III OSK 2164/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną dotyczącą pozwolenia na usunięcie drzew wzdłuż linii kolejowych, uznając, że przepisy ustawy o transporcie kolejowym mają pierwszeństwo przed ustawą o ochronie gruntów rolnych i leśnych.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwa [...] od wyroku WSA we Wrocławiu, który oddalił skargę na decyzję zezwalającą na usunięcie drzew rosnących wzdłuż linii kolejowych. Skarżący podnosił, że usunięcie drzew wymaga uprzedniego wyłączenia gruntu z produkcji leśnej oraz kwestionował zastosowanie art. 9yc ustawy o transporcie kolejowym do istniejących linii kolejowych. NSA oddalił skargę, uznając, że przepisy ustawy o transporcie kolejowym mają charakter szczególny i wyłączają stosowanie przepisów o ochronie gruntów rolnych i leśnych w tym kontekście, a sama wycinka drzew nie stanowi wyłączenia gruntu z produkcji leśnej.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwa [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, który oddalił skargę na decyzję zezwalającą na usunięcie drzew rosnących wzdłuż linii kolejowych. Skarżący zarzucał naruszenie prawa materialnego, w tym błędną wykładnię art. 56 ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym w związku z ustawą o ochronie gruntów rolnych i leśnych oraz ustawą o lasach, argumentując, że usunięcie tysięcy drzew faktycznie wyłącza grunt z produkcji leśnej i wymaga odrębnego postępowania. Kwestionował również zastosowanie art. 9yc ustawy o transporcie kolejowym do istniejących linii kolejowych. Skarżący podnosił również zarzuty naruszenia przepisów postępowania, w tym dotyczące prawidłowości wszczęcia postępowania administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając sprawę na posiedzeniu niejawnym, oddalił skargę kasacyjną. Sąd uznał, że przepisy ustawy o transporcie kolejowym, w tym art. 56 ust. 1 i art. 9yc ust. 1, mają charakter szczególny i wyłączają stosowanie przepisów ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych w odniesieniu do gruntów objętych decyzją o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej, również w przypadku istniejących linii. Sąd podkreślił, że sama wycinka drzew w celu zapewnienia bezpieczeństwa ruchu kolejowego nie stanowi wyłączenia gruntu z produkcji leśnej w rozumieniu ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Zarzuty procesowe dotyczące pełnomocnictwa również nie znalazły uwzględnienia, gdyż z opisu przedmiotu zamówienia wynikało uprawnienie do wystąpienia z wnioskiem o wydanie decyzji. Ostatecznie, mimo częściowo nieprawidłowej wykładni art. 9yc ust. 1 przez Sąd I instancji, NSA orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, usunięcie drzew w celu zapewnienia bezpieczeństwa ruchu kolejowego na podstawie przepisów ustawy o transporcie kolejowym nie wymaga uprzedniego wyłączenia gruntu z produkcji leśnej, gdyż przepisy te mają charakter szczególny i wyłączają stosowanie przepisów ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych.
Uzasadnienie
Ustawa o transporcie kolejowym stanowi regulację szczególną względem ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Sama wycinka drzew nie wyłącza gruntu z produkcji leśnej, a jedynie ogranicza jej zakres do drzew, krzewów i runa leśnego, które nie stwarzają zagrożenia dla ruchu kolejowego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (21)
Główne
u.t.k. art. 56 § ust. 1
Ustawa o transporcie kolejowym
u.t.k. art. 9yc § ust. 1
Ustawa o transporcie kolejowym
Stosuje się także do istniejących linii kolejowych.
u.t.k.
Ustawa z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym
Pomocnicze
u.t.k. art. 53 § ust. 1
Ustawa o transporcie kolejowym
rozp. MI art. 1
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 7 sierpnia 2008 r. w sprawie wymagań w zakresie odległości i warunków dopuszczających usytuowanie drzew i krzewów, elementów ochrony akustycznej i wykonywania robót ziemnych w sąsiedztwie linii kolejowej a także sposoby urządzania i utrzymania zasłon odśnieżnych oraz pasów przeciwpożarowych
u.o.g.r.l. art. 4 § pkt 11
Ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych
u.o.g.r.l. art. 3
Ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych
u.t.k. art. 9n § ust. 1
Ustawa o transporcie kolejowym
u.o.g.r.l.
