III OSK 187/23

III OSK 187/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-11-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-01-27
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Małgorzata Masternak - Kubiak /przewodniczący/
Paweł Mierzejewski /sprawozdawca/
Piotr Korzeniowski
Symbol z opisem
6133 Informacja o środowisku
Hasła tematyczne
Środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia
Sygn. powiązane
II SA/Kr 572/22 - Wyrok WSA w Krakowie z 2022-09-13
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 2373
art. 9 ust. 1
Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Masternak–Kubiak Sędziowie: Sędzia NSA Piotr Korzeniowski Sędzia del. WSA Paweł Mierzejewski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 5 listopada 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Nadleśniczego Nadleśnictwa [...] Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 13 września 2022 r. sygn. akt II SA/Kr 572/22 w sprawie ze skargi Fundacji [...] z siedzibą w [...] na decyzję Nadleśniczego Nadleśnictwa [...] Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe z dnia 21 marca 2022 r. znak Z.0172.4.2022 w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji o środowisku oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 13 września 2022 r., sygn. akt II SA/Kr 572/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, po rozpoznaniu sprawy ze skargi Fundacji [...] siedzibą w [...] (dalej "Fundacja") na decyzję Nadleśniczego Nadleśnictwa [...] Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe (dalej "Nadleśniczy" albo "organ") z dnia 21 marca 2022 r. znak Z.0172.4.2022 w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji o środowisku, uchylił zaskarżoną decyzję (punkt pierwszy sentencji wyroku) oraz zasądził od Nadleśniczego na rzecz Fundacji 200 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania (punkt drugi sentencji wyroku).
U podstaw rozstrzygnięcia wydanego przez Sąd pierwszej instancji legły następujące ustalenia oraz ocena prawna.
Wnioskiem z dnia 15 lutego 2022 r. - uzupełnionym w dniu 24 lutego 2022 r. oraz 9 marca 2022 r. - Fundacja zwróciła się do organu o udostępnienie informacji o środowisku i jego ochronie w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 3 dnia października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 2373 ze zm.), dalej "u.o.u.i.ś., poprzez udzielenie odpowiedzi na poniższe pytania odnoszące się do wszelkich procesów konsultacji społecznych, zgłaszania uwag, wniosków, petycji i współuczestniczenia strony społecznej w decyzjach o gospodarce leśnej, które:
1. odbyły się poza procesem tworzenia Planu Urządzenia Lasu (PUL), czyli, inaczej mówiąc tych, które dotyczyły wdrażania już zatwierdzonego PUL, a nie tworzenia nowego PUL,
2. miały miejsce w Nadleśnictwie od 1 stycznia 2018 roku do momentu odpowiedzi na to pismo.
Pytania są kontynuacją monitoringu, który Fundacja przeprowadziła wraz z Siecią Obywatelską [...] na przełomie roku 2020/21. W wyniku tego monitoringu wiele z nadleśnictw odmówiło dostępu do informacji. Wybrane odmowy ww. podmioty zaskarżyły do sądów administracyjnych. We wszystkich zakończonych już sprawach sądy orzekły bezprawność odmowy informacji. Fundacja liczy więc na to, że zgodnie z prawem organ udzieli informacji.
W związku z tym Fundacja sformułowała następujące pytania:
"1.Wnioskujemy o przesłanie listy przypadków z okresu od 1 stycznia 2018 roku do momentu odpowiedzi na to pismo, gdy przedstawiciele strony społecznej zgłaszali postulaty, pytania, wnioski i uwagi dotyczące prowadzenia gospodarki leśnej na terenie Nadleśnictwa? Dla każdego przypadku wnioskujemy o podanie:
a. kto zgłaszał postulaty, pytania, wnioski i uwagi dotyczące prowadzenia gospodarki leśnej na terenie Nadleśnictwa?;
b. zagadnień, których dotyczyły pytania, wnioski i uwagi zgłaszane przez stronę społeczną;
c. rezultatów zgłaszania pytań, postulatów, wniosków i uwag przez stronę społeczną, a w szczególności informacji, czy w wyniku zaangażowania strony społecznej Nadleśnictwo zmodyfikowało swoje plany prowadzenia gospodarki leśnej i jeżeli tak, to w jaki sposób;
d. dokumentacji komunikacji Nadleśnictwa ze stroną społeczną".
Fundacja wyjaśniła przyjęte definicje terminów użytych w pytaniach, to jest "Strona społeczna" oraz "Zgłaszanie postulatów, wniosków i uwag". W przypadku artykułów i doniesień medialnych Fundacja wniosła o przesłanie informacji o doniesieniach, których istnienie odnotowało Nadleśnictwo w swojej dokumentacji, a w szczególności doniesień, w procesie powstawania których, przedstawiciele Nadleśnictwa zostali poproszeni o wyrażenie opinii.
W przypadku, gdy dokumentacja zawiera dane osobowe osób fizycznych, Fundacja wniosła o anonimizację dokumentów. W przypadku, gdy Nadleśnictwo nie posiada wiedzy kim dokładnie są osoby, które chcą pozyskać informację i wiedzę o gospodarce leśnej, wyrazić opinię bądź współuczestniczyć w decyzjach, Fundacja zawnioskowała o ogólne opisanie takiej osoby bądź osób. Fundacja wniosła o udostępnienie wskazanych informacji w formie elektronicznej na adres e-mail.
Pismem z dnia 21 lutego 2022 r. organ wezwał Fundację do podpisania wniosku na podstawie art. 64 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.), dalej "k.p.a.". Z kolei pismem z dnia 1 marca 2022 r. organ wezwał Fundację do uzupełnienia i sprecyzowania pisma, czy wniosek Fundacji jest składany w trybie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 2176 ze zm.), dalej "u.d.i.p.", w trybie u.o.u.i.ś., czy też jest to pismo innej kategorii.
Wniosek został uzupełniony w dniu 24 lutego 2022 r. podpisem zaufanym ePUAP, a dnia 9 marca 2022 r. potwierdzono zakres wniosku jako dotyczący informacji o środowisku i jego ochronie w rozumieniu art. 8 ust. 1 u.o.u.i.ś.
Nadleśniczy Nadleśnictwa [...] Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe decyzją (nazwaną "rozstrzygnięcie") z dnia 21 marca 2022 r. znak Z.0172.4.2022 wydaną na podstawie art. 20 ust. 1 w zw. z art. 16 ust. 2 pkt 3 oraz art. 19 ust. 2 pkt 2 u.o.u.i.ś.:
1.odmówił udostępnienia informacji o środowisku i jego ochronie obejmującej informacje na temat zgłaszanych przez stronę społeczną wniosków, postulatów i spostrzeżeń na temat prowadzonej przez Nadleśnictwo gospodarki leśnej w ramach wykonywania przez nie zatwierdzonego Planu Urządzenia Lasu, ponieważ wniosek jest w sposób oczywisty niemożliwy do zrealizowania;
2. zwrócił wniosek wnioskodawcy, gdyż nie można ustalić podmiotu, w którego posiadaniu znajduje się żądana informacja.
W uzasadnieniu wydanej decyzji organ wskazał, że zakres wniosku nie odpowiada zakresowi podmiotowemu i przedmiotowemu u.o.u.i.ś. na tyle, by udzielić żądanej informacji, gdyż żądanie Fundacji dotyczy bliżej nieokreślonego katalogu informacji na temat zgłaszanych przez "stronę społeczną", tj. podmiot zewnętrzny spoza struktury PGL LP - wniosków, postulatów i spostrzeżeń na temat prowadzonej przez Nadleśnictwo gospodarki leśnej w ramach wykonywania przez nie zatwierdzonego Planu Urządzenia Lasu. Tego rodzaju informacje nie mieszczą się w żadnej z kategorii informacji o środowisku, w rozumieniu art. 9 ust. 1 u.o.u.i.ś. W związku z tym nie mogą one podlegać udostępnieniu w trybie przepisów wskazanej ustawy. Organ podniósł ponadto, że Nadleśnictwo nie jest rzeczowo właściwe, a tym samym zobowiązane do udzielenia żądanej informacji, skoro zgodnie z art. 8 u.o.u.i.ś. udostępnia się te informacje, które są informacjami znajdującymi się w posiadaniu Nadleśnictwa lub informacjami przeznaczonymi dla Nadleśnictwa, w zakresie, w jakim nie dotyczy to jego działalności ustawodawczej. Nadleśnictwo nie prowadzi żadnego rejestru czy też archiwizacji danych o charakterze czysto nieformalnym, czy też znajdujących się w źródłach niezwiązanych z Lasami Państwowymi (jak np. artykuły prasowe, wystąpienia na spotkaniach ludności czy w mediach społecznościowych oraz innych nie administrowanych przez jednostki PGL LP). Skoro żądane informacje nie znajdują się ani w posiadaniu Nadleśnictwa, ani żadnego innego organu, do którego Nadleśnictwo mogłoby wystąpić o ich przekazanie celem udostępnienia, to nie mogą one zostać w żaden sposób potraktowane jako informacje o środowisku w rozumieniu u.o.u.i.ś. Organ wskazał nadto, że zachodzą przesłanki materialne i formalne określone w art. 16 ust. 2 pkt 3 oraz art. 19 ust. 2 pkt 2 u.o.u.i.ś. do odmowy udostępnienia żądanej informacji oraz zwrotu wniosku Fundacji, gdyż nie można ustalić podmiotu, w którego posiadaniu znajduje się żądana informacja.
Tym samym odmowa udostępnienia wnioskowanych informacji nie narusza art. 74 ust. 3 w zw. z art. 54 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 ze zm.) oraz art. 10 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności (Dz. U. z 1993 r., Nr 61, poz. 284). Zdaniem organu, informacje żądane przez Fundację dotyczą procesów konsultacji społecznych, zgłaszania uwag i współuczestniczenia strony społecznej w decyzjach o gospodarce leśnej, a konkretnie postulatów, wniosków i uwag dotyczących prowadzenia gospodarki leśnej na terenie Nadleśnictwa zgłaszanych przez stronę społeczną oraz rezultatów zgłaszania postulatów, wniosków i uwag przez stronę społeczną, które dotyczyły wdrażania już zatwierdzonego Planu Urządzenia Lasu, a nie tworzenia nowego Planu Urządzenia Lasu. Organ przywołał definicje zawarte w art. 6 ust. 1 pkt 1, pkt 1a i pkt 6 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (Dz. U. z 2021 r. poz. 1275 ze zm.) i wyjaśnił treść przedstawionych pojęć. Wskazał, że plan urządzenia lasu jest dokumentem kompleksowym, regulującym nie tylko sprawy ochrony i zagospodarowania lasu, utrzymania i powiększania zasobów i upraw leśnych, ale także pozyskiwania drewna, żywicy, choinek, karpiny, kory, igliwia, zwierzyny oraz płodów runa leśnego oraz realizację pozaprodukcyjnych funkcji lasu. Plan urządzenia lasu, choć ma na celu między innymi ochronę elementów środowiska, nie jest jednak planem w sprawie ochrony środowiska ani środkiem i działaniem, który ma na celu ochronę tych elementów. Zgłaszania postulatów, wniosków czy uwag przez stronę społeczną w sprawach prowadzenia gospodarki leśnej nie można tym samym uznać za działania dotyczące środków wskazanych w art. 9 ust. 1 pkt 3 u.o.u.i.ś., gdyż są tam opisane konkretne działania w tym zakresie prowadzone przez Nadleśnictwo, a nie stronę społeczną.
Dalej organ przywołał treść art. 9 u.o.u.i.ś. i wskazał, że skoro tryb udostępniania informacji o środowisku jest trybem szczególnym, uregulowanym u.o.u.i.ś. i dotyczy jedynie udzielenia informacji, które spełniają warunki określone w art. 9 tej ustawy, to w przypadku gdy żądane informacje nie mieszczą się w katalogu informacji zawartym w art. 9 ust. 1 u.o.u.i.ś., nie podlegają one udostępnieniu w trybie tej ustawy. Organ stwierdził również, że żądane informacje nie znajdują się nadto ani w posiadaniu Nadleśnictwa, ani żadnego innego organu, do którego Nadleśnictwo mogłoby wystąpić o ich przekazanie celem udostępnienia. W takich okolicznościach wniosek jest w sposób oczywisty niemożliwy do zrealizowania i dlatego za powołaniem art. 16 ust. 2 pkt 3 u.o.u.i.ś. należało wydać odmowną decyzję co do udostępnienia informacji o środowisku i jego ochronie w żądanym zakresie. Z kolei wobec niemożności ustalenia podmiotu, w którego posiadaniu znajdują się żądane informacje, złożony wniosek należało zwrócić Fundacji z powołaniem na art. 19 ust. 2 pkt 2 u.o.u.i.ś.
Fundacja wniosła na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie.
Zaskarżonej decyzji Fundacja zarzuciła naruszenie:
1. art. 16 ust. 1 pkt 1 u.o.u.i.ś. w zw. z art. 7, art. 7a § 1, art. 8 § 1, art. 11 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a., poprzez brak rzeczywistego uzasadnienia i wyjaśnienia przesłanek dla podtrzymania odmowy udostępnienia informacji, a nadto działanie utrudniające rozpoznanie stronie przesłanek fakultatywnej odmowy udostępnienia informacji, co narusza zasady ogólne postępowania administracyjnego, a mające wpływ na wynik postępowania, co jest o tyle uzasadnione w kontekście decyzji tego samego organu z 16 grudnia 2020 r., nr 19/2020 (której kopię dołączono do skargi);
2. art. 10 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności i art. 54 ust. 1 Konstytucji RP, poprzez odmowę udostępnienia informacji mających znaczenie dla kształtowania debaty publicznej odnośnie gospodarki leśnej, prowadzącą do ograniczenia nieproporcjonalnego wolności otrzymywania informacji i jej rozpowszechniania;
3. art. 74 ust. 3 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, poprzez ograniczenie prawa do informacji (informacji o środowisku) z naruszeniem ograniczania konstytucyjnych praw i wolności w zakresie w jakim odmowa nie znajduje oparcia w przesłankach wyrażonych w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP;
4. art. 4 ust. 3 lit. c Konwencji o dostępie do informacji, udziale społeczeństwa w podejmowaniu decyzji oraz dostępie do wymiaru sprawiedliwości w sprawach dotyczących środowiska, poprzez naruszenie generalnej zasady wyrażonej dla potencjalnych powodów ograniczenia dostępności informacji o środowisku, określonej w art. 4 ust. 3 ww. Konwencji, gwarantującej interpretowanie odmów w sposób zawężający i każdorazowo wymagającej zważenia interesu przemawiającego za ujawnieniem informacji;
5. art. 74 ust. 4 Konstytucji RP i art. 8 ust. 2 u.o.u.i.ś., poprzez działanie wbrew obowiązkowi wynikającemu z tych przepisów;
6. art. 19 ust. 2 pkt 1 i pkt 2 u.o.u.i.ś., poprzez wydanie decyzji odmownej udostępnienia informacji publicznej w sytuacji, w jakiej dla czynności zwrotu wniosku nie przewidziano rozstrzygnięcia w formie decyzji, a tym samym zachodzi nieważność skarżonej decyzji;
7. art. 19 ust. 3 u.o.u.i.ś., poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, w jakiej organ twierdzi, że "żądanie dotyczy bliżej nieokreślonego katalogu informacji na temat zgłaszanych przez "stronę społeczną" (s. 4 decyzji), a zatem skoro organ nie może określić zakresu wniosku to zgodnie z art. 74 ust. 4 Konstytucji i art. 8 ust. 2 u.o.u.i.ś. i art. 19 ust. 3 u.o.u.i.ś. winien działać aktywnie na rzecz dostarczenia informacji o środowisku;
8. art. 16 ust. 2 pkt 3 u.o.u.i.ś., poprzez błędne zastosowanie, w wyniku którego brak zrozumienia pytań przez organ doprowadziło do zastosowania tego przepisu, zamiast art. 19 ust. 3 u.o.u.i.ś.
Mając na względzie powyższe zarzuty Fundacja wniosła o stwierdzenie nieważności wydanej decyzji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie z uwagi na szeroko opisane braki, a w przypadku usunięcia wad uzasadniających odrzucenie skargi, o jej oddalenie w całości jako bezzasadnej. Nadto organ wniósł o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Uwzględniając skargę na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), dalej jako "P.p.s.a.", i uchylając zaskarżoną decyzję Sąd pierwszej instancji na wstępie sporządzonego uzasadnienia wyjaśnił, że wszelkie braki skargi opisane w odpowiedzi na skargę zostały należycie uzupełnione w wykonaniu wezwań, co skutkowało merytoryczną kontrolą zaskarżonej decyzji.
Dalej Sąd pierwszej instancji wskazał, że organ wydał w sprawie zaskarżone "rozstrzygnięcie", które niewątpliwie należało oceniać i poddać kontroli jako decyzję administracyjną. W decyzji tej organ zawarł dwa odrębne rozstrzygnięcia. Po pierwsze ,odmówił, na podstawie art. 16 ust. 2 pkt 3 u.o.u.i.ś., udostępnienia żądanej informacji o środowisku i jego ochronie, obejmującej informacje na temat zgłaszanych przez stronę społeczną wniosków, postulatów i spostrzeżeń na temat prowadzonej przez Nadleśnictwo gospodarki leśnej w ramach wykonywania przez nie zatwierdzonego Planu Urządzenia Lasu, argumentując, że wniosek ten jest w sposób oczywisty niemożliwy do zrealizowania. Po drugie, na podstawie art. 19 ust. 2 pkt 2 u.o.u.i.ś., zwrócił wniosek Fundacji, wskazując, że nie można ustalić podmiotu, w którego posiadaniu znajduje się żądana informacja.
Sąd pierwszej instancji stwierdził, że decyzja o odmowie udostępnienia informacji o środowisku wydana na podstawie art. 16 u.o.u.i.ś. i czynność materialno-techniczna zwrotu wniosku, o której mowa w art. 19 ust. 2 pkt 2 u.o.u.i.ś., stanowią co do zasady rozstrzygnięcia oparte na rozłącznych przesłankach. Nie jest zatem dopuszczalne zastosowanie do tego samego wniosku, a precyzyjniej do tych samych żądanych we wniosku informacji o środowisku, zarówno odmowy udostępnienia, jak i zwrotu wniosku. Nie sposób bowiem twierdzić, że ten sam wniosek jest w sposób oczywisty niemożliwy do zrealizowania, a równocześnie nie można ustalić podmiotu, w którego posiadaniu znajduje się żądana informacja. Już tylko z tego powodu, tj. wewnętrznej sprzeczności rozstrzygnięcia zaskarżoną decyzję należało wyeliminować z obrotu prawnego poprzez jej uchylenie. Sąd meriti nie stwierdził przy tym podstaw do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji.
Dalej Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że u.o.u.i.ś. oraz u.d.i.p. dotyczą dwóch konstytucyjnych publicznych praw podmiotowych: prawa do informacji publicznej oraz prawa do informacji o stanie i ochronie środowiska. W tym zakresie Sąd pierwszej instancji wskazał, że prawo do informacji publicznej zostało wyrażone w art. 61 ust. 1 Konstytucji RP, który stanowi, że obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Sposób realizacji tego prawa określa przede wszystkim u.d.i.p. Natomiast prawo do informacji o stanie i ochronie środowiska wyrażone zostało w art. 74 ust. 3 Konstytucji RP, z którego wynika, że każdy ma prawo do informacji o stanie i ochronie środowiska. Zakres tego prawa determinuje jednak ustawa zwykła, co wynika z art. 81 Konstytucji RP, w szczególności art. 9 ust. 1 u.o.u.i.ś. Przepis ten, jak podnosi się w doktrynie, ma charakter katalogu zawierającego wyliczenie kategorii informacji, które podlegają udostępnieniu (przywołano publikację Z. Cieślika, Spójność regulacji dotyczącej jawności w multicentrycznym systemie prawa [w:] W. Jakimowicz, M. Krawczyk, I. Niżnik-Dobosz, Fenomen prawa administracyjnego. Księga jubileuszowa Profesora Jana Zimmermanna, Warszawa 2019, s. 140).
Sąd pierwszej instancji wskazał, że wstępnie można w pewnym uproszczeniu założyć, że pojęcia informacji publicznej i informacji o środowisku są zakresowo, przynajmniej w części, zbieżne, przy czym informacja publiczna jest zakresowo szersza od informacji o środowisku, albowiem większość informacji o środowisku stanowi jednocześnie informacje publiczne. W ocenie Sądu meriti w tym kontekście istotnego znaczenia nabiera norma kolizyjna wyrażona w art. 1 ust. 2 u.d.i.p., zgodnie z którą przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi, pod warunkiem że nie ograniczają obowiązków przekazywania informacji publicznej do centralnego repozytorium informacji publicznej, o którym mowa w art. 9b ust. 1, zwanym dalej "centralnym repozytorium". Zdaniem Sądu pierwszej instancji należy na tej podstawie przyjąć, że podmiotowi zobowiązanemu do udostępnienia informacji publicznej nie pozostawiono swobody w wyborze trybu udostępniania informacji, gdy żądanie dotyczy informacji mogącej stanowić informację publiczną oraz informację o środowisku. Przyznać należy w takiej sytuacji pierwszeństwo u.o.u.i.ś. jako lex specialis wobec u.d.i.p. Kwalifikacji w tym względzie powinien dokonać podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji.
Następnie Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że dla ustalenia, czy w określonym przypadku zachodzi podstawa do udostępnia informacji publicznej, czy też informacji o środowisku, analizie należy poddać dwa aspekty żądania: aspekt podmiotowy, odnoszący się do tego, czy adresat wniosku jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej (odpowiednio informacji o środowisku), a także aspekt przedmiotowy, odnoszący się do tego, czy przedmiot żądania stanowi informację publiczną (odpowiednio informację o środowisku). Na podstawie art. 4 u.o.u.i.ś. każdy ma prawo do informacji o środowisku i jego ochronie na warunkach określonych ustawą. Władze publiczne są obowiązane do udostępniania każdemu informacji o środowisku i jego ochronie, które są informacjami znajdującymi się w posiadaniu władz publicznych lub informacjami przeznaczonymi dla władz publicznych, w zakresie, w jakim nie dotyczy to ich działalności ustawodawczej, a w przypadku sądów i trybunałów - działalności orzeczniczej (art. 8 ust. 1 tej ustawy).
Zdaniem Sądu pierwszej instancji oznacza to, jak słusznie podniosła Fundacja, że udostępnienie informacji o środowisku jest regułą, a odstępstwa od niej mają charakter wyjątkowy i powinny wprost wynikać z przepisów prawa jednoznacznie określających, jakiego rodzaju informacje nie podlegają udostępnieniu. W ocenie Sądu pierwszej instancji niewątpliwie prowadzenie gospodarki leśnej w nadleśnictwie, odpowiedzialność za stan lasu, a w tym bezpośrednie zarządzanie lasami, gruntami i innymi nieruchomościami Skarbu Państwa, pozostającymi w zarządzie Lasów Państwowych przesądza o tym, że nadleśniczy jest podmiotem wykonującym zadania publiczne dotyczące środowiska i jego ochrony, w rozumieniu art. 3 pkt 9 lit. b u.o.u.i.ś., a co za tym idzie, może być co do zasady podmiotem zobowiązanym do udostępniania informacji o środowisku.
Następnie Sąd pierwszej instancji zauważył, że ustawodawca nie ograniczył podmiotowej konstrukcji dostępu do informacji o środowisku np. poprzez wymóg interesu prawnego (od podmiotu żądającego informacji o środowisku i jego ochronie nie wymaga się wykazania interesu prawnego lub faktycznego - art. 13 u.o.u.i.ś.). Natomiast ustawodawca limitując stronę przedmiotową wskazał, że zgodnie z art. 9 ust. 1 u.o. u.i.ś., udostępnianiu, o którym mowa w art. 8, podlegają informacje dotyczące:
1) stanu elementów środowiska, takich jak: powietrze, woda, powierzchnia ziemi, kopaliny, klimat, krajobraz i obszary naturalne, w tym bagna, obszary nadmorskie i morskie, a także rośliny, zwierzęta i grzyby oraz inne elementy różnorodności biologicznej, w tym organizmy genetycznie zmodyfikowane, oraz wzajemnych oddziaływań między tymi elementami;
2) emisji, w tym odpadów promieniotwórczych, a także zanieczyszczeń, które wpływają lub mogą wpłynąć na elementy środowiska, o których mowa w pkt 1;
3) środków, takich jak: środki administracyjne, polityki, przepisy prawne dotyczące środowiska i gospodarki wodnej, plany, programy oraz porozumienia w sprawie ochrony środowiska, a także działań wpływających lub mogących wpłynąć na elementy środowiska, o których mowa w pkt 1, oraz na emisje i zanieczyszczenia, o których mowa w pkt 2, jak również środków i działań, które mają na celu ochronę tych elementów;
4) raportów na temat realizacji przepisów dotyczących ochrony środowiska;
5) analiz kosztów i korzyści oraz innych analiz gospodarczych i założeń wykorzystanych w ramach środków i działań, o których mowa w pkt 3;
6) stanu zdrowia, bezpieczeństwa i warunków życia ludzi, oraz stanu obiektów kultury i obiektów budowlanych - w zakresie, w jakim oddziałują na nie lub mogą oddziaływać:
a) stany elementów środowiska, o których mowa w pkt 1, lub
b) przez elementy środowiska, o których mowa w pkt 1 - emisje i zanieczyszczenia, o których mowa w pkt 2, oraz środki, o których mowa w pkt 3.
Sąd pierwszej instancji odnotował, że art. 9 ust. 1 pkt 1 u.o.u.i.ś. został transponowany do polskiego systemu prawnego z dyrektywy 2003/4/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2003 r. w sprawie publicznego dostępu do informacji dotyczących środowiska i uchylającej dyrektywę Rady 90/313/EWG (Dz. Urz. WE seria L nr 41 poz. 26, dalej: dyrektywa). Wedle motywu 10 dyrektywy wskazano, że "definicja informacji o środowisku powinna zostać sprecyzowana, tak by uwzględniać informacje w dowolnej formie dotyczące stanu środowiska, czynników, środków lub działań, które wpływają lub mogą wpłynąć na środowisko lub mają na celu jego ochronę, analizy kosztów i korzyści oraz analizy gospodarcze wykorzystywane w ramach takich środków lub działań, jak również informacje dotyczące stanu ludzkiego zdrowia i bezpieczeństwa, łącznie ze skażeniem łańcucha pokarmowego, warunkami życia człowieka, obiektami kultury i budowlami w stopniu, w jakim ulegają one lub mogą ulec, wpływowi tych elementów". Prawodawca unijny zaznaczył zatem, że przepisy o dostępie do informacji o środowisku mają zastosowanie do zjawisk związanych z funkcjonowaniem elementów o charakterze przyrodniczym.
Sąd pierwszej instancji wskazał również, że u.o.u.i.ś. nie zawiera własnej definicji "środowiska". Zostało ono natomiast zdefiniowane w art. 3 pkt 39 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2021 r. poz. 1973 ze zm.), zgodnie z którym przez środowisko rozumie się ogół elementów przyrodniczych, w tym także przekształconych w wyniku działalności człowieka, a w szczególności powierzchnię ziemi, kopaliny, wody, powietrze, krajobraz, klimat oraz pozostałe elementy różnorodności biologicznej, a także wzajemne oddziaływania pomiędzy tymi elementami. Wiodącym w przywołanej definicji jest rozumienie środowiska w sensie środowiska przyrodniczego, jednak z wzięciem pod uwagę jego stanu aktualnego, stanu wynikającego z faktu korzystania ze środowiska przez człowieka. Powyższe, zdaniem Sądu pierwszej instancji, pozwala przyjąć, że u.o.u.i.ś. dotyczy informacji o elementach środowiska o charakterze przyrodniczym i ewentualnych działaniach władz w zakresie utrzymania właściwego stanu środowiska przyrodniczego. Sąd pierwszej instancji zauważył przy tym, że ustawodawca, wprowadzając generalną zasadę udostępniania informacji o środowisku, jednocześnie wprowadził szeroki zakres wyjątków przewidując wachlarz sytuacji, w których informacje nie podlegają udostępnieniu. Zasada udostępniania doznaje zatem licznych, uzasadnionych ograniczeń. W tym zakresie Sąd pierwszej instancji zacytował treść z art. 16 u.o.u.i.ś. Zdaniem Sądu nie każda zatem informacja o środowisku podlega udostępnieniu z woli ustawodawcy, a zasada udostępniania nie jest absolutna i doznaje szeregu ograniczeń, których nie można znieść li tylko poprzez odwołanie się do celów udostępnienia. Katalog wyłączeń nie może być jednak rozszerzany w drodze interpretacji.
Odnosząc powyższe do działalności organu, którego dotyczy przedmiotowa sprawa Sąd pierwszej instancji wskazał, że gospodarką leśną według art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (Dz. U. z 2022 r., poz. 672) jest działalność leśna w zakresie urządzania, ochrony i zagospodarowania lasu, utrzymania i powiększania zasobów i upraw leśnych, gospodarowania zwierzyną, pozyskiwania - z wyjątkiem skupu - drewna, żywicy, choinek, karpiny, kory, igliwia, zwierzyny oraz płodów runa leśnego, a także sprzedaż tych produktów oraz realizację pozaprodukcyjnych funkcji lasu. Prowadzenie tak rozumianej gospodarki leśnej dotyczy bez wątpienia stanu środowiska, z czego jednak nie można wyprowadzić prostego wniosku, że wszystkie działania organów prowadzących gospodarkę leśną (w tym nadleśniczego) są działaniami mieszczącymi się w pojęciu informacji o środowisku w podanym wyżej rozumieniu. Pojęciem informacji o środowisku można bowiem objąć tylko te przejawy działalności organu, które dotyczą stanu środowiska. Z kolei zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 1a ustawy o lasach trwale zrównoważona gospodarka leśna to działalność zmierzającą do ukształtowania struktury lasów i ich wykorzystania w sposób i tempie zapewniającym trwałe zachowanie ich bogactwa biologicznego, wysokiej produkcyjności oraz potencjału regeneracyjnego, żywotności i zdolności do wypełniania, teraz i w przyszłości, wszystkich ważnych ochronnych, gospodarczych i socjalnych funkcji na poziomie lokalnym, narodowym i globalnym, bez szkody dla innych ekosystemów. Stosownie do art. 6 ust. 1 pkt 6 ustawy o lasach plan urządzenia lasu to podstawowy dokument gospodarki leśnej opracowywany dla określonego obiektu, zawierający opis i ocenę stanu lasu oraz cele, zadania i sposoby prowadzenia gospodarki leśnej. W ocenie Sądu meriti niezrozumiałe i wewnętrznie sprzeczne jest przy tym twierdzenie organu, że plan urządzenia lasu z jednej strony ma na celu między innymi ochronę elementów środowiska, z drugiej zaś strony nie jest planem w sprawie ochrony środowiska ani środkiem i działaniem, który ma na celu ochronę tych elementów.
W dalszej kolejności Sąd meriti podał, że na podstawie art. 14 ust. 1 u.o.u.i.ś. podmiot, do którego skierowane jest żądanie udostępnienia informacji, jeżeli uzna ją za informację o środowisku, udostępnia tę informację przez zwykłą czynność materialnotechniczną albo na podstawie art. 20 ust. 1 u.o.u.i.ś. wydaje decyzję o odmowie udostępnienia informacji o środowisku. Z kolei w myśl art. 19 ust. 2 u.o.u.i.ś. jeżeli wniosek dotyczy informacji nieznajdującej się w posiadaniu władz publicznych, władze te niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia otrzymania wniosku:
1) przekazują wniosek podmiotowi, w którego posiadaniu znajduje się żądana informacja, i powiadamiają o tym wnioskodawcę; przepis art. 65 § 1 zdanie drugie Kodeksu postępowania administracyjnego stosuje się odpowiednio;
2) zwracają wniosek wnioskodawcy, jeżeli nie można ustalić podmiotu, o którym mowa w pkt 1.
W ocenie Sądu pierwszej instancji unormowanie art. 19 ust. 2 u.o.u.i.ś. nie dotyczy odmowy udostępnienia informacji o środowisku, ale określa działanie, w sytuacji gdy organ nie jest w posiadaniu żądanych informacji. Przytoczone przepisy nie określają prawnej formy zwrotu wniosku i nie odsyłają w tym zakresie do odpowiedniego stosowania art. 66 § 3 k.p.a.
Sąd pierwszej instancji wskazał, że w reakcji na wniosek Fundacji z dnia 15 lutego 2022 r. organ wezwał ją do uzupełnienia i sprecyzowania wniosku przez określenie trybu (u.d.i.p., u.o.u.i.ś. lub inny), wskazując, że obecnie udzielenie odpowiedzi nie jest możliwe, ponieważ żądane informacje nie są bezpośrednio związane z informacją o środowisku przyrodniczym, jego stanie ochrony, ani nie nawiązują do projektowanych lub realizowanych działań gospodarczych w lasach. Co istotne, organ nie wskazał podstawy prawnej tego wezwania. Sąd pierwszej instancji zaznaczył, że to na organie administracji publicznej spoczywa obowiązek wyjaśnienia, w porozumieniu ze stroną, istoty żądania. W u.o.u.i.ś. istnieje instytucja specjalnie dedykowana takiej właśnie sytuacji. Na podstawie bowiem art. 19 ust. 3 u.o.u.i.ś., jeżeli wniosek jest sformułowany w sposób zbyt ogólny, władze publiczne niezwłocznie, jednak nie później niż w terminie 14 dni od dnia otrzymania wniosku, wzywają wnioskodawcę do uzupełnienia wniosku, udzielając stosownych wyjaśnień oraz niezbędnej pomocy i wskazówek co do właściwego sformułowania wniosku, w szczególności informują o możliwości skorzystania z publicznie dostępnych wykazów, o których mowa w art. 21 ust. 1.
Sąd pierwszej instancji zauważył dalej, że Fundacja wystąpiła o udostępnienie informacji o środowisku dotyczących zgłaszania przez stronę społeczną postulatów, pytań, petycji, uwag i wniosków związanych z gospodarką leśną Nadleśnictwa, które dotyczyły wdrażania już zatwierdzonego Planu Urządzenia Lasu, ich autorów, zagadnień, dokumentacji oraz rezultatów przeprowadzonych działań. Odnosząc się do poszczególnych kategorii wskazanych przez ustawodawcę, Sąd pierwszej instancji podniósł, że wniosek wprost nie odnosi się i nie wymienia explicite stanu elementów środowiska, takich jak: powietrze, woda, powierzchnia ziemi, kopaliny, klimat, krajobraz i obszary naturalne, w tym bagna, obszary nadmorskie i morskie, a także rośliny, zwierzęta i grzyby oraz inne elementy różnorodności biologicznej, w tym organizmy genetycznie zmodyfikowane, oraz wzajemnych oddziaływań między tymi elementami; emisji, w tym odpadów promieniotwórczych, a także zanieczyszczeń, które wpływają lub mogą wpłynąć na elementy środowiska, o których mowa wyżej. Odnosi się w sposób ogólny do gospodarki leśnej, w aspekcie udziału w niej "strony społecznej". W przedmiotowej sprawie organ przyjął, że żądane przez Fundację informacje nie odpowiadają zakresowi podmiotowemu i przedmiotowemu u.o.u.i.ś. na tyle, by udzielić żądanej informacji.
W ocenie Sądu meriti stanowisko to jednak nie może zostać zaakceptowane, ponieważ organ w zaskarżonej decyzji nie przeanalizował treści wniosku Fundacji, tj. nie ustalił w jakim zakresie wniosek dotyczy informacji o środowisku, a w szczególności nie skorzystał z możliwości wezwania wnioskodawcy na podstawie art. 19 ust. 3 u.o.u.i.ś. Wzywając wnioskodawcę do uzupełnienia, czy sprecyzowania wniosku, organ ma obowiązek udzielić stosownych wyjaśnień oraz niezbędnej pomocy i wskazówek co do właściwego sformułowania wniosku, w szczególności informując o możliwości skorzystania z publicznie dostępnych wykazów, o których mowa w art. 21 ust. 1 ww. ustawy.
Podsumowując, Sąd pierwszej instancji stwierdził, że uznanie przez organ, że żądanie Fundacji dotyczy bliżej nieokreślonego katalogu informacji na temat zgłaszanych przez "stronę społeczną", tj. podmiot zewnętrzny spoza struktury PGL LP - wniosków, postulatów i spostrzeżeń na temat prowadzonej przez Nadleśnictwo gospodarki leśnej w ramach wykonywania przez nie zatwierdzonego Planu Urządzenia Lasu, które to informacje nie mieszczą się w żadnej z kategorii informacji o środowisku, w rozumieniu art. 9 ust. 1 u.o.u.i.ś., jest co najmniej przedwczesne. Według Sądu meriti organ winien umożliwić odniesienie Fundacji swojego żądania do konkretnych przewidzianych w katalogu zawartym w art. 9 u.o.u.i.ś. zakresów informacji, choćby takich jak: środki administracyjne, polityki, przepisy prawne dotyczące środowiska i gospodarki wodnej, plany, programy oraz porozumienia w sprawie ochrony środowiska, a także działania wpływające lub mogące wpłynąć na wymienione elementy środowiska oraz na emisje i zanieczyszczenia, o których mowa wyżej, jak również środki i działania, które mają na celu ochronę tych elementów. Argumentacja organu odnosi się do wniosku o udostępnienie informacji o środowisku jako całości, tymczasem obejmuje on szereg kwestii, które – przynajmniej w części – mogą potencjalnie stanowić informację o środowisku. Sąd pierwszej instancji podkreślił przy tym, że Fundacja wnosiła o informacje na temat rezultatów zgłaszania postulatów, wniosków, petycji, pytań i uwag przez "stronę społeczną" dotyczących m.in. realizacji planu urządzenia lasu. Sąd pierwszej instancji wskazał, że rezultaty te, jeśli jakiekolwiek były, mogą przybrać również postać aktów i działań określonych w art. 9 ust. 1 pkt 3 u.o.u.i.ś., gdzie wskazano właśnie: środki administracyjne, polityki, przepisy prawne dotyczące środowiska i gospodarki wodnej, plany, programy oraz porozumienia w sprawie ochrony środowiska, a także działania wpływające lub mogące wpłynąć na elementy środowiska, o których mowa w pkt 1, oraz na emisje i zanieczyszczenia, o których mowa w pkt 2, jak również środki i działania, które mają na celu ochronę tych elementów. Sąd meriti zaznaczył, że wniosek obejmujący różne pytania dotyczące działalności podmiotu zobowiązanego do udostępniania informacji o środowisku nie musi być rozpatrzony w całości jednorodnie niezależnie od treści pytań w nim zawartych. Jeśli konkretne pytanie dotyczy informacji o środowisku, odpowiedź na nie powinna być udzielona w trybie u.o.u.i.ś., jeśli natomiast pozostała część wniosku nie dotyczy informacji o środowisku, a jest informacją publiczną, wniosek w tym zakresie powinien być rozpatrzony w trybie u.d.i.p.
Odwołując się z kolei do treści załączonej do skargi decyzji z dnia 16 grudnia 2020 r. nr 19/2020 Sąd pierwszej instancji wskazał, że dotyczy ona wniosku o udostępnienie informacji w znacznej mierze zbieżnej z wnioskiem w sprawie niniejszej, który został załatwiony przez organ w trybie u.d.i.p. Zawarte w odpowiedzi na przedmiotową skargę sformułowanie o "bezprawnym użyciu bez zgody stron dokumentu załączonego do skargi i powoływaniu się na zawarte w nim argumenty faktyczno-prawne nie związane z wnioskiem złożonym w sprawie" nie jest zasadne. Po pierwsze, twierdzenia organu zawarte w decyzji, która weszła do obrotu prawnego, mają walor jego oficjalnego stanowiska i dopuszczalne jest powoływanie się na nie w innych sprawach (choć skutek przeprowadzenia takiego dowodu nie musi być zgodny z zamierzeniem podnoszącej go strony). Po drugie, jedną z najważniejszych zasad dobrej administracji jest działanie przez organy administracji w sposób podobny w podobnych sprawach. Jak słusznie podniosła Fundacja, w ww. decyzji organ przyznał wprost, że osoby trzecie składają doń różnego rodzaju zapytania, wnioski, postulaty i uwagi, również w okresie objętym pytaniami zawartymi we wniosku złożonym w niniejszej sprawie.
Zdaniem Sądu pierwszej instancji bardziej szczegółowego wyjaśnienia wymagała zatem kwestia, czy informacje o tych pismach, jak również odpowiedziach na nie i przedsięwziętych czynnościach lub aktach nie są już w posiadaniu organu, choćby w postaci poczty (tradycyjnej czy elektronicznej), a także np. pytań i komentarzy na profilu Nadleśnictwa w serwisie społecznościowym. Stanowisko Nadleśniczego w tym zakresie nie jest jasne.
W podsumowaniu Sąd pierwszej instancji stwierdził, że organ nie poczynił adekwatnych ustaleń i rozważań w zakresie odniesienia żądania wniosku do treści art. 9 u.o.u.i.ś., co czyni usprawiedliwionym zarzut naruszenia art. 16 ust. 2 pkt 3, art. 19 ust. 2 pkt 2 i ust. 3 u.o.u.i.ś., a także art. 107 § 3 k.p.a. W ocenie Sądu pierwszej instancji nie wyjaśniono w szczególności tego, czy żądane przez skarżącą informacje o środowisku w rozumieniu art. 9 ust. 1 u.o.u.i.ś. nie są w posiadaniu skarżonego organu.
Nadleśniczy wywiódł skargę kasacyjną od powyższego wyroku, zaskarżając wydany wyrok w całości i zarzucając:
I. z odwołaniem do art. 174 pkt 1 P.p.s.a. - naruszenie przepisów prawa materialnego, poprzez błędną wykładnię, to jest:
1. art. 9 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 8 ust. 1 u.o.u.i.ś,, poprzez uznanie, że:
- informacje żądane przez Fundację o zgłaszanych przez strony społeczne postulatach, wnioskach i uwagach oraz ich rezultatach w zakresie prowadzenia gospodarki leśnej na terenie Nadleśnictwa przy wdrażaniu już zatwierdzonego PUL, a nie tworzeniu nowego PUL mieszczą się w katalogu informacji zawartym w art. 9 u.o.u.i.ś., a tym samym podlegają udostępnieniu w trybie tej ustawy;
- zgłaszanie powyższych postulatów, wniosków i uwag przez stronę społeczną należy uznać za "działania", o których mowa w art. 9 ust. 1 pkt 3 u.o.u.i.ś.;
- informacje o rezultatach zgłaszanych postulatów, wniosków i uwag przez stronę społeczną w postaci modyfikacji planów Nadleśnictwa, stanowią same z siebie informacje dotyczące planu przyszłego, a nie wdrażania obowiązującego zatwierdzonego PUL, o które zapytuje Fundacja;
2. art. 8 ust. 1 u.o.u.i.ś., poprzez uznanie za informacje znajdujące się w posiadaniu Nadleśnictwa lub dla niego przeznaczone przyszłych informacji przetworzonych przez jakoby do tego zobowiązane Nadleśnictwo - w drodze szczegółowej kwerendy mediów w tym społecznościowych oraz prasy nie administrowanych przez Nadleśnictwo - w zakresie aktywności strony społecznej co do postulatów, wniosków i uwag związanych ze środowiskiem;
3. art. 16 ust. 2 pkt 3 u.o.u.i.ś., poprzez bezpodstawne i niczym nie poparte kwestionowanie oczywistej niemożliwości zrealizowania wniosku Fundacji przez Nadleśnictwo, w sytuacji fizycznego nie posiadania przez Nadleśnictwo informacji żądanych przez Fundację;
4. art. 19 ust. 3 u.o.u.i.ś., przez bezpodstawne zarzucenie Nadleśnictwu nie udzielenia Fundacji stosownych wyjaśnień oraz niezbędnej pomocy i wskazówek co do właściwego sformułowania wniosku, w sytuacji udokumentowanego kierowania przez Nadleśnictwo do Fundacji wniosków i wskazówek w temacie złożonego wniosku, a nadto faktu złożenia wniosku przez profesjonalistę w sprawach związanych ze środowiskiem;
II. z odwołaniem do art. 174 pkt 2 P.p.s.a.- naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 133 § 1 P.p.s.a. i art. 141 § 4 P.p.s.a., polegające na bezpodstawnym oparciu orzeczenia na okolicznościach faktycznych, których Sąd niczym nie udokumentował co do jakoby dokonania zgłoszenia przez stronę społeczną jakichś postulatów, wniosków i uwag na temat prowadzonej przez Nadleśnictwo gospodarki leśnej w ramach wykonywania przez nie zatwierdzonego PUL, w sytuacji gdy takich zgłoszeń w ogóle nie było, oraz jakoby fizycznego posiadania przez Nadleśnictwo informacji żądanych przez Fundację w sytuacji ich faktycznego nieposiadania.
Z uwagi na powyższe organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, a ponieważ istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, o rozpoznanie skargi przez Naczelny Sąd Administracyjny i oddalenie skargi Fundacji jako bezpodstawnej. Skarżący kasacyjnie organ wniósł również o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego.
Nadto organ oświadczył, że zrzeka się rozprawy w niniejszej sprawie.
W piśmie z dnia 10 lipca 2023 r. złożonym z przekroczeniem terminu na złożenie odpowiedzi na skargę kasacyjną Fundacja wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej jako pozbawionej usprawiedliwionych podstaw.
Stowarzyszenie [...] Polska z siedzibą w [...] pismem z dnia 1 sierpnia 2023 r., stanowiącym wniosek o dopuszczenie do udziału w postępowaniu sądowym w charakterze uczestnika, wniosło o oddalenie skargi kasacyjnej.
Postanowieniem z dnia 22 września 2023 r. Naczelny Sąd Administracyjny dopuścił Stowarzyszenie [...] z siedzibą w [...] do udziału w postępowaniu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 182 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935), dalej "P.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Z kolei według art. 182 § 3 P.p.s.a. na posiedzeniu niejawnym Naczelny Sąd Administracyjny orzeka w składzie jednego sędziego, a w przypadkach, o których mowa w § 2, w składzie trzech sędziów. Ponieważ w rozpoznawanej sprawie skarżący kasacyjnie organ złożył stosowny wniosek, a strona skarżąca nie przedstawiła odmiennych wniosków procesowych w przewidzianych przez art. 182 § 2 P.p.s.a. terminie, skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym.
Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w dyspozycji art. 183 § 2 P.p.s.a., przesłanki skutkujące nieważnością postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.
Skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 P.p.s.a.),
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.).
W skardze kasacyjnej z odwołaniem się do art. 174 pkt 1 i pkt 2 P.p.s.a. podniesione zostały zarzuty dotyczące zarówno naruszenia prawa materialnego, jak i przepisów postępowania. W pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegał zarzut naruszenia przepisów postępowania, ponieważ dopiero po przesądzeniu, że postępowanie przed wojewódzkim sądem administracyjnym zostało przeprowadzone prawidłowo, możliwe jest zbadanie zasadności zarzutów naruszenia prawa materialnego.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego jako bezzasadny jawi się zarzut naruszenia art. 133 § 1 P.p.s.a. oraz art. 141 § 4 P.p.s.a. Istota tego zarzutu sprowadza się do twierdzenia, że na skutek niewłaściwego i dowolnego ustalenia stanu faktycznego sprawy Sąd pierwszej instancji uchybił obowiązkom określonym w art. 141 § 4 P.p.s.a.
Wyjaśnić należy, że art. 133 § 1 P.p.s.a. określa, że sąd administracyjny orzeka na podstawie administracyjnych akt sprawy, chyba, że organ administracji nie wykonał obowiązku przekazania akt sprawy do sądu administracyjnego. Z tego przepisu wynika, że sąd orzeka wedle wynikającego z akt sprawy stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie wydania zaskarżonego aktu. Sąd ma zatem obowiązek przyjąć stan faktyczny wynikający z administracyjnych akt sprawy, chyba że wykaże, iż w oparciu o znajdujący się w tych aktach materiał dowodowy nie da się ustalić stanu faktycznego (zob. w tej materii wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 9 grudnia 2010 r.; sygn. akt I GSK 3/10 oraz z dnia 15 grudnia 2010 r., sygn. akt I OSK 262/10). Zatem do naruszenia tego przepisu dochodzi wówczas, gdy sąd oddali skargę, mimo niekompletnych akt sprawy, gdy pominie istotną część tych akt, gdy przeprowadzi postępowanie dowodowe z naruszeniem przesłanek wskazanych w art. 106 § 3 P.p.s.a. oraz gdy oprze orzeczenie na własnych ustaleniach, tzn. dowodach lub faktach, nie znajdujących odzwierciedlenia w aktach sprawy, o ile nie znajduje to umocowania w art. 106 § 3 P.p.s.a. (zob. w tej materii wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 maja 2010 r.; sygn. akt I FSK 497/09). Z przepisu tego wynika więc nakaz wyprowadzania oceny prawnej na gruncie faktów i dowodów znajdujących odzwierciedlenie w aktach sprawy (zob. w tej materii wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 października 2010 r.; sygn. akt II OSK 1645/09). Skarżący kasacyjnie organ, stawiając w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 133 § 1 P.p.s.a., powinien wykazać, które konkretnie okoliczności wynikające z akt sprawy nie zostały uwzględnione przez wojewódzki sąd administracyjny oraz ich wpływ na wynik sprawy (zob. w tej materii wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 marca 2013 r.; sygn. akt I FSK 683/12).
W niniejszej sprawie skarżący kasacyjnie organ nie wskazał jednak na żadną z takich okoliczności, która skutecznie prowadziłaby do uznania, że Sąd pierwszej instancji naruszył wskazany przepis.
W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. wskazać z kolei należy, że zgodnie z tym przepisem uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeśli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Oznacza to, że sąd administracyjny ma nie tylko obowiązek wskazania swojego rozstrzygnięcia (wypowiedzenia się w przedmiocie zgodności z prawem skarżonego aktu administracyjnego), ale i umotywowania swojego stanowiska w tym zakresie, tj. przedstawienia toku rozumowania, który doprowadził do podjęcia rozstrzygnięcia, w tym wskazania przyczyn zajęcia danego stanowiska, jak i powodów, dla których zarzuty i argumenty podnoszone przez stronę są lub nie są zasadne. Argumentacja uzasadnienia musi umożliwiać stronie zrozumienie racji, jakimi kierował się sąd pierwszej instancji, badając legalność zaskarżonego działania/zaniechania organu, a w przypadku gdy strona z wyrokiem się nie zgadza, uzasadnienie wyroku musi umożliwić jej merytoryczną polemikę z argumentacją sądu, a sądowi odwoławczemu kontrolę instancyjną (zob. w tej materii wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 27 lutego 2008 r.; sygn. akt II FSK 1771/06 oraz 20 stycznia 2009 r.; sygn. akt I GSK 1185/07). Motywy wyroku muszą być przy tym jasne i przekonujące, stanowić konsekwentną i logiczną całość (zob. w tej materii wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 9 marca 2006 r.; sygn. akt II OSK 632/05 oraz 4 lutego 2015 r.; sygn. akt II GSK 2304/13). Wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 P.p.s.a. zasadniczo w sytuacji, gdy nie zawiera ono stanowiska odnośnie stanu faktycznego przyjętego, jako podstawa zaskarżonego rozstrzygnięcia, lub brak jest uzasadnienia któregokolwiek z rozstrzygnięć sądu, albo gdy uzasadnienie obejmuje rozstrzygnięcie, którego nie ma w sentencji orzeczenia, jak również, gdy jest ono sporządzone w sposób uniemożliwiający instancyjną kontrolę zaskarżonego wyroku (zob. w tej materii wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 września 2018 r.; sygn. akt II OSK 63/18).
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego takie sytuacje nie wystąpiły w niniejszej sprawie. Uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia wskazuje, jaki stan faktyczny sprawy został przez Sąd pierwszej instancji przyjęty, a zatem wbrew wywodom skargi kasacyjnej sporządzone w rozpoznawanej sprawie uzasadnienie zaskarżonego wyroku odpowiada wymogom konstrukcyjnym wynikającym z art. 141 § 4 P.p.s.a.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego niezasadne są również zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego.
Wskazać należy, że w warstwie opisowej zarzutu z pkt I.1 petitum wniesionego środka odwoławczego skarżący kasacyjnie organ przywołał art. 9 ust. 1 u.o.u.i.ś., co przesądza o tym że skarżący kasacyjnie zakwestionował przyjętą przez Sąd pierwszej instancji ocenę charakteru żądanej we wniosku informacji jako informacji o środowisku. Analiza treści pozostałych zarzutów w ich warstwie opisowej determinuje z kolei uznanie, że zarzuty te zmierzają w istocie do wykazania, że skarżący kasacyjnie organ nie posiada fizycznie żądanych informacji, a więc nie jest zobowiązany do szczegółowej kwerendy mediów społecznościowych oraz prasy, nieadministrowanych przez Nadleśnictwo w zakresie aktywności strony społecznej co do postulatów, wniosków i uwag związanych ze środowiskiem.
Aby rozstrzygnąć spór co do kwalifikacji żądanych przez Fundację informacji jako informacji o środowisku należy przedstawić treść art. 9 ust. 1 u.o.u.i.ś., który określa tzw. zakres przedmiotowy podlegających udostępnieniu informacji o środowisku. W myśl tego przepisu udostępnieniu podlegają m.in. informacje dotyczące: stanu elementów środowiska, takich jak: powietrze, woda, powierzchnia ziemi, kopaliny, klimat, krajobraz i obszary naturalne, w tym bagna, obszary nadmorskie i morskie, a także rośliny, zwierzęta i grzyby oraz inne elementy różnorodności (pkt 1); środków, takich jak: środki administracyjne, polityki, przepisy prawne dotyczące środowiska i gospodarki wodnej, plany, programy oraz porozumienia w sprawie ochrony środowiska, a także działań wpływających lub mogących wpłynąć na elementy środowiska, o których mowa w pkt 1, oraz na emisje i zanieczyszczenia, o których mowa w pkt 2, jak również środków i działań, które mają na celu ochronę tych elementów (pkt 3); raportów na temat realizacji przepisów dotyczących ochrony środowiska (pkt 4); analiz kosztów i korzyści oraz innych analiz gospodarczych i założeń wykorzystanych w ramach środków i działań, o których mowa w pkt 3 (pkt 5). Podkreślenia wymaga, że art. 74 ust. 3 Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.) stanowi, że każdy ma prawo do informacji o stanie i ochronie środowiska. W orzecznictwie sądowym wskazuje się, że opisane wyżej prawo podmiotowe ma zakres znacznie szerszy, aniżeli wynikałoby to z literalnej treści art. 9 ust. 1 u.o.u.i.ś. (zob. w tej materii m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 9 stycznia 2020 r.; sygn. akt I OSK 3483/18 oraz z dnia 17 kwietnia 2024 r.; sygn. akt III OSK 1045/23). Udostępnieniu podlega bowiem każda informacja o środowisku, niezależnie od tego, czy została wymieniona w art. 9 ust. 1 u.o.u.i.ś., chyba że organ ochrony środowiska, na podstawie przepisów ustawy wykaże, że w konkretnej sprawie nie ma możliwości udostępnienia informacji o środowisku i jego ochronie. Ustalając zaś przedmiotowy zakres informacji o środowisku, które mają być udostępnione, należy mieć na uwadze, że prawo do tych informacji jest gwarantowane konstytucyjnie, a skonkretyzowane w art. 4 u.o.u.i.ś., wprowadzającym powszechny dostęp do informacji o środowisku. Oznacza to, że udostępnienie informacji o środowisku jest swoistą regułą, a odstępstwa od niej mają charakter wyjątkowy i powinny wprost wynikać z przepisów prawa jednoznacznie określających, jakiego rodzaju informacje nie podlegają udostępnieniu (art. 16 u.o.u.i.ś.).
Podkreślenia nadto wymaga – jak zasadnie wskazał Sąd pierwszej instancji - że przepis art. 9 ust. 1 pkt 1 u.o.u.i.ś. stanowi transpozycję do polskiego systemu prawnego dyrektywy 2003/4/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2003 r. w sprawie publicznego dostępu do informacji dotyczących środowiska i uchylającej dyrektywę Rady 90/313/EWG (Dz. Urz. WE seria L nr 41 poz. 26), dalej jako "dyrektywa". W motywie 10 dyrektywy wskazano, że: "definicja informacji o środowisku powinna zostać sprecyzowana, tak by uwzględniać informacje w dowolnej formie dotyczące stanu środowiska, czynników, środków lub działań, które wpływają lub mogą wpłynąć na środowisko lub mają na celu jego ochronę, analizy kosztów i korzyści oraz analizy gospodarcze wykorzystywane w ramach takich środków lub działań, jak również informacje dotyczące stanu ludzkiego zdrowia i bezpieczeństwa, łącznie ze skażeniem łańcucha pokarmowego, warunkami życia człowieka, obiektami kultury i budowlami w stopniu, w jakim ulegają one lub mogą ulec, wpływowi tych elementów". Prawodawca unijny zaznaczył przy tym, że przepisy o dostępie do informacji o środowisku mają zastosowanie do zjawisk związanych z funkcjonowaniem elementów o charakterze przyrodniczym.
Co istotne, u.o.u.i.ś. nie zawiera własnej definicji "środowiska". Ustawodawca zdefiniował przedmiotowe pojęcie w art. 3 pkt 39 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 54 ze zm.), dalej "P.o.ś.", stanowiąc, że poprzez środowisko rozumie się ogół elementów przyrodniczych, w tym także przekształconych w wyniku działalności człowieka, a w szczególności powierzchnię ziemi, kopaliny, wody, powietrze, krajobraz, klimat oraz pozostałe elementy różnorodności biologicznej, a także wzajemne oddziaływania pomiędzy tymi elementami. W orzecznictwie sądowym - na tle analizy powyższej definicji - wskazano, że wiodącym w tej definicji jest rozumienie środowiska w sensie środowiska przyrodniczego, jednak z wzięciem pod uwagę jego stanu aktualnego (środowisko przyrodnicze to nie środowisko pierwotne), stanu wynikającego z faktu korzystania ze środowiska przez człowieka. U.o.u.i.ś dotyczy zatem informacji o elementach środowiska o charakterze przyrodniczym i ewentualnych działaniach władz w zakresie utrzymania właściwego stanu środowiska przyrodniczego (tak Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 9 maja 2019 r.; sygn. akt I OSK 2158/17).
W ocenie składu orzekającego Naczelnego Sądu Administracyjnego uznać należy - wbrew zapatrywaniom wyrażonym przez autora skargi kasacyjnej - że informacje dotyczące wszelkich procesów konsultacji społecznych, zgłaszania uwag i współuczestniczenia strony społecznej w decyzjach o gospodarce leśnej, które odbyły się poza procesem tworzenia planu urządzania lasu (tj. dotyczących wdrażania już zatwierdzonego planu, a nie tworzenia nowego), mieszczą się w pojęciu informacji o środowisku i jego ochronie. Wskazać należy, że lasy są elementem środowiska, co jest aksjomatem w naukach przyrodniczych, i co znajduje potwierdzenie w art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 530 ze zm.), dalej jako "u.o.l.", z uwagi na potraktowanie zasobów leśnych jako jednego z elementów środowiska, w związku z art. 3 pkt 39 P.o.ś. Z kolei plan urządzenia lasu, według art. 6 ust. 1 pkt 6 u.o.l., to podstawowy dokument gospodarki leśnej opracowywany dla określonego obiektu, zawierający opis i ocenę stanu lasu oraz cele, zadania i sposoby prowadzenia gospodarki leśnej. Z art. 7 ust. 1 u.o.l. wynika zaś, że trwale zrównoważoną gospodarkę leśną prowadzi się według planu urządzenia lasu lub uproszczonego planu urządzenia lasu, z uwzględnieniem w szczególności następujących celów:
1) zachowania lasów i korzystnego ich wpływu na klimat, powietrze, wodę, glebę, warunki życia i zdrowia człowieka oraz na równowagę przyrodniczą;
2) ochrony lasów, zwłaszcza lasów i ekosystemów leśnych stanowiących naturalne fragmenty rodzimej przyrody lub lasów szczególnie cennych ze względu na:
a) zachowanie różnorodności przyrodniczej,
b) zachowanie leśnych zasobów genetycznych,
c) walory krajobrazowe,
d) potrzeby nauki;
3) ochrony gleb i terenów szczególnie narażonych na zanieczyszczenie lub uszkodzenie oraz o specjalnym znaczeniu społecznym;
4) ochrony wód powierzchniowych i głębinowych, retencji zlewni, w szczególności na obszarach wododziałów i na obszarach zasilania zbiorników wód podziemnych;
5) produkcji, na zasadzie racjonalnej gospodarki, drewna oraz surowców i produktów ubocznego użytkowania lasu.
W świetle powyższych regulacji zasadną jest konstatacja, że plan urządzenia lasu to kluczowy dokument nierozłącznie związany z aspektami środowiskowymi i ochronnymi gospodarki leśnej. Mając na uwadze strukturę treściową planu, zwłaszcza w kontekście związków programu ochrony przyrody z celami gospodarczymi leśnictwa, nie sposób nie zauważyć, że żądane przez skarżącą Fundację informacje są informacjami dotyczącymi środowiska. Plan urządzenia lasu, poprzez włączenie w jego ramy programu ochrony przyrody, jest także instrumentem ochrony środowiska, a z tego wynika, że dane dotyczące opracowania czy realizacji takiego instrumentu, także pod względem podmiotów uczestniczących w tym procesie, są informacjami dotyczącymi środowiska. Wskazane działania wynikające z planu urządzenia lasu są bowiem jednoznacznie nakierowane na ochronę środowiska. Mają zatem wpływ na stan środowiska, którego elementem jest las. W świetle powyżej wyrażonych zapatrywań stwierdzić należy, że w realiach rozpatrywanej sprawy zaistniała zatem sytuacja, w której aktualizuje się dla skarżącej Fundacji ustawowo gwarantowany dostęp do informacji o środowisku. Nie można zatem podzielić kategorycznego stanowiska skarżącego kasacyjnie organu, że żądane informacje nie dotyczą środowiska. Skład orzekający w tej sprawie w pełni aprobuje pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 stycznia 2023 r. (sygn. III OSK 6352/21), w którym wskazano, że informacje o podjętych przez stronę społeczną działaniach w postaci postulatów, wniosków i uwag, które kierowane są do organu i dotyczą realizacji planów urządzenia lasów oraz informacje o sprzężonych z nimi działaniach podjętych w ich następstwie przez organ, mieszczą się w pojęciu informacji o środowisku i jego ochronie, zdefiniowanym szeroko w art. 9 ust. 1 pkt 3 ustawy środowiskowej. Stanowisko zaprezentowane przez Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku w odniesieniu do zakresu przedmiotowego informacji o środowisku uznać zatem należy za zasadniczo zbieżne z oceną analizowanej kwestii zaprezentowaną przez Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę.
W odniesieniu do kwestii związanych z niemożnością realizacji przez organ wniosku w sytuacji fizycznego nieposiadania żądanych informacji (zarzut z punktu I.3 petitum skargi kasacyjnej) Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że Sąd pierwszej instancji uznał zasadnie, że stanowisko organu w tym zakresie nie jest jasne. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika bowiem, czy w okresie objętym wnioskiem jakiekolwiek postulaty, pytania, wnioski i uwagi w ogóle wpływały do organu i w jakiej (chociażby szacunkowej) ilości, ani też czy udzielono na nie odpowiedzi i w jakiej postaci lub też czy podjęto określone działania i wydano stosowne akty. Co ważne, wbrew twierdzeniom autora skargi kasacyjnej, Sąd pierwszej instancji nie stwierdził, aby organ miał obowiązek prowadzenia kwerendy materiałów, znajdujących się w ogólnodostępnych mediach. Jednak nie jest przekonywujące, abstrahujące w istocie od realiów funkcjonowania instytucji publicznych, twierdzenie, jakoby organ nie prowadził w zakresie wpływających pism żadnego rejestru, czy też archiwizacji danych. Zatem również zarzut z punktu I.2 petitum skargi kasacyjnej uznać należy za niezasadny. Dodatkowo należy podkreślić, że w doktrynie prawa, na tle analizy regulacji art. 19 ust. 2 u.o.u.i.ś. wskazuje się, że obowiązki określone w ustępie 2 tego artykułu będą miały zastosowanie tylko wówczas, gdy organ ani sam nie jest w fizycznym posiadaniu informacji, ani informacja ta nie jest dla niego przeznaczona. W przypadku gdyby informacja była w posiadaniu innego organu (ale organ, do którego wpłynął wniosek miałby do nich prawo lub byłyby one dla niego przeznaczone), to organ, do którego wniosek złożono, miałby obowiązek uzyskać owe informacje i udostępnić je wnioskodawcy. Inna interpretacja tego przepisu byłaby niezgodna nie tylko z art. 8 u.o.u.i.s. (nakazującym udostępnianie informacji przeznaczonych dla organu, a nie przekazywanie w takim wypadku wniosku innemu organowi), ale także z transponowanym art. 4 ust. 1 lit. a dyrektywy nr 2003/4. Dyrektywa przewiduje bowiem – jako jedną z dopuszczalnych sytuacji, kiedy organ odmawia udostępnienia informacji – przypadek, kiedy "organ [...], do którego skierowany jest wniosek, nie posiada informacji będących przedmiotem wniosku, ani żadna inna osoba nie dysponuje nimi w jego imieniu [...]". Oznacza to, że zgodnie z dyrektywą przekazanie wniosku innemu organowi albo odmowa udostępnienia informacji ze względu na to, że organ jej nie posiada może nastąpić tylko wówczas, gdy informacja ani nie znajduje się w posiadaniu organu, ani nie jest dla niego przeznaczona. Przedmiotowa wykładnia art. 19 ust. 2 u.o.u.i.ś. jest więc zgodna z zasadą prounijnej interpretacji prawa krajowego (zob. M. Bar, J. Jendrośka Komentarz do wybranych przepisów ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, Wyd. II, System Informacji Prawnej LEX/el. 2024). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zacytowany pogląd wzmacnia prawidłowość zapatrywania Sądu pierwszej instancji wyrażonego w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że organ nie poczynił adekwatnych ustaleń i rozważań w zakresie odniesienia żądania wniosku do treści art. 9 u.o.u.i.ś. Nie wyjaśniono w szczególności tego, czy żądane przez Fundację informacje o środowisku w rozumieniu art. 9 ust. 1 u.o.u.i.ś. są w posiadaniu organu. Nadto trafnie podkreślił Sąd pierwszej instancji, że niedopuszczalne jest zastosowanie względem tego samego wniosku dwóch odrębnych trybów, to jest odmowy udostępnienia żądanych informacji, jak i zwrotu wniosku. Nie sposób bowiem twierdzić, że ten sam wniosek jest w sposób oczywisty niemożliwy do zrealizowania (art. 16 ust. 2 pkt 3 u.o.u.i.ś.), a równocześnie nie można ustalić podmiotu, w którego posiadaniu znajduje się żądana informacja (art. 19 ust. 2 pkt 2 u.o.u.i.ś.).
Odnosząc się finalnie do zarzutu z pkt I.4 petitum skargi kasacyjnej uznać należy, że zarzut ten również nie jest zasadny. Analiza korespondencji kierowanej przez organ do Fundacji nie uzasadnia w żadnej mierze konstatacji, że organ w sposób prawidłowy skorzystał z trybu, o którym mowa w art. 19 ust. 3 u.o.u.i.ś.
Jak wskazano na wstępie, przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który w odróżnieniu od sądu pierwszej instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych we wniesionym środku odwoławczym. W realiach rozpatrywanej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie zawierała usprawiedliwionych podstaw, w związku z czym, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku, o jej oddaleniu.