), a nadto wielokrotnie kwestionował polecenia i rozkazy (w jego ocenie nieprawidłowe) swoich przełożonych; w sposób lekceważący zwracał się do przełożonych oraz innych policjantów; nagrywał (bez zgody i wiedzy) przebieg rozmów zarówno z przełożonymi, jak i innymi policjantami (np. na odprawach); tworzył z tych nagrań "stenogramy" (za które, jak twierdził, nie bierze odpowiedzialności); składał raporty bez zachowania drogi służbowej; składał do prokuratury zawiadomienia o popełnieniu przez swoich przełożonych i innych policjantów przestępstw; stosował swego rodzaju "szantaż" w sytuacji niezadowalających go rozwiązań kadrowych i poleceń niezgodnych z jego wolą; wykazywał postawę roszczeniową; oczekiwał szczególnego traktowania z uwagi na posiadane wykształcenie (licencjat - administracja, magisterium - bezpieczeństwo narodowe), chcąc sam decydować, w jakich komórkach i w jakich warunkach ma pełnić służbę (brak zmian nocnych, wolne weekendy), całkowicie nie przyjmując do wiadomości tego, że nie posiada doświadczenia zawodowego.
Zdaniem KGP wydaje się, iż głównym celem skarżącego nie jest samo pełnienie służby, przez co należy rozumieć m.in. wykonywanie przypisanych do stanowiska czynności służbowych mających na celu zapewnienie bezpieczeństwa i spokoju publicznego na danym terenie, czy też wykonywanie rozkazów i poleceń służbowych wydawanych przez przełożonych, często z kilkudziesięcioletnim stażem służby, lecz szeroko rozumiana "naprawa" formacji (konkretnych komórek i jednostek organizacyjnych Policji), którymi - zdaniem skarżącego - osoby niekompetentne, mściwe, złośliwe, często gorzej od niego wykształcone, poświadczające nieprawdę, a wydawane przez te osoby polecenia (o ile nie są zgodne z wolą strony), są bezprawne, nieuprawnione, mające na celu upokorzenie go i spowodowanie u niego rozstroju zdrowia – czemu skarżący dawał wyraz w wielu ze swoich pisemnych wystąpień.
Ponadto KGP wskazał, że w okresie od dnia [...] maja 2022 r. do [...] lutego 2023 r. (a zatem ponad 8 miesięcy) skarżący przebywał na zwolnieniu lekarskim w związku z wypadkiem zaistniałym w trakcie służby w dniu [...] maja 2022 r., a tym samym nie wykonywał żadnych czynności służbowych przez okres ponad 250 dni., co miało niekorzystny wpływ na organizację służby w jego macierzystej jednostce.
W ocenie KGP przedstawiony powyżej stan faktyczny, związany głównie z brakiem gotowości podporządkowania się przez skarżącego szczególnej dyscyplinie służbowej, słusznie zatem został potraktowany przez organ pierwszej instancji jako sprzeczny z ważnym interesem służby, a tym samym w łącznym zestawieniu uzasadniający rozwiązanie ze skarżącym stosunku służbowego w oparciu o art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji.
Dodatkowo organ odwoławczy zaznaczył, że [...] Rejonowa Komisja Lekarska orzeczeniem z dnia 28 lutego 2023 r., nr RKLWr 393-2023/F/POL, uznała skarżącego za trwale niezdolnego do służby w Policji, z uwagi na stwierdzone u niego "zaburzenia osobowości upośledzające zdolności adaptacyjne" oraz "reakcję adaptacyjną przedłużoną", które nie pozostają w związku ze służbą ani też w związku ze szczególnymi warunkami lub właściwościami służby. DRKL orzekła, że skarżący może wykonywać pracę "poza służbą w Policji i formacjach pokrewnych", natomiast przeciwskazana jest "praca w organizacjach hierarchicznych". Orzeczenie nie było jeszcze prawomocne.
Na powyższą decyzję skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Pismem z 14 września 2023 r. skarżący zwrócił się do Sądu pierwszej instancji o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z przedstawionych przez niego 108 stron dokumentów. Na rozprawie w dniu 17 kwietnia 2023 r. Sąd oddalił ww. wnioski dowodowe.
Przywołanym powyżej wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał wniesioną skargę za nieusprawiedliwioną.
Odnosząc się w pierwszej kolejności do kwestii oddalonych wniosków dowodowych skarżącego Sąd wskazał, że część z nich wykraczała poza zakres rozpoznawanej sprawy dotyczącej zwolnienia skarżącego ze służby w Policji na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji. Pozostała zaś część przedłożonych dokumentów albo znajdowała się już w aktach sprawy, albo nie była niezbędna do ustalenia stanu faktycznego sprawy.
Sąd nie podzielił argumentacji skarżącego, że doręczenie rozkazu personalnego z 4 kwietnia 2023 r. nastąpiło z naruszeniem art. 42 k.p.a. Okoliczność doręczenia korespondencji do rąk innego adwokata (w Kancelarii Adwokackiej pełnomocnika skarżącego) wykonującego czynności zawodowe pod tym samym adresem, który - co istotne - podjął inicjatywę w kierunku przekazania przesyłki pełnomocnikowi skarżącego, nie czyni tego doręczenia wadliwym na gruncie ww. przepisu.
Przechodząc do merytorycznej oceny zaskarżonej decyzji, Sąd pierwszej instancji wskazał, że podstawę zwolnienia skarżącego ze służby w Policji stanowił art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji, zgodnie z którym policjanta można zwolnić ze służby w przypadku, gdy wymaga tego ważny interes służby.
Decyzja wydawana na podstawie tego przepisu zawiera "luz decyzyjny" w postaci uznania administracyjnego. W takim przypadku sądowa kontrola decyzji ma ograniczony zakres i sprowadza się do zbadania, czy zaskarżone orzeczenie nie nosi cech dowolności, tj. czy organ administracji wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia w świetle poczynionych ustaleń faktycznych. Poza oceną sądu pozostają natomiast kwestie celowości czy słuszności wydanego rozstrzygnięcia. W sprawach, których przedmiotem jest fakultatywne zwolnienie funkcjonariusza ze służby, sądy administracyjne badają więc, czy decyzja o rozwiązaniu stosunku służbowego nie jest arbitralna lub podjęta przy użyciu niedozwolonych kryteriów.
Sąd podkreślił, że pojęcie "ważnego interesu służby" nie zostało ustawowo zdefiniowane. Odwoływanie się do niego wymaga więc od organów Policji dokonania analizy stanu faktycznego sprawy i oceny, czy zdarzenia związane ze służbą danego funkcjonariusza, negatywnie kwalifikowane w świetle przepisów prawa, a także zasad etyki zawodu policjanta, uzasadniają rozwiązanie stosunku służbowego.
W ocenie Sądu pierwszej instancji w rozpoznawanej sprawie przesłanka zwolnienia ze służby w Policji z uwagi na ważny interes służby została przez organy wystarczająco wykazana. W pisemnych motywach swoich decyzji organy Policji, w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, wyjaśniły powody, dla których uznały, że w sprawie wystąpił ważny interes służby uzasadniający rozwiązanie ze skarżącym stosunku służbowego.
WSA w Warszawie stanął na stanowisku, że podstawową gwarancją realizowania ustawowych celów i zadań Policji jest określony stosunek osób wykonujących zadania tej formacji do porządku prawnego oraz przestrzeganie szczególnej dyscypliny służbowej i wykonywanie rozkazów i poleceń przełożonych. Funkcjonowanie w Policji organizacji hierarchicznej jest gwarantem zachowania dyscypliny służbowej na poziomie zapewniającym operatywność działania. Istotę stosunku służbowego policjantów charakteryzuje wysoki stopień dyspozycyjności i zdyscyplinowania, bez których służby te tracą nieodzowną w ich funkcjonowaniu dynamikę i skuteczność. Tymczasem okoliczności przedstawione przez organy Policji potwierdzają jednoznacznie, że skarżący nie jest gotowy podporządkować się dyscyplinie służbowej, a brak tej cechy dyskwalifikuje go jako osobę zdolną do prawidłowego wykonywania obowiązków służbowych. Skarżący utracił zaufanie przełożonych nie tylko z tego powodu, że w sposób nieuzasadniony kwestionował polecenia i decyzje przełożonych, ale również z powodu nieuprawnionego nagrywania rozmów z przełożonymi (w czasie odpraw) i z innymi policjantami. Ponadto składał raporty bez zachowania drogi służbowej oraz zawiadomienia o popełnieniu przestępstw przez przełożonych i innych policjantów. Postawa skarżącego, który każdą krytykę, czy choćby brak akceptacji dla jego wniosków i propozycji traktował jak przejaw mobbingu i nierównego traktowania, z całą pewnością nie sprzyjała budowie poprawnych relacji, wręcz przeciwnie - powodowała napięcia i konflikty z powodu utrwalającego się braku zaufania do jego osoby jako policjanta.
Ponadto Sąd uznał jako samodzielną przesłankę zwolnienia skarżącego ze służby jego ponadwymiarową nieobecność w pracy (267 dni). Choć organy nie kwestionowały podstawy faktycznej przebywania skarżącego na zwolnieniu lekarskim (wypadek na służbie), nie mniej jednak słusznie akcentowały, że wymagało to wyznaczenia dodatkowych zastępstw, co dezorganizowało pracę w komórce organizacyjnej.
Konkludując Sąd pierwszej instancji stwierdził, iż zaskarżony akt odpowiada prawu, gdyż organ zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy istotny dla podjęcia rozstrzygnięcia, prawidłowo rozważył interes społeczny (interes służby) względem słusznego interesu skarżącego oraz w sposób przekonujący wyjaśnił przesłanki podjętej decyzji. Organ kierował się przy tym dobrem służby i przez ten pryzmat dokonał oceny słusznego interesu skarżącego, podejmując rozstrzygnięcie na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji.