Ustawa z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych
u.l.
Ustawa z dnia 28 września 1991 r. o lasach
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c)
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 61 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 104
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
p.u.s.a. art. 1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
ustawa COVID-19 art. 15zzs4 § ust. 1 i 3
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przepisy ustawy o transporcie kolejowym mają pierwszeństwo przed przepisami ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych w zakresie usuwania drzew wzdłuż linii kolejowych. Sama wycinka drzew nie stanowi wyłączenia gruntu z produkcji leśnej. Pełnomocnictwo było wystarczające do złożenia wniosku o wydanie decyzji o usunięciu drzew.
Odrzucone argumenty
Usunięcie drzew wymaga uprzedniego wyłączenia gruntu z produkcji leśnej. Art. 9yc ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym nie ma zastosowania do istniejących linii kolejowych. Naruszenie przepisów postępowania dotyczących wszczęcia postępowania i zakresu pełnomocnictwa.
Godne uwagi sformułowania
Nie wyklucza to uznania, że także odległości większe niż minimalne mogą w określonych okolicznościach uzasadniać konieczność zmiany usytuowania obiektów, jeśli ich usytuowanie zgodnie z zasadą z art. 53 ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym zakłóca eksploatację lub działanie urządzeń związanych z prowadzeniem ruchu kolejowego lub powoduje zagrożenie bezpieczeństwa ruchu kolejowego. W razie stwierdzenia, że odległości minimalne usytuowania drzew lub krzewów zostały naruszone właściwy organ nie jest więc już zobowiązany do badania czy tego rodzaju nielegalne usytuowanie utrudnia widoczność sygnałów i pociągów lub eksploatację urządzeń kolejowych albo powoduje zaspy śnieżne. Racjonalny ustawodawca wskazując na decyzję o ustaleniu linii kolejowej nie mógł poza regulacją prawną pozostawić tej części sieci kolejkowej, która już istniała w chwili wprowadzenia art. 9yc ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym.
Skład orzekający
Jerzy Stelmasiak
przewodniczący sprawozdawca
Małgorzata Masternak - Kubiak
członek
Małgorzata Pocztarek
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów ustawy o transporcie kolejowym w kontekście ochrony gruntów leśnych oraz dopuszczalności usuwania drzew wzdłuż linii kolejowych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji usuwania drzew wzdłuż linii kolejowych, gdzie przepisy ustawy o transporcie kolejowym mają pierwszeństwo.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy kolizji przepisów z zakresu ochrony środowiska i transportu kolejowego, co jest istotne dla praktyków prawa administracyjnego i branży kolejowej.
“Czy wycinka drzew wzdłuż torów kolejowych narusza ochronę lasów? NSA wyjaśnia.”
Sektor
transport
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII OSK 2164/21 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2023-05-09 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2021-01-04 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Jerzy Stelmasiak /przewodniczący sprawozdawca/ Małgorzata Masternak - Kubiak Małgorzata Pocztarek Symbol z opisem 6136 Ochrona przyrody Hasła tematyczne Ochrona przyrody Sygn. powiązane II SA/Wr 137/19 - Wyrok WSA we Wrocławiu z 2019-08-21 Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2017 poz 2117 art. 56 ust. 1 Ustawa z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym - tekst jedn. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jerzy Stelmasiak (spr.) Sędziowie sędzia NSA Małgorzata Pocztarek sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak po rozpoznaniu w dniu 9 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwa [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 21 sierpnia 2019 r. sygn. akt II SA/Wr 137/19 w sprawie ze skargi Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwa [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze z dnia 7 grudnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie pozwolenia na usunięcie drzew rosnących wzdłuż linii kolejowych oddala skargę kasacyjną. Uzasadnienie Wyrokiem z 21 sierpnia 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwa [...] (dalej: skarżący) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze z 7 grudnia 2018 r. w przedmiocie "pozwolenia" na usunięcie drzew rosnących wzdłuż linii kolejowych. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że wnioskiem z 8 grudnia 2017 r. A. S.A. w W. (dalej: wnioskodawca) zwrócił się do Starosty Zgorzeleckiego z wnioskiem o wydanie "zezwolenia" na usunięcie drzew rosnących w pobliżu linii kolejowych [...]. Decyzją z 29 czerwca 2018 r. Starosta Zgorzelecki wydał decyzję o usunięciu drzew rosnących wzdłuż linii kolejowych [...]. W decyzji organ uwzględnił zestawienie tabelaryczne drzew przeznaczonych do wycinki (wraz z wiekiem, obwodem, właścicielem nieruchomości, numerem działek, numerem linii kolejowej, gatunkiem oraz ilością drzew). Jako podstawę decyzji organ powołał art. 17 ust. 1 pkt 3, art. 54 i art. 56 ust. 1 ustawy z 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. z 2017 r. poz. 2117) oraz § 1 i 9 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 7 sierpnia 2008 r. w sprawie wymagań w zakresie odległości i warunków dopuszczających usytuowanie drzew i krzewów, elementów ochrony akustycznej i wykonywania robót ziemnych w sąsiedztwie linii kolejowej a także sposoby urządzania i utrzymania zasłon odśnieżnych oraz pasów przeciwpożarowych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1227). Odwołania od powyższej decyzji wniósł skarżący oraz inne strony postępowania. Decyzją z 7 grudnia 2018 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Jeleniej Górze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze z 7 grudnia 2018 r. wniósł skarżący. Oddalając skargę Sąd I instancji wskazał, że zgodnie art. 53 ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym, w obszarze kolejowym zasadą jest usytuowanie budowli, budynków, drzew i krzewów oraz wykonywanie robót ziemnych w sąsiedztwie linii kolejowych, bocznic kolejowych i przejazdów kolejowych w takich odległościach, które nie zakłócają eksploatacji oraz działania urządzeń związanych z prowadzeniem ruchu kolejowego oraz nie powodują zagrożenia bezpieczeństwa ruchu kolejowego. Z woli ustawodawcy określono minimalne odległości budowli i budynków oraz drzew i krzewów, elementów ochrony akustycznej oraz wykonywania robót ziemnych od osi skrajnego toru lub granicy obszaru kolejowego. Przepisy określające minimalne odległości od obszaru kolejowego stanowią konkretyzację zasady z art. 53 ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym, będąc wyrazem oceny prawodawcy, że niezależnie od cech danego stan faktycznego przekroczenie określonej odległości minimalnej od osi skrajnego toru lub granic obszaru kolejowego stwarza niedopuszczalne