III OSK 1555/21

III OSK 1555/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2022-11-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-01-04
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Grzegorz Jankowski /sprawozdawca/
Małgorzata Pocztarek /przewodniczący/
Rafał Stasikowski
Symbol z opisem
6198 Inspekcja pracy
Hasła tematyczne
Inspekcja pracy
Sygn. powiązane
II SA/Rz 1194/18 - Wyrok WSA w Rzeszowie z 2019-02-22
Skarżony organ
Inspektor Pracy
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 917
art. 207 § 1 i 2
Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 145 § 1 pkt 1, art. 141 § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek, Sędziowie Sędzia NSA Rafał Stasikowski, Sędzia del. NSA Grzegorz Jankowski (spr.), po rozpoznaniu w dniu 23 listopada 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. Sp. z o.o. z siedzibą w S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 22 lutego 2019 r., sygn. akt II SA/Rz 1194/18 w sprawie ze skargi A. Sp. z o.o. z siedzibą w S. na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy w R. z dnia [...] sierpnia 2018 r., nr [...] w przedmiocie zobowiązania pracodawcy do skierowania pracowników do innych prac 1/ oddala skargę kasacyjną, 2/ zasądza od A. Sp. z o.o. z siedzibą w S. na rzecz Okręgowego Inspektora Pracy we W. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 22 lutego 2019 r., sygn. akt II SA/Rz1194/18 oddalił skargę A. Spółki z o.o. z siedzibą w S. na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy w R. z [...] sierpnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania pracodawcy do skierowania pracowników do innych prac.
Powyższy nakaz był skutkiem kontroli w trakcie której ustalono, że J.P. i E.S. dopuszczone zostały do pracy na stanowiskach, na których zmierzony wydatek energetyczny netto niezbędny do wykonywania pracy związanej z wysiłkiem fizycznym przekraczał w czasie zmiany roboczej w toku kontroli 5 000kJ wynosząc odpowiednio 8 709 i 12 754 kJ/zmianę roboczą.
Sąd I instancji wyjaśnił, że w obowiązującym stanie prawnym brak jest regulacji nt. obowiązującej lub preferowanej metody ustalania wydatku energetycznego dotyczącego wykonywania pracy związanej z wysiłkiem fizycznym, przy czym w ocenie Sądu I instancji przyjęta przez PIP metoda wentylacji płuc (za pomocą miernika MWE-1) dla ustalenia wydatku energetycznego jest najbardziej adekwatna do rodzaju wykonywanej przez badanych pracowników pracy magazynowej i w przeciwieństwie do metody chronometrażowo-tabelarycznej G. Lehmanna (zastosowanej przez skarżącą Spółkę) obarczonej znacznie większym prawdopodobieństwem błędu, daje gwarancję uzyskania wyników najbardziej zbliżonych do rzeczywistego wydatku energetycznego konkretnego pracownika.
Sąd I instancji zaznaczył również, że mająca szczególne znaczenie dla przeprowadzonych badań prawidłowość ustalenia chronometrażu dnia pracy badanego pracownika bezpośrednio warunkująca wiarygodność wyników wydatku energetycznego ustalona została z badanymi pracownikami i ich bezpośrednimi przełożonymi w obecności przedstawicieli służb BHP pracodawcy w oparciu o standardowy dzień pracy.
Dowody przedłożone przez skarżącą Spółkę nie podważyły ustaleń organów, Sąd nie dopatrzył się przyczyn wskazujących na wadliwość wydanych w sprawie rozstrzygnięć.
Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem A. Sp. z o.o. wywiodła skargę kasacyjną, zarzucając mu naruszenie:
1/ przepisów postępowania, tj.:
a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 oraz art. 80 k.p.a. poprzez oddalenie skargi, pomimo, że ziściła się podstawa do jej uwzględnienia z uwagi na naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż decyzja wydana przez Państwowego Inspektora Pracy (dalej PIP lub organ) oparta została na błędnych i niepełnych ustaleniach faktycznych, co doprowadziło do przyjęcia przez WSA błędnych ustaleń faktycznych, a mianowicie:
- przyjęcie, że badania PIP zostały przeprowadzone bardziej odpowiednią metodą i, że pomiar wykonany metodą MWE jest bardziej wiarygodny a metoda Lehmanna jako metoda szacunkowa nie powinna być przez pracodawcę stosowana, pomimo tego, że żaden przepis prawa nie wskazuje, którą metodą pracodawca powinien wykonać badanie i nie daje też podstawy ani organowi ani Sądowi do twierdzenia w jakiej sytuacji metoda MWE będzie stosowniejsza i w związku z tym wskazywanie jednej metody jako bardziej wiarygodnej i odpowiedniej dla rodzaju działalności prowadzonej przez skarżącą jest bezpodstawne,
- przyjęcie, że sposób przeprowadzenia badania przez PIP dał gwarancję uzyskania prawidłowych wyników i równoległe przyjęcie, że badania przeprowadzone przez skarżącą (CON-LEX) nie dawały takiej gwarancji, w sytuacji, gdy badania przeprowadzone przez PIP zostały oparte na:
• chronometrażu, który został ustalony wyłącznie na podstawie wywiadu przeprowadzonego przez PIP z pracownikami, przełożonymi, czy służbą BHP natomiast chronometraż, który był podstawą do przeprowadzenia badań CON-LEX załączonych do skargi przewidywał typowy dzień pracy u skarżącej, tak samo jak chronometraż przedłożony w piśmie z [...] lutego 2019 r. (dalej: nowy chronometraż) będący podstawą dla przedstawionych w tym samym piśmie badań CON-LEX, który dodatkowo został oparty na danych, wynikających z długotrwałych badań i statystyk procesu pracy;
• chronometrażu pracy potwierdzonym przez szeregowych pracowników skarżącej, którzy nie posiadają kwalifikacji i wystarczającej wiedzy do sporządzenia czy też oceny chronometrażu pracy, a na ustalenie którego wpływa wiele czynników wynikających ze statystyk, nieznanych takim pracownikom, w przeciwieństwie do osób wykonujących badanie, które powinny posiadać fachową wiedzę w tym zakresie;
• chronometrażu, w którym nie uwzględniono typowego dnia pracy, w tym żadnych przerw ani przestojów, które jak wynika z chronometraży przygotowanych przez skarżącą, znającą najlepiej proces zlecanej przez siebie pracy, występują w normalnym, przeciętnym dniu pracy i błędne przyjęcie, że chronometraż, sporządzony w trakcie kontroli PIP jest prawidłowy;
- przyjęcie, że warunki w których zostały przeprowadzone badania metodą MWE przez skarżącą, nie były obiektywne, gdyż były przeprowadzone w warunkach, na które wpływ miała skarżąca, przez co nie dawały gwarancji uzyskania prawidłowych rezultatów, w sytuacji, gdy żaden przepis nie wymaga aby badania były przeprowadzone w obecności osób trzecich czy organów takich jak PIP;
- przyjęcie że z uwagi na zbytnie rozcząstkowanie procesów pracy w Nowym chronometrażu przyjętym przez specjalistów (Feuer) w "Analizie czasu trwania procesów pracy w A. – chronometraż pracy do analizy projektowania" nie może on zyskać akceptacji sądów, podczas gdy im bardziej rozbity jest czas pracy, tym dokładniejszy pomiar się uzyskuje, jeżeli zgodnie z prawdą pracownik wykonuje złożone czynności (cykle) w trakcie procesu pracy;
co łącznie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy;
b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez rozstrzygnięcie sprawy z pominięciem wykazu czasu pracy J.P. za czerwiec 2018 r. dołączonym do skargi z [...] sierpnia 2018 r. w zakresie stwierdzonych przerw w procesie jej pracy, co w konsekwencji sprawiło brak w wyjaśnieniu podstawy rozstrzygnięcia i stanu sprawy, a wyrok oparty został na błędnych i niepełnych ustaleniach, które doprowadziły do przyjęcia, że chronometraż sporządzony przez PIP został przygotowany w sposób prawidłowy, rzetelny w oparciu o wyczerpujące dane, podczas gdy nie uwzględniał on żadnych przerw pracy, które w rzeczywistości występują;
2/ przepisów prawa materialnego, tj.:
a) § 6 ust. 3 rozporządzenia poprzez niewłaściwe zastosowanie, tj. uznanie, w oparciu o nieprawidłowo przeprowadzone pomiary wydatku energetycznego, które wskazały wydatek energetyczny niezbędny do wykonywania pracy fizycznej związanej z podnoszeniem i przenoszeniem przedmiotów przekraczający w trakcie zmiany roboczej 5000kJ, że J.P. i E.S. zostały dopuszczone do pracy wbrew obowiązującym przepisom przy pracach wzbronionych kobietom;
b) art. 207 § 1 i 2 kodeksu pracy przez nieprawidłowe zastosowanie i przyjęcie, że skarżąca nie organizowała pracy podległym pracownikom w sposób zapewniający bezpieczne i higieniczne warunki pracy oraz nie zapewniała przestrzegania w zakładzie pracy przepisów oraz zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, w sytuacji gdy skarżąca prowadziła pomiary wydatku energetycznego i nie wynikało z nich aby istniała konieczność skierowania J.P. i E.S. do innych prac.
W oparciu o powyższe skarżąca kasacyjnie Spółka wniosła o uchylenie wyroku w całości i rozpoznanie sprawy co do istoty poprzez uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Okręgowego Inspektora Pracy w R. z [...] sierpnia 2018 r. oraz decyzji nr [...] nakazu Inspektora Pracy z [...] czerwca 2018 r., ewentualnie uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Rzeszowie. Nadto wniosła o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego i przeprowadzenie rozprawy.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną, organ wniósł o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W związku z wyrażeniem zgody przez wszystkie strony postępowania na rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału III Izby Ogólnoadministracyjnej Naczelnego Sądu Administracyjnego z 31 sierpnia 2022 r., na podstawie art. 182 § 2 – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.) dalej "p.p.s.a." sprawę skierowano do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę tylko nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., wobec czego rozpoznanie sprawy nastąpiło w granicach zgłoszonych podstaw i zarzutów skargi kasacyjnej.
Rozpoznana w tych granicach skarga kasacyjna nie podlega uwzględnieniu.
Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do wyboru metody i sposobu mierzenia wydatku energetycznego niezbędnego do wykonywania pracy fizycznej.
Oceniając powyższe wskazać należy, że w myśl § 6 ust. 3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 14 marca 2000 r. wydatek energetyczny netto niezbędny do wykonywania pracy fizycznej związanej z podnoszeniem i przenoszeniem przedmiotów w czasie zmiany roboczej nie może przekraczać dla kobiet 5000 kJ, a przy pracy dorywczej 20 kJ/min. Przywołany przepis ustanawiając dopuszczalną granicę wydatku energetycznego dla kobiet niezbędnego przy wykonywaniu pracy związanej z wysiłkiem fizycznym, nie określa jednocześnie żadnej metody jego pomiaru. W obowiązujących przepisach prawa brak jest bowiem regulacji na temat obowiązującej lub preferowanej metody ustalania wydatku energetycznego dotyczącego pracy związanej z wysiłkiem fizycznym.
Skarżąca kasacyjnie Spółka oraz organ odwołują się do różnych metod pomiaru wydatku energetycznego pracowników. Skarżąca do metody tabelarycznej Lehmanna polegającej na szacowaniu wydatku, organ do metody wentylacji płuc MWE. Przy czym są to metody naukowe, nieopisane normatywnie. Ponadto bazują one na pojęciu "chronometraż pracy", które również nie zostało normatywnie zdefiniowane.
Z tego powodu ocena zaistniałego sporu, co do poprawności zastosowanej metody pomiaru wydatku energetycznego pracowników na gruncie normatywnym jest niemożliwa, a podjęte rozstrzygnięcie może być ocenione tylko przez pryzmat tego, czy każda z zaprezentowanych w sprawie metod pomiaru wydatku energetycznego pracowników, wyklucza przekroczenie dopuszczalnej przez przepis wartości.
W takiej sytuacji podjęte przez Sąd I instancji rozstrzygnięcie może być oceniane tylko przez pryzmat tego, czy każda z zaprezentowanych przez organ i stronę metod pomiaru wydatku energetycznego pracowników, wyklucza przekroczenie dopuszczalnej przez przepis wartości. Jeśli choćby tylko jedna z powyższych metod wskazuje na przekroczenie dopuszczalnej wartości, to należy przyjąć, że dopuszczalny poziom wydatku energetycznego, na gruncie § 6 ust. 3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 14 marca 2000 r. został przekroczony. Za takim wnioskowaniem przemawia cel przepisów z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy, których zadaniem jest ochrona zdrowia i życia pracowników (art. 207 § 2 k.p.), które to wartości również na gruncie Konstytucji są traktowane priorytetowo (art. 68 ust. 1), także w odniesieniu do stosunków pracy (zob. art. 24 i art. 66 ust. 1 Konstytucji). Tym bardziej, że przyjęta przez organ metoda pomiaru – wentylacji płuc wskazuje na wydatek energetyczny konkretnego pracownika, odzwierciedlający jego wiek i stan fizyczny oraz rzeczywiste zmęczenie i wysiłek wkładany w wykonanie danej czynności, natomiast metoda zastosowana przez skarżącą kasacyjnie Spółkę, najogólniej mówiąc, odnosi się do uniwersalnej miary wydatku energetycznego na danym stanowisku pracy. Bez właściwych ram normatywnych nie można przesądzać oczywiście o tym, która z tych metod powinna mieć zastosowanie, ale z punktu widzenia celu stosowania przepisów o BHP (ochrony zdrowia pracownika) przyjętemu przez organ sposobowi pomiaru nie można odmówić adekwatności.
Jeśli zatem z metody pomiaru dokonanej przez organ (a procedura stosowania tej metody, również w zakresie chronometrażu pracy, jak wskazano wyżej nie jest normowana) wynika, że doszło do przekroczenia dopuszczalnych norm wydatku energetycznego w rozumieniu § 6 ust. 3 rozporządzenia, to należy przyjąć, że zastosowany przez organ nakaz na gruncie prawa pracy (art. 207 § 1 i 2 k.p.) oraz ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (art. 11 pkt 2) miał dostateczną podstawę, co zasadnie stwierdził Sąd I instancji.
WSA w Rzeszowie prawidłowo odniósł się do zarzutów skargi i przedstawił wszystkie argumenty dotyczące metody wentylacji płuc przyjętej przez organy PIP.
Stanowisko Sądu I instancji zostało wystarczająco uzasadnione i co ważne Sąd odniósł się do wszystkich aspektów stanu faktycznego i prawnego sprawy.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej jako bezzasadnej. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.