Na powyższe orzeczenie skarżący wywiódł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarzucając mu naruszenie:
1. przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, 80 k.p.a. polegające na błędnym przeprowadzeniu badania legalności zaskarżonej decyzji KGP, poprzez nietrafne przyjęcie, że doszło do pełnego ustalenia stanu faktycznego sprawy;
b) art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez nieodniesienie się przez Sąd pierwszej instancji do wszystkich okoliczności sprawy i zarzutów zawartych w skardze, bez wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, w szczególności pominięcie przedłożonych do akt badań wariograficznych skarżącego oraz podnoszonych przez niego okoliczności działania w charakterze sygnalisty oraz przez uzasadnienie wyroku w sposób nieodpowiadający ustawowemu wzorcowi, w szczególności wobec nazbyt lakonicznej i ogólnikowej treści oraz braku odniesienia się do istotnych zarzutów skarżącego sformułowanych w skardze i argumentacji powołanej na ich uzasadnienie, co skutkuje niemożliwością poznania przez skarżącego rzeczywistych motywów rozstrzygnięcia;
c) art. 106 § 3 p.p.s.a., przez oddalenie wniosków dowodowych skarżącego, między innymi z uwagi na fakt, że przeprowadzenie zawnioskowanych dowodów nie było niezbędne, bowiem Sąd pierwszej instancji nie powziął istotnych wątpliwości co do poczynionych przez organ ustaleń faktycznych, podczas, gdy prawidłowa ocena zgromadzonego materiału prowadzi do konieczności przeprowadzenia zawnioskowanych dowodów, albowiem przedstawiony przez organy obu instancji stan faktyczny wymaga uzupełnienia;
2. przepisów prawa materialnego:
a) art. 42. k.p.a., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie przejawiające się w przyjęciu, że rozkaz personalny został skutecznie doręczony, pomimo doręczenia osobie nieuprawnionej do odbioru przesyłek, która nie była pracownikiem pełnomocnika;
b) art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji, poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że organ miał możliwość wyboru podstawy prawnej rozkazu personalnego o zwolnieniu funkcjonariusza ze służby, podczas, gdy norma art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji ma zastosowanie, gdy w ocenie przełożonych policjant nie powinien pełnić służby z przyczyn pozamerytorycznych, ale nie można zwolnić go ze służby na innej fakultatywnej lub obligatoryjnej podstawie prawnej określonej w ustawie o Policji, co miało miejsce w przedmiotowej sprawie.
Wobec powyższych zarzutów skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy WSA w Warszawie do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej kasator przedstawił argumentację, mającą na celu wykazanie zasadności podniesionych zarzutów.
W piśmie z 14 sierpnia 2024 r. skarżący złożył oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy.
Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została złożona.
Skarżący pismem z 1 kwietnia 2025 r. wystąpił do Sądu kasacyjnego z wnioskiem o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z postanowienia Sądu Rejonowego [...] z dnia [...] kwietnia 2024 r., [...] (w załączeniu), na okoliczność "dołączenia dokumentów najprawdopodobniej w wyniku działań przestępnych przez organ I i II instancji do akt postępowania administracyjnego", a które to akta objęte są postępowaniem w niniejszej sprawie.
Pismem z dnia 16 kwietnia 2025 r. skarżący kasacyjnie wniósł o rozpoznanie sprawy na rozprawie i sformułował dodatkowe uzasadnienie podstaw skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, której przesłanki określone zostały w § 2 wymienionego przepisu. Wobec niestwierdzenia przyczyn nieważności, skarga kasacyjna w niniejszej sprawie podlegała rozpoznaniu w granicach przytoczonych w niej podstaw.
Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Należy zatem wskazać konkretne przepisy prawa, którym - zdaniem skarżącego - uchybił sąd i zamieścić uzasadnienie podstawy kasacyjnej, czyli uzasadnić uchybienia zarzucane sądowi. Uzasadnienie podstaw kasacyjnych polega na wykazaniu przez autora skargi kasacyjnej, że stawiane przez niego zarzuty mają usprawiedliwioną podstawę i zasługują na uwzględnienie. W niniejszej sprawie zostały postawione zarówno zarzuty naruszenia przepisów postępowania, które zdaniem skarżącego kasacyjnie mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak również naruszenia prawa materialnego poprzez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie.
Najdalej idącym zarzutem jest zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Zgodnie z dyspozycją tego przepisu uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisko pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Uzasadnienie wyroku powinno być tak sporządzone, aby wynikało z niego, dlaczego sąd uznał zaskarżone orzeczenie bądź bezczynność organu za zgodne lub niezgodne z prawem. Wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić skuteczny zarzut zawarty w skardze kasacyjnej, jeżeli jest ono sporządzone w taki sposób, że uniemożliwiona jest instancyjna kontrola sądowa. Sporządzenie uzasadnienia jest czynnością następczą w stosunku do podjętego rozstrzygnięcia, stąd też tylko w nielicznych sytuacjach naruszenie tej normy prawnej może stanowić skuteczną podstawę skargi kasacyjnej. O naruszeniu tego przepisu można mówić w przypadku, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie spełnia jednego z ustawowych, wymienionych w jego treści warunków. Wyrok sądu pierwszej instancji nie będzie poddawał się kontroli sądowoadministracyjnej w przypadku braku wymaganych prawem części (np. nieprzedstawienia stanu sprawy, czy też niewskazania lub niewyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia), a także wówczas, gdy będą one co prawda obecne, niemniej jednak obejmować będą treści podane w sposób niejasny, czy też nielogiczny, uniemożliwiający jednoznaczne ustalenie stanu faktycznego i prawnego, stanowiącego podstawę kontrolowanego wyroku sądu (por. wyrok NSA z 12 lutego 2025 r., III OSK 2219/23).
W rozpoznawanej sprawie uzasadnienie zaskarżonego wyroku odpowiada wymogom art. 141 § 4 p.p.s.a., gdyż Sąd pierwszej instancji wyjaśnił w należyty sposób przyczyny podjętego rozstrzygnięcia, przytoczył stan sprawy, jak również stanowiska biorących udział w postępowaniu stron zawarte w skardze, jak i w odpowiedzi na skargę. Prawidłowo sporządzone uzasadnienie wyroku nie wymaga szczegółowego odniesienia się do wszystkich zarzutów skargi oraz podniesionej w niej argumentacji, a jedynie w zakresie niezbędnym do przeprowadzenia kontroli zaskarżonego aktu administracyjnego (por. wyrok NSA z 21 stycznia 2025 r., III FSK 1082/24). Uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełnia powyższe wymagania. Należy pamiętać, że granice rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowoadministracyjnym są wyznaczone poprzez granice sprawy administracyjnej. Sąd pierwszej instancji dokonał kontroli decyzji – rozkazu personalnego Komendanta Głównego Policji z dnia 15 czerwca 2023 r. wydanej na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 145; dalej: "ustawa o Policji"), a w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku dokonał w szczególności wykładni przepisu stanowiącego podstawę prawną decyzji, jak i skontrolował proces subsumpcji ustalonego stanu faktycznego. Omawiany zarzut skargi kasacyjnej jest zatem bezzasadny.
Kolejny zarzut opiera się na naruszeniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. poprzez błędne przeprowadzenie badania legalności zaskarżonej decyzji poprzez nietrafne przyjęcie, że doszło do pełnego ustalenia stanu faktycznego sprawy. Na wstępie wypada zaznaczyć, że Sąd pierwszej instancji nie stosował art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., lecz art. 151 p.p.s.a., gdyż skargę oddalił.
Naczelny Sąd Administracyjny analizując uzasadnienie wywiedzionej skargi kasacyjnej stwierdził, że istota zarzutów, dotyczących naruszenia przepisów postępowania, sprowadza się do wytknięcia Sądowi pierwszej instancji pominięcia istotnych okoliczności faktycznych, a tym samym dokonanie dowolnej oceny materiału dowodowego. Zdaniem autora skargi kasacyjnej braki w zakresie należytej analizy stanu faktycznego przez organy Policji orzekające w sprawie nie zostały poddane należytej ocenie przez Sąd pierwszej instancji.
Mając na uwadze powyższe wskazać należy, że zgodnie z zasadą legalizmu i praworządności określoną w art. 6 k.p.a. organy obowiązane są działać na podstawie prawa i w granicach wyznaczonych tymi przepisami. Jak wynika z art. 7 k.p.a., organ jest związany zasadą prawdy obiektywnej, która wyraża się w obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Zasada ta znajduje rozwinięcie w przepisie art. 77 § 1 k.p.a., w myśl którego organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzeć cały materiał dowodowy. Zgodnie z art. 75 § k.p.a. jako dowód należy zaś dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Na podstawie całokształtu materiału dowodowego organ ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.). Uchybienie przez organy normom zawartym w przepisach art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. ma z kolei miejsce jedynie wówczas, gdy wbrew obowiązkowi należytego wyjaśnienia sprawy nie ustalają one faktów czy zdarzeń, które mają znaczenie dla załatwienia sprawy, czyli mają znaczenie dla zastosowania określonej normy prawa materialnego. Art. 107 § 3 k.p.a. określa zaś jakie elementy powinno zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne decyzji.
Należy podnieść, że uwzględniając zastosowaną w sprawie podstawę zwolnienia ze służby w Policji - ważny interes służby - organ orzekający obowiązany był zgromadzić taki materiał dowodowy, który pozwalałby na ocenę zaistnienia tej przesłanki, jak i umożliwiał wyważenie interesu społecznego i słusznego interesu skarżącego, co pozostaje w związku z uznaniowym charakterem rozstrzygnięcia o zwolnieniu ze służby w Policji na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego podzielić należy ocenę Sądu pierwszej instancji, że taki materiał został w niniejszej sprawie zebrany, a jego ocena była swobodna, a nie dowolna.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący kasacyjnie niezasadnie wywodzi naruszenie w niniejszej sprawie przepisu art. 106 § 3 p.p.s.a., poprzez pominięcie wniosków dowodowych. Przeprowadzenie dowodów, o których mowa w zarzutach skargi kasacyjnej, wykraczało poza zakres kognicji sądu administracyjnego kontrolującego wydane rozstrzygnięcie organu drugiej instancji. W tym miejscu należy przypomnieć, że sąd administracyjny nie prowadzi co do zasady postępowania dowodowego. Postępowanie dowodowe przed sądami administracyjnymi jest w istocie ograniczone do postępowania uzupełniającego z dokumentów, co jasno wynika z dyspozycji art. 106 § 3 p.p.s.a. Trafne jest również stanowisko Sądu pierwszej instancji, iż powyższy przepis nie służy do zwalczania ustaleń faktycznych, z którymi strona się nie zgadza, a do tego w istocie zmierzały wnioski dowodowe skarżącego sformułowane w pismach procesowych z dnia 18 października 2023 r. i z 14 września 2023 r.