i nieakceptowalne ryzyko z punktu widzenia bezpieczeństwa ruchu kolejowego lub prawidłowości eksploatacji urządzeń kolejowych. Nie wyklucza to uznania, że także odległości większe niż minimalne mogą w określonych okolicznościach uzasadniać konieczność zmiany usytuowania obiektów, jeśli ich usytuowanie zgodnie z zasadą z art. 53 ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym zakłóca eksploatację lub działanie urządzeń związanych z prowadzeniem ruchu kolejowego lub powoduje zagrożenie bezpieczeństwa ruchu kolejowego. Minimalne odległości dla drzew i krzewów wynikają z § 1 rozporządzenia z 7 sierpnia 2008 r. Usytuowanie (sadzenie lub utrzymywanie już posadzonych) drzew i krzewów w odległości mniejszej niż 15m od osi skrajnego toru kolejowego nie jest prawnie dopuszczalne. Obowiązkiem zarządcy kolejowego jest czuwanie, aby odległości te były zachowane, a w razie stwierdzenia, że doszło do ich przekroczenia - wystąpienie do właściwego organu o wydanie decyzji o usunięciu drzew lub krzewów usytuowanych nielegalnie. W tej sprawie wnioskodawca zwrócił się do organu I instancji o wydanie decyzji na podstawie art. 56 ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym w związku ze stwierdzeniem naruszenia minimalnej odległości od osi skrajnego toru kolejowego drzew, ale też wskazano na drzewa rosnące w odległości większej niż 15 m, jednak powodujących zagrożenie dla ruchu kolejowego. Przepis art. 56 ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym stanowi, że w razie potrzeby usunięcia drzew lub krzewów utrudniających widoczność sygnałów i pociągów lub eksploatację urządzeń kolejowych albo powodujących zaspy śnieżne, starosta, na wniosek zarządcy, wydaje decyzję o usunięciu drzew lub krzewów, którą wykonuje zarządca. Treść tej regulacji obejmuje sytuacje, w których drzewa lub krzewy znajdują się w odległościach większych niż odległości minimalne i usytuowanych w takim sposób, że stwarzając niedopuszczalne ryzyko dla bezpieczeństwa ruchu kolejowego lub prawidłowości eksploatacji urządzeń kolejowych. W razie stwierdzenia, że odległości minimalne usytuowania drzew lub krzewów zostały naruszone właściwy organ nie jest więc już zobowiązany do badania czy tego rodzaju nielegalne usytuowanie utrudnia widoczność sygnałów i pociągów lub eksploatację urządzeń kolejowych albo powoduje zaspy śnieżne. Nie jest również zobowiązany do dalszego badania, czy tak posadzone drzewa lub krzewy zagrażają bezpieczeństwu ruchu kolejowego lub prawidłowości eksploatacji urządzeń kolejowych. W tym zakresie bowiem oceny dokonał sam prawodawca, statuując odpowiednie przepisy o minimalnych odległościach usytuowania drzew i krzewów w sąsiedztwie linii kolejowej. W ocenie Sądu I instancji, w tej sprawie względem drzew i krzewów zlokalizowanych w odległości do 15 m od skrajnego toru kolejowego zasadnie orzeczono o ich usunięciu, ponieważ w ten sposób został zrealizowany wymóg wynikający z § 1 rozporządzenia z 7 sierpnia 2008 r. Natomiast konieczność usunięcia drzew usytuowanych w odległości większej niż 15 m od osi skrajnego toru kolejowego została prawidłowo uzasadniona w oparciu o ustalenia poczynione w toku postępowania. Wnioskodawca nie żądał wycinki dowolnych drzew znajdujących się w odległości większej niż 15 m od torów, ale wskazał, które powodują realne utrudnienia w ruchu kolejowym lub zagrożenie bezpieczeństwa przez ograniczenie widoczności i realne zagrożenie upadku na tory. Skarżący pomija zebrane w sprawie dokumenty, w tym inwentaryzację i oględziny. Sąd I instancji podkreślił, że organ odwoławczy przeprowadził dodatkowe postępowanie wyjaśniające wynikające z konieczności odniesienia się do argumentacji odwołania. Sąd I instancji wskazał, że ocena czy dany teren zostanie wyłączony z użytkowania leśnego wykraczał poza granice tej sprawy. Zdaniem Sądu I instancji, istotne znaczenie w tej sprawie miało ustalenie, czy przed wydaniem zezwolenia na usuniecie drzew rosnących wzdłuż linii kolejowych wymagane było uprzednie uzyskanie zgody właściwego ministra. Z art. 9yc ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym wynika, że do gruntów rolnych i leśnych objętych decyzją o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej nie stosuje się przepisów ustawy z 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz.U. z 2017 r., poz. 1161). W ocenie skarżącego, regulacja ta dotyczy wyłącznie tych gruntów, w stosunku do których zostały wydane decyzje o lokalizacji linii kolejowej. Sąd I instancji nie podzielił tego stanowiska. W przypadku stosowania wyłącznie wykładni gramatycznej, na której opiera się stanowisko skarżącego, należałoby dociekać czy dla danej linii kolejowej przebiegającej przez grunty leśne wydano decyzję o ustaleniu linii kolejowej. W ocenie Sądu I instancji, w tej sytuacji należy uwzględnić wykładnię celowościową. Racjonalny ustawodawca wskazując na decyzję o ustaleniu linii kolejowej nie mógł poza regulacją prawną pozostawić tej części sieci kolejkowej, która już istniała w chwili wprowadzenia art. 9yc ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym. Zatem omawiany przepis ustawy o transporcie kolejowym będzie miał także zastosowanie do istniejących już linii kolejowych. W przypadku linii kolejowych objętych postępowaniem (już istniejących) także nie stosuje się przepisów ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Nie było zatem podstaw do wydania przez właściwego ministra zgody na wyłącznie gruntu z leśnego użytkowania. W związku z powyższym Sąd I instancji nie dopatrzył się również naruszenia przez organy przepisów postępowania. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł skarżący. W pierwszej skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego. Po pierwsze, błędną wykładnię art. 56 ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym w związku z art. 7, art. 11 i nast. oraz art. 4 pkt 11 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych a także w związku z art. 3 ustawy z 28 września 1991 r. o lasach (Dz.U. z 2018 r., poz. 2129). Polegało to na nieprawidłowym uznaniu, że usunięcie drzew na podstawie decyzji organu I instancji z 29 czerwca 2018 r. wzdłuż linii kolejowych nie oznacza wyłączenia tego obszaru z produkcji leśnej i nie wymaga uprzedniego wyłączenia gruntu z produkcji leśnej. W ocenie skarżącego, usunięcie kilku tysięcy drzew wskazanych w tabelach załączonych do decyzji organu I instancji drzew spowoduje faktyczne wyłączenie gruntu leśnego z produkcji w rozumieniu art. 4 pkt 11 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Wymagało to uprzedniej zmiany przeznaczenia tych gruntów w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego oraz przeprowadzenia odrębnego postępowania i uzyskania decyzji zezwalającej na wyłączenie gruntu leśnego z produkcji. Po drugie, błędną wykładnię art. 9yc ust. 1 w związku z art. 56 ustawy o transporcie kolejowym przez uznanie, że art. 9yc tej ustawy ma także zastosowanie do istniejących już linii kolejowych, podczas gdy zawarta w nim regulacja nie dotyczy istniejących już linii kolejowych i ma na celu usprawnienie procedur służących realizacji inwestycji w transporcie kolejowym. Ponadto skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania. Po pierwsze, art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 2107 ze zm. – dalej: p.u.s.a.) przez ograniczenie zakresu dokonanej kontroli legalności działalności administracji publicznej. Po drugie, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.) w związku z art. 7, art. 61 § 1, art. 77 § 1, art. 80, art. 104 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., dalej: k.p.a.). Polegało to na nieuwzględnieniu skargi, pomimo rażącego naruszenia przez organy obu instancji powyższych przepisów k.p.a. i niewyjaśnienia prawidłowości wszczęcia postępowania administracyjnego na żądanie strony. Po trzecie, art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. przez brak zastosowania i oddalenie skargi, pomimo podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji z 29 czerwca 2018 r. jako rażąco naruszającej prawo. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Skarżący wniósł o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. W odpowiedzi na skargę kasacyjną wnioskodawca wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie od skarżącego na rzecz uczestnika kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że niniejsza sprawa skierowana została do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału III Izby Ogólnoadministracyjnej. Podstawę tego zarządzenia stanowił art. 15zzs4 ust. 1 i 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID - 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. poz. 374 ze zm.). Biorąc pod uwagę gwarancję prawa do obrony, strona musi mieć zapewnione prawo do przedstawienia swojego stanowiska, tym samym odstępstwo od zachowania formy posiedzenia jawnego powinno nastąpić z zachowaniem wymogów rzetelnego procesu sądowego. Strony zostały powiadomione o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne i miały możliwość zajęcia stanowiska w sprawie, co oznacza, że standardy ochrony praw stron i uczestników zostały zachowane. Rozpoznanie przedmiotowej sprawy na posiedzeniu niejawnym było więc dopuszczalne. W świetle art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podkreślić przy tym trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. (a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak), to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej. Zarzuty skargi kasacyjnej nie zasługiwały na uwzględnienie. W pierwszej kolejności rozstrzygnięcia wymagały zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego. Wynika to z tego, że tylko w prawidłowo ustalonym stanie faktycznym sprawy możliwe jest prawidłowe zastosowanie odpowiednich przepisów prawa materialnego. Ponadto, w ramach zarzutów prawa procesowego skarżący kwestionuje prawidłowość wszczęcia postępowania administracyjnego oraz stawia zarzut najdalej idący, podnoszący, że zaskarżona decyzja i decyzja ją poprzedzająca zostały wydane z naruszeniem przepisów uzasadniającym stwierdzenie ich nieważności. Zarzuty te nie mogły jednak odnieść zamierzonego skutku. Przede wszystkim zarzut podnoszący naruszenie art. 1 p.u.s.a. został błędnie sformułowany. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej zarzut ten został dodatkowo powiązany z zarzutem naruszenia art. 3 § 1 p.p.s.a., jak i art. 134 § 2 p.p.s.a. Normy z art. 1 § 1 i § 2 p.u.s.a. oraz art. 3 § 1 p.p.s.a. (przy czym skarżący nie wskazał właściwej jednostki redakcyjnej tego przepisu) nie mieszczą się w zakresie podstawy kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., ponieważ są to przepisy ustrojowe wyjaśniające zakres kognicji sądów administracyjnych. Przepisy te nie regulują bezpośrednio postępowania przed sądami administracyjnymi. Wskazują natomiast na cele działania sądów administracyjnych oraz zakres ich kognicji. Do naruszenia tych przepisów mogłoby dojść, gdyby Sąd I instancji nie dokonał kontroli stanowiącego przedmiot skargi aktu, zastosowałby inny rodzaj oceny niż zgodność z prawem bądź wyszedłby poza zakres przedmiotowy postępowania sądowoadministracyjnego, rozpoznając skargę na akt lub czynność niepoddane jego kognicji lub zastosował środki nieznane ustawie, co w tej sprawie nie miało oczywiście miejsca (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2 grudnia 2022 r. II OSK 3685/19). Z kolei w ramach zarzutu naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. nie można kwestionować dokonanej przez Sąd I instancji oceny ustalonego stanu faktycznego z punktu widzenia jego zgodności lub niezgodności z mającym zastosowanie w sprawie stanem prawnym, czy też prawidłowości dokonanej przez Sąd I instancji kontroli działalności organu administracji publicznej pod kątem zachowania przepisów postępowania obowiązujących ten organ. Nie można również w ramach zarzutu naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. kwestionować prawidłowości zajętego przez Sąd I instancji stanowiska prawnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 listopada 2022 r. I OSK 109/22). Ponadto w ramach zarzutów naruszenia prawa procesowego skarżący zarzucił naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 7, art. 61 § 1, art. 77 § 1, art. 80, art. 104 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., a także naruszenie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Oba te zarzuty zostały w istocie sposób tożsamy uzasadnione i opierają się na stwierdzeniu, że organ w sposób nieprawidłowy wszczął postępowanie, ponieważ w pierwszej kolejności powinien wyjaśnić zakres pełnomocnictwa udzielonego T.W., który wystąpił z wnioskiem o wszczęcie postępowania w imieniu wnioskodawcy. Zarzuty te są zatem wewnętrznie sprzeczne. Z jednej strony skarżący zarzuca, że zakres pełnomocnictwa nie został prawidłowo wyjaśniony, co w jego ocenie uzasadniało uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji, z drugiej natomiast zarzuca, że pełnomocnictwo było nieprawidłowe, a co za tym idzie nieprawidłowo wszczęto postępowanie, co z kolei uzasadniało stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji. Niezależnie jednak od powyższych uchybień zarzuty te nie mogły odnieść zamierzonego skutku. Nie ulega wątpliwości, że zakres pełnomocnictwa powinien zostać prawidłowo wyjaśniony przez organ, ponieważ od tego zależy skuteczność wszczęcia postępowania administracyjnego na wniosek strony. W tej sprawie do akt zostało złożone pełnomocnictwo, które upoważniało T.W. do reprezentowania wnioskodawcy "przed organami administracji publicznej w celu uzyskania decyzji administracyjnych w związku z realizacją umowy nr [...] z dnia 16.08.2017r., której przedmiotem jest "Inwentaryzacja drzew i krzewów oraz wyznaczenie pasów przeciwpożarowych o szerokości 4m przy liniach kolejowych nr [...] A. w W.". Istotnie zatem z treści tego pełnomocnictwa nie wynika jednoznacznie, czy decyzje te obejmują również decyzję o usunięciu drzew, która została wydana w kontrolowanym przez Sąd I instancji postępowaniu. Uchybienie to nie miało jednak wpływu na wynik sprawy, ponieważ jak wynika ze złożonego przez wnioskodawcę opisu przedmiotu zamówienia (OPZ) stanowiącego załącznik nr 1 do opisanej wyżej umowy, szczegółowy zakres prac wymaga między innymi uzyskania "ostatecznych i prawomocnych decyzji administracyjnych (zezwoleń na ich wycinkę) na usunięcie drzew z terenu A. S.A., PGL Lasów Państwowych i osób trzecich". Nie budzi zatem wątpliwości, że T.W. był uprawiony do wystąpienia z wnioskiem o wydanie zaskarżonej w tej sprawie decyzji, co nie było zresztą kwestionowane przez wnioskodawcę aktywnie uczestniczącego w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym. Oznacza to, że zarzuty naruszenia przepisów postępowania nie zasługiwały na uwzględnienie. Zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego dotyczą w istocie kwestii konieczności uzyskania wcześniejszej (przed wydaniem decyzji w tej sprawie) zgody na wyłączenie obszaru objętego wycinką z produkcji leśnej. Stanowisko Sądu I instancji wyrażone w tym zakresie jest częściowo nieprawidłowe, jednak pomimo tego zaskarżony wyrok odpowiada prawu. Przede wszystkim zarzuty podnoszące naruszenie art. 7 i art. 11 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych zostały błędnie sformułowane. Pierwszy z tych przepisów dotyczy przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne i w dacie wydania zaskarżonej decyzji dzielił się na dziewięć jednostek redakcyjnych (ustępów) oraz dodatkowo na liczne punkty. Z kolei art. 11 cytowanej ustawy dzielił się na osiem ustępów (a art. 11 ust. 5 na cztery punkty). Skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem zaskarżenia i na jej autorze ciąży obowiązek precyzyjnego wskazania przepisów, które w jego ocenie zostały nieprawidłowo zastosowane lub były przedmiotem błędnej wykładni. W tym zakresie omawiany zarzut kasacyjny nie spełnia tego warunku. Zasadnicze znaczenie ma zatem w tej sprawie zarzut podnoszący naruszenie art. 4 pkt 11 zdanie pierwsze ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, zgodnie z którym ilekroć w tej ustawie jest mowa wyłączeniu gruntów z produkcji, rozumie się przez to rozpoczęcie innego niż rolnicze lub leśne użytkowanie gruntów. Drugie zdanie tego przepisu dotyczy gruntów rolnych i nie miało w tej sprawie zastosowania. Z kolei, zgodnie z art. 3 ustawy o lasach, lasem w rozumieniu tej ustawy jest grunt o zwartej powierzchni co najmniej 0,10 ha, pokryty roślinnością leśną (uprawami leśnymi) - drzewami i krzewami oraz runem leśnym - lub przejściowo jej pozbawiony, przeznaczony do produkcji leśnej lub stanowiący rezerwat przyrody lub wchodzący w skład parku narodowego albo też wpisany do rejestru zabytków. Lasem jest także grunt związany z gospodarką leśną, zajęty pod wykorzystywane dla potrzeb gospodarki leśnej: budynki i budowle, urządzenia melioracji wodnych, linie podziału przestrzennego lasu, drogi leśne, tereny pod liniami energetycznymi, szkółki leśne, miejsca składowania drewna, a także wykorzystywany na parkingi leśne i urządzenia turystyczne. Istota tego zarzutu sprowadza się do stwierdzenia, że wykonanie zaskarżonej decyzji niejako "automatycznie" i w sposób faktyczny spowoduje wyłączenie gruntów, na których rosną drzewa z produkcji leśnej. Natomiast wnioskodawca trafnie wskazuje w odpowiedzi na skargę, że sama wycinka drzew nie wyłącza gruntów z produkcji leśnej, ale oznacza jedynie wycięcie drzew stwarzających niebezpieczeństwo dla ruchu kolejowego. Wycinka tych drzew nie wpłynie na istotę uprawnienia skarżącego w zakresie produkcji leśnej, a jedynie ograniczy zakres tej produkcji do drzew, krzewów i runa leśnego, które nie stwarzają zagrożenia dla ruchu kolejowego. W tym też znaczeniu ustawa o transporcie kolejowym stanowi regulację szczególną względem ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych oraz ustawy o lasach. Odrębną i wykraczająca poza ramy tego postępowania kwestią jest ewentualne odszkodowanie za przedwczesny wyręb drzewostanu. Wbrew zatem stanowisko zaprezentowanemu w skardze kasacyjnej, Sąd I instancji prawidłowo orzekł, że usunięcie na podstawie zaskarżonej decyzji drzew rosnących wzdłuż linii kolejowych nie wymaga uprzedniego wyłączenia gruntu z produkcji leśnej. Skarżący zarzucił także błędną wykładnię art. 9yc ust. 1 w związku z art. 56 ustawy o transporcie kolejowym. Zarzut ten zasługiwał na uwzględnienie, ponieważ stanowisko Sądu I instancji wyrażone w tym zakresie jest nieprawidłowe, jednak ze wskazanych wyżej względów uchybienie to nie miało wpływu na wynik sprawy. Przepis art. 9yc ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym, zgodnie z którym "do gruntów rolnych i leśnych objętych decyzją o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej nie stosuje się przepisów ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych", znajduje się w rozdziale 2b tej ustawy "Szczególne zasady i warunki przygotowania inwestycji dotyczących linii kolejowych". Przepisy tego rozdziału określają szczególne zasady i warunki przygotowania inwestycji dotyczących linii kolejowych, w tym warunki lokalizacji i nabywania nieruchomości na ten cel oraz organy właściwe w tych sprawach (art. 9n ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym). Są to zatem normy o charakterze szczególnym, wyjątkowym i mogą znaleźć zastosowanie wyłącznie w przypadkach określonych w tych przepisach. Należy przy tym pamiętać, że normy o charakterze wyjątkowym nie mogą być interpretowane rozszerzająco. W konsekwencji, wyłączenie z art. 9yc ust. 1 cytowanej ustawy dotyczy tylko gruntów rolnych i leśnych objętych decyzją o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej, a zatem wyłączenie dotyczy inwestycji kolejowych realizowanych na podstawie szczególnych przepisów uregulowanych w rozdziale 2b. Rozszerzająca wykładnia tego przepisu zaprezentowana przez Sąd I instancji była więc nieprawidłowa, co jednak jak już wyżej wskazano nie miało wpływu na wynik sprawy. Z tych względów i na podstawie 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekał o kosztach postępowania, ponieważ żaden przepis p.p.s.a., jak i żaden przepis szczególny, nie przewiduje możliwości zasądzenia kosztów sporządzenia odpowiedzi na skargę kasacyjną na rzecz uczestnika postępowania w przypadku oddalenia skargi kasacyjnej skarżącego od wyroku oddalającego skargę.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI