III OSK 1590/25

III OSK 1590/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-10-01
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-08-18
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Rafał Stasikowski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
658
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Sygn. powiązane
II SAB/Go 45/25 - Postanowienie WSA w Gorzowie Wlkp. z 2025-06-12
Skarżony organ
Prezydent Miasta
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 3 par 2, art. 58 par 1 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Rafał Stasikowski po rozpoznaniu w dniu 1 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A.F. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z 12 czerwca 2025 r., sygn. akt II SAB/Go 45/25 w sprawie ze skargi A.F. na bezczynność Prezydenta Miasta Zielona Góra w przedmiocie utrzymania i modernizacji skateparku postanawia: oddalić skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim postanowieniem
z 12 czerwca 2025 r., sygn. akt II SAB/Go 45/25, odrzucił skargę A.F. (dalej "skarżący") na bezczynność Prezydenta Miasta Zielona Góra w przedmiocie utrzymania i modernizacji skateparku.
W uzasadnieniu Sąd I instancji stwierdził, że mimo iż tworzenie warunków sprzyjających rozwojowi sportu, jak i sprawy terenów rekreacyjnych i urządzeń sportowych stanowią, stosownie do art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 2010 r. o sporcie (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 1488) oraz art. 7 pkt 10 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 1465 ze zm.; dalej u.s.g.), zadania własne gminnych jednostek samorządu terytorialnego, brak jest jednak obowiązującego przepisu prawnego obligującego Prezydenta Miasta Zielona Góra do podjęcia - w oczekiwanym przez skarżącego zakresie - władczego rozstrzygnięcia. Biorąc powyższe pod uwagę skarżący nie może skutecznie domagać się w tym przedmiocie od organu żadnej z form aktywności, do których odnosi się ustawodawca w art. 3 § 2 pkt 1-4 oraz pkt 9 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2025 r., poz. 769 ze zm., dalej: p.p.s.a.).
Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wniósł A.F., zaskarżając orzeczenie w całości oraz domagając się jego uchylenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji, rozpoznania skargi na posiedzeniu niejawnym zgodnie z art. 182 § 1 p.p.s.a., a także zasądzenia kosztów od organu na jego rzecz.
Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie:
1) prawa materialnego – WSA błędnie uznał, że Prezydent nie był zobowiązany do podjęcia "czynności administracyjnej" w zakresie utrzymania skateparku, pomijając, że zaniedbania przygotowania i modernizacji obiektu infrastruktury publicznej skutkujące realnym zagrożeniem dla zdrowia użytkowników (dzieci, młodzieży) wymagają interwencji o charakterze administracyjnym (art. 3 § 2 pkt 6 i 9 p.p.s.a. oraz art. 7 u.s.g.),
2) przepisów postępowania – WSA odrzucił skargę w sposób uszczuplający podstawę kontroli sądowej, nie analizując czy zaistniała bezczynność organu związana z obwiązkami administracyjnymi wynikającymi z prawa miejscowego i norm bezpieczeństwa. Tym samym naruszono art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. powodując istotny wpływ na wynik postępowania.
W uzasadnieniu zarzutów naruszenia prawa materialnego skarżący wskazał, że skatepark [...] stanowi urządzenie rekreacyjne, którego modernizacja i stan są zadaniem własnym gminy (art. 7 ust. 1 pkt 10 u.s.g. i art. 27 ust. 1 u.s.g.). Regularne utrzymanie i modernizacja są niezbędne dla zapewnienia bezpieczeństwa użytkowników. Ograniczenie takich działań do kompetencji fakultatywnych pomija fakt istnienia ryzyka społecznego i odpowiedzialności organu. Zdaniem skarżącego WSA winien był uznać, że zaniechanie działań konserwacyjnych i modernizacyjnych stanowiło bezczynność w znaczeniu art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a., a nie brak kompetencji rozstrzygających.
Co do naruszenia przepisów postępowania skarżący wskazał, że sąd I instancji pominął analizę, czy skarżący spełnił przesłanki dopuszczalności skargi na bezczynność, w szczególności co do wyczerpania środków i upływu terminu. Skarżący podniósł, że WSA nie rozważył, czy zaniedbanie działań przez Prezydenta, mimo zgłoszeń i braku reakcji, nie stanowi bezczynności administracyjnej, którą sąd mógłby skutecznie zbadać.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 182 § 1 p.p.s.a. skargę kasacyjną rozpoznano na posiedzeniu niejawnym i uznano, że jako bezzasadna nie zasługuje ona na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiła. Granice skargi są wyznaczone przez zawarte w niej podstawy. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Sąd ten uprawniony jest jedynie do zbadania, czy postawione w skardze kasacyjnej zarzuty, polegające na naruszeniu przez wojewódzki sąd administracyjny konkretnych przepisów prawa materialnego czy też procesowego, w rzeczywistości zaistniały. Sąd kasacyjny nie ma natomiast prawa badania, czy w sprawie wystąpiły inne, niż podniesione przez skarżącego, naruszenia prawa, które mogłyby prowadzić do uchylenia zaskarżonego orzeczenia. Zakres kontroli wyznacza zatem sam autor skargi kasacyjnej, wskazując, które normy prawa zostały jego zdaniem naruszone.
W pierwszej kolejności ocenie podlegał zarzut naruszenia przepisów postępowania.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., wyjaśnić należy, że właściwość sądów administracyjnych wyznacza przepis art. 184 Konstytucji RP, który stanowi, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej w zakresie określonym w ustawie. Z brzmienia tego przepisu wynika, że zakres kontroli działalności administracji publicznej sprawowanej przez sądy administracyjne określa ustawa. Zakres kontroli działalności administracji publicznej sprawowanej przez sądy administracyjne wyznacza przede wszystkim art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm., dalej "p.u.s.a."), wskazując, że sądy administracyjne w zakresie swojej właściwości sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, chyba że ustawa stanowi inaczej. Zaznaczyć również trzeba, że właściwość sądów administracyjnych obejmuje rozpatrywanie skarg na określone prawne formy działania administracji publicznej (art. 3 § 2 p.p.s.a.) oraz inne sprawy z zakresu działalności administracji publicznej, jeżeli ustawa tak stanowi (art. 3 § 3 i art. 4 p.p.s.a.), przez wskazanie spraw, w których wyraźnie wyłączona jest właściwość sądów administracyjnych (art. 5 p.p.s.a.). Taki sposób określenia zakresu kontroli działalności administracji publicznej sprawowanej przez sądy administracyjne nie oznacza zamykania drogi sądowej, gdyż przyjęcie braku właściwości sądów administracyjnych w określonych sprawach nie wyklucza samo przez się rozpoznania tych spraw w ramach właściwości sądów powszechnych w odpowiednim postępowaniu. Z tak określonego zakresu sprawowania kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne i ich właściwości wynika, że dla przyjęcia właściwości sądu administracyjnego konieczne jest nie tylko to, że przedmiotem sprawy jest działalność administracji publicznej, ale także to, że sprawa jest załatwiana w takiej prawnej formie działania administracji publicznej, która poddana została kontroli sądu administracyjnego albo zamieszczenie w ustawie wyraźnego przepisu wskazującego na możliwość wniesienia określonej sprawy do sądu administracyjnego.
Z kolei zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Oznacza to, że przed merytorycznym rozpoznaniem skargi sąd administracyjny w pierwszej kolejności bada z urzędu jej dopuszczalność. Ustala, czy nie zachodzi jedna z przesłanek do odrzucenia skargi, jakie zostały enumeratywnie wymienione w art. 58 § 1 p.p.s.a. Jednym z warunków dopuszczalności skargi jest pozostawanie sprawy, której ona dotyczy, w kognicji sądu administracyjnego, o czym stanowi art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Odrzucenie skargi z tej przyczyny ma miejsce wówczas, gdy skarga dotyczy aktu lub czynności nie objętych zakresem właściwości sądu administracyjnego albo została wniesiona w sprawie wyłączonej z zakresu właściwości tego sądu. Odrzucenie skargi z wymienionego powodu nastąpi także wówczas, gdy skarga została wniesiona w sprawie objętej właściwością sądów powszechnych. Stosownie zaś do art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Art. 3 § 2 p.p.s.a. zawiera natomiast katalog działalności administracji publicznej podlegającej kontroli sądów administracyjnych.
Z powołanych wyżej przepisów wynika, że warunkiem dopuszczalności skargi do sądu administracyjnego jest przede wszystkim wystąpienie podstawy prawnej do określonego zachowania się organu wobec żądania strony, zaś kontrola sądu sprowadza się do sprawdzenia, czy sprawa podlega załatwieniu przez organ w drodze aktu administracyjnego lub czynności z zakresu administracji publicznej. Nie każde zatem działanie, czynność, bezczynność czy przewlekłość w działaniu organu administracji podlega kontroli sądów administracyjnych.
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty organów samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż akty prawa miejscowego, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej.
Natomiast zgodnie z art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
W związku z powyższym w niniejszej sprawie rozważenia najpierw wymaga, czy w sprawie w ogóle zastosowanie znajduje art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a. Na tak postawione pytanie należy odpowiedzieć przecząco. Przedmiotem rozpoznawanej sprawy nie jest bowiem żadna z form działalności administracji publicznej wymieniona w art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a., stąd sformułowany przez skarżącego zarzut naruszenia ww. przepisu jest niezasadny.
Natomiast odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 7 ust. 1 pkt 10 u.s.g. (zarzut doprecyzowany w uzasadnieniu skargi kasacyjnej), Sąd stwierdza, że przepisy te nie stanowią podstawy do żądania podjęcia wskazanych w skardze czynności, których wykonanie spoczywa na organie (czynności nakazanych prawem), tj. podjęcia działań w zakresie utrzymania i modernizacji skateparku [...]. Tylko zaś w takim przypadku uprawnione byłoby domaganie się, aby sąd stwierdził bezczynność organu, nakazując jednocześnie podjęcie określonych czynności. Z ww. przepisu prawa materialnego wynika obowiązek gminy zaspokajania zbiorowych potrzeb wspólnoty w sprawach kultury fizycznej i turystyki, w tym terenów rekreacyjnych i urządzeń sportowych, zaś z tym obowiązkiem nie jest skorelowane uprawnienie do żądania przez członka wspólnoty wykonania konkretnych działań przez gminę. Bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania, o których to stanach mowa w art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a., nie dotyczy wszystkich działań podmiotów wykonujących zadania z zakresu administracji publicznej (organów administracji w znaczeniu funkcjonalnym), a jedynie tych aktów i czynności, które zostały wymienione przez ustawodawcę w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a. Oznacza to, że skarga na bezczynność może być skutecznie wniesiona jedynie w sytuacji, która dotyczy organu (podmiotu) właściwego do wydania lub podjęcia danych aktów lub czynności w opisanych powyżej formach procesowych.
W konsekwencji, gdy warunek powyższy nie jest spełniony, skarga podlega odrzuceniu, co zasadnie w okolicznościach niniejszego żądania skarżącego uczynił sąd I instancji wskazując, że co prawda tworzenie warunków sprzyjających rozwojowi sportu, jak i sprawy terenów rekreacyjnych i urządzeń sportowych stanowią, stosownie do art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 2010 r. o sporcie (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 1488) oraz art. 7 pkt 10 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 1465 ze zm.), zadania własne gminnych jednostek samorządu terytorialnego, jednak brak jest obowiązującego przepisu prawnego obligującego Prezydenta Miasta Zielona Góra do podjęcia - w oczekiwanym przez skarżącego zakresie - władczego rozstrzygnięcia. Biorąc powyższe pod uwagę skarżący nie może skutecznie domagać się w tym przedmiocie od organu żadnej z form aktywności, do których odnosi się ustawodawca w art. 3 § 2 pkt 1-4 oraz pkt 9 p.p.s.a.
W świetle powyższego sąd I instancji prawidłowo uznał, że skarga na bezczynność jako niedopuszczalna podlegała odrzuceniu. Skoro zaś skarga nie podlegała kognicji sądu administracyjnego, bowiem nie dotyczyła bezczynności organu w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a., to WSA nie mógł przystąpić do jej merytorycznego rozpoznania, a za takie działanie należałoby uznać postulowane przez skarżącego kasacyjnie zobowiązanie organu do podjęcia czynności w zakresie utrzymania i modernizacji skateparku.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 1 i 3 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
-----------------------
5