Na tle powyższego zaakcentować jeszcze raz należy, że postępowanie dowodowe w niniejszej sprawie było determinowane podstawą materialnoprawną zwolnienia skarżącego ze służby w Policji, którą stanowi art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji. Naczelny Sąd Administracyjny aprobuje więc ocenę Sądu pierwszej instancji, że wszystkie okoliczności pozwalające na ustalenie, czy ważny interes służby przemawia za zwolnieniem skarżącego ze służby w Policji, zostały wyjaśnione, a wobec tego nie zachodziła konieczność podejmowania innych czynności dowodowych. Podstawą faktyczną zwolnienia policjanta ze służby była bowiem okoliczność, iż skarżący nie jest w stanie podporządkować się szczególnej dyscyplinie służbowej – immanentnie związanej z funkcjonowaniem w zmilitaryzowanej i hierarchicznej formacji, jaką jest Policja. W postępowaniu administracyjnym zostało wykazane, że skarżący wielokrotnie kwestionował polecenia i rozkazy przełożonych, lekceważąco się do nich zwracał, nagrywał bez zgody i wiedzy rozmówców rozmowy z przełożonymi oraz innymi policjantami, składał raporty bez zachowania drogi służbowej, składał zawiadomienia o popełnieniu przestępstw przez przełożonych i innych policjantów, prezentował postawę roszczeniową, oczekując szczególnego traktowania, wywierał presję w sytuacji niezadowalających go rozwiązań kadrowych i poleceń niezgodnych z jego wolą.
Wbrew stanowisku skarżącego kasacyjnie okoliczności wyczerpujące przesłankę zwolnienia ze służby nie ograniczały się do czynności tzw. sygnalisty, a działania skarżącego kasacyjnie wskazywane przez organ jako uzasadniające zastosowanie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji nie polegały jedynie na sygnalizowaniu nieprawidłowości w miejscu wykonywania obowiązków.
Podkreślenia również wymaga, że zwolnienie policjanta ze służby w oparciu o art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji pozostaje bez związku z wynikiem prowadzonego postępowania dyscyplinarnego. Oznacza to, że zwolnienie może nastąpić przed zakończeniem takiego postępowania, a rozstrzygnięcie sprawy dyscyplinarnej pozostaje bez wpływu na decyzję w przedmiocie zwolnienia ze służby.
Choć art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji nie został powołany w podstawach kasacyjnych w kontekście wykładni pojęcia "ważnego interesu służby" wypada wspomnieć, że zgodnie z tym przepisem z policjantem można rozwiązać stosunek służbowy, gdy wymaga tego ważny interes służby. Użyty przez ustawodawcę zwrot "policjanta można zwolnić ze służby", wskazuje, że rozwiązanie stosunku służbowego na omawianej podstawie ma charakter fakultatywny, a decyzje w tym zakresie podejmowane są w ramach tzw. uznania administracyjnego przyznanego właściwym organom Policji. W orzecznictwie sądów administracyjnych powszechnie przyjmuje się, że kontrola decyzji opartej na uznaniu administracyjnym ma ograniczony zakres. Sprowadza się ona do zbadania, czy zaskarżona decyzja nie nosi cech dowolności, to jest czy organ administracji wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia oraz czy wyboru takiego dokonał po ustaleniu i rozważeniu okoliczności istotnych dla danej sprawy. Kontrola sądowoadministracyjna nie obejmuje natomiast oceny, w jaki sposób organy administracji, realizując określoną politykę stosowania prawa, wypełniają treść pozasystemowych kryteriów słusznościowych czy celowościowych (zob. w tej materii wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 maja 2011 r.; sygn. akt I OSK 301/11). Zatem w sprawach dotyczących fakultatywnego zwolnienia funkcjonariusza ze służby sądy administracyjne mogą jedynie badać, czy decyzja o rozwiązaniu stosunku służbowego nie jest arbitralna lub czy nie została podjęta przy użyciu niedozwolonych kryteriów. Nie mogą natomiast wkraczać w kompetencje właściwych organów administracji i przesądzać o tym, czy dana osoba powinna nadal pozostać policjantem, czy też słuszne było wykluczenie jej z grona funkcjonariuszy formacji.
Rozwiązanie stosunku służbowego na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji wymaga wykazania, że zastosowanie takiej instytucji było niezbędne z uwagi na "ważny interes służby". Ustawa o Policji nie definiuje pojęcia "ważny interes służby". W orzecznictwie powszechnie jednak przyjmuje się, że przy odczytywaniu treści powyższego zwrotu należy sięgnąć przede wszystkim do przepisów regulujących cele i zadania Policji oraz szczególny status funkcjonariuszy tej formacji, a ponadto że w rachubę może wchodzić jedna realnie istniejąca przyczyna albo szereg okoliczności czy zdarzeń świadczących o tym, że dalsze pozostawanie policjanta w służbie koliduje z ważnym interesem Policji, a zatem że funkcjonariusz ten z przyczyn pozamerytorycznych dla dobra macierzystej formacji nie powinien kontynuować w niej służby (zob. w tej materii wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 listopada 2024 r., III OSK 1804/24).
Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy o Policji Policja powołana została między innymi do ochrony bezpieczeństwa ludzi oraz do utrzymywania bezpieczeństwa i porządku publicznego. Do jej podstawowych zadań należy między innymi zapobieganie łamaniu prawa, wykrywanie przestępstw i wykroczeń oraz ściganie ich sprawców. Realizacja tak ważnych funkcji wymaga, aby funkcjonariuszami Policji były osoby nie tylko o wymaganych kwalifikacjach merytorycznych, ale również i etycznych, cieszące się nieposzlakowaną opinią, bezwzględnie przestrzegające obowiązującego prawa. Każdy kto decyduje się na dobrowolne podjęcie służby w Policji musi mieć świadomość tego, że sprawowanie funkcji publicznej łączy się nie tylko z przywilejami, ale i z pewnymi ograniczeniami nieznanymi innym grupom zawodowym. Policjantom, podobnie jak funkcjonariuszom innych służb mundurowych, przysługuje zwiększona ochrona trwałości stosunku służbowego. Taka ochrona funkcjonariuszy służb mundurowych nie ma jednak charakteru bezwzględnego. Ustawodawca w interesie funkcjonariuszy reglamentuje dopuszczalne przyczyny zwolnienia ich ze służby. Jednakże dostrzega bezwzględną potrzebę ochrony również interesów każdej ze zmilitaryzowanych formacji, wyposażając organy właściwych służb w instrumenty prawne niezbędne do prowadzenia racjonalnej polityki kadrowej oraz do podejmowania działań umożliwiających sprawne funkcjonowanie wszystkich komórek organizacyjnych oraz budowanie autorytetu państwa i zaufania obywateli do jego organów. Niewątpliwie opisane wyżej działania skarżącego kasacyjnie mogły wywierać negatywny wpływ na funkcjonowanie Policji, szczególnie kwestionowanie poleceń i rozkazów godzi w interes służby.
Zarzuty naruszenia przepisów postępowania są zatem niezasadne.
Nie jest zasadny również zarzut naruszenia art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że organ miał możliwość wyboru podstawy prawnej rozkazu personalnego o zwolnieniu funkcjonariusza ze służby, podczas gdy norma powyższa ma zastosowanie, gdy policjant nie powinien pełnić służby z przyczyn pozamerytorycznych, ale nie można zwolnić go ze służby na innej fakultatywnej lub obligatoryjnej podstawie prawnej określonej w ustawie o Policji, co zdaniem skarżącego kasacyjnie miało miejsce w niniejszej sprawie.
W tym miejscu należy wskazać na dwie podstawy zwolnienia funkcjonariusza Policji ze służby, które mają znaczenie dla przedmiotowej sprawy tj. art. 41 ust. 1 pkt 1 oraz art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji. Zgodnie z pierwszym z powołanych przepisów Policjanta obligatoryjnie zwalnia się ze służby w przypadku orzeczenia trwałej niezdolności do służby przez komisję lekarską. Funkcjonariusz zwalniany ze służby w tym trybie podlega ponadto dodatkowej ochronie wynikającej z art. 43 ust. 1 ustawy o Policji, który nie pozwala na dokonanie zwolnienia wcześniej niż przed upływem 12 miesięcy od dnia zaprzestania służby z powodu choroby. Przepis art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji wskazuje natomiast, że policjanta można zwolnić ze służby w przypadku, gdy wymaga tego ważny interes służby. Z oczywistych względów korzystniejsze dla zwalnianego funkcjonariusza jest dokonanie przez organ zwolnienia ze służby na pierwszej ze wskazanych podstaw, bowiem pozwala to na dłuższe zachowanie stosunku służbowego i związane z tym benefity. Natomiast z orzecznictwa sądów administracyjnych jasno wynika, że "wymogi, o których mowa w art. 41 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 43 ust. ustawy o Policji są zachowane jeżeli decyzja zwolnieniowa zostanie podjęta wtedy, gdy orzeczenie komisji lekarskiej stanie się ostateczne oraz gdy wyznaczona data rozwiązania stosunku służbowego zostanie ustalona po upływie 12 miesięcy od dnia zaprzestania służby z powodu choroby" (wyrok NSA z 20 kwietnia 2021 r., III OSK 572/21, LEX nr 3219075, wyrok NSA z 29 października 2020 r., I OSK 4376/18, LEX nr 3152599, wyrok NSA z 18 lutego 2016 r., I OSK 2849/14, LEX nr 2080560).
Podnieść należy, że sam fakt prowadzenia postępowania dotyczącego zdolności skarżącego kasacyjnie do służby w Policji przed właściwą komisją lekarską w trakcie trwania postępowania o zwolnienie ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji nie ma znaczenia. Organ Policji byłby zobowiązany do uwzględnienia orzeczenia komisji lekarskiej o trwałej niezdolności do służby tylko wówczas, gdyby w trakcie trwania postępowania dotyczącego zwolnienia ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji, posiadałoby ono przymiot decyzji ostatecznej. Organ jest bowiem zobowiązany do wydania rozstrzygnięcia według stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania przez niego decyzji. Niewątpliwie w dniu wydania zaskarżonej decyzji, tj. w dniu 15 czerwca 2023 r., w obrocie prawnym nie funkcjonowało ostateczne orzeczenie komisji lekarskiej o stanie zdrowia skarżącego kasacyjnie. Od orzeczenia z 28 lutego 2023 r. skarżący wniósł odwołanie do Centralnej Komisji Lekarskiej. Związanie decyzją wydaną przez inny organ następuje dopiero w przypadku wprowadzenia jej do obrotu prawnego w sposób ostateczny. W skardze kasacyjnej nie powołano się na ostateczne orzeczenie omawianej kwestii, skarżący kasacyjnie przywołał jedynie orzeczenie z 28 lutego 2023 r. wydane przez [...] Rejonową Komisję Lekarską [...] nr RKLWr-393-2023/F/POL. Jak już wskazano, od orzeczenia DRKL we [...] z 28 lutego 2023 r. skarżący złożył odwołanie. CKL decyzją z 1 lipca 2024 r. uchyliła powyższą decyzję. DRKL [...] rozpoznał sprawę ponownie i decyzją z 16 czerwca 2023 r. uznała skarżącego za niezdolnego do służby. CKL decyzją z 8 listopada 2023 r. po raz kolejny uchyliła decyzję organu pierwszej instancji. Skarżący wniósł od tej decyzji skargę do WSA w Warszawie, który postanowieniem z 29 października 2024 r., II SA/Wa 1450/24, odrzucił ją z powodu nieuzupełnienia braków formalnych. NSA oddalił zażalenie na powyższe postanowienie postanowieniem z 6 marca 2025 r., III OZ 52/25. Tym samym orzeczenie z 28 lutego 2023 r. nie stało się ostateczne.
Zarzut naruszenia art. 42 k.p.a. został nieprawidłowo określony jako zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie, jak również nieprawidłowo skonstruowany. Zgodnie z powołanym przepisem:
"§ 1. Pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy albo na adres do korespondencji wskazany w bazie adresów elektronicznych.
§ 2. Pisma mogą być doręczane również w lokalu organu administracji publicznej, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej.
§ 3. W razie niemożności doręczenia pisma w sposób określony w § 1 i 2, a także w razie koniecznej potrzeby, pisma doręcza się w każdym miejscu, gdzie się adresata zastanie".
Cytowany przepis ma charakter procesowy, a nie materialny. W doktrynie prawa administracyjnego prawo materialne jest postrzegane w szerszym lub węższym ujęciu. Zdaniem Z. Leońskiego (Zarys prawa administracyjnego, Warszawa 2004, s. 28), prawo materialne w szerszym znaczeniu obejmuje "prawo ustalające w sposób władczy zachowanie jednostki, ale także tzw. normy zadaniowe dotyczące działalności niewładczej administracji, jej funkcje organizatorskie i tzw. administrację świadczącą". W węższym znaczeniu normy prawa materialnego stanowią "normy zawarte w przepisach prawa administracyjnego powszechnie obowiązującego, które określają treść praw i obowiązków (zachowanie się) ich adresatów". J. Zimmermann (Prawo administracyjne, Kraków 2006, s. 38) definiuje normy prawa materialnego jako normy określające "treść uprawnień lub obowiązków, tj. sposób zachowania się swoich adresatów w sferze prawa administracyjnego, przy czym adresatami tymi są podmioty znajdujące się poza administracją publiczną". W ten sposób, w wąskim znaczeniu, należy rozumieć pojęcie prawa materialnego na gruncie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. Również w ten sposób definiuje pojęcie przepisu materialnoprawnego NSA, którego zdaniem "przepisami materialnoprawnymi są przepisy regulujące bezpośrednio stosunki administracyjnoprawne (określają zachowanie podmiotów) oraz roszczenia wynikające z tych stosunków (nakładają obowiązki i przyznają prawa lub uprawnienia)" (wyrok NSA z dnia 17 lutego 2005 r., OSK 1735/04, LEX nr 165775, i wyrok NSA z dnia 10 maja 2006 r., II OSK 1356/05, LEX nr 236405).
Z kolei przepisami prawa procesowego są normy instrumentalne, określające drogę i sposób dochodzenia uprawnień wynikających z norm materialnoprawnych, służące realizacji obowiązków i uprawnień określonych normami prawa materialnego (por. tezę drugą wyroku NSA z dnia 17 lutego 2005 r., OSK 1735/04, LEX nr 165775, oraz uzasadnienia wyroków NSA: z dnia 10 maja 2006 r., II OSK 1356/05, LEX nr 236405, i z dnia 7 marca 2006 r., II FSK 523/05, LEX nr 205713).
Niewątpliwie dla określenia charakteru prawnego danego przepisu nie jest istotne, w jakim akcie normatywnym jest on zamieszczony. Elementami decydującymi o charakterze materialnym lub procesowym są treść i cel konkretnego przepisu. Biorąc pod uwagę powyższe definicje, art. 42 k.p.a. niewątpliwie jest przepisem prawa procesowego, określającym drogę dochodzenia uprawnień wynikających z norm materialnoprawnych.
Skarga kasacyjna oparta na podstawie naruszenia przepisów postępowania zostanie uwzględniona jedynie wtedy, gdy uchybienie sądu mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Użycie przez ustawodawcę słowa "wpływ" oznacza, że pomiędzy uchybieniem procesowym a wydanym w sprawie orzeczeniem podlegającym zaskarżeniu powinien zachodzić związek przyczynowy. Związek ten nie musi być realny – wystarczy, że zaistniała hipotetyczna możliwość odmiennego wyniku sprawy (por. uzasadnienie wyroku NSA z dnia 24 czerwca 2008 r., II FSK 572/07, LEX nr 451651, i wyrok NSA z dnia 9 września 2015 r., I GSK 63/14, LEX nr 1800461). W literaturze zgodnie przyjmuje się, że wystarczy, iż skarżący uprawdopodobni istnienie potencjalnego związku przyczynowego między uchybieniem proceduralnym a wynikiem postępowania, a zatem wykaże i uzasadni, że sąd pierwszej instancji w realny sposób naruszył przepisy procedury sądowoadministracyjnej, przy czym uchybienie to było na tyle istotne, że gdyby do niego nie doszło, wynik sprawy mógłby być inny. Wpływ naruszenia prawa procesowego na wynik sprawy musi być "istotny", nie wystarczy zatem wskazanie w skardze kasacyjnej naruszenia przepisów postępowania. Skarżący musi również wykazać, że skutki wadliwości postępowania wpłynęły na treść zaskarżonego orzeczenia. W uzasadnieniu omawianego zarzutu skargi kasacyjnej skarżący nie wskazał, w jaki sposób zarzucane uchybienie miałoby wywrzeć wpływ na wynik sprawy. Wręcz przeciwnie – podkreślił, że pełnomocnik wniósł odwołanie, pomimo wadliwego doręczenia. W tej sytuacji brak podstaw do uwzględnienia powyższego zarzutu.
Nadto trzeba podnieść, że cytowany wyżej art. 42 k.p.a. składa się z trzech paragrafów o różnej treści normatywnej. W odniesieniu do przepisu, który nie stanowi jednej zamkniętej całości, a składa się z paragrafów, punktów i innych jednostek redakcyjnych, wymóg skutecznie wniesionej skargi kasacyjnej jest spełniony wówczas, gdy wskazuje ona konkretny przepis naruszony przez sąd pierwszej instancji, z podaniem numeru artykułu, ustępu, punktu i ewentualnie innej jednostki redakcyjnej przepisu (por. wyroki NSA: z 20 sierpnia 2008 r., II FSK 557/07, LEX nr 422065; z 7 marca 2014 r., II GSK 2019/12, LEX nr 1495144; z 28 czerwca 2013 r., II OSK 552/12, LEX nr 13562450; z 22 stycznia 2013 r., II GSK 1573/12, LEX nr 1354882; z 27 marca 2012 r., II GSK 218/11, LEX nr 1244607; z 8 marca 2012 r., II OSK 2496/10, LEX nr 1145608; z 14 lutego 2012 r., II OSK 2232/10, LEX nr 1138117; z 19 października 2022 r., I OSK 1407/19; z 11 października 2022 r., III OSK 5368/21; z 8 września 2022 r., II GSK 713/19). Warunek przytoczenia podstawy kasacyjnej i jej uzasadnienia nie jest spełniony, gdy skarga kasacyjna zawiera wywody zmuszające sąd drugiej instancji do domyślania się, który przepis prawa autor skargi kasacyjnej miał na uwadze, podnosząc zarzut naruszenia przepisów prawa. Skarga kasacyjna nieodpowiadająca tym wymaganiom, pozbawiona konstytuujących ją elementów treściowych uniemożliwia sądowi ocenę jej zasadności. Ze względu na wymagania stawiane skardze kasacyjnej, usprawiedliwione zasadą związania Naczelnego Sądu Administracyjnego jej podstawami, sporządzenie skargi kasacyjnej jest obwarowane przymusem adwokacko - radcowskim (art. 175 § 1-3 p.p.s.a.). Opiera się on na założeniu, że powierzenie czynności sporządzenia skargi kasacyjnej wykwalifikowanym prawnikom zapewni jej odpowiedni poziom merytoryczny i formalny, umożliwiający Sądowi kasacyjnemu dokonanie kontroli zaskarżonego orzeczenia (por. wyrok NSA z 4 marca 2025 r., III OSK 7233/21). Z uwagi na powyższe omawiany zarzut skargi kasacyjnej również jest niezasadny.
Wniosek dowodowy zgłoszony w piśmie procesowym z 1 kwietnia 2025 r. obejmuje okoliczności irrelewantne z punktu widzenia rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, dlatego nie mógł zostać uwzględniony.
Wniosek o rozpoznanie sprawy na rozprawie zgłoszony w piśmie procesowym z dnia 16 kwietnia 2005 r. nie został uwzględniony. Należy mieć na uwadze, iż zgodnie z art. 176 § 2 p.p.s.a. skarga kasacyjna powinna zawierać wniosek o jej rozpoznanie na rozprawie albo oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy. Powyższy wniosek lub oświadczenie stanowią element formalny skargi kasacyjnej, którego brak powoduje jej odrzucenie. Skarżący kasacyjnie złożył oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy w piśmie procesowym z dnia 14 sierpnia 2024 r. stanowiącym odpowiedź na wezwanie o uzupełnienie braków skargi kasacyjnej. Zgodnie z art. 182 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie 14 dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Taka sytuacja zachodziła w niniejszej sprawie, gdyż organ w ustawowym terminie nie zażądał przeprowadzenia rozprawy. Skoro ustawodawca zakreślił termin (14 dni) na wniesienie żądania przeprowadzenia rozprawy przez pozostałe strony, to należy uznać, że również skarżący kasacyjnie jest związany terminem do złożenia oświadczenia w przedmiocie przeprowadzenia rozprawy lub oświadczenia o zrzeczeniu się jej przeprowadzenia, a zasada dyspozycyjności ulega w powyższym zakresie wyłączeniu wraz z upływem terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Przyjęcie zasadności odmiennego stanowiska byłoby sprzeczne z zasadą równości procesowej stron. Stanowisko powyższe jest uzasadnione także względami ekonomiki procesowej, gdyż uwzględnienie żądania przeprowadzenia rozprawy na tym etapie postępowania prowadziłoby do jego nieuzasadnionego przedłużenia. Zasada dyspozycyjności w odniesieniu do dokonywania czynności procesowych stron nie może stać w sprzeczności z zasadą ekonomiki postępowania.
Skoro zatem podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty okazały się nieusprawiedliwione, Naczelny Sąd Administracyjny nie miał podstaw do jej uwzględnienia, co z kolei skutkowało oddaleniem skargi kasacyjnej w oparciu o art. 184 p.p.s.a.