III OSK 1733/24

III OSK 1733/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-08-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-06-14
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Kazimierz Bandarzewski /sprawozdawca/
Małgorzata Pocztarek /przewodniczący/
Sławomir Wojciechowski
Symbol z opisem
6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne
Szkolnictwo wyższe
Sygn. powiązane
VII SA/Wa 2321/23 - Wyrok WSA w Warszawie z 2024-02-13
Skarżony organ
Minister Kultury
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2023 poz 775
art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3, art. 8, art. 80, art. 15
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 742
art. 203 ust. 3
Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek Sędziowie: Sędzia NSA Sławomir Wojciechowski Sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 26 sierpnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 lutego 2024 r. sygn. akt VII SA/Wa 2321/23 w sprawie ze skargi J. T. na decyzję Dyrektora Szkoły D. w W. z dnia 21 lipca 2023 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy doktorantów I. uchyla zaskarżony wyrok, zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Szkoły D. w W. z dnia 19 maja 2023 r. nr [...], II. zasądza od A. w W. na rzecz J. T. kwotę 1137 (jeden tysiąc sto trzydzieści siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 13 lutego 2024 r. sygn. akt VII SA/Wa 2321/23 oddalił skargę J. T. (dalej także skarżąca, skarżąca kasacyjnie lub Doktorantka) na decyzję Dyrektora Szkoły D. w W. (dalej Dyrektor A. lub organ) z dnia 21 lipca 2023 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy doktorantów.
W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał w pierwszej kolejności, że podstawę materialnoprawną orzekania przez organ stanowiły przepisy ustawy z 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2022 r. poz. 742 z późn. zm.) zwanej dalej P.s.w.n. oraz Regulamin Szkoły D. w W., zwany dalej "Regulaminem".
Oceniając przebieg postępowania Sąd uznał, że z analizy materiału dowodowego zebranego w sprawie wynika, że komisji oceniającej nie można przypisać braku rzetelności. Komisja pracowała poprawnie, zgodnie z przepisami prawa powszechnego, jak i wewnątrzuczelnianego. Komisja dokonując oceny realizacji przez Doktorantkę jej Indywidualnego Planu Badawczego zwanego dalej IPB miała podstawy uznać, że złożony przez skarżącą IPB nie jest realizowany i negatywnie ocenić postępy skarżącej. Podkreślić należy, że zmiana tematu nie była jedyną przesłanką oceny negatywnej, ale inne uchybienia i nieprawidłowości w ocenie IPB, które według oceny komisji uniemożliwiały wystawienie oceny pozytywnej. Zaznaczyć należy, że komisja przed wydaniem oceny, a po zapoznaniu się z dokumentacją wielokrotnie dopytywała i prosiła o wyjaśnienia skarżącą, żeby zrozumieć i mieć jasność przy ocenie realizacji przez doktorantkę IPB. W ocenie Sądu zarzut naruszenia przez organ art. 203 ust. 1 pkt 1 P.s.w.n. poprzez oparcie skarżonej decyzji na ocenie śródokresowej, która w ocenie skarżącej jest nierzetelna i nie stanowiła miarodajnej podstawy do wydania decyzji o skreśleniu z listy doktorantów jest bezpodstawny.
Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w niniejszej sprawie organ zbadał prawidłowość przeprowadzenia oceny śródokresowej skarżącej i słusznie stwierdził, że ocena odbyła się zgodnie z przepisami prawa powszechnie obowiązującego, jak i zakładowego obowiązującego w A. Regulaminu. Zgodnie § 32 Regulaminu Komisja przeprowadza ocenę realizacji IPB czyli ocenia postępy doktoranta w realizacji tego planu. Zgodnie § 33 ust. 1 Regulaminu, Komisja przyjmuje ocenę większością głosów w pełnym składzie, a co zatem idzie nie jest wymagana przez przepisy prawa jednogłośność decyzji. W przedmiotowej sprawie dwóch członków opowiedziało się za oceną negatywną, a jeden członek za oceną pozytywną. W związku z powyższym, wystawiona przez komisję negatywna ocena IPB była wydana w sposób prawidłowy. Zaznaczyć należy, że obowiązujące przepisy P.s.w.n. oraz Regulaminu nie przewidują środka zaskarżenia wyniku oceny śródokresowej w postaci powtórzenia postępowania przed komisją. Ocena śródokresowa IPB uzyskana przez doktorantkę jest oceną ostateczną.
