III OSK 1917/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska (GIOŚ) o nałożeniu kary pieniężnej za przekroczenie warunków korzystania ze środowiska w zakresie wprowadzania ścieków, uznając, że nastąpiło przedawnienie możliwości jej nałożenia. Sąd I instancji oparł się na art. 545 ust. 3d ustawy Prawo wodne, który stanowi, że kary te mogą być wymierzone w terminie nie dłuższym niż 36 miesięcy od wejścia w życie ustawy. GIOŚ wniósł skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego. Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) uznał skargę kasacyjną za zasadną. NSA wyjaśnił, że art. 545 ust. 3d Prawa wodnego jest przepisem szczególnym (intertemporalnym), który wyłącza stosowanie ogólnych przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego (KPA) dotyczących przedawnienia administracyjnych kar pieniężnych. Termin 36 miesięcy liczony od wejścia w życie Prawa wodnego (tj. do 31 grudnia 2020 r.) dotyczył możliwości wydania decyzji przez wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska (organ I instancji). Ponieważ decyzja organu I instancji została wydana w styczniu 2019 r., nie doszło do przedawnienia. NSA podkreślił, że przepisy KPA (dział IV) stosuje się tylko uzupełniająco, gdy przepisy odrębne nie regulują danej kwestii, a art. 545 ust. 3d Prawa wodnego stanowi taką regulację szczególną. W związku z tym NSA uchylił zaskarżony wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów intertemporalnych dotyczących kar pieniężnych za naruszenia środowiskowe, wyłączenie stosowania ogólnych przepisów KPA o przedawnieniu przez przepisy szczególne.
Dotyczy specyficznej sytuacji przejścia z jednego reżimu prawnego (Prawo ochrony środowiska) na inny (Prawo wodne) w zakresie kar pieniężnych za naruszenia warunków pozwoleń wodnoprawnych.
Zagadnienia prawne (2)
Czy termin 36 miesięcy na wymierzenie administracyjnej kary pieniężnej za naruszenie warunków pozwolenia wodnoprawnego, określony w art. 545 ust. 3d Prawa wodnego, stanowi samodzielną normę intertemporalną wyłączającą stosowanie ogólnych przepisów KPA o przedawnieniu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, art. 545 ust. 3d Prawa wodnego jest przepisem szczególnym, który wyłącza stosowanie ogólnych przepisów KPA dotyczących przedawnienia administracyjnych kar pieniężnych.
Uzasadnienie
NSA uznał, że art. 545 ust. 3d Prawa wodnego jest przepisem szczególnym (intertemporalnym), który reguluje termin wymierzenia kary pieniężnej przez organ I instancji i wyłącza stosowanie przepisów działu IV KPA dotyczących przedawnienia. Termin 36 miesięcy od wejścia w życie Prawa wodnego był wystarczający dla organu I instancji do wydania decyzji.
Czy do przedawnienia administracyjnej kary pieniężnej za naruszenie warunków pozwolenia wodnoprawnego stosuje się przepisy Ordynacji podatkowej dotyczące przedawnienia zobowiązań podatkowych?
Odpowiedź sądu
Nie, w tej sprawie nie ma to istotnego znaczenia, ponieważ zastosowanie ma norma szczególna z art. 545 ust. 3d Prawa wodnego, która wyłącza stosowanie przepisów działu IVA KPA odnoszących się do przedawnienia, a na gruncie Ordynacji podatkowej do przedawnienia nie doszło.
Uzasadnienie
NSA wskazał, że choć istnieje rozbieżność w orzecznictwie co do stosowania przepisów Ordynacji podatkowej na podstawie art. 281 ust. 1 Prawa ochrony środowiska, to w niniejszej sprawie kluczowe jest zastosowanie przepisu szczególnego z Prawa wodnego, który wyłącza stosowanie przepisów KPA o przedawnieniu. Nawet gdyby stosować Ordynację podatkową, organ argumentował, że do przedawnienia nie doszło.
Przepisy (20)
Główne
p.w. art. 545 § ust. 3d
Prawo wodne
Określa 36-miesięczny termin od wejścia w życie ustawy na wymierzenie przez wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska administracyjnych kar pieniężnych za naruszenia warunków pozwoleń wodnoprawnych, które miały miejsce do 31 grudnia 2017 r. Jest to przepis szczególny wyłączający stosowanie ogólnych przepisów KPA o przedawnieniu.
Dz.U. 2021 poz 2233 art. 545 § ust. 3 d
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne
Określa 36-miesięczny termin od wejścia w życie ustawy na wymierzenie przez wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska administracyjnych kar pieniężnych za naruszenia warunków pozwoleń wodnoprawnych, które miały miejsce do 31 grudnia 2017 r. Jest to przepis szczególny wyłączający stosowanie ogólnych przepisów KPA o przedawnieniu.
p.p.s.a. art. 185 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
Pomocnicze
p.w. art. 545 § ust. 3a pkt 1
Prawo wodne
Do spraw wszczętych i niezakończonych przed wejściem w życie ustawy dotyczących administracyjnych kar pieniężnych stosuje się przepisy dotychczasowe (Prawo ochrony środowiska).
p.o.ś. art. 298 § ust. 1 pkt 2
Prawo ochrony środowiska
Podstawa wymierzania administracyjnych kar pieniężnych za odprowadzanie ścieków z naruszeniem warunków pozwolenia wodnoprawnego (w brzmieniu obowiązującym do 31.12.2017 r.).
p.o.ś. art. 281 § ust. 1
Prawo ochrony środowiska
Stosowanie przepisów Ordynacji podatkowej do opłat za korzystanie ze środowiska oraz administracyjnych kar pieniężnych.
k.p.a. art. 189g § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Ogólny przepis o przedawnieniu administracyjnej kary pieniężnej (5 lat od dnia naruszenia). Nie ma zastosowania w tej sprawie z uwagi na przepis szczególny.
k.p.a. art. 189g § § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Wyłącza stosowanie przepisu o przedawnieniu, gdy przepisy odrębne przewidują inny termin.
k.p.a. art. 189h § § 4
Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy zawieszenia biegu terminu przedawnienia. Sąd I instancji błędnie uznał, że wydanie decyzji organu I instancji nie wpływa na bieg terminu przedawnienia.
Dz.U. 2021 poz 2233 art. 545 § ust. 3a pkt 1
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne
Do spraw wszczętych i niezakończonych przed wejściem w życie ustawy dotyczących administracyjnych kar pieniężnych stosuje się przepisy dotychczasowe (Prawo ochrony środowiska).
Dz.U. z 2017 r., poz. 519 art. 298 § ust.1 pkt 2
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska
Podstawa wymierzania administracyjnych kar pieniężnych za odprowadzanie ścieków z naruszeniem warunków pozwolenia wodnoprawnego (w brzmieniu obowiązującym do 31.12.2017 r.).
Dz.U. z 2022 r. poz. 2651 art. 68 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Określa terminy przedawnienia dopuszczalności wydania decyzji ustalającej zobowiązanie podatkowe. Sąd I instancji błędnie uznał jego zastosowanie.
k.p.a. art. 189g § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Ogólny przepis o przedawnieniu administracyjnej kary pieniężnej (5 lat od dnia naruszenia). Nie ma zastosowania w tej sprawie z uwagi na przepis szczególny.
k.p.a. art. 189g § § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Wyłącza stosowanie przepisu o przedawnieniu, gdy przepisy odrębne przewidują inny termin.
k.p.a. art. 189h § § 4
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy zawieszenia biegu terminu przedawnienia. Sąd I instancji błędnie uznał, że wydanie decyzji organu I instancji nie wpływa na bieg terminu przedawnienia.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia wyroku sądu I instancji w przypadku naruszenia prawa materialnego.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia wyroku sądu I instancji w przypadku naruszenia przepisów postępowania.
p.p.s.a. art. 145 § § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do umorzenia postępowania administracyjnego. Sąd I instancji błędnie zastosował ten przepis.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA jest związany granicami skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 207 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do odstąpienia od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w szczególnie uzasadnionych przypadkach.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Art. 545 ust. 3d Prawa wodnego jest przepisem szczególnym, który wyłącza stosowanie ogólnych przepisów KPA o przedawnieniu administracyjnych kar pieniężnych. • Termin 36 miesięcy od wejścia w życie Prawa wodnego był wystarczający dla organu I instancji do wydania decyzji, a decyzja ta została wydana w tym terminie. • Wydanie decyzji przez organ I instancji nie powoduje zawieszenia biegu terminu przedawnienia w rozumieniu KPA, a przepis szczególny z Prawa wodnego nie przewiduje takiej możliwości.
Odrzucone argumenty
Argumentacja WSA, że do przedawnienia kary administracyjnej doszło na podstawie art. 545 ust. 3d Prawa wodnego w związku z przepisami KPA o przedawnieniu. • Stosowanie art. 189g § 1 KPA do określenia terminu przedawnienia w sytuacji istnienia przepisu szczególnego.
Godne uwagi sformułowania
Przepis ten zawiera upoważnienie dla właściwego organu tj. wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska do wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej na podstawie przepisów dotychczasowych, w terminie nie dłuższym niż 36 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy Prawo wodne. • Termin określony w art. 545 ust. 3d Prawa wodnego jest terminem przedawnienia dopuszczalności wydania decyzji o wymierzeniu administracyjnej kary pieniężnej ustalanej według wcześniej obowiązujących zasad. • W przypadku administracyjnych kar pieniężnych nie można ustalić istnienia jakiegokolwiek obowiązku ich zapłaty, aż do czasu ustalenia takiego obowiązku w wydanej przez właściwy organ decyzji. • Decyzja w przedmiocie nałożenia administracyjnej kary pieniężnej jest decyzją kształtującą stosunek administracyjnoprawny, a zatem posiada charakter konstytutywny (ustalający). • Jest to samodzielna norma intertemporalna. • Z tego rodzaju zmianą wiązała się konieczność wprowadzanie rozwiązań przejściowych. • Tego rodzaju przejściowy, dostosowawczy charakter ma norma z art. 545 ust. 3d Prawa wodnego...
Skład orzekający
Mirosław Wincenciak
przewodniczący
Jerzy Stelmasiak
sprawozdawca
Ireneusz Dukiel
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów intertemporalnych dotyczących kar pieniężnych za naruszenia środowiskowe, wyłączenie stosowania ogólnych przepisów KPA o przedawnieniu przez przepisy szczególne."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji przejścia z jednego reżimu prawnego (Prawo ochrony środowiska) na inny (Prawo wodne) w zakresie kar pieniężnych za naruszenia warunków pozwoleń wodnoprawnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia przedawnienia kar administracyjnych, co jest częstym problemem w praktyce. Wyjaśnienie relacji między przepisami szczególnymi a ogólnymi ma dużą wartość dla prawników.
“Kara pieniężna za naruszenie środowiska nie uległa przedawnieniu – NSA wyjaśnia kluczową kwestię przepisów przejściowych.”
Dane finansowe
WPS: 234 583 PLN
Sektor
ochrona środowiska
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.