III OSK 1678/22

III OSK 1678/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-05-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-07-08
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Kazimierz Bandarzewski
Małgorzata Pocztarek /przewodniczący/
Teresa Zyglewska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
II SA/Kr 1258/21 - Wyrok WSA w Krakowie z 2022-02-04
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 153, art. 170
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek Sędziowie: Sędzia NSA Teresa Zyglewska (spr.) Sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej R.T. i J.T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 4 lutego 2022 r., sygn. akt II SA/Kr 1258/21 w sprawie ze skargi R.T. i J.T. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia 9 września 2021 r., nr SKO.EA/418/5/2021 w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 4 lutego 2022 r., sygn. akt II SA/Kr 1258/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie (dalej: Sąd I instancji, WSA) oddalił skargę R.T. i J.T. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie (dalej: organ, SKO, Kolegium) z 9 września 2021 r., nr SKO.EA/418/5/2021 w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego.
Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodzili się R.T. i J.T. (dalej: skarżący kasacyjnie), w skardze kasacyjnej zarzucając zaskarżonemu wyrokowi na zasadzie art. 174 pkt 2 p.p.s.a.:
1. rażące naruszenie przepisów postępowania, a to art. 40 § 3 k.p.a. w związku z art. 28 k.p.a. w związku z art. 59 § 1 ust. 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w związku z art. 145 § 1 ust. 1 pkt 1a p.p.s.a. poprzez uznanie, że w sprawie nie zachodzą przesłanki do umorzenia postępowania egzekucyjnego z mocy prawa i w konsekwencji utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia Kolegium, w sytuacji gdy decyzja tegoż organu z 7 sierpnia 2019 r., znak: SKO.PW/4171/47/2019 utrzymująca w mocy poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta T. z 16 października 2017 r., znak: [...] nie została prawidłowo doręczona stronom postępowania, co skarżący kasacyjnie zakwestionowali domagając się wznowienia postępowania w tej sprawie, a zatem nie weszła do obrotu prawnego, przez co poprzedzająca ją decyzja Prezydenta Miasta T. nie może być uznana za prawomocną i wykonalną, a tym samym stanowić podstawy do prowadzenia egzekucji w sprawie;
2. rażące naruszenie przepisów postępowania, a to art. 153 p.p.s.a. poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że wyrok wydany w sprawie o sygn. akt II OSK 1676/20 przez Naczelny Sąd Administracyjny wiąże organy rozpoznające sprawę niniejszą, podczas gdy zakres związania oceną faktyczną i prawną zawartą w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego dotyczy jedynie organów orzekających w sprawie, w której rozpoznawana była skarga kasacyjna.
Wobec tak sformułowanych zarzutów skarżący kasacyjnie wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, zasądzenie od SKO na rzecz skarżących zwrotu kosztów postępowania sądowego w całości, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych, a w piśmie z 10 maja 2022 r. oświadczyli, iż zrzekają się przeprowadzenia rozprawy w niniejszej sprawie.
W uzasadnieniu wskazano, że kwestie związane z doręczeniami korespondencji w postępowaniu administracyjnym dokonywanej na rzecz małżonków pozostają sporne w orzecznictwie. Zdarza się, że różne składy tego samego Sądu reprezentują odmienne poglądy w tym zakresie. W związku z powyższym fakt, że Wojewódzki Sąd Administracyjny, czy też Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający skargi w przedmiocie decyzji SKO z 7 sierpnia 2019 r. nie stwierdziły uchybienia w sposobie doręczenia decyzji przez Kolegium, nie ma znaczenia przesądzającego dla oceny skargi w sprawie niniejszej. Skarżący kasacyjnie podkreślili, że z treści przepisu art. 153 p.p.s.a. wynika związanie oceną prawną zawartą w uzasadnieniu wyroku wydawanego przez NSA, związanie to dotyczy jednak organów i sądów orzekających w tej samej sprawie, w której zapadł rzeczony wyrok, a więc już nie w sprawach wywołanych innymi decyzjami, czy rozstrzygnięciami. Wyroki sądowe wydawane w Polsce nie mają bowiem waloru precedensu, a wręcz przeciwnie, każdy sąd i sędzia mają być przy ich ferowaniu niezawiśli i niezależni. Reasumując, stwierdzono, że fakt nieskorygowania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, czy też później Naczelny Sąd Administracyjny ewidentnych uchybień Kolegium przy doręczaniu skarżącym kasacyjnie decyzji z 7 sierpnia 2019 r. nie wyklucza uwzględnienia skargi kasacyjnej i wcześniejszych odwołań zgłaszanych w sprawie niniejszej.
Dalej skarżący kasacyjnie wskazali, że nie zgadzają się z argumentacją, zgodnie z którą, skoro przedmiotem egzekucji są obowiązki nałożone na nich decyzją Prezydenta Miasta T. z 16 października 2017 r., to fakt uchybienia przepisom przy doręczaniu utrzymującej ją w mocy decyzji SKO z 7 sierpnia 2019 r., nie ma żadnego wpływu na możliwość prowadzenia postępowania egzekucyjnego. W kontekście powyższego podkreślono, że poza decyzjami, którym nadany jest rygor natychmiastowej wykonalności, decyzje stają się wykonalne w momencie, gdy nie przysługuje już od nich środek odwoławczy, a zatem wtedy, gdy środek taki nie został złożony lub też został rozpoznany w trybie postępowania odwoławczego przez organ II instancji. Skarżący kasacyjnie złożyli odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta T. z 16 października 2017 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydało w sprawie tego odwołania własną decyzję, która jednakże na skutek jej nieprawidłowego doręczenia nie weszła do obrotu prawnego, a zatem poprzedzająca ją decyzja pozostaje nadal nieprawomocna i tym samym nie może stanowić podstawy do prowadzenia egzekucji nałożonych w niej obowiązków.
Odnosząc się do kwestii skuteczności dokonanego przez SKO doręczenia decyzji z 7 sierpnia 2019 r., skarżący kasacyjnie powołali się na wyrok NSA z 20 maja 2021 r., sygn. akt II OSK 2379/18, w który stwierdzono, że "Pogląd, jakoby doręczenie decyzji jednemu ze współmałżonków, wywierało taki sam skutek, jakby doręczono go obojgu, należy uznać za błędny. Doręczenie orzeczenia w jednej kopercie do obojga skarżących stanowi naruszenie przepisu art. 40 § 1 i 3 k.p.a., z którego wynika nakaz doręczenia pisma odrębnie każdej stronie, chyba że strony wskazały jedną z nich jako upoważnioną do odbioru pism". Dalej w tym samym wyroku NSA stwierdza, że: "Doręczenie przesyłki zaadresowanej wspólnie do obojga małżonków, do rąk jednego, może zostać uznane za skuteczne wobec drugiego małżonka tylko wówczas, jeśli drugi z małżonków nie zakwestionuje i nie podważy takiego sposobu doręczenia".
Konkludując stwierdzono, że skarżący kasacyjnie, kierując wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego w sprawie niniejszej, zakwestionowali sposób doręczenia dokonany przez SKO, co implikuje twierdzenie, że decyzja SKO z 7 sierpnia 2019 r. nie weszła do obrotu prawnego, a tym samym poprzedzająca ją decyzja Prezydenta Miasta T. nie stała się prawomocna i wykonalna i nie może stanowić podstawy do prowadzenia egzekucji. Tym samym, w ocenie skarżących kasacyjnie, przedstawiona w uzasadnieniu wyroku Sądu I instancji argumentacja - jako nietrafiona - winna podlegać skutecznej rewizji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd II instancji, który w odróżnieniu od sądu I instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.
Skarga kasacyjna nie jest zasadna i nie zasługuje na uwzględnienie.
Zarzuty skargi kasacyjnej zmierzają do wykazania, że decyzja organu II instancji, to jest Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z 7 sierpnia 2019 r., którą to decyzją utrzymano w mocy decyzję Prezydenta Miasta T. z 16 października 2017 r., nie została prawidłowo doręczona stronom R.T. i J.T., nie weszła do obrotu prawnego, przez co poprzedzająca ją decyzja nie może być uznana za prawomocną i wykonalną i tym samym stanowić podstawy egzekucji administracyjnej.
Uzasadnienie skargi kasacyjnej przedstawia argumentację wskazującą na istnienie sporu w orzecznictwie odnośnie do dopuszczalności sposobu dokonywania doręczeń decyzji organów administracji małżonkom.
Przypomnieć należy, że przedmiotem rozpoznawanej przez Sąd I instancji sprawy było postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z 9 września 2021 r. utrzymujące w mocy postanowienie Prezydenta Miasta T. z 30 lipca 2021 r. w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania administracyjnego.
Twierdzenia skarżących kasacyjnie, że decyzja Prezydenta Miasta T. z 16 października 2017 r. nie może stanowić podstawy do prowadzenia egzekucji administracyjnej z uwagi na brak waloru jej ostateczności i prawomocności nie zasługuje na uwzględnienie.
Zasadnie Sąd I instancji zauważył, że legalność decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 7 sierpnia 2019 r. była przedmiotem oceny dokonanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie. Sąd ten wyrokiem z 19 grudnia 2019 r. wydanym w sprawie o sygn. akt II SA/Kr 1183/19 oddalił skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z 7 sierpnia 2019 r. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 8 grudnia 2020 r. wydanym w sprawie o sygn. akt II OSK 1676/20 oddalił skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 19 grudnia 2019 r. Tym samym decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z 7 sierpnia 2019 r. uzyskała przymiot prawomocności. Mając na względzie treść art. 170 p.p.s.a., iż orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby, nie można żądać umorzenia postępowania egzekucyjnego z powodu braku prawomocności decyzji organu I instancji.
Nie jest zasadny zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny art. 153 p.p.s.a. Zgodnie z powołanym przepisem ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.
W rozpoznawanej sprawie przepis ten nie miał zastosowania, a rozstrzygnięcie Sądu I instancji nie zostało wydane w oparciu o zawartą w tym przepisie normę prawną. Artykuł 153 p.p.s.a. ma zastosowanie wówczas, gdy sąd administracyjny uchyla decyzję (postanowienie) i w uzasadnieniu takiego orzeczenia dokonuje oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania. Taka sytuacja nie miała miejsca w rozpoznawanej sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że jest związany wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 grudnia 2020 r., ale nie wskazał art. 153 p.p.s.a. jako podstawy takiego związania Podstawę takiego związania stanowił art. 170 p.p.s.a., który nie został zakwestionowany w skardze kasacyjnej.
Mając na względzie powyższe skarga kasacyjna jako nieoparta na usprawiedliwionych podstawach prawnych podlegała oddaleniu.