III OSK 1680/24

Naczelny Sąd Administracyjny2025-02-04
NSAochrona środowiskaWysokansa
ochrona przyrodywycinka drzewkara pieniężnateren rolnyteren budowlanycel wycinkiustawa o ochronie przyrodypostępowanie administracyjneskarżący kasacyjny

NSA oddalił skargę kasacyjną dotyczącą kary za usunięcie drzew, uznając, że wycinka nie służyła przywróceniu gruntu do użytkowania rolniczego, mimo jego klasyfikacji jako rolnej.

Sprawa dotyczyła kary pieniężnej za usunięcie 43 drzew z działki o charakterze mieszkaniowym, mimo jej klasyfikacji jako rolnej. Skarżący argumentował, że wycinka była dopuszczalna na podstawie art. 83f ust. 1 pkt 3b ustawy o ochronie przyrody, który zwalnia z obowiązku uzyskania zezwolenia w celu przywrócenia gruntów do użytkowania rolniczego. Sąd I instancji oraz NSA uznały, że kluczowy jest cel wycinki, a nie tylko klasyfikacja gruntu. Dowody wskazywały na zamiar zabudowy, a nie użytkowania rolniczego, co skutkowało oddaleniem skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną w sprawie kary pieniężnej za usunięcie 43 drzew (brzóz i klonów) z nieruchomości oznaczonej jako rolna, ale znajdującej się na terenie zabudowy mieszkaniowej. Sąd I instancji wcześniej oddalił skargę właściciela na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, które utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy o nałożeniu kary. Kluczowym zagadnieniem była interpretacja art. 83f ust. 1 pkt 3b ustawy o ochronie przyrody, który pozwala na wycinkę drzew bez zezwolenia w celu przywrócenia gruntów do użytkowania rolniczego. NSA, podobnie jak WSA, uznał, że o zastosowaniu tego przepisu decyduje rzeczywisty cel wycinki, a nie tylko klasyfikacja gruntu w ewidencji. W tej sprawie dowody, takie jak decyzja o warunkach zabudowy pod dom mieszkalny oraz charakter sąsiedniej zabudowy, wskazywały, że celem skarżącego było przygotowanie gruntu pod budowę, a nie jego rolnicze użytkowanie. Sąd odrzucił również zarzuty proceduralne dotyczące kontroli przeprowadzonej przez inspektorów, uznając, że ewentualne uchybienia formalne nie miały wpływu na wynik sprawy, zwłaszcza że oględziny zostały powtórzone, a skarżący miał możliwość zapoznania się z dokumentacją.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, o zastosowaniu przepisu decyduje rzeczywisty cel wycinki, a nie tylko klasyfikacja gruntu. Dowody wskazujące na zamiar zabudowy wykluczają możliwość skorzystania z tego wyłączenia.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że przepis art. 83f ust. 1 pkt 3b ustawy o ochronie przyrody wymaga, aby celem wycinki było faktyczne przywrócenie gruntu do użytkowania rolniczego. W sytuacji, gdy istnieją dowody na zamiar zabudowy (np. decyzja o warunkach zabudowy), a teren ma charakter mieszkaniowy, wycinka nie może być traktowana jako służąca celom rolniczym, nawet jeśli grunt posiada klasyfikację rolną.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (15)

Główne

u.o.p. art. 83f § ust. 1 pkt 3b

Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody

Wyłączenie z obowiązku uzyskania zezwolenia na usunięcie drzew dotyczy sytuacji, gdy celem wycinki jest przywrócenie gruntów do użytkowania rolniczego, a nie tylko sama klasyfikacja gruntu jako rolnego.

Pomocnicze

u.o.p. art. 83 § ust. 1

Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody

p.o.ś. art. 379 § ust. 1

Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska

Uprawnienia organów do kontroli przestrzegania przepisów o ochronie środowiska.

p.o.ś. art. 379 § ust. 2

Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska

Możliwość upoważnienia pracowników do wykonywania funkcji kontrolnych.

p.o.ś. art. 379 § ust. 3 pkt 1 i 2

Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska

Uprawnienia kontrolującego do wstępu na teren i przeprowadzania badań.

p.o.ś. art. 380 § ust. 1

Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska

Obowiązek sporządzenia protokołu z czynności kontrolnych i jego doręczenia.

k.p.a. art. 75 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Dopuszczalność dowodów przyczyniających się do wyjaśnienia sprawy.

k.p.a. art. 79 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek zawiadomienia strony o miejscu i terminie przeprowadzenia oględzin (dotyczy postępowania administracyjnego).

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c)

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 174

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.u.s.a. art. 1 § § 1 i § 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wycinka drzew nie służyła przywróceniu gruntu do użytkowania rolniczego, pomimo jego klasyfikacji jako rolnej, co wyklucza zastosowanie art. 83f ust. 1 pkt 3b u.o.p. Uchybienia proceduralne w postępowaniu kontrolnym nie miały istotnego wpływu na wynik sprawy.

Odrzucone argumenty

Zarzuty naruszenia przepisów postępowania przez organy administracji i Sąd I instancji, w tym dotyczące ustalenia stanu faktycznego i przeprowadzenia dowodów. Naruszenie przepisów ustrojowych sądów administracyjnych.

Godne uwagi sformułowania

Oznaczenie gruntu w ewidencji gruntów i budynków określonym symbolem i zakwalifikowanie do określonej kategorii użytków gruntowych nie przesądza o braku możliwości odmiennego ich przeznaczenia czy sposobu wykorzystania. Odstępstwo od zasady wyrażonej w art. 83 ust. 1 u.o.p. ustawodawca powiązał bowiem z celem, któremu ma służyć wycinka drzew, a nie wyłącznie z uwagi na klasyfikację gruntu, na którym znajdują się drzewa podlegające wycince. Uchybienie to nie miało zatem wpływu na wynik sprawy.

Skład orzekający

Jerzy Stelmasiak

przewodniczący sprawozdawca

Mirosław Wincenciak

członek

Tadeusz Kiełkowski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisu art. 83f ust. 1 pkt 3b ustawy o ochronie przyrody, rozróżnienie między celem wycinki a klasyfikacją gruntu, ocena wpływu uchybień proceduralnych na wynik sprawy."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdzie grunt rolny jest przeznaczony pod zabudowę, a celem wycinki nie jest użytkowanie rolnicze.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu wycinki drzew i kar z tym związanych, a jej rozstrzygnięcie opiera się na kluczowej interpretacji przepisu dotyczącego celów wycinki, co ma znaczenie praktyczne dla właścicieli nieruchomości.

Czy wycięcie drzew na działce rolnej zawsze oznacza karę? NSA wyjaśnia kluczową różnicę między celem a klasyfikacją gruntu.

Dane finansowe

WPS: 107 084,21 PLN

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III OSK 1680/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-02-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-06-10
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jerzy Stelmasiak /przewodniczący sprawozdawca/
Mirosław Wincenciak
Tadeusz Kiełkowski
Symbol z opisem
6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne
Ochrona przyrody
Sygn. powiązane
II SA/Gd 602/23 - Wyrok WSA w Gdańsku z 2024-03-14
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 1614
art. 83F ust. 1 pkt 3b
Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jerzy Stelmasiak (spr.) Sędziowie sędzia NSA Mirosław Wincenciak sędzia del. WSA Tadeusz Kiełkowski protokolant starszy asystent sędziego Tomasz Godlewski po rozpoznaniu w dniu 4 lutego 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej B.F. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 14 marca 2024 r. sygn. akt II SA/Gd 602/23 w sprawie ze skargi B.F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 4 maja 2023 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za usunięcie drzew oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 14 marca 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę B.F. (dalej: skarżący) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z 4 maja 2023 r. w przedmiocie kary pieniężnej za usunięcie drzew.
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że 23 lutego 2021 r. inspektor do spraw zieleni publicznej Wójta Gminy Kosakowo przeprowadził kontrolę nieruchomości nr ew. [...]/105, położonej w [...], na której znajdowały się pozostałości pni po usunięciu drzew. W trakcie oględzin ustalono, że z terenu nieruchomości usunięto 32 brzozy oraz 11 klonów, przy czym nie był to klon jesionolistny ani srebrzysty. W trakcie kontroli wykonano pomiar obwodu pni na wysokości 5 cm od powierzchni gruntu, a pozostałości drzew oznaczono numerami od 1 do 43. Natomiast z powodu braku kłody, nie było możliwości ustalenia obwodu pnia drzewa mierzonego na wysokości 130 cm. Do protokołu podano wartości wykonanych pomiarów obwodu i średnicy pni oraz dołączono dokumentację fotograficzną każdego egzemplarza pnia oraz mapę z orientacyjną lokalizacją egzemplarzy w stosunku do granic nieruchomości.
Decyzją z 4 sierpnia 2021 r. Wójt Gminy Kosakowo wymierzył skarżącemu administracyjną karę pieniężną za usunięcie 43 drzew w łącznej kwocie 107.084,21 zł. Decyzją z 11 stycznia 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku uchyliło decyzję organu I instancji.
Decyzją z 21 października 2022 r. Wójt Gminy Kosakowo wymierzył skarżacemu administracyjną karę pieniężną w wysokości 107.084,21 zł, za usunięcie 43 drzew z terenu działki nr ew. [...]/105 w miejscowości Pogórze.
Skarżący wniósł odwołanie od powyższej decyzji.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku decyzją z 4 maja 2023 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji z 21 października 2022 r.
Organ odwoławczy wskazał, że doszło do usunięcia 43 sztuk drzew, w tym 11 klonów i 32 brzóz, których pnie mierzone na wysokości 5 cm od ziemi przekraczały 50 cm. Usunięcia tych drzew dokonał właściciel nieruchomości – skarżący. Przed usunięciem drzew skarżący nie wystąpił do właściwego organu o wydanie zezwolenia oraz nie dokonał zgłoszenia przewidzianego w art. 83f ust. 4 ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. z 2022 r. poz. 916 ze zm, dalej: u.o.p.). Usunięcie drzew nie było uzasadnione stanem wyższej konieczności, jak również celem usunięcia drzew nie było przywrócenie działki gruntu do rolniczego użytkowania. Przemawia za tym lokalizacja działki (wśród zabudowy mieszkaniowej), jej powierzchnia (955 m2) i ustalone decyzją Wójta Gminy Kosakowo z 4 września 2012 r. warunki zabudowy inwestycji pod nazwą dom mieszkalny jednorodzinny z dwoma lokalami mieszkalnymi i garażem.
Skarżący wniósł skargę na decyzję z 4 maja 2023 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, którą Sąd I instancji oddalił wskazanym na wstępie wyrokiem z 14 marca 2024 r.
Oddalając skargę Sąd I instancji wskazał, że zasadnicze znaczenie miało w tej sprawie ustalenie, czy spełnione zostały przesłanki z art. 83f ust. 1 pkt 3b u.o.p., uprawniające do dokonania wycinki drzew bez uprzedniego uzyskania zezwolenia. Zgodnie z tym przepisem, art. 83 ust. 1 u.o.p. nie stosuje się do drzew lub krzewów usuwanych w celu przywrócenia gruntów nieużytkowanych do użytkowania rolniczego.
W ocenie Sądu I instancji, wynikające z art. 83f ust. 1 lit. 3b u.o.p. uprawnienie do przeprowadzania wycinki drzew bez wymaganego zezwolenia, nie wynika wyłącznie z dokonania wycinki na gruntach rolnych, ale z uwagi na cel jakiemu ta wycinka ma służyć. Odstępstwo od zasady wyrażonej w art. 83 ust. 1 u.o.p. ustawodawca powiązał bowiem z celem, któremu ma służyć wycinka drzew, a nie wyłącznie z uwagi na klasyfikację gruntu, na którym znajdują się drzewa podlegające wycince. Cel wyznaczony przez ustawodawcę to doprowadzenie gruntu do jego rolnego użytkowania. Ocena przesłanek uprawniających do wycinki drzew bez zezwolenia musi być zatem dokonywana z uwzględnieniem celu określonego w przepisie a nie tylko tego, że grunt jest klasyfikowany dla potrzeb ewidencji jako grunt rolny. Oznaczenie gruntu w ewidencji gruntów i budynków określonym symbolem i zakwalifikowanie do określonej kategorii użytków gruntowych nie przesądza o braku możliwości odmiennego ich przeznaczenia czy sposobu wykorzystania. Zmiana sposobu użytkowania gruntu, np. z rolnego na budowlany (poprawnie wyłączeniu gruntów rolnych z produkcji rolnej w drodze stosownej decyzji właściwego organu), jest możliwa i skutkuje powstaniem obowiązku aktualizacji danych w ewidencji. Natomiast analiza zebranych w sprawie dowodów prowadzi do wniosku, że zamiarem skarżącego nie było przygotowanie gruntu dla potrzeb prowadzenia na nim działalności rolniczej i przystosowania gruntu do użytkowania rolniczego. W dniu 14 sierpnia 2007 r. skarżący złożył wniosek o ustalenie warunków zabudowy dla inwestycji stanowiącej dom mieszkalny jednorodzinny z dwoma lokalami mieszkalnymi i garażem. Warunki zabudowy zostały ustalone decyzją Wójta Gminy Kosakowo z 4 września 2012 r. Z kolei jak wynika z uchwały Rady Gminy Kosakowo z 28 marca 2019 r w sprawie uchwalenia tekstu jednolitego zmiany studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Kosakowo, przedmiotowa działka znajduje się na terenach o dominującej funkcji mieszkaniowej, zabudowa jednorodzinna.
Sąd I instancji zwrócił ponadto uwagę, że w toku postępowania została sporządzona opinia Pomorskiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego w Lubaniu - Powiatowego Zespół Doradztwa Rolniczego w Pucku. Z opinii tej wynika, że przedmiotowa nieruchomość może mieć status działki rolnej, jednak znajduje się na terenach o dominującej funkcji mieszkalnej w zabudowie jednorodzinnej, a tereny położone w sąsiedztwie nie są wykorzystywane rolniczo. Z opinii wynika również, że z uwagi na powierzchnię, nieruchomość nie może stanowić nieruchomości rolnej w rozumieniu przepisów ustawy z 11 kwietnia 2003 o kształtowaniu ustroju rolnego (Dz.U. z 2022 r., poz. 2569). Od 26 czerwca 2019 r. przepisy tej ustawy nie mają zastosowania do nieruchomości rolnych o powierzchni mniejszej niż 0,3 ha. W opinii zwrócono również uwagę, że działka może być wykorzystywana pod użytek rolny, lecz jedynie wówczas, gdy drzewa zostaną wycięte, a pnie wykarczowane.
W związku z tym Sąd I instancji podzielił stanowisko organów, że sporna wycinka drzewa nie nastąpiła w celu realizacji celu rolnego. Brak aktywności skarżącego polegającej na całkowitym usunięciu pozostałych na działce pni drzew oraz uzyskanie decyzji o ustaleniu warunków zabudowy, wskazują na zamiar przygotowania gruntu pod zabudowę jednorodzinną, a nie stworzenie warunków do rolniczego użytkowania działki gruntu.
Sąd I instancji nie podzielił również zarzutów naruszenia przepisów postępowania. W ocenie Sądu I instancji, pracownicy organu byli uprawnieni do wstępu na teren przedmiotowej nieruchomości oraz do wykonania niezbędnych czynności kontrolnych, a z czynności tych sporządzono protokół. W aktach sprawy brak jest dowodu wskazującego, że protokół z oględzin z 23 lutego 2021 r. został doręczony skarżącemu, jednak w toku postępowania administracyjnego skarżący miał możliwość zapoznania się z tym dokumentem i z tej możliwości skorzystał. W aktach sprawy znajduje się bowiem protokół z udostępnienia akt żonie skarżącego, działającej w charakterze pełnomocnika i wynika z niego, że sporządzono fotokopię protokołu. O zapoznaniu się z protokołem świadczą również składane przez skarżącego dokumenty (m.in. odwołanie oraz skarga). Uchybienie to nie miało zatem wpływu na wynik sprawy. Wynika to również z tego, że oględziny z 23 lutego 2021 r. zostały powtórzone. Kolejne oględziny zostały bowiem przeprowadzone 17 marca 2022 r., a o zamiarze przeprowadzenia tej czynności skarżący został powiadomiona pismem z 25 lutego 2022 r., doręczonym w dniu 2 marca 2022 r. Skarżący nie uczestniczył w ponownych oględzinach, a ustalenia z nich wynikające były tożsame z wnioskami oględzin z 23 lutego 2021 r.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł skarżący zarzucając naruszenie przepisów postępowania.
Po pierwsze, art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm., dalej: p.u.s.a.) oraz art. 3 § 1, art. 134 § 1, art. 151 i art.145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.) w związku z art. 6, art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80 w związku z art. 140 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., dalej: k.p.a.).
Po drugie, art. 1 § 1 i § 2 p.u.s.a. oraz art. 3 § 1, art 134 § 1, art 151 i art 145 § 1 pkt. 1 lit c) p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 81a w związku z art. 140 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Po trzecie, art. 1 § 1 i § 2 p.u.s.a. oraz art. 3 § 1, art 134 § 1, art 151 i art 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 w związku z art. 140 k.p.a.
Skarżący wniósł o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie, uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi przez uchylenie w całości decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z 4 maja 2023 r. i poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy Kosakowo z 21 października 2022 r. Skarżący wniósł ponadto o zasądzenie od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku zwrotu kosztów postępowania sądowego za obie instancje, w tym zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego (w szczególności kosztów wpisu od skargi, wpisu od skargi kasacyjnej, kosztów zastępstwa przez radcę prawnego w postępowaniu kasacyjnym, kosztów opłaty skarbowej od pełnomocnictwa) według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
W świetle art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Podkreślić przy tym trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. (a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak), to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej.
W ramach zarzutów kasacyjnych skarżący zarzucił wyłącznie naruszenie przepisów postępowania, przy czym zarzuty opierają się w istocie o tożsame podstawy kasacyjne, z tym, że w ramach zarzutu pierwszego skarżący powołał dodatkowo art. 6 i art. 75 § 1 k.p.a., natomiast w ramach zarzutu drugiego art. 81a k.p.a. Ponadto, zarzut naruszenia art. 1 § 1 i § 2 p.u.s.a. oraz art. 3 § 1 jest zarzutem naruszenia przepisów ustrojowych, a nie przepisów procesowych. Normy te określają zakres kognicji sądów administracyjnych i nie można tego rodzaju zarzutem kwestionować oceny prawnej wyrażonej przez Sąd I instancji, o ile ocena ta nie wykracza poza granice kontroli legalności zaskarżonego aktu lub czynności, co w tej sprawie oczywiście nie miało miejsca. Z kolei dla skuteczności zarzutu skargi kasacyjnej opartego na art. 134 § 1 p.p.s.a. należy wykazać, że Sąd I instancji, rozpoznając skargę, dokonał oceny pod względem zgodności z prawem innej sprawy (w znaczeniu przedmiotowym i podmiotowym) lub z przekroczeniem granic danej sprawy, a także w przypadku gdy powinien był wyjść poza granice zakreślone zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, a tego nie uczynił, natomiast zaniechanie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarżący nie wykazał, że do tego rodzaju naruszenia doszło w tej sprawie. Natomiast normy z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 151 p.p.s.a. są normami o charakterze procesowym i mogą być powołane wyłącznie w związku z konkretnymi przepisami administracyjnego prawa materialnego lub procesowego, które w ocenie strony zostały błędnie zastosowane lub błędnie zinterpretowane przez właściwy w sprawie organ administracji publicznej. Normy te są normami o charakterze wynikowym i określają wyłącznie sposób rozstrzygnięcia danej sprawy przez Sąd I instancji. Skuteczne zakwestionowanie tego rodzaju normy w ramach zarzutów kasacyjnych wymaga zatem powiązania z zarzutem naruszenia konkretnych przepisów prawa materialnego lub procesowego, których nie dostrzegł lub też nieprawidłowo dostrzegł Sąd I instancji wydając wyrok o określonej treści. Zarzuty naruszenia tych przepisów mają zatem znaczenie wyłącznie w związku z zarzutami podnoszącymi naruszenie art. 6, art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80 i art. 81a w związku z art. 140 k.p.a. W konsekwencji kluczowe znaczenie w tej sprawie ma rozstrzygnięcie zarzutów kasacyjnych wskazujących na naruszenie powołanych norm procedury administracyjnej.
W ramach pierwszego i trzeciego z zarzutów kasacyjnych skarżący kwestionuje upoważnienie inspektorów Wójta Gmina Kosakowo, którzy przeprowadzili pierwsze oględziny przedmiotowej nieruchomości w dniu 23 lutego 2021 r., brak zawiadomienia skarżącego o przeprowadzeniu kontroli oraz brak doręczenia skarżącemu protokołu kontroli.
Podstawę prawną czynności kontrolnych stanowi art. 83f ust. 1 pkt 20 u.o.p., zgodnie z którym wójt, burmistrz lub prezydent miasta sprawują kontrolę przestrzegania i stosowania przepisów rozdziału 4 ustawy, a do kontroli tej stosuje się odpowiednio art. 379 i art 380 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2023 r., poz. 2556 ze zm. – dalej: p.o.ś.). Marszałek województwa, starosta oraz wójt, burmistrz lub prezydent miasta sprawują kontrolę przestrzegania i stosowania przepisów o ochronie środowiska w zakresie objętym właściwością tych organów (art. 379 ust. 1 p.o.ś.). Organy te mogą upoważnić do wykonywania funkcji kontrolnych pracowników podległych im urzędów marszałkowskich, powiatowych, miejskich lub gminnych lub funkcjonariuszy straży gminnych (art. 379 ust. 2 p.o.ś.). Kontrolujący, wykonując kontrolę, jest uprawniony m.in. do: wstępu wraz z rzeczoznawcami i niezbędnym sprzętem przez całą dobę na teren nieruchomości, obiektu lub ich części, na których prowadzona jest działalność gospodarcza, a w godzinach od 6 do 22 - na pozostały teren. Kontrolujący upoważniony jest także do przeprowadzania badań lub wykonywania innych niezbędnych czynności kontrolnych (art. 379 ust. 3 pkt 1 i 2 p.o.ś.). Z kolei stosownie do art. 380 ust. 1 p.o.ś., z czynności kontrolnych kontrolujący sporządza protokół, którego jeden egzemplarz doręcza kierownikowi kontrolowanego podmiotu lub kontrolowanej osobie fizycznej.
Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu I instancji, że z powyższych przepisów wynikało uprawnienie inspektorów organu I instancji do wstępu na teren przedmiotowej nieruchomości oraz do wykonania niezbędnych czynności kontrolnych. Nie ulega też wątpliwości, że z czynności tych sporządzono protokół. Brak w aktach sprawy dowodu wskazującego, że protokół ten został doręczony skarżącemu jako podmiotowi kontrolowanemu, niewątpliwie stanowiło uchybienie, ale uchybienie to nie miało wpływu na wynik sprawy. Nie ulega bowiem wątpliwości, że skarżący zapoznał się z aktami sprawy, a ponadto oględziny zostały powtórzone już po wszczęciu postępowania administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny podziela ponadto stanowisko Sądu I instancji, że z cytowanych wyżej przepisów nie wynika obowiązek załączenia do akt sprawy upoważnienia do przeprowadzenia czynności kontrolnych przez pracowników organu. Chodzi tu bowiem o czynności kontrolne przeprowadzone przed wszczęciem postępowania administracyjnego, co w tej sprawie miało miejsce. Nie była to zatem czynność dowodowa przeprowadzona w ramach postępowania administracyjnego, do której zastosowanie mają przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, natomiast protokół sporządzony z tych czynności mógł stanowić dowód w postępowaniu administracyjnym na podstawie art. 75 § 1 k.p.a. W konsekwencji brak jest również podstaw do przyjęcia, że skarżący powinien zostać zawiadomiony o czynnościach kontrolnych, ponieważ norma z art. 79 § 1 k.p.a., z której wynika, że strona powinna być zawiadomiona o miejscu i terminie przeprowadzenia oględzin przynajmniej na siedem dni przed terminem, znajduje zastosowanie dopiero w jurysdykcyjnym postępowaniu administracyjnym, a zatem już po jego wszczęciu (por. wyrok NSA z 22.05.2024 r., III OSK 1943/22, LEX nr 3726756). W tej sprawie postępowanie wszczęto pismem z 1 marca 2022 r., a więc już po przeprowadzeniu czynności kontrolnych. Brak jest również podstaw do przyjęcia, tak jak tego oczekuje skarżący, że ustalenia oględzin przeprowadzonych już po wszczęciu postępowania administracyjnego nie były tożsame z ustaleniami czynności kontrolnych. Nie chodzi tu bowiem o powtórzenie czynności kontrolnych w ramach oględzin, ale o brak odmiennych ustaleń dokonanych w ramach oględzin. Z akt sprawy nie wynika, żeby tego rodzaju sprzeczność występowała w tej sprawie.
Zgodnie z art. 75 § 1 k.p.a., jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Stanowisko skarżącego w tym zakresie sprowadza się w istocie do kwestionowania możliwości uwzględnienia jako dowodów w sprawie protokołu czynności kontrolnych z uwagi na uchybienia formalne. Natomiast "sprzeczność z prawem", o której stanowi art. 75 § 1 k.p.a. nie dotyczy uchybień przepisom postępowania w toku przeprowadzania dowodów. Tego rodzaju uchybienia w każdym przypadku muszą zostać ocenione w kontekście ich wpływu na wynik postępowania. Natomiast norma z art. 75 § 1 k.p.a. zabrania uwzględnienia dowodów, których przeprowadzenie jest sprzeczne z prawem, co oczywiście nie dotyczy czynności kontrolnych prowadzonych na podstawie art. 83f ust. 1 pkt 20 u.o.p., w związku z art. 379 i art 380 p.o.ś. Argumentacja skarżącego w tym zakresie nie kwestionuje zatem w istocie ustaleń organów, w szczególności przez przedstawienie własnej argumentacji lub dowodów, ale podważa jedynie formalną stronę przyjętego dowodu. Tego rodzaju argumentacja nie mogła odnieść zamierzonego skutku. Brak w aktach upoważnienia dla pracownika organu, nie oznacza, że pracownik tego rodzaju upoważnienia nie posiadał, a brak ten mógł zostać konwalidowany. Brak zawiadomienia skarżącego o terminie czynności kontrolnych nie stanowił uchybienia, ponieważ norma z art. 79 § 1 k.p.a. nie znajdowała zastosowania przed wszczęciem postępowania administracyjnego. Z kolei brak doręczenia skarżącemu protokołu z czynności kontrolnych stanowiło uchybienie, które nie miało wpływu na wynik sprawy, ponieważ skarżący zapoznał się z tym dokumentem jeszcze przed wydaniem decyzji organu I instancji. Należy mieć również na uwadze, że w toku postępowania administracyjnego skarżący nie kwestionował wycinki drzew, jak i ustaleń dokonanych w toku czynności kontrolnych, a jedynie wskazywał konieczność zastosowania wyłączenia z art. 83f ust. 1 pkt 3b u.o.p.
Drugi z zarzutów kasacyjnych podnosi uchybienia organów w zakresie ustalenia stanu faktycznego sprawy odnoszące się do braku wystarczającego wyjaśnienia przeznaczenia spornej działki. Stanowisko to stanowi jednak jedynie polemikę z ustaleniami organu, które podzielił Sąd I instancji. Skarżący wskazuje bowiem na brak ustalenia, czy przedmiotowa działka była wcześniej wykorzystywana rolniczo, nie przedstawiając jednak żadnych dowodów, z których taka okoliczność by wynikała. Oznacza to w istocie, że skarżący w sposób nieuprawniony oczekuje od organu przeprowadzenia czynności dowodowych na okoliczność, z której skarżący wywodzi korzystne dla siebie skutki prawne. Skarżący powołuje się również na decyzje ustalające wymiar podatku rolnego, z których nie wynika jednak, że dotyczą one spornej nieruchomości. Istotne jest również, że w załączonej do akt sprawy przez skarżącego księgi wieczystej nie wynika sposób korzystania z przedmiotowej nieruchomości. Księga wieczysta obejmuje różne nr ewidencyjne działek, przy czym niektóre z nich wprost zostały określone przez sposób korzystania (np. R – grunty rolne). Działka nr ewid. [...]/105 tego rodzaju ustalenia nie zawiera. Z kolei z ewidencji gruntów wynika, że przedmiotowa działa została sklasyfikowana jako użytek gruntowy i oznaczona symbolem R - grunt rolny - z klasą bonitacji IVa. Okoliczność ta nie jest kwestionowana, natomiast na podstawie innych dowodów organy doszły do przekonania, że brak było podstaw do zastosowania wyłączenia z art. 83f ust. 1 pkt 3b u.o.p. Sąd I instancji prawidłowo podzielił to stanowisko, przyjmując, że o usunięciu drzew w celu przywrócenia gruntów nieużytkowanych do użytkowania rolniczego, decyduje nie samo przeznaczenie danej nieruchomości, ale oznaczony w tym przepisie cel, któremu dokonana wycinka drzew ma służyć.
Z tych względów i na podstawie art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI