III OSK 1929/25

III OSK 1929/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2026-02-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-10-03
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Sławomir Wojciechowski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne
Wstrzymanie wykonania aktu
Sygn. powiązane
II SA/Bd 256/24 - Wyrok WSA w Bydgoszczy z 2025-01-15
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Wstrzymano wykonanie decyzji
Powołane przepisy
Dz.U. 2026 poz 143
art.61 §3, art.61 §5
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Sławomir Wojciechowski po rozpoznaniu w dniu 25 lutego 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku A.R. o wstrzymanie wykonania decyzji Burmistrza [...] z dnia 22 listopada 2023 r., znak: [...] w sprawie ze skargi kasacyjnej A.R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 15 stycznia 2025 r., sygn. akt II SA/Bd 256/24 w sprawie ze skargi A.R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 24 stycznia 2024 r., nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za usunięcie drzew bez zgody posiadacza nieruchomości postanawia: wstrzymać wykonanie decyzji Burmistrza [...] z dnia 22 listopada 2023 r., znak: [...].
Uzasadnienie
Burmistrz [...] (dalej także jako: "Burmistrz"), na podstawie art. 88 ust. 1 pkt 2 i 6, ust. 2 i ust. 3, art. 89 ust. 1 i ust. 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2023 r. poz. 1336 ze m., zwanej w skrócie "u.o.p."), decyzją z dnia 22 listopada 2023 r., znak: [...] wymierzył A.R. (dalej także jako: "skarżący"):
1) administracyjną karę pieniężną w wysokości 374.760,60 zł za usunięcie bez zgody posiadacza nieruchomości [...] drzew gatunku olcha czarna, które rosły na działkach nr [...] oraz [...];
2) administracyjną karę pieniężną w wysokości 67.867,80 zł za usunięcie bez dokonania zgłoszenia zamiaru usunięcia drzew, o którym mowa w art. 83f ust. 4 u.o.p. [...] drzew gatunku olcha czarna, które rosły na działce nr [...].
W wyniku rozpatrzenia sprawy w postępowaniu odwoławczym Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej także jako: "SKO") decyzją z dnia 24 stycznia 2024 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Burmistrza.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na decyzję Kolegium, zaskarżając ją w całości, wywiódł skarżący.
Postanowieniem z dnia 2 września 2024 r., sygn. akt II SA/Bd 256/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy: odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji podniósł m.in. na następującą argumentację, iż skarżący wskazał, że suma wynikająca z decyzji jest na tyle duża, że jej wykonanie przez organ spowoduje ciężkie skutki materialne dla skarżącego. Zdaniem Sądu, wskazane przez skarżącego okoliczności bez szczegółowego uzasadnienia i poparcia ich stosownymi dokumentami zaliczyć należy do normalnych następstw wykonania decyzji nakładającej karę pieniężną i jako takie nie mogą stanowić podstawy do wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu.
Wyrokiem z dnia 15 stycznia 2025 r., sygn. akt II SA/Bd 256/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy: oddalił skargę.
Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy wywiódł skarżący zaskarżając go w całości.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną SKO wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej.
Wnioskiem z dnia 4 lutego 2026 r. (data stempla pocztowego) skarżący wniósł o wstrzymanie wykonalności decyzji Burmistrz [...] z dnia 22 listopada 2023 r., znak: [...] do czasu prawomocnego zakończenia postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym oraz dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z wniosku o rozłożenie na raty, decyzji o odmowie rozłożenia na raty kary administracyjnej, postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego o wszczęciu egzekucji i zajęciu renty rodzinnej oraz postanowienia o odmowie wznowienia postępowania – na okoliczność czynności podjętych przez Gminę grożących niepowetowaną szkodą dla skarżącego i nieodwracalnymi skutkami.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Wniosek zasługiwał na uwzględnienie.
Zgodnie z treścią art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako: "p.p.s.a."), sąd może na wniosek skarżącego wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli w wyniku jego wykonania zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Z wnioskiem takim można wystąpić także na etapie postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wywołanym wniesieniem skargi kasacyjnej.
Treścią art. 61 § 3 p.p.s.a. objęte będą zarówno akty wydane w pierwszej instancji, jak i np. akty, w stosunku do których toczy się postępowanie w trybie nadzwyczajnym lub w trybie autokontroli. Podobne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów, który w uchwale z dnia 27 czerwca 2000 r., FPS 12/99 stwierdził, że zwrot normatywny "w granicach danej sprawy" odnosi się do postępowania, którego przedmiotem jest sprawa wykazująca tożsamość przedmiotową i podmiotową (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. LEX, Wydanie 5, Warszawa 2013, s. 245-246).
Wstrzymanie wykonania decyzji w trybie art. 61 § 3 p.p.s.a., a więc zastosowanie ochrony tymczasowej, nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami wykonania zaskarżonej decyzji, lecz jedynie przed skutkami bezpośrednio związanymi z jej wykonaniem, których ponadto nie można byłoby naprawić w razie ewentualnego uwzględnienia skargi. Chodzi więc o szkodę wyrządzoną wykonaniem konkretnej decyzji, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego (wyegzekwowanego) świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu.
Trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne następstwa, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Przesłanka wyrządzenia znacznej szkody zawarta w art. 61 § 3 p.p.s.a. oznacza, że chodzi o taką szkodę (majątkową, a także niemajątkową), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowanie, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Będzie to miało miejsce w takich wypadkach, gdy grozi utrata przedmiotu świadczenia, który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony jakimś innym przedmiotem, a jego wartość nie miałaby znaczenia dla skarżącego, lub gdy zachodzi niebezpieczeństwo poniesienia straty na życiu i zdrowiu.
W niniejszej sprawie decyzja Burmistrza z dnia 22 listopada 2023 r., znak: [...], objęta wnioskiem o wstrzymanie wykonania, nakłada na skarżącego administracyjną karę pieniężną w łącznej wysokości 442 628,40 złotych za usunięcie bez zgody posiadacza nieruchomości [...] drzew gatunku olcha czarna oraz za usunięcie bez dokonania zgłoszenia zamiaru usunięcia drzew [...] drzew gatunku olcha czarna. Wyżej wskazana wysokość administracyjnej kary pieniężnej należy zaliczyć do obowiązków o charakterze pieniężnym (majątkowym).
Skarżący przedstawił swoją sytuację materialną (finansową) oraz podjęte czynności w celu wykonania zobowiązania. Z dołączonych do wniosku dokumentów wynika, że skarżący od dnia 1 grudnia 2025 r. ma wypłacaną rentę rodzinną rolniczą w wysokości 1 878,91 zł. Skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną i wspólnie wychowują małoletniego syna, który w bieżącym roku kalendarzowym będzie miał 6 lat. Nadmienić należy, że w toku postępowania sądowego skarżący został zwolniony od kosztów sądowych, zaś jego sytuacja materialna została szczegółowo przedstawiona przez starszego referendarza sądowego w uzasadnieniu postanowienia z dnia 13 czerwca 2024 r. Nie uszło uwadze Sądu, że skarżący podjął starania w celu uregulowania wymierzonej kary pieniężnej poprzez złożenie wniosku na raty, który nie został uwzględniony przez Burmistrza, jednocześnie skarżący przedstawił postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego o wszczęciu postępowania egzekucyjnego, gdzie na dzień 26 stycznia 2026 r. dochodzone należności sięgają już kwoty 599 731,81 zł.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego wykonanie nałożonego obowiązku ma realny wpływ na codzienną sytuacją życiową i majątkową skarżącego oraz jego rodziny, tym samym zachodzi niebezpieczeństwo poniesienia straty na życiu i zdrowiu, bowiem zostało już wszczęte postępowanie egzekucyjne przez zajęcie renty rodzinnej rolniczej. Konieczność uregulowania ww. należności pieniężnej wynikającej z wykonania decyzji Burmistrza przed rozstrzygnięciem sprawy mogłaby zagrozić codziennemu funkcjonowaniu skarżącego i jego rodzinny, nawet w przypadku późniejszego ewentualnego uchylenia decyzji i zwrotu tej kwoty. Skarżący uprawdopodobnił ww. okoliczności w stopniu pozwalającym na uwzględnienie przedmiotowego wniosku o wstrzymanie wykonalności.
Wobec wystąpienia podstaw do udzielenia ochrony tymczasowej Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a., art. 61 § 5 p.p.s.a. i art. 193 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.