Sąd pierwszej instancji stwierdził, że zgodnie § 37 ust. 1 pkt 1 Regulaminu oraz art. 203 ust. 1 pkt 1 P.s.w.n., następstwem otrzymania przez skarżącą oceny negatywnej jest obligatoryjne skreślenie z listy doktorantów. Zaznaczyć należy, że decyzja ta jest decyzją związaną co oznacza, że wobec otrzymania śródokresowej oceny negatywnej przez skarżącą organ był zobligowany do wydania decyzji o skreśleniu skarżącej z listy doktorantów.
W niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że odnosząc się do zarzutu skargi dotyczącego sprzeczności postępowania Komisji z aktami wewnętrznymi A. wskazać należy, że zarzut ten jest chybiony. Komisja działała zgodnie z Regulaminem wprowadzonym uchwałą Senatu Uczelni oraz P.s.w.n. Podkreślić należy, że zasady przeprowadzenia oceny śródokresowej dla doktorantów rozpoczynających kształcenie w lutym 2021 r. nie są obowiązującym aktem wewnętrznym uczelni ani Szkoły D., nie zostały wprowadzone uchwałą senatu ani żadnym aktem wprowadzającym dokumenty obowiązujące w Uczelni (zarządzenie/decyzja/komunikat) ani Rektora ani Dyrektora Szkoły D.. Już sam tytuł, "Zasady przeprowadzenia oceny śródokresowej (...) opracowane na podstawie Regulaminu Szkoły D. w A." świadczy o tym, że są wskazówkami i mają charakter pomocniczy, a przede wszystkim nie są wiążące dla członków komisji w odróżnieniu od P.s.w.n. oraz Regulaminu. Nawet jeżeli przyjąć, że "Zasady przeprowadzenia oceny śródokresowej (...)" są wiążące to skarżąca nie spełniła przynajmniej dwóch z nich, a mianowicie komisja oceniająca nie była w stanie ocenić poziomu zaawansowania stopnia realizacji IPB, albowiem skarżąca zmieniła temat rozprawy D..
W ocenie Sąd pierwszej instancji odnosząc się do zarzut skarżącej dotyczącego braku podstaw merytorycznych do przeprowadzenia oceny śródokresowej, ponieważ według skarżącej komisja oceniająca powinna wezwać do "uzupełnienia danych" podkreślić należy, że komisja oceniająca nie jest organem w rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego i ma precyzyjnie określone zadanie w Regulaminie. Jej zadaniem jest ocenić tylko postępy doktoranta w realizacji IPB w oparciu o przedłożone sprawozdanie doktoranta, opinię promotora w przedmiocie postępów w realizacji przygotowania rozprawy D. rozmowę z doktorantem, dokumenty poświadczające osiągnięcia artystyczne lub naukowe doktoranta oraz w oparciu o inne dokumenty przedłożone przez doktoranta. Regulamin wskazuje wprost (§ 32 ust. 3), że komisja może zobowiązać doktoranta do przedłożenia innych dokumentów niż określone w § 32 ust. 1 pkt 1-4 Regulaminu i tylko do złożenia takich dokumentów może wezwać. W zaistniałej sytuacji wszystkie wymagane dokumenty zostały złożone przez skarżąca, zatem nie było podstaw do odstąpienia komisji od oceniania postępów w realizacji IPB.
