III OSK 2142/22

Naczelny Sąd Administracyjny2025-06-06
NSAochrona środowiskaŚredniansa
ochrona przyrodydrzewawycinka drzewpark krajobrazowysprzeciwuznanie administracyjneplan zagospodarowania przestrzennegoNSA

Podsumowanie

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną dotyczącą sprzeciwu na usunięcie drzew w parku krajobrazowym, uznając, że organ administracji działał w granicach uznania administracyjnego.

Skarga kasacyjna dotyczyła wyroku WSA, który oddalił skargi na decyzję SKO w sprawie sprzeciwu od zamiaru usunięcia drzew. Skarżący zarzucali naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym błędną wykładnię przepisów o ochronie przyrody oraz nieuwzględnienie planu zagospodarowania przestrzennego. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę, uznając, że organ administracji działał w granicach uznania administracyjnego, a zgromadzony materiał dowodowy odzwierciedlał stan faktyczny sprawy.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej wniesionej przez J.Z. i D.Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który oddalił ich skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie w przedmiocie sprzeciwu od zamiaru usunięcia drzew. Skarżący kasacyjnie zarzucili Sądowi I instancji naruszenie przepisów postępowania, w tym błędne ustalenia faktyczne dotyczące charakteru drzew, ich walorów ekologicznych oraz zgodności z planem ochrony parku krajobrazowego i miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Podnosili również zarzuty naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 83f ust. 14 pkt 1 lit. c ustawy o ochronie przyrody. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, stwierdził, że decyzja organu administracji miała charakter uznaniowy, a sądowa kontrola ogranicza się do oceny, czy organ działał w granicach uznania administracyjnego i czy postępowanie było prawidłowe. Sąd uznał, że organy administracji nie przekroczyły zakresu uznania administracyjnego, a zgromadzony materiał dowodowy odzwierciedlał stan faktyczny sprawy. W szczególności NSA podkreślił, że organ prawidłowo ocenił skalę wycinki w odniesieniu do wielkości nieruchomości, a nie całego parku krajobrazowego. Sąd nie dopatrzył się również naruszenia przepisów miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, wskazując, że art. 83f ust. 14 pkt 1 lit. c u.o.p. ma zastosowanie do drzewostanu nieobjętego szczególnymi regulacjami planu. W konsekwencji, skarga kasacyjna została oddalona jako nieoparta na usprawiedliwionych podstawach prawnych.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, organ administracji działa w granicach uznania administracyjnego, a sądowa kontrola ogranicza się do oceny, czy organ działał w granicach tego uznania i czy postępowanie było prawidłowe.

Uzasadnienie

NSA podkreślił, że decyzja o sprzeciwie od usunięcia drzew ma charakter uznaniowy. Sądowa kontrola obejmuje jedynie proces wydania decyzji i ustalanie stanu faktycznego, a nie merytoryczną ocenę celowości administracyjnej czy roli słuszności w kształtowaniu treści decyzji. W tym przypadku organ prawidłowo ocenił materiał dowodowy i działał w granicach przyznanego mu uznania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (13)

Główne

u.o.p. art. 83 f § ust. 14 pkt 1 lit.c

Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody

Organ może wnieść sprzeciw w przypadku lokalizacji drzewa na terenach objętych formami ochrony przyrody.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres rozpoznania sprawy przez NSA.

p.p.s.a. art. 183 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Nieważność postępowania.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa uchylenia decyzji przez WSA.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek działania organu w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

k.p.a. art. 107 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Wymogi uzasadnienia decyzji.

u.o.p. art. 3 § pkt 1)

Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody

Definicja form ochrony przyrody.

u.o.p. art. 6 § ust. 1 pkt 1-5

Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody

Formy ochrony przyrody.

u.o.p. art. 2 § ust. 1

Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody

Cel ustawy o ochronie przyrody.

Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego obszaru "[...]" art. 10 § ust. 1 pkt 4

Zakaz likwidowania zadrzewień śródpolnych, przydrożnych i nadwodnych.

Uchwała Sejmiku Województwa Małopolskiego nr XIII/164/19

Plan ochrony dla Bielańsko-Tynieckiego Parku Krajobrazowego.

Uchwała Rady Miasta Krakowa nr CXV/1554/10

Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego obszaru "[...]".

Argumenty

Odrzucone argumenty

Naruszenie przepisów postępowania (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.) poprzez błędne ustalenia faktyczne, nieuwzględnienie ekspansywnego charakteru drzew, braku walorów ekologicznych, niezgodności z planem ochrony parku i MPZP. Naruszenie prawa materialnego (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.) poprzez błędną wykładnię art. 83f ust. 14 pkt 1 lit. c u.o.p. i nieuwzględnienie innych aktów prawnych. Naruszenie prawa materialnego (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.) poprzez błędną wykładnię art. 83f ust. 14 pkt 1 lit. c u.o.p. w zw. z MPZP, uznając, że samo położenie w parku krajobrazowym zwalnia z badania zasad ochrony. Naruszenie prawa materialnego (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.) poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 83f ust. 14 pkt 1 lit. c u.o.p. i uznanie, że sprzeciw mieścił się w granicach uznania administracyjnego.

Godne uwagi sformułowania

kontrolowana w postępowaniu sądowoadministracyjnym decyzja ma charakter uznaniowy sądowa kontrola decyzji uznaniowych obejmuje jedynie proces wydania decyzji organ może wnieść sprzeciw w przypadku lokalizacji drzewa na terenach objętych formami ochrony przyrody ustawodawca nie zawarł w omawianym przepisie żadnych pojęć nieoznaczonych organ wydaje decyzję kierując się aksjologią wyrażoną w ustawie i w zasadach demokratycznego państwa prawnego stan fitosanitarny drzew jest bardzo dobry, a ich walory przyrodnicze stwarzają korzystne warunki do bytowania wielu gatunków zwierząt i roślin oczekiwanie, że organ powinien odnieść zakres wycinki do wielkości całego parku krajobrazowego jest nieuprawnione przepis art. 83 ust. 14 pkt 1 lit. c u.o.p. nie uzasadnia nałożenia sprzeciwu jedynie w sytuacji, kiedy dane drzewa charakteryzują się ponadstandardowymi wartościami przyrodniczymi cel ustawy o ochronie przyrody jest zachowanie, zrównoważone użytkowanie oraz odnawianie zasobów, tworów i składników przyrody, a zasady te nie powinny podlegać wykładni rozszerzającej regulacja ta nie stanowiła podstawy do wniesienia sprzeciwu przez organ administracji

Skład orzekający

Piotr Korzeniowski

przewodniczący

Teresa Zyglewska

sprawozdawca

Maciej Kobak

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja granic uznania administracyjnego organu w sprawach dotyczących ochrony przyrody, w szczególności wycinki drzew na terenach objętych formami ochrony przyrody oraz współstosowania przepisów ustawy o ochronie przyrody i miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i prawnej, a jego zastosowanie może być ograniczone do podobnych stanów faktycznych i prawnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia ochrony przyrody i prawa własności, a także interpretacji uznania administracyjnego przez organy. Jest interesująca dla prawników specjalizujących się w prawie administracyjnym i ochrony środowiska.

Czy można wyciąć drzewa w parku krajobrazowym? NSA wyjaśnia granice uznania administracyjnego.

Sektor

nieruchomości

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

III OSK 2142/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-06-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-09-02
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Maciej Kobak
Piotr Korzeniowski /przewodniczący/
Teresa Zyglewska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne
Ochrona przyrody
Sygn. powiązane
II SA/Kr 306/22 - Wyrok WSA w Krakowie z 2022-05-05
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1098
art. 83 f ust. 14 l pkt 1 lit.c
Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Piotr Korzeniowski Sędziowie: Sędzia NSA Teresa Zyglewska (spr.) Sędzia del. WSA Maciej Kobak po rozpoznaniu w dniu 6 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J.Z. i D.Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 5 maja 2022 r., sygn. akt II SA/Kr 306/22 w sprawie ze skargi J.Z. i D.Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 20 grudnia 2021 r., nr SKO.Oś/4170/373/2021 w przedmiocie sprzeciwu od zamiaru usunięcia drzew oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 5 maja 2022 r., sygn. akt II SA/Kr 306/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie (dalej: Sąd I instancji, WSA) oddalił skargi J.Z. i D.Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie (dalej: SKO, Kolegium, organ odwoławczy) z 20 grudnia 2021 r., nr SKO.Oś/4170/373/2021 w przedmiocie sprzeciwu od zamiaru usunięcia drzew.
Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodzili się J.Z. i D.Z. (dalej: skarżący kasacyjnie) i w skardze kasacyjnej zarzucili zaskarżonemu wyrokowi:
1. na podstawie przepisu art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem doprowadziło do błędnych ustaleń faktycznych, poprzez naruszenie przepisu art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z przepisem art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z przepisami postępowania administracyjnego tj. art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. i wadliwe uznanie przez Sąd I instancji, że stan faktyczny w sprawie został prawidłowo ustalony, podczas gdy zaniechano ustalenia okoliczności istotnych dla sprawy lub ustalono je nieprawidłowo, tj.
a. pomimo akcentowania tego aspektu przez skarżących, nie ustalono, że drzewa podlegające wycince to w przeważającej mierze drzewa o charakterze ekspansywnym, o znikomych walorach ekologicznych, za których utrzymywaniem nie stoją istotne argumentu przyrodnicze, co miałoby znaczenie w kontekście wyznaczania granic uznania administracyjnego;
b. pomimo akcentowania tego aspektu przez skarżących, nie uwzględniono faktu, iż co do zasady na terenie nieruchomości nie powinny istnieć jakiekolwiek drzewa, albowiem zgodnie z uchwałą nr Xlll/164/19 Sejmiku Województwa Małopolskiego z dnia 30 września 2019 r. w sprawie ustanowienia planu ochrony dla Bielańsko-Tynieckiego Parku Krajobrazowego uwzględniającego zakres planu zadań ochronnych dla obszaru Natura 2000 Skawiński Obszar Łąkowy (PLH 120079) oraz zakres planu zadań ochronnych dla obszaru Natura 2000 Dębnicko-Tyniecki Obszar Łąkowy (PLH 120065, dalej: Uchwała II), obszar nieruchomości powinien zachować charakter rolno-łąkarski, co miałoby znaczenie w kontekście wyznaczania granic uznania administracyjnego;
c. pomimo akcentowania tego aspektu przez skarżących, pominięto skalę wycinki w zakresie obszaru nieruchomości i fakt, że wycinka miała mieć miejsce na niewielkim obszarze nieruchomości, który to obszar nie charakteryzuje się jakimikolwiek ponadstandardowymi wartościami przyrodniczymi, co miałoby znaczenie w kontekście wyznaczania granic uznania administracyjnego;
d. pomimo akcentowania tego aspektu przez skarżących, pominięto fakt, iż wycinka miała nastąpić na obszarze parku krajobrazowego mającego ze swojego założenia na celu ochronę krajobrazu, którego elementem są nie tylko drzewa, ale również różnorodność krajobrazowa, w której skład wchodzi także m.in. widok na polany, nieruchomości, łąki i tereny rolnicze, co miałoby znaczenie w kontekście wyznaczania granic uznania administracyjnego;
a to wszystko w warunkach, gdy za bezsporne uznać należy, że ustalenia powyższe miały kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia w zakresie kontroli przez Sąd I instancji prawidłowości wydanej decyzji, albowiem aspekty powyższe determinują prawdziwy zakres znaczenia obszaru objętego wycinką dla środowiska naturalnego i samego faktu funkcjonowania parku krajobrazowego;
2. na podstawie przepisu art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego przez jego błędną wykładnię poprzez naruszenie przepisu art. 83f ust. 14 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. z 2021 r., poz. 10981; dalej: u.o.p.) w zw. z przepisem art. 3 pkt 1) u.o.p. i uznanie przez Sąd I instancji, że przepis art. 83f ust. 14 pkt 1 lit. c) u.o.p. wymaga intepretowania jedynie w granicach aksjologii u.o.p. wyrażonej w przepisach u.o.p., podczas gdy prawidłowa wykładnia tego przepisu prowadzi do wniosku, że wniesienie sprzeciwu winno być rozpatrywane nie tylko w kategoriach aksjologii u.o.p., ale także w granicach wynikających z innych aktów prawa i okoliczności, w tym w szczególności w ramach obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla właściwego terenu, innego prawa miejscowego, wiedzy przyrodniczej oraz ogółu okoliczności faktycznych mogących mieć wpływ na sprawę;
3. na podstawie przepisu art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego przez jego błędną wykładnię, poprzez naruszenie przepisu art. 83f ust. 14 pkt 1 lit. c u.o.p. w zw. z przepisem § 10 ust. 1 pkt 4 uchwały Rady Miasta Krakowa nr CXV/1554/10 z dnia 3 listopada 2010 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru "[...] (dalej: MPZP) i uznanie, że samo położenie w obszarze [...] Parku Krajobrazowego (dalej: Park) zwalnia z badania zasad ochrony przyrody obowiązujących w ramach Parku, podczas gdy prawidłowa wykładnia tych przepisów prowadzi do wniosku, że Sąd I instancji i wcześniej organy administracji publicznej winny brać pod uwagę także okoliczności dotyczące zasad ochrony panujących w ramach danego parku m.in. w zakresie specyfiki chronionych w nim rodzajów i gatunków fauny i flory, charakterystyki samego Parku, jak również powinny uwzględniać zakres planowanej wycinki, cechy drzew i krzewów objętych zamiarem wycinki, a także przysługujące właścicielowi każdej nieruchomości uprawnienia wywodzone z prawa własności (słuszny interes strony), a gdyby okoliczności te wzięto pod uwagę wskutek prawidłowej wykładni powołanych przepisów, to wówczas wpłynęłoby to na wyznaczony w sprawie zakres granic uznania administracyjnego;
4. na podstawie przepisu art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego przez jego niewłaściwe zastosowanie poprzez naruszenie przepisu art. 83f ust. 14 pkt 1 lit. c) u.o.p. i uznanie, że wniesienie sprzeciwu w realiach niniejszej sprawy mieściło się w granicach uznania administracyjnego, podczas gdy to naruszenie jest bezpośrednim następstwem wskazanego naruszenia przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem dotyczyło błędnych ustaleń faktycznych, co doprowadziło do wadliwego wyznaczenia granic uznania administracyjnego i wydania dowolnego rozstrzygnięcia w tak wadliwie ustalonych granicach.
Wobec tak sformułowanych zarzutów skarżący kasacyjnie wnieśli o uwzględnienie skargi kasacyjnej, uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie pierwotnych skarg skarżących, a na wypadek uznania, że istota sprawy nie jest dostatecznie wyjaśniona - uwzględnienie skargi kasacyjnej, uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, Sądowi I instancji, a także zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw skarżących, w tym kosztów zastępstwa procesowego za obie instancje według norm przepisanych. Jednocześnie skarżący kasacyjnie oświadczyli, że zrzekają się przeprowadzenia rozprawy w sprawie wywołanej wniesieniem skargi.
W uzasadnieniu przedstawiono argumentację przemawiającą za zasadnością skargi kasacyjnej.
W ocenie skarżących kasacyjnie, organ I instancji, a następnie SKO, jak również ostatecznie i Sąd I instancji nieprawidłowo rozpatrzyły materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, a następnie rozciągnęły stan faktyczny do granic, które nie polegają na prawdzie. W toku postępowania administracyjnego (co następne zostało powielone przez Sąd I instancji) pominięto fakt, iż wycinka miała mieć miejsce na obszarze około 1.700 m2 (0,17 ha), podczas gdy cały Park ma powierzchnię około 6359 ha (bez jego otuliny). Obszar wycinki stanowiłby 0,0027% całego obszaru Parku. W tym przypadku, zdaniem skarżących kasacyjnie, trudne do zrozumienia jest podnoszenie argumentu jakoby obszar nieruchomości miał "szczególne walory przyrodnicze", w szczególności podczas gdy inna teza wynika z informacji udostępnianej przez Miasto K., gdzie wskazano, że walory przyrodnicze nieruchomości są co najwyżej "przeciętne". Organ I instancji nie przedstawił jednak jakichkolwiek dowodów na istnienie tych "szczególnych walorów przyrodniczych" właśnie na terenie, gdzie miałaby nastąpić wycinka, czyli na obszarze 0,0027% całego Parku. To zaś z niezrozumiałych względów umknęło Sądowi I instancji.
Podniesiono, że Sąd I instancji w uzasadnieniu w żadnym stopniu nie poddał analizie wskazanych aspektów, pomijając całkowicie rodzaj i charakterystykę flory mającej podlegać wycince, jak również pominął przytoczone przez skarżących postanowienia Uchwały i Uchwały II, dotyczące w szczególności pozostawienia na terenie nieruchomości charakteru łąkowisk oraz roli, wreszcie nie dokonał oceny skali wycinki w kontekście powierzchni nieruchomości, liczby drzew obecnych na niej po wycince, a przy tym całkowicie pomijając skalę tego przedsięwzięcia w kontekście całego Parku.
Następnie zauważono, że Sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku podniósł, iż powołany przepis (art. 83f ust. 14 pkt 1 lit. c) u.o.p. w zw. z art. 3 pkt 1 u.o.p.) wymaga interpretacji wyłącznie w granicach aksjologii wyrażonej w szczególności w przepisach u.o.p. Skarżący nie zgadzają się z tak postawioną tezą, albowiem wniesienie sprzeciwu powinno być rozpatrywane nie tylko w granicach wyznaczonych przez u.o.p., ale także na gruncie innych regulacji w postaci m.in. miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, pozostałego prawa miejscowego oraz ogółu wszelkich innych okoliczności mogących mieć wpływ na sprawę. Skarżący wskazali, że przepisy MPZP przewidują ściśle określone kategorie drzew, które nie mogą podlegać jakiemukolwiek usunięciu. Przepis § 10 ust. 1 pkt 4 MPZP stanowi, że zakaz likwidowania zadrzewienia w granicach Parku dotyczy wyłącznie zadrzewień śródpolnych, przydrożnych i nadwodnych, które to zadrzewienia nie występują na terenie wycinki, co potwierdza w szczególności treść przedłożonej przez skarżących broszury pt. "Zadrzewienia w Parkach Krajobrazowych i Obszarach Chronionego Krajobrazu", wydanej przez Zespół Parków Krajobrazowych Województwa Małopolskiego (ISBN 978-83-63113-66-7, Kraków, 2020). W ocenie skarżących kasacyjnie, rozszerzanie ww. ograniczeń w sposób zaakceptowany przez Sąd I instancji nie może mieć miejsca, albowiem prowadzi to do uznaniowego stosowania prawa. Z tego powodu nie sposób zgodzić się ze stanowiskiem Sądu I instancji, który przyznał rację SKO oraz organowi I instancji, że sprzeciw zgłoszono prawidłowo, albowiem wniosek opiewał na usunięcie znacznej liczby drzew, co wzbudzało w Sądzie I instancji obawy w przedmiocie zrównoważonego użytkowania zasobów przyrody przez właściciela nieruchomości, a ponadto, że drzewa były w dobrym stanie zdrowotnym, co stanowiło uzasadnienie dla sprzeciwu na usunięcie znacznej liczby drzew na terenie objętym jedną z form ochrony przyrody bez żadnej kompensacji przyrodniczej. Co więcej, Sąd I instancji w sposób niezrozumiały i niemający odzwierciedlenia w przepisach prawa rozszerzył zamknięty katalog drzew, które zgodnie z właściwymi przepisami podlegały zakazowi likwidacji, tj. zadrzewienia śródpolne, przydrożne i nawodne - zamiast tego za główne kryterium przyjął liczbę drzew oraz ich ogólną kondycję.
W ocenie skarżących nie sposób pominąć także ogólnej okoliczności faktycznej z której wynika, iż Park jest parkiem krajobrazowym, tj. obszarem, który według definicji legalnej obejmuje obszar chroniony ze względu na wartości przyrodnicze, historyczne i kulturowe oraz walory krajobrazowe w celu zachowania popularyzacji tych wartości w warunkach zrównoważonego rozwoju. Wobec takiej definicji, nie sposób jest pominąć celu przyświecającego racjonalnemu ustawodawcy, który wprost wskazuje na cel parku krajobrazowego w postaci zachowania popularyzacji wartości w warunkach zrównoważonego rozwoju - warunki te jasno przedstawia również MPZP oraz Uchwała II, podczas gdy zostało to pominięte w procesie kontroli sądowoadministracyjnej przez Sąd I instancji. Wskazano, że rozważania na powyższy temat zostały całkowicie pominięte przez Sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku podczas gdy de facto leżą u podstaw zawisłego sporu. Skarżący nie podzielają argumentu podnoszonego przez Sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku jako argument pryncypialny, że decyzja I instancji o sprzeciwie co do wycinki, a następnie utrzymanie tej decyzji w mocy ma na celu ochronę formy Parku. Organy, a później również i Sąd I instancji całkowicie pominęły konieczność głębszej analizy sytuacji. Tymczasem w niniejszej sprawie chodzi o drzewa zagrażające reszcie drzewostanu z uwagi na ekspansywny charakter, a także o fakt, iż na terenie wycinki drzewa te w ogóle nie powinny istnieć - tak jak wskazują na to akty prawa miejscowego, których stosowanie ma służyć m.in. ochronie przyrody.
W ocenie skarżących kasacyjnie, działania organu I instancji oraz Kolegium, a także Sądu I instancji są wadliwe, albowiem brak jest jakiegokolwiek potwierdzenia na dokonanie przez nie gradacji pomiędzy interesem publicznym, a interesem prywatnym - ten drugi został apriorycznie uznany ze mniej ważny, a w konsekwencji nadano prymat wątpliwemu interesowi publicznemu. Wątpliwemu, albowiem pozostawienie na obszarze wycinki opisanych drzew może doprowadzić (i prawdopodobnie doprowadzi) do degradacji tegoż obszaru, a czemu miały zapobiegać postanowienia zawarte m.in. w aktach prawa miejscowego. Tym samym Sąd I instancji zadziałał sprzecznie z założeniem, że ochrona przyrody nie powinna polegać wyłącznie na pozostawieniu natury samej sobie, lecz na rozsądnym jej kształtowaniu - taka jest również funkcja parku krajobrazowego. Nie chodzi w nich wyłącznie o utrzymanie każdej jednej rośliny, ale ukazanie różnorodności przyrody i skorelowanego z nią krajobrazu, na które składają się nie tylko drzewa, ale również łąki, pola uprawne, zabudowania, krzewy, torfowiska, które spójnie tworzą krajobraz objęty ochroną. Nawet na terenie parku krajobrazowego niedopuszczalna jest sytuacja, w której roślinność pozostawiona jest poza jakąkolwiek kontrolą - może to bowiem doprowadzić do wyplenienia niektórych gatunków fauny lub flory przez gatunki silnie ekspansywne lub w przypadku zwierząt - przez drapieżniki.
Zdaniem skarżących kasacyjnie złożenie przez organ I instancji sprzeciwu na zgłoszenie wycinki na nieruchomości, a następnie podtrzymanie tej decyzji przez Kolegium oraz oddalenie skargi przez Sąd I instancji miało charakter działania z przekroczeniem granic uznania administracyjnego, które ostatecznie doprowadzi do znacznie większych szkód w zakresie środowiska naturalnego, aniżeli pozwolenie na przeprowadzenie wycinki. Działanie Sądu I instancji jest tym bardziej niezrozumiałe dla skarżących, że wycinka dotyczy niewielkiego obszaru (około 1700 m2), w całej swojej skali dotyczy gatunków o znikomym znaczeniu przyrodniczym, a złożenie sprzeciwu nastąpiło z naruszeniem norm i dyrektyw nakładanych przez powszechnie obowiązujące przepisy prawa oraz akty prawa miejscowego. W ocenie skarżących, Sąd I instancji nie przeprowadził (lub przeprowadził je wadliwie) badania, czy decyzja w I instancji oraz następnie decyzja SKO nie nosiły znamion dowolności, mechanicznego stosowania prawa lub nie zapadły z innym naruszeniem zasad uznania administracyjnego. Powyższe nastąpiło pomimo tego, iż do takiej kontroli obliguje Sąd I instancji obowiązujące prawo.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd II instancji, który w odróżnieniu od sądu I instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.
Skarga kasacyjna nie jest zasadna i nie zasługuje na uwzględnienie.
Przed oceną zasadności zarzutów skargi kasacyjnej przypomnieć należy, że kontrolowana w postępowaniu sądowoadministracyjnym decyzja ma charakter uznaniowy. Kontrola ta jest w tym przypadku dość ograniczona i polega na ocenie, czy w sprawie zachodziły warunki materialnoprawne, uzasadniające skorzystanie przez organ administracji z przysługujących mu uprawnień oraz, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, z zachowaniem przepisów procedury administracyjnej (vide wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 czerwca 2016 r., sygn. akt I OSK 2429/14). Innymi słowy, sądowa kontrola decyzji uznaniowych obejmuje jedynie proces wydania decyzji (spełnienie przez organ wymogów proceduralnych), ustalanie stanu faktycznego jako elementu tego procesu, czy wszechstronność oceny faktów. Dotyczy zatem jedynie tej części treści decyzji uznaniowej, która jest powiązana z kryteriami prawnymi, a nie obejmuje tej części rozstrzygnięcia, które wiąże się z realizowaniem określonej polityki administracyjnego stosowania prawa - rozumienia celowości administracyjnej czy roli słuszności w kształtowaniu treści decyzji (vide wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 lipca 2015 r. sygn. akt I OSK 1375/14).
W rozpoznawanej sprawie podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowił art. 83f ust. 14 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. z 2021 r., poz. 1098 ze zm.; dalej: u.o.p.), zgodnie z którym organ, o którym mowa w art. 83a ust. 1, może wnieść sprzeciw w przypadku lokalizacji drzewa na terenach objętych formami ochrony przyrody, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 1-5.
Trzeba zauważyć, że ustawodawca nie zawarł w omawianym przepisie żadnych pojęć nieoznaczonych, których wykładnia determinowałaby sposób załatwienia sprawy. Oznacza to, że organ wydaje decyzję kierując się aksjologią wyrażoną w ustawie i w zasadach demokratycznego państwa prawnego. Wartościami, które są tu brane pod uwagę jest zatem ochrona przyrody, a także ochrona zdrowia i życia ludzkiego, bezpieczeństwa korzystania z własnej nieruchomości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zasadnie ocenił, że organy administracji nie przekroczyły zakresu uznania administracyjnego przy wydawaniu zaskarżonej decyzji, a zgromadzony materiał dowodowy odzwierciedla stan faktyczny sprawy.
Skarżący kasacyjnie dokonali zgłoszenia wycinki 96 drzew z terenu działki nr [...] położonej w rejonie ul. [...] w K. Organ ustalił, że nieruchomość ta znajduje się na obszarze [...] Parku Krajobrazowego stanowiącego formę ochrony przyrody, o której mowa w art. 83f ust. 14 pkt 1 lit. c u.o.p. Drzewa mają zostać usunięte z 15 % powierzchni działki. Zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego "[...]" działka ta przeznaczona jest w części pod zabudowę jednorodzinną mieszkaniową, a w części stanowi ona tereny rolnicze i lasy. Ustalono także, że drzewa rosną na terenie sklasyfikowanym w ewidencji gruntów jako łąki trwałe, pastwiska trwałe i lasy. Wskazano, że strona konieczność usunięcia drzew uzasadnia planami inwestycyjnymi polegającymi na budowie domu jednorodzinnego.
Zdaniem organu nie skonkretyzowano umiejscowienia budynku na działce, przy czym zgłoszenie dotyczy usunięcia prawie wszystkich drzew w obszarze oznaczonym MN1. Ponadto organ wyjaśnił, że stan fitosanitarny drzew jest bardzo dobry, a ich walory przyrodnicze stwarzają korzystne warunki do bytowania wielu gatunków zwierząt i roślin.
Podzielić należy więc stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji wskazuje w sposób niebudzący wątpliwości, że stan faktyczny sprawy został ustalony prawidłowo, a uzasadnienie podaje przyczyny wydania decyzji tej treści, co przesądza o braku możliwości uznania, że decyzja ta ma charakter dowolny.
Zdaniem skarżących kasacyjnie doszło w sprawie do naruszenia art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a., albowiem nie wzięto pod rozwagę, że drzewa, których dotyczy wycinka maja charakter ekspansywny, o znikomych walorach ekologicznych. Ponadto w ocenie skarżących kasacyjnie na terenie nieruchomości nie powinny istnieć jakiekolwiek drzewa, albowiem zgodnie z uchwałą nr XIII/164/19 Sejmiku Województwa Małopolskiego z 30 września 2019 r. w sprawie ustanowienia planu ochrony dla [...] Parku Krajobrazowego obszar nieruchomości powinien zachować charakter rolno-łąkarski.
Podając argumentację przemawiającą za zasadnością tego stwierdzenia skarżący kasacyjnie przywołują treść uchwały zgodnie, z którą "zaniechanie użytkowania rolnego i łąkarskiego powoduje uruchomienie procesów sukcesji wtórnej, inwazje gatunków obcych i ekspansywnych gatunków rodzimych, (...) a nadto (...) zarzucenie tradycyjnej gospodarki łąkarskiej powoduje zmniejszenie areału i ubożenie składu florystycznego zbiorowisk nieleśnych. Dotyczy to przede wszystkim łąk trzęślicowych i świeżych oraz muraw kserotermicznych, a także torfowisk alkalicznych. Zmienia się skład gatunkowy, ustępują gatunki charakterystyczne dla łąk i muraw a na ich miejsce wchodzą leśne i zaroślowe".
Skarżący kasacyjnie pominęli jednak okoliczność ustaloną przez organ na podstawie wypisu z ewidencji gruntów i budynków, że przedmiotowa nieruchomość nie stanowi jedynie terenów łąk. Zgodnie z wypisem z ewidencji teren ten to łąki trwałe, pastwiska trwałe i lasy.
Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej podstawę ustaleń i rozważań organu stanowiła skala wycinki drzew. Oceniając tę skalę organ porównał wielkość wycinki do wielkości nieruchomości, a w szczególności do obszaru objętego miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego i ocenił, że dotyczy ona prawie całości nieruchomości objętej planem. Oczekiwanie, że organ powinien odnieść zakres wycinki do wielkości całego parku krajobrazowego jest nieuprawnione. Zadaniem organu było bowiem dokonać oceny i wyjaśnić, czy istnieją podstawy do uznania braku zasadności dokonania usunięcia drzew z terenu nieruchomości skarżących kasacyjnie.
Przepis art. 83 ust. 14 pkt 1 lit. c u.o.p. nie uzasadnia nałożenia sprzeciwu jedynie w sytuacji, kiedy dane drzewa charakteryzują się ponadstandardowymi wartościami przyrodniczymi. Przepis ten nie stanowi bowiem o ochronie wyjątkowych obiektów przyrodniczych.
Zasadnie Wojewódzki Sąd Administracyjny przyjął, że celem ustawy o ochronie przyrody, zgodnie z art. 2 ust. 1 jest zachowanie, zrównoważone użytkowanie oraz odnawianie zasobów, tworów i składników przyrody, a zasady te nie powinny podlegać wykładni rozszerzającej.
Podkreślenia ponownie wymaga, że organ nie zakwestionował, co do zasady możliwości usunięcia drzew zlokalizowanych na tej nieruchomości. Wskazując jednak na skalę wycinki, przy braku określenia, czy wycinka w takim zakresie jest uzasadniona z uwagi na niewskazanie, czy lokalizacja przyszłej zabudowy wymaga usunięcia prawie wszystkich drzew z nieruchomości, na niezasadność złożonego wniosku, a co za tym idzie konieczność wniesienia sprzeciwu.
Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej aksjologicznymi podstawami do wydania takiej decyzji nie były tylko przepisy ustawy o ochronie przyrody, ale także regulacje zawarte w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego.
Niezasadne są twierdzenia skargi kasacyjnej, że przesądzający charakter powinien zostać przypisany postanowieniom miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Okoliczność, że część tej nieruchomości, na której znajdują się drzewa przeznaczone do wycinki objęta jest miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, nie przesądza o konieczności niezgłaszania przez organ sprzeciwu na ich usunięcie. Wręcz przeciwnie, okoliczność ta stwarza skarżącym kasacyjnie podstawy prawne do złożenia takiego wniosku.
Organ korzystając z uprawnień zawartych w art. 83 ust. 14 pkt 1 lit. c u.o.p. wskazał, istnieją podstawy, które w jego ocenie przesądzają na obecnym etapie postępowania o konieczności zgłoszenia takiego sprzeciwu. Przypomnieć ponownie należy, że merytoryczna ocena powyższego rozstrzygnięcia, z uwagi na brak sprecyzowania przez ustawodawcę przesłanek do wydania takiej decyzji pozostaje poza kontrolą sądu administracyjnego.
Racjonalność wywodów zawartych w zaskarżonej decyzji w oparciu o ustalenia stanu faktycznego wskazuje na wypełnienie przez organ obowiązku wynikającego z art. 107 § 3 k.p.a. Strona nie może zaś z uwagi na uznaniowy charakter decyzji oczekiwać oceny zasadności podjętego przez organ rozstrzygnięcia. Organ w sposób niebudzący wątpliwości wskazał, jakie ustalenia stanu faktycznego legły u podstaw wydanej decyzji.
Zgłaszając sprzeciw organ kierował się nie tylko treścią przepisów ustawy o ochronie przyrody, ale miał na względzie brzmienie przepisów planu miejscowego, a w szczególności okoliczność, że część nieruchomości przeznaczona jest pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną. Przy wydawaniu rozstrzygnięcia organ miał także na względzie, że nieruchomość zlokalizowana jest w obrębie [...] Parku Krajobrazowego. Zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 83f ust. 1 pkt 14 lit. c u.o.p. w zw. z art. 3 pkt 1 u.o.p. nie zasługuje na uwzględnienie.
Nie był oparty na usprawiedliwionych podstawach także zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 83f ust. 1 pkt 14 lit. c u.o.p. w zw. § 10 ust. 1 pkt 4 miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru "[...]".
Powołany przepis miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego ustala zakaz likwidowania i niszczenia zadrzewień śródpolnych, przydrożnych i nawodnych, jeżeli nie wynikają z potrzeb ochrony przeciwpowodziowej lub zapewnienia bezpieczeństwa ruchu drogowego lub budowy, odbudowy, utrzymania, remontów lub naprawy urządzeń wodnych.
Zwrócić należy, jednak uwagę, że regulacja ta nie stanowiła podstawy do wniesienia sprzeciwu przez organ administracji. Nie można także wyprowadzić wniosku, że skoro miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego zakazuje usuwania tylko określonych, wymienionych w nim zadrzewień, to skutkuje to uchyleniem regulacji z art. 83f ust. 1 pkt 14 lit. c u.o.p. W odniesieniu bowiem do pozostałego drzewostanu zastosowanie ma właśnie ten przepis u.o.p.
Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej organ odniósł się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji także do charakteru formy ochrony przyrody, na której znajdują się przedmiotowe drzewa. Odniesienie to nie jest obszerne jednakże w zestawieniu ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym pozwala na przyjęcie, że zaskarżona decyzja wydana została w granicach uznania administracyjnego z poszanowaniem słusznego interesu strony oraz zasad ochrony przyrody, co czyni niezasadnym ostatni z zarzutów skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 83f ust. 1 pkt 14 lit. c u.o.p.
Mając na względzie powyższe skarga kasacyjna jako nieoparta na usprawiedliwionych podstawach prawnych została oddalona w oparciu o art. 184 p.p.s.a.

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę