III OSK 2037/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Prokuratora Okręgowego w Siedlcach od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił skargę Prokuratora na uchwałę Rady Gminy Suchożebry dotyczącą regulaminu utrzymania czystości i porządku w gminie. Prokurator zarzucił uchwale istotne naruszenie przepisów prawa, w tym Konstytucji RP i ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (u.c.p.g.). Sąd pierwszej instancji uznał, że uchwała nie narusza prawa, jednak Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) częściowo przychylił się do argumentacji Prokuratora. NSA stwierdził, że przepisy § 2 ust. 1, § 21, § 22 oraz § 24 ust. 2 pkt 1 i 2 uchwały naruszają prawo w istotnym zakresie, ponieważ wykraczają poza delegację ustawową zawartą w art. 4 u.c.p.g. Dotyczyło to m.in. regulacji dotyczących uprzątania chodników, wyprowadzania psów, utrzymywania zwierząt gospodarskich oraz zabezpieczania ptaków, owadów, gadów i płazów. W pozostałym zakresie skargę oddalono. W konsekwencji NSA uchylił zaskarżony wyrok WSA i stwierdził nieważność wskazanych części uchwały Rady Gminy.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja granic delegacji ustawowej dla prawa miejscowego, zwłaszcza w zakresie regulaminów utrzymania czystości i porządku, a także dopuszczalności nakładania obowiązków na właścicieli zwierząt.
Orzeczenie dotyczy specyficznych przepisów uchwały rady gminy i może wymagać dostosowania do innych aktów prawa miejscowego.
Zagadnienia prawne (6)
Czy przepisy regulaminu utrzymania czystości i porządku w gminie, dotyczące uprzątania błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń z chodników położonych wzdłuż nieruchomości, są zgodne z delegacją ustawową zawartą w art. 4 ust. 2 pkt 1 lit. c u.c.p.g. i czy stanowią powtórzenie przepisów art. 5 ust. 1 pkt 4 u.c.p.g.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepisy te naruszają prawo, ponieważ art. 4 ust. 2 pkt 1 lit. c u.c.p.g. nie zawiera delegacji do nakładania na właścicieli obowiązku uprzątania chodników położonych wzdłuż ich nieruchomości, a jednocześnie § 2 ust. 1 Regulaminu stanowi powtórzenie art. 5 ust. 1 pkt 4 u.c.p.g.
Uzasadnienie
NSA uznał, że delegacja ustawowa nie obejmuje obowiązku uprzątania chodników przez właścicieli nieruchomości, a regulacja ta stanowi powtórzenie przepisu ustawy, co jest niedopuszczalne.
Czy przepisy regulaminu dotyczące wyprowadzania psów na terenach użytku publicznego (na smyczy, a psy agresywne w kagańcu) są zgodne z delegacją ustawową z art. 4 ust. 2 pkt 6 u.c.p.g. i art. 10a ust. 3 ustawy o ochronie zwierząt?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, bezwzględny nakaz prowadzenia psów na smyczy i w kagańcu, bez przewidywania wyjątków uzasadnionych np. stanem zdrowia psa, narusza delegację ustawową.
Uzasadnienie
NSA stwierdził, że regulacja powinna przewidywać wyjątki od obowiązku prowadzenia psów na smyczy i w kagańcu, uwzględniając np. rasę, wiek, stan zdrowia czy cechy behawioralne psa, aby uniknąć działań niehumanitarnych i zapewnić zgodność z prawem.
Czy przepisy regulaminu dotyczące obowiązków osób utrzymujących zwierzęta domowe w miejscu ich utrzymywania (na terenach prywatnych) wykraczają poza delegację ustawową z art. 4 ust. 2 pkt 6 u.c.p.g.?
Odpowiedź sądu
Nie, § 20 Regulaminu nie reguluje terenów prywatnych, lecz tereny do wspólnego użytku, nakładając obowiązek sprawowania właściwej opieki i niepozostawiania zwierzęcia bez dozoru.
Uzasadnienie
NSA uznał, że § 20 Regulaminu dotyczy terenów do wspólnego użytku i nie wykracza poza delegację ustawową, a zarzuty dotyczące jego sformułowania nie zostały podniesione w skardze kasacyjnej.
Czy przepisy regulaminu dotyczące zabezpieczania ptaków, owadów, gadów i płazów przed wydostaniem się na zewnątrz są zgodne z delegacją ustawową z art. 4 ust. 2 pkt 6 u.c.p.g. i definicją zwierząt domowych z art. 4 pkt 17 ustawy o ochronie zwierząt?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepisy te obejmują zwierzęta dziko żyjące, co wykracza poza delegację ustawową dotyczącą zwierząt domowych.
Uzasadnienie
NSA stwierdził, że § 22 Regulaminu obejmuje szerokie grupy zwierząt (ptaki, owady, gady, płazy), które w większości nie są zwierzętami domowymi w rozumieniu ustawy, co stanowi istotne naruszenie prawa.
Czy przepisy regulaminu dotyczące utrzymywania zwierząt gospodarskich na terenach wyłączonych z produkcji rolniczej (gromadzenie odpadów, przepisy sanitarno-epidemiologiczne) są wystarczająco precyzyjne i zgodne z delegacją ustawową z art. 4 ust. 2 pkt 7 u.c.p.g.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepisy te są zbyt ogólne, odsyłają do innych regulacji i nie określają konkretnych wymagań dotyczących utrzymywania zwierząt gospodarskich.
Uzasadnienie
NSA uznał, że § 24 ust. 2 pkt 1 i 2 Regulaminu nie wyczerpują delegacji ustawowej, ponieważ odsyłają do innych przepisów i formułują zbyt ogólne warunki, zamiast określać konkretne wymagania dla hodowców.
Czy przepisy regulaminu dotyczące terminów obowiązkowej deratyzacji są prawidłowo wyznaczone zgodnie z art. 4 ust. 2 pkt 8 u.c.p.g.?
Odpowiedź sądu
Tak, określenie terminu do 31 grudnia danego roku, nie rzadziej niż raz na trzy lata, jest wystarczające.
Uzasadnienie
NSA uznał, że termin deratyzacji jest możliwy do ustalenia (31 grudnia ostatniego roku z trzyletniego okresu), a określenie "w miarę potrzeb" pozwala na częstsze jej przeprowadzanie, co nie stanowi naruszenia prawa.
Przepisy (19)
Główne
u.c.p.g. art. 4 § ust. 1
Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach
u.c.p.g. art. 4 § ust. 2
Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach
u.c.p.g. art. 4 § ust. 2
Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach
zawiera zamknięty katalog kwestii, których uregulowanie przekazane zostało do kompetencji rady gminy
u.c.p.g. art. 4 § ust. 2
Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach
pkt 1 lit. c - wymagań w zakresie uprzątania błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń z części nieruchomości służących do użytku publicznego
u.c.p.g. art. 4 § ust. 2
Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach
pkt 6 - obowiązków osób utrzymujących zwierzęta domowe, mających na celu ochronę przed zagrożeniem lub uciążliwością dla ludzi oraz przed zanieczyszczeniem terenów przeznaczonych do wspólnego użytku
u.c.p.g. art. 4 § ust. 2
Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach
pkt 7 - wymagań utrzymywania zwierząt gospodarskich na terenach wyłączonych z produkcji rolniczej
u.c.p.g. art. 4 § ust. 2
Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach
pkt 8 - wyznacza obszary podlegające obowiązkowej deratyzacji i terminy jej przeprowadzania
u.s.g. art. 91 § ust. 1
Ustawa o samorządzie gminnym
Unormowania zawarte w regulaminie wykraczające poza delegację ustawową powinny być uznane za sprzeczne z prawem
u.s.g. art. 91 § ust. 4
Ustawa o samorządzie gminnym
istotne naruszenie prawa
u.o.z. art. 4 § pkt 17
Ustawa o ochronie zwierząt
definicja zwierząt domowych
Konstytucja RP art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 94
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
treść aktu prawa miejscowego powinna być ustanowiona na podstawie i w granicach zawartych w ustawie
Pomocnicze
u.c.p.g. art. 5 § ust. 1
Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach
pkt 4 - obowiązki właścicieli nieruchomości w zakresie uprzątania błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń z chodników położonych wzdłuż ich nieruchomości
u.o.z. art. 10a § ust. 3
Ustawa o ochronie zwierząt
zwolnienie psa ze smyczy musi się wiązać z możliwością sprawowania bezpośredniej kontroli nad zachowaniem psa
Konstytucja RP art. 31 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
zasada proporcjonalności
P.p.s.a. art. 183 § ust. 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
rozpoznanie sprawy w granicach skargi kasacyjnej
P.p.s.a. art. 188
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
rozpoznanie skargi kasacyjnej i uchylenie zaskarżonego wyroku
P.p.s.a. art. 147 § ust. 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
stwierdzenie nieważności aktu prawa miejscowego
P.p.s.a. art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
oddalenie skargi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie art. 4 ust. 2 pkt 1 lit. c u.c.p.g. przez § 2 ust. 1 Regulaminu (obowiązek uprzątania chodników). • Naruszenie art. 4 ust. 2 pkt 6 u.c.p.g. przez § 21 Regulaminu (bezwzględny nakaz prowadzenia psów na smyczy i w kagańcu). • Naruszenie art. 4 ust. 2 pkt 6 u.c.p.g. przez § 22 Regulaminu (obejmowanie regulacją zwierząt dziko żyjących). • Naruszenie art. 4 ust. 2 pkt 7 u.c.p.g. przez § 24 ust. 2 pkt 1 i 2 Regulaminu (zbyt ogólne wymagania dotyczące zwierząt gospodarskich).
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 4 ust. 2 pkt 6 u.c.p.g. przez § 20 Regulaminu (obowiązki dotyczące zwierząt domowych na terenach prywatnych). • Naruszenie art. 4 ust. 2 pkt 8 u.c.p.g. przez § 25 ust. 2 Regulaminu (terminy deratyzacji).
Godne uwagi sformułowania
Unormowania zawarte w regulaminie wykraczające poza delegację ustawową powinny być uznane za sprzeczne z prawem. • Przepisy te obejmują zwierzęta dziko żyjące, co wykracza poza delegację ustawową dotyczącą zwierząt domowych. • Bezwzględny nakaz prowadzenia psów na smyczy i w kagańcu, bez przewidywania wyjątków uzasadnionych np. stanem zdrowia psa, narusza delegację ustawową.
Skład orzekający
Artur Kuś
przewodniczący
Kazimierz Bandarzewski
sprawozdawca
Olga Żurawska - Matusiak
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja granic delegacji ustawowej dla prawa miejscowego, zwłaszcza w zakresie regulaminów utrzymania czystości i porządku, a także dopuszczalności nakładania obowiązków na właścicieli zwierząt."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznych przepisów uchwały rady gminy i może wymagać dostosowania do innych aktów prawa miejscowego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnych regulacji gminnych dotyczących zwierząt i utrzymania czystości, a wyrok NSA precyzuje granice kompetencji rad gmin w tym zakresie, co jest istotne dla samorządów i mieszkańców.
“Rady gmin nie mogą dowolnie regulować życia mieszkańców: NSA uchyla przepisy uchwały o utrzymaniu czystości.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.