Reasumując stwierdzić należy, że wbrew twierdzeniom skarżącej, stanowisko komisji umożliwia jego ocenę, jest rzetelne, tj. prawidłowo wydane i w oparciu o zgromadzone w sprawie dokumenty w tym w szczególności IPB, złożone przez doktorantkę sprawozdanie z realizacji IPB (opinia promotora) oraz na podstawie rozmowy z doktorantką. Zaznaczyć należy, że P.s.w.n. ani Regulamin nie przewidują przeprowadzenia powtórnej oceny śródokresowej, ani odwołania od niej. Natomiast negatywny wynik oceny śródokresowej stanowi przesłankę do obligatoryjnego skreślenia z listy doktorantów.
Jednocześnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że odnosząc się do zarzutu naruszenia przez organ przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 oraz art. 8 i 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm.) zwanej dalej K.p.a. stwierdzić należy, że są one bezpodstawne. Organ w sposób dokładny wyjaśnił stan faktyczny, zebrał materiał dowodowy i na jego podstawie wydał orzeczenie. Uzasadnienie decyzji zawiera uzasadnienie faktyczne i prawne, w których organ szczegółowo wyjaśnił przesłanki faktyczne i prawne wydania rozstrzygnięcia. W ocenie Sądu, organ rzetelnie sprawdził zgodność z prawem przeprowadzonej oceny śródokresowej skarżącej oraz prawidłowo stwierdził, że przeprowadzona ocena została wystawiona zgodnie z P.s.w.n. i Regulaminem.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła J. T., zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciła naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to:
1) naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.) zwanej dalej P.p.s.a. poprzez zaniechanie uchylenia przez WSA w Warszawie zaskarżonej decyzji, pomimo, że decyzja została wydana z rażącym naruszeniem przez organ przepisów art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 oraz art. 8 i 80 K.p.a. do czego doszło poprzez:
- przeprowadzenie przez organ, który wydał skarżoną decyzję oceny śródokresowej z całkowitym pominięciem przyjętego w tym zakresie aktu wewnętrznego A., z którego wynikają zasady dokonywania takich ocen;
- zaniechanie podjęcia przez organ czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy oraz zaniechanie wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiał dowodowego, mianowicie zaniechanie doprowadzenia do sytuacji, w której zostałaby przeprowadzona rzetelna ocena śródokresowa dorobku doktorantki;
- przeprowadzenie przez organ postępowania w sposób sprzeczny z zasadą budzenia zaufania jego uczestników do władzy publicznej, w szczególności poprzez zaniechanie ustosunkowania się do zarzutów doktorantki oraz pominięcie twierdzeń komisji dokonującej oceny śródokresowej, z których jawnie wynika, że ocena ta nie mogła zostać w sprawie w ogóle przeprowadzona z uwagi na brak potrzebnych w tym celu danych i pominięcie sprzeczności postępowania tej komisji z aktami wewnętrznymi A.;
- zaniechanie przez organ wyczerpującego uzasadnienia decyzji poprzez zaniechanie ustosunkowania się w uzasadnieniu decyzji do zarzutów strony dotyczących nierzetelnego charakteru działania kosi dokonującej oceny śródokresowej;
2) naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. poprzez zaniechanie uchylenia przez WSA w Warszawie zaskarżonej decyzji pomimo, że decyzja została wydana z rażącym naruszeniem przez organ przepisów art. 15 K.p.a. oraz art. 203 ust. 3 P.s.w.n. poprzez zaniechanie przez organ ponownego rozpatrzenia sprawy pomimo występujących w sprawie okoliczności uzasadniających powtórne przeprowadzenie oceny śródokresowej i poprzez wydanie decyzji drugo instancyjnej w oparciu o nierzetelną (czyli nie-istniejącą) ocenę śródokresową.
W oparciu o powyższe zarzuty w skardze kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie, a także zasadzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Jednocześnie skarżąca kasacyjnie oświadczyła, że zrzeka się rozpoznania sprawy na rozprawie.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Szkoły D. w W. wniósł o jej oddalenie w całości. Nadto organ wskazał, że nie wnosi o przeprowadzenie rozprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę przesłanki uzasadniające nieważność postępowania wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a. oraz przesłanki uzasadniające odrzucenie skargi bądź umorzenie postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym, stosownie do treści art. 189 P.p.s.a. Żadna z powyższych przesłanek w tej sprawie nie zaistniała.
Sprawa podlega na podstawie art. 182 § 2 P.p.s.a. rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, ponieważ strona wnosząca skargę kasacyjną zrzekła się rozprawy, a strona przeciwna po doręczeniu odpisu skargi kasacyjnej nie zażądała jej przeprowadzenia.
Rozpoznając sprawę Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi. Związanie granicami skargi oznacza związanie podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej oraz jej wnioskami. Naczelny Sąd Administracyjny bada przy tym wszystkie podniesione przez stronę skarżącą kasacyjnie zarzuty naruszenia prawa (tak NSA w uchwale pełnego składu z 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09, opubl. w ONSAiWSA 2010 z. 1 poz. 1).
Zgodnie z art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a także 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Stosownie do treści art. 176 P.p.s.a. strona skarżąca kasacyjnie ma obowiązek przytoczyć podstawy skargi kasacyjnej wnoszonej od wyroku Sądu pierwszej instancji i szczegółowo je uzasadnić wskazując, które przepisy ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało i jaki miało wpływ na wynik sprawy. Rola Naczelnego Sądu Administracyjnego w postępowaniu kasacyjnym ogranicza się do skontrolowania i zweryfikowania zarzutów wnoszącego skargę kasacyjną.
Przechodząc do kontroli zaskarżonego wyroku w granicach zarzutów skargi kasacyjnej należy stwierdzić, że zasadny jest zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. poprzez brak dostrzeżenia dokonanych przez Dyrektora Szkoły D. w W. naruszeń art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a. mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Stosownie do art. 202 ust. 2 P.s.w.n. realizacja indywidualnego planu badawczego podlega ocenie śródokresowej w połowie okresu kształcenia określonego w programie kształcenia, a w przypadku kształcenia trwającego 6 semestrów - w trakcie czwartego semestru. Ocena śródokresowa kończy się wynikiem pozytywnym albo negatywnym. Wynik oceny wraz z uzasadnieniem jest jawny (ust. 3). Ocena śródokresowa jest przeprowadzana przez komisję, w skład której wchodzą 3 osoby, w tym co najmniej jedna posiadająca stopień doktora habilitowanego lub tytuł profesora w dyscyplinie, w której przygotowywana jest rozprawa doktorska, zatrudniona poza podmiotem prowadzącym szkołę doktorską. Promotor i promotor pomocniczy nie mogą być członkami komisji (ust. 4).
Postępowanie administracyjne, którego przedmiotem jest skreślenie doktoranta z listy doktorantów w przypadku negatywnego wyniku oceny śródokresowej ma charakter szczególny. Owa szczególność wynika przede wszystkim z tego, że właściwy organ jest związany negatywną oceną śródokresową dotycząca oceny realizacji przez doktoranta indywidualnego planu badawczego (art. 203 ust. 1 pkt 1 P.s.w.n.). Tym samym to nie organ dokonuje oceny realizacji indywidualnego planu badawczego doktoranta, ale na podstawie tej oceny sporządzonej przez odrębną komisję podejmuje określone czynności. Ocena negatywna komisji obliguje do wydania decyzji o skreśleniu doktoranta z listy doktorantów. Wbrew stanowisku strony skarżącej kasacyjnie ocena śródokresowa nie jest dokonywana w trakcie postępowania mającego za przedmiot wydanie decyzji o skreśleniu doktoranta z listy doktorantów.
Ustawodawca bardzo oszczędnie uregulował w art. 202 P.s.w.n. treść i realizację indywidualnego planu badawczego doktoranta wskazując, że taki plan opracowuje doktorant, w uzgodnieniu z promotorem lub promotorami i zawiera on w szczególności harmonogram przygotowania rozprawy D.. Plan ten przedstawia doktorant podmiotowi prowadzącemu szkołę doktorską w terminie 12 miesięcy od dnia rozpoczęcia kształcenia.
Co oczywiste, plan ten musi określać zarówno temat rozprawy D. jak i harmonogram jej przygotowania. Szczegółowy sposób przeprowadzania oceny śródokresowej ustawodawca powierzył do określenia w regulaminie szkoły D. (art. 205 ust. 1 pkt 3 P.s.w.n.).
Niewątpliwie ocena śródokresowa nie stanowi decyzji administracyjnej i w toku zarówno postępowania administracyjnego, jak i sądowoadministracyjnego nie jest dopuszczalna merytoryczna polemika z ustaleniami zawartymi w takiej ocenie. Nie ma przeszkód, aby regulamin szkoły D. przewidywał odrębną procedurę merytorycznej kontroli także i takiej oceny, ale nie może to nastąpić w samej decyzji o skreśleniu doktoranta z listy doktorantów lub w wyroku sądu administracyjnego rozstrzygającego skargę na taką decyzję. W tej sprawie, co wprost wynika z treści Regulaminu, nie został dopuszczony tryb weryfikacji oceny śródokresowej.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podniesiono, że w przypadku, gdy ocena śródokresowa doktoranta nie podlega merytorycznej kontroli, organ rozstrzygający na jej podstawie o dalszym studiowaniu w szkole D. nie jest pozbawiony możliwości oceny. Ocena ta jednak ograniczona jest tylko do formalnej jej kontroli, a więc ustalenia, czy komisja oceniająca została prawidłowo powołana, czy dokonano oceny indywidualnego planu badawczego wraz z realizacją harmonogramu przygotowania rozprawy D. i czy uzasadnienie oceny jest logiczne, spójne oraz uzasadnione (por. wyrok NSA z 21 listopada 2023 r. sygn. akt III OSK 72/23, prawomocny wyrok WSA w Krakowie z 19 lipca 2022 r. sygn. akt III SA/Kr 493/22, prawomocny wyrok WSA w Gdańsku z 21 kwietnia 2023 r. sygn. akt III SA/Gd 86/23, prawomocny wyrok WSA w Gliwicach z 29 czerwca 2023 r. sygn. akt III SA/Gl 20/23). W tej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny w pełni akceptuje ten pogląd.
Takiej oceny w tej sprawie zabrakło. Uzasadnienie negatywnej oceny sporządzonej przez Komisję (akta sprawy, karty nr 121-120) jest krótkie (zawiera łącznie pięć zdań), przy czym większość uzasadnienia tej oceny stanowi wskazanie na zmianę tematu rozprawy D.. Naczelny Sąd Administracyjny nie ma kompetencji do oceny, czy rzeczywiście taka zmiana tematu rozprawy D. miała miejsce, czy też nastąpiła tylko modyfikacja tego tematu. Bez wątpienia jednak sama Doktorantka nie zgłosiła zmiany swojego IPB w trybie § 25 ust. 5 Regulaminu.
Obowiązkiem Komisji powołanej do wyrażenia oceny śródokresowej powinna być ocena pierwotnego IBP zgodnie z § 24 ust. 4 Regulaminu, tj. ocena jego realizacji. Oznacza to, że ocenie podlegał każdy punkt zawarty w IPB Doktorantki i uzasadnienie oceny śródokresowej powinno precyzyjnie wskazywać, w jakim zakresie Doktorantka realizowała swój IPB, jaki zakres nie został zrealizowany i czy jest możliwość realizacji IPB w takim zakresie, aby rozprawa doktorska została przygotowana.
Odnosząc te wymogi do akt sprawy należy stwierdzić, że w istocie uzasadnienie oceny śródokresowej sprowadza się do bardzo krótkiego stwierdzenia, że Komisja wskazała na rażący chaos w realizacji określonych przez Doktorantkę zadań badawczych oraz nieumiejętność przeprowadzenia ich w zaplanowanej kolejności zgodnej z harmonogramem. Dodatkowo sama Komisja stwierdziła, że zadania badawcze nie zostały wykonane w ramach pierwotnego i w jej ocenie już nieaktualnego IPB i zasadniczo nie może się do nich odnieść.
W sytuacji, w której negatywna ocena śródokresowa obligatoryjnie skutkuje wydaniem decyzji o skreśleniu doktoranta z listy doktorantów, jej sporządzenie w tej sprawie było wadliwe. Strona skarżąca kasacyjnie miała prawo oczekiwać, że jej pierwotny IPB zostanie skrupulatnie oceniony w zakresie jego realizacji zwłaszcza w przypadku, gdyby Komisja miała wyrazić ocenę negatywną. Ocena powinna zawierać wyraźne wskazanie, które punkty indywidualnego planu badawczego nie zostały zrealizowane i czy braki w tym zakresie jedynie powodują wątpliwości co do kończonego przygotowania rozprawy D., czy też opóźnienia lub wady są tak istotne, że doktorant nie będzie mógł rozprawy przygotować.
Ani Sąd pierwszej instancji ani też organ nie wykazały, jakie znaczenie dla realizacji rozprawy D. miało wyprzedzenie w stosunku do harmonogramu udziału Doktorantki w niektórych wystawach prac malarskich i dlaczego zostało to potraktowane jako rażąca wadliwość. Wskazano na brak opublikowania artykułu naukowego w trzecim semestrze stosownie do IPB Doktorantki (akta sprawy, karta nr 9), a jednocześnie Komisja nie ustosunkowała się do zawartego w aktach sprawy sprawozdania Doktorantki z którego wynika, że artykuł naukowy pod tytułem "[...]" został opublikowany w 2022 r. w nr [...] w magazynie "[...]". Skarżąca kasacyjnie wskazała w swoim sprawozdaniu z dnia 25 stycznia 2023 r. na realizację harmonogramu z podziałem na poszczególne semestry (semestry I-IV) z podziałem na m.in. osiągnięcia, nagrody i wyróżnienia związane z realizacją harmonogramu. Protokół oceny śródokresowej w zdecydowanej części nie zawiera oceny realizacji poszczególnych punktów harmonogramu, ani też oceny postępów Doktorantki (akta sprawy, karty nr 123-120).
Powyższe wskazuje, że zamiast skrupulatnej oceny IPB strony skarżącej kasacyjnie Komisja dokonała jedynie cząstkowej i zarazem wybiórczej oceny skupiając się na zmianie tematu rozprawy. Należy przy tym zauważyć, że pierwotny temat rozprawy D. traktowany zgodnie z IPB jako jedynie propozycja niewiążąca w stosunku do tematu końcowego rozprawy został przygotowany w dniu 18 stycznia 2022 r. (z realizacją od 15 lutego 2021 r.). Jak wynika z protokołu oceny śródokresowej z dnia 20 lutego 2023 r., w którym Komisja oceniała sprawozdanie Doktorantki sporządzone na datę 25 stycznia 2023 r., nowy temat rozprawy D. pojawił się w czasie wystawy dopiero w dniu 19 stycznia 2023 r. Tym samym jeżeli porówna się prawie dwuletni okres realizacji pierwotnego tematu rozprawy D. z okresem 7-dniowym nowego tematu i to wskazanego tuż przed złożeniem sprawozdania śródokresowego przez Doktorantkę, to nie powinno budzić wątpliwości, że Komisja powinna przede wszystkim dokonać oceny realizacji pierwotnego tematu. Z akt sprawy wynika także, że Doktorantka przedstawiła dokumentację wskazującą na realizację harmonogramu IPB, a tym samym w przypadku dostrzeżenia jakiś braków, Komisja powinna wezwać ją do ich uzupełnienia w trybie § 32 ust. 3 Regulaminu.
Należy przy tym wskazać, że Regulamin nie dopuszcza możliwości odwoływania się od oceny śródokresowej komisji, a tym samym doktorant nie ma żadnej realnej możliwości kwestionowania rozstrzygnięcia, od którego zależy jego dalsze kształcenie na studiach doktoranckich. Wprawdzie od decyzji o skreśleniu z listy doktorantów służy wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, jednak przy przyjęciu, że organ jest bezwzględnie związany oceną komisji, sam fakt wydania negatywnej oceny uzasadniałby z góry trafność i prawidłowość decyzji o skreśleniu, nawet jeśli uzasadnienie tej oceny byłoby rażąco wadliwe, będąc np. zdawkowe lub nieodnoszące się do ustawowo sformułowanego wymogu oceny realizacji indywidualnego planu badawczego.
Tym samym trafnie podniosła w tej sprawie strona skarżąca kasacyjnie, że w toku postępowania administracyjnego w tej sprawie organ miał obowiązek stosownie do art. 7 K.p.a. stać na straży praworządności i podejmować wszystkie niezbędne czynności celem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes strony. Brak dostrzeżenia, że sporządzona ocena śródokresowa jest chaotyczna, nie obejmuje oceny realizacji indywidualnego planu badawczego w zakresie pierwotnego tematu rozprawy D. i uzasadnienie negatywnej oceny skupia się zasadniczo tylko na tym, że miała miejsce na tydzień przed przedłożeniem sprawozdania za dwuletni okres. W istocie bardzo pobieżnie Komisja oceniła realizację prawie dwuletniego okresu planu badawczego. Został także naruszony art. 77 § 1 K.p.a. w tym zakresie, że organ administracji nie zebrał i nie rozpatrzył w sposób wystarczający dla rozstrzygnięcia tej sprawy materiału dowodowego, ponieważ powinien zwrócić się do Komisji o ponowne przygotowanie swojej oceny śródokresowej Doktorantki. Skutkiem tego jest także naruszenie art. 107 § 3 K.p.a., zgodnie z którym uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Brak prawidłowego ustalenia, że ocena śródokresowa została od strony formalnej nieprawidłowo sporządzona skutkuje wadliwym uzasadnieniem decyzji. Jeszcze raz należy podnieść, że wyłączenie od strony formalnej kontroli oceny śródokresowej sporządzonej przez Komisję nie jest do zaakceptowania z punktu widzenia zasad postępowania administracyjnego i reguł państwa prawa. Przyjęcie, że organ administracji, w postępowaniu w sprawie skreślenia z listy doktoranta, nie jest uprawniony do oceny zgodności z prawem rozstrzygnięcia Komisji sprawiałoby, że istnienie trybu odwoławczego byłoby fikcją.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalony jest pogląd, że rozstrzygnięcia negatywne dla strony powinny być przekonująco i jasno uzasadnione, tak aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją (por. wyrok NSA z 10 grudnia 2019 r. sygn. akt I OSK 3285/18). Dotyczy to przede wszystkim sytuacji, w której organ, podejmując rozstrzygnięcie o skreśleniu z listy doktorantów, opiera się na negatywnej ocenie śródokresowej komisji. Jest to bowiem formalny dokument, istotnie kształtujący sytuację doktoranta, będący podstawą dla rozstrzygnięcia podejmowanego przez organ administracji. To zaś przemawia za wnioskiem, że uzasadnienie tego dokumentu winno zostać sporządzone szczególnie starannie i dokładnie. Niewątpliwie analiza sporządzonej w tej sprawie oceny śródokresowej prowadzi do konstatacji, że przyjęte przez Komisję stanowisko nie zostało przekonująco uzasadnione w oparciu o kryteria wynikające z przepisów Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce.
Tym samym jest także zasadny drugi zarzut skargi kasacyjnej, zgodnie z którym Sąd pierwszej instancji naruszył art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. poprzez zaniechanie uchylenia zaskarżonej decyzji pomimo wydania zaskarżonej decyzji z rażącym naruszeniem przez organ art. 15 K.p.a. oraz art. 203 ust. 3 P.s.w.n. polegającym na zaniechaniu przy ponownym rozpatrzeniu sprawy powtórnej oceny śródokresowej i wydania decyzji drugoinstancyjnej w oparciu o nierzetelną ocenę śródokresową.
W tej sprawie ani organ wydający decyzję w pierwszej instancji, ani też wydający decyzję (ten sam organ) w wyniku wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie dokonywał prawidłowej kontroli od strony formalnej sporządzonej przez Komisję oceny śródokresowej Doktorantki.
Zawarta w art. 15 K.p.a. zasada dwuinstancyjności postępowania stanowi, że każda sprawa może być rozstrzygana przez dwa odrębne organy administracyjne i jej ograniczenie ma miejsce także wtedy, gdy od decyzji pierwszoinstancyjnej stronie nie przysługuje odwołanie, ale wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy kierowany do tego samego organu. W tej sprawie zgodnie z art. 203 ust. 3 P.s.w.n. stronie nie przysługiwało odwołanie, ale wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Naruszenie zasady dwuinstancyjności ma miejsce wówczas, gdyby organ wydający decyzję w pierwszej instancji lub organ rozpoznający wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zaniechaliby jej rozpoznania w podstawowym zakresie (tak NSA w wyroku z 23 kwietnia 2025 r. sygn. akt III OSK 7592/21). Taka sytuacja w tej sprawie nastąpiła.
Ponownie należy jednak wskazać, że samo sporządzenie merytorycznej oceny śródokresowej należy tylko do Komisji i ani organ, ani tym bardziej sąd administracyjny nie są uprawnione do wkraczania w sferę merytorycznych ocen tak powoływanej Komisji. Jednak rolą organu orzekającego w tej sprawie było ustalenie tego, czy sporządzona ocena spełniała warunki wyznaczone przez ustawę. Te bowiem aspekty oceny śródokresowej, które leżą w zakresie oceny formalnej jej zgodności z prawem, podlegały weryfikacji przez organ administracji.
W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 P.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok i uznając, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, rozpoznał skargę i stwierdził na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 193 P.p.s.a. wydanie w sprawie przez Dyrektora Szkoły D. w W. decyzji z dnia 21 lipca 2023 r. nr [...] oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia 19 maja 2023 r. nr [...] z istotnych naruszeniem przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Ponownie rozpoznając sprawę organ powinien zwrócić się do Komisji o sporządzenie oceny śródokresowej oceniającej szczegółowo realizację indywidualnego planu badawczego strony skarżącej kasacyjne zgodnie ze wskazaniami zawartymi w uzasadnieniu tego wyroku.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 P.p.s.a. w związku z art. 200 oraz art. 205 § 2 P.p.s.a., zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi kasacyjnej, stronie która wniosła tę skargę należą się niezbędne koszty postępowania od organu, jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi kasacyjnej został uchylony wyrok sądu pierwszej instancji oddalający skargę. W tej sprawie należało od A. w W. na rzecz J. T. kwotę 1137 złotych stanowiących zwrot kosztów postępowania sądowego. Koszty te obejmują zwrot opłaty za udzielenie pełnomocnictwa (w wysokości 17 zł), zwrot kwoty uiszczonych wpisów sądowych (w łącznej wysokości 300 zł), zwrot opłaty za sporządzenie uzasadnienia zaskarżonego wyroku (w wysokości 100 zł) i zwrot kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika strony skarżącej kasacyjnie ustalonych na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c i pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie.