III OSK 1449/24

III OSK 1449/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-06-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-05-08
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Hanna Knysiak - Sudyka
Olga Żurawska - Matusiak
Zbigniew Ślusarczyk /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Sygn. powiązane
II SA/Wa 1208/23 - Wyrok WSA w Warszawie z 2024-01-26
Skarżony organ
Prezes Sądu
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 2176
art. 5 ust. 1
Ustawa z dnia  6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk (spr.) Sędziowie sędzia NSA Olga Żurawska - Matusiak sędzia del. WSA Hanna Knysiak-Sudyka po rozpoznaniu w dniu 12 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 stycznia 2024 r. sygn. akt II SA/Wa 1208/23 w sprawie ze skargi M. B. na decyzję Prezesa Sądu Okręgowego [...] z dnia 24 kwietnia 2023 r. nr 24/2023 w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 26 stycznia 2024 r. sygn. II SA/Wa 1208/23, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm., dalej zwanej "p.p.s.a.") oddalił skargę M. B. na decyzję Prezesa Sądu Okręgowego [...] z 24 kwietnia 2023 r. nr 24/2023 w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej.
W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji wskazał, że zaskarżoną decyzją organ utrzymał w mocy decyzję Prezesa Sądu Rejonowego [...], odmawiającą udostępnienia informacji publicznej w zakresie uzasadnienia postanowienia z 24 stycznia 2023 r. w sprawie o sygn. akt [...]. Oddalając skargę Sąd podzielił stanowisko Prezesa Sądu Okręgowego [...], iż wniosek podlegał rozpoznaniu w trybie art. 16 ust. 2 oraz art. 5 ust. 1 ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2020 r., poz. 2176 ze zm., dalej zwanej "u.d.i.p."), a nie w odrębnym trybie wyłączającym zastosowanie u.d.i.p. z mocy art. 1 ust. 2 u.d.i.p., zgodnie z którym przepisy ustawy nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi. Czym innym jest bowiem kwestia dostępu do akt postępowania, którą to kwestię regulują ustawy procesowe, w tym k.p.k., a czym innym udostępnienie znajdującego się w tych aktach określonego dokumentu, posiadającego walor informacji publicznej.
Zdaniem Sądu I instancji prawidłowo odmówiono dostępu do informacji publicznej ze względu na ochronę tajemnicy ustawowo chronionej tj. tajemnicy postępowania przygotowawczego, a wyrazem tego zapatrywania jest m.in. norma art. 241 § 1 k.k., wskazująca na penalizację zachowań polegających na publicznym rozpowszechnianiu bez zezwolenia wiadomości z postępowania przygotowawczego zanim zostały ujawnione w postępowaniu sądowym. Ponadto na etapie przedsądowym obowiązuje zasada niejawności, która dotyczy zachowania w tajemnicy wiadomości uzyskanych podczas postępowania przygotowawczego, aż do czasu zanim zastaną ujawnione w postępowaniu sądowym. Mając powyższe na uwadze, Sąd podzielił stanowisko organów, iż udostępnienie skarżącemu uzasadnienia żądanego postanowienia może zagrozić dobru postępowania przygotowawczego i doprowadzić do udaremnienia celów tego postępowania, co przesądza o konieczności zastosowania art. 16 ust. 2 w zw. z art. 5 ust. 1 u.d.i.p.
Skargę kasacyjną wniósł skarżący, zaskarżając powyższy wyrok w całości. Zarzucił naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na treść wyroku, tj.:
I. art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1) lit. c w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 80 w zw. z art. 107 § 3 w zw. z art. 6, 7, 8 i art. 77 § 1 k.p.a. przez:
a) bezzasadne oddalenie zamiast uwzględnienia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie skargi skarżącego,
b) bezpodstawne zaakceptowanie w procesie badania legalności zaskarżonej przez skarżącego decyzji Prezesa Sądu Okręgowego [...] z 24 kwietnia 2023 roku, nr 24/2023, w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej, że organ oparł swe rozstrzygnięcie na rzetelnie ustalonych okolicznościach faktycznych oraz prawnych,
c) niezbadanie w pełnym zakresie treści zaskarżonej wyrokiem decyzji i niedostrzeżenie dowolnych, nieznajdujących oparcia w materiale dowodowym ustaleń Prezesa Sądu Rejonowego [...] oraz Prezesa Sądu Okręgowego [...] polegających na braku skonkretyzowanego uzasadnienia, dlaczego udostępnienie informacji publicznej skarżącemu może zagrozić dobru postępowania przygotowawczego i doprowadzić do udaremnienia celów tego postępowania, a w konsekwencji przez nieuchylenie zaskarżonej decyzji.
II. art. 141 § 4 p.p.s.a., przez sporządzenie uzasadnienia wyroku w sposób wąski, lakoniczny, niepozwalający jednoznacznie ustalić przesłanek jakimi kierował się WSA w Warszawie oraz utrudniający kontrolę kasacyjną, co polegało na powołaniu się wyłącznie na ogólną, abstrakcyjną okoliczność i powielenie argumentacji organów administracji, jakoby udostępnienie informacji publicznej skarżącemu może zagrozić dobru postępowania przygotowawczego i doprowadzić do udaremnienia celów tego postępowania, zaś anonimizacja w przedmiotowej sprawie byłaby niewystarczająca, podczas gdy WSA w Warszawie powinien odnieść się do konkretnego rzekomego zagrożenia ze strony skarżącego w perspektywie tzw. tajemnicy śledztwa, a także wyjaśnić, dlaczego anonimizacja danych w przedmiotowej sprawie byłaby niewystarczająca.
III. art. 3 § 1 p.p.s.a. przez brak przeprowadzenia przez WSA w Warszawie kontroli prawidłowości ustaleń faktycznych organu, przyjętych za podstawę zastosowania przepisów prawa materialnego oraz bezkrytycznego przejmowania wszystkich ustaleń faktycznych za organem z pominięciem zarzutów przedstawionych przez skarżącego w skardze.
Ponadto skarżący zarzucił naruszenie prawa materialnego (pkt IV), tj. art. 6 ust. 1 u.d.i.p. w zw. z art. 241 § 1 k.p.k. przez niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że udostępnienie informacji publicznej zgodnie z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej z 1 marca 2023 roku w części dotyczącej udostępnienia zanonimizowanego uzasadnienia orzeczenia kończącego postępowanie mogłoby naruszyć tzw. tajemnicę śledztwa chronioną m.in. przez typizację zachowania określonego w art. 241 § 1 k.k., podczas gdy udostępnienie danych zgodnie z wnioskiem o informację publiczną skarżącego nie zrealizowałoby znamion przestępstwa z art. 241 § 1 k.k., ponieważ takie udostępnienie nie realizuje czynności sprawczej w postaci "rozpowszechnienia publicznie wiadomości".
W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący wniósł o uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie, a także o orzeczenie obowiązku zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego od organu na rzecz skarżącego, wg norm prawem przepisanych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazał, że w decyzjach odmawiających udostępnienia żądanej informacji nie powołano się na zaistnienie konkretnych przesłanek uniemożliwiających udostępnienie informacji publicznej. Zarówno Sąd I instancji, jak i organy nie precyzują, dlaczego udostępnienie danych zgodnie z wnioskiem doprowadzi do naruszenia tajemnicy śledztwa. Powołanie się przez sąd na bliżej niesprecyzowane obawy o naruszenie tajemnicy śledztwa w ocenie strony powoduje brak dostatecznego sprecyzowania podstawy oddalenia skargi.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935) zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. W tych okolicznościach w sprawie badaniu podlegały wyłącznie zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej na uzasadnienie przytoczonych podstaw kasacyjnych.
Niezasadny jest zarzut I naruszenia przepisów postępowania tj. art. 134 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 6, 7, 8 k.p.a. i art. 77 § 3 k.p.a. Konstrukcja tego zarzutu stanowiąca zlepek wielu przepisów i brak przypisania argumentacji przedstawionej w uzasadnieniu tego zarzutu do konkretnych wymienionych w tym zarzucie przepisów, zmusza Sąd kasacyjny do przedstawienia łącznej oceny tego zarzutu.
Zgodnie z art. 134 § p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zarzut naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. może być uzasadniony, jeżeli sąd nie zauważy lub nie weźmie pod uwagę niewskazanego w skardze naruszenia lub niezastosowania istotnego dla sprawy przepisu prawnego albo pominie ważną okoliczność faktyczną. Chodzi zatem o takie sytuacje, które wskazują na to, że w postępowaniu administracyjnym popełniono uchybienia na tyle istotne a przy tym oczywiste, że bez względu na treść zarzutów sąd nie powinien był przechodzić nad nimi do porządku, względnie gdy strona w postępowaniu sądowym wskazywała na istotne dla sprawy zarzuty bądź powołała dowody, które zostały przez sąd wojewódzki pominięte (por. np. wyrok NSA z 12 czerwca 2018 r., II GSK 96/17), nie zaś o przypadki, w których sąd ocenił wszystkie doniosłe prawnie okoliczności w ramach prawidłowo przyjętego stanu sprawy, jednakże ocena ta była błędna (popełniony został błąd wykładni lub subsumcji). Takie sytuacje w sposób oczywisty nie miały miejsca w przedmiotowej sprawie, bowiem Sąd I instancji orzekał w granicach niniejszej sprawy.
Dodatkowo należy wskazać, że w ramach zarzutu naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. nie można kwestionować dokonanej przez Sąd oceny ustalonego stanu faktycznego z punktu widzenia jego zgodności lub niezgodności z mającym zastosowanie w sprawie stanem prawnym, czy też prawidłowości dokonanej przez Sąd oceny działań organu administracji publicznej pod kątem zachowania przepisów procedur obowiązujących ten organ (por. m. in. wyrok NSA z 25 marca 2011 r., I FSK 1862/09; wyrok NSA z 11 kwietnia 2007 r., II OSK 610/06; postanowienie NSA z 11 stycznia 2012 r., I OSK 2438/11; wyrok NSA z 15 października 2015 r., I GSK 241/14). W ramach zarzutu naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. nie można kwestionować prawidłowości zajętego stanowiska prawnego i wyrażonych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku poglądów (por. wyrok NSA z 2 lipca 2015 r., I OSK 450/15), ani prawidłowości oceny materiału dowodowego (por. wyrok NSA z 21 października 2010 r., I GSK 264/09, LEX nr 744745).
Wbrew twierdzeniom skarżącego kasacyjnie Sąd I instancji prawidłowo uznał w procesie badania legalności zaskarżonej decyzji w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej, że Prezes Sądu Okręgowego oparł swe rozstrzygnięcie na prawidłowo ustalonych okolicznościach faktycznych oraz prawnych. Organ przeprowadził bowiem wszystkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, w szczególności zebrał i rozpatrzył w sposób wyczerpujący materiał dowodowy a także dokonał jego prawidłowej oceny. Trudno dociec, jakie według skarżącego dowody miałyby jeszcze przeprowadzić organ. Należy tu zauważyć, że Sąd I instancji (i oczywiście NSA) dysponują objętym wnioskiem dostępowym postanowieniem i jego uzasadnieniem, które nie jest dostępne dla skarżącego. Zatem, postulowane przez skarżącego szersze oparte na dodatkowych ustaleniach uzasadnienie konieczności objęcia informacji zawartych w uzasadnieniu przedmiotowego postanowienia tajemnicą śledztwa nie mogło mieć miejsca. Zrealizowanie postulatów skarżącego wiązałoby się po pierwsze, z udostępnieniem co najmniej części informacji, których żąda skarżący we wniosku dostępowym. Po drugie, prowadzić mogłoby do ujawnienia informacji objętych tajemnicą śledztwa.
Wbrew twierdzeniom skarżącego, Sąd I instancji zbadał w pełnym zakresie treść zaskarżonej decyzji i prawidłowo uznał, że ustalenia organów obu instancji nie mają cech dowolności, bowiem znajdują oparcie w zebranym materiale dowodowym. Mając na uwadze, konieczność zachowania w tajemnicy treści uzasadnienia żądanego postanowienia, Sąd I instancji posiadający wiedzę o treści uzasadnienia żądanego postanowienia uznał, że organ II instancji w wystarczającym stopniu skonkretyzował swoje stanowisko co do tego, że udostępnienie informacji publicznej skarżącemu może zagrozić dobru postępowania przygotowawczego i doprowadzić do udaremnienia celów tego postępowania. Dalsza konkretyzacja okoliczności będących podstawą stanowiska organów w tym zakresie, wiązałaby się de facto z częściowym udostępnieniem żądanej informacji publicznej. Nie można zatem zgodzić się z tym, że organy i Sąd nie powołały się na żaden dowód, który wskazywałby na to, że udostępnienie informacji publicznej zagrażałoby prawidłowemu tokowi postępowania przygotowawczego. Jest nim chociażby żądane postanowienie i jego uzasadnienie. Skoro Sąd I instancji prawidłowo nie stwierdził naruszenia wskazanych w omawianym zarzucie przepisów k.p.a., to z braku przesłanek z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. do uwzględnienia skargi, zasadnie na podstawie art. 151 p.p.s.a. ją oddalił.
Na usprawiedliwionych podstawach nie został oparty również zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. W orzecznictwie prezentowany jest pogląd, że wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a. w sytuacji, gdy sporządzone jest ono w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku. Funkcja uzasadnienia wyroku wyraża się i w tym, że jego adresatem, oprócz stron, jest także Naczelny Sąd Administracyjny. Tworzy to więc po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia w sytuacji, gdy strona postępowania zażąda, przez wniesienie skargi kasacyjnej, jego kontroli (por. wyrok NSA z 13 grudnia 2012 r., sygn. akt II OSK 1485/11). Treść uzasadnienia powinna umożliwić zarówno stronom postępowania, jak i - w razie kontroli instancyjnej - Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, prześledzenie toku rozumowania sądu i poznanie racji, które stały za rozstrzygnięciem o zgodności bądź niezgodności z prawem zaskarżonego aktu. Tworzy to po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, że w razie wniesienia skargi kasacyjnej nie powinno budzić wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego, iż zaskarżony wyrok został wydany po gruntownej analizie akt sprawy i że wszystkie wątpliwości występujące na etapie postępowania administracyjnego zostały wyjaśnione (por. wyrok NSA z 25 stycznia 2013 r., sygn. akt II OSK 1751/11). Uzasadnienie zaskarżonego wyroku Sąd pierwszej instancji w zasadniczym zakresie realizuje powyższe wymagania. Wynika z niego, jaki stan faktyczny został w tej sprawie przyjęty przez Sąd, dokonano też jego oceny, jak również zawarto rozważania dotyczące wykładni i zastosowania przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej, w tym zasadniczego dla rozstrzygnięcia art. 5 ust. 1 u.d.i.p. a także art. 156 § 5 Kodeksu postępowania karnego i art. 241 § 1 Kodeksu karnego stanowiących podstawę do ograniczenia prawa skarżącego do dostępu do informacji publicznej. To, że strona skarżący nie zgadza się z dokonaną przez Sąd oceną prawną, nie oznacza, że został naruszony przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. i nie uprawnia do czynienia takiego zarzutu. Za pomocą tego zarzutu nie można bowiem zwalczać zaaprobowanej przez Sąd podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, czy też stanowiska co do wykładni lub zastosowania prawa materialnego (por. wyroki NSA z: 27 lipca 2012 r., sygn. akt I FSK 1467/11, 13 maja 2013 r., sygn. akt II FSK 358/12) Zwrócić nadto należy uwagę, iż prawidłowo sporządzone uzasadnienie wyroku nie wymaga szczegółowego odniesienia się do wszystkich zarzutów skargi oraz podniesionej w niej argumentacji, a jedynie w zakresie niezbędnym do przeprowadzenia kontroli zaskarżonego aktu administracyjnego. Sam fakt braku wyraźnego odniesienia się przez sąd pierwszej instancji do niektórych zarzutów skargi lub pominięcia w rozważaniach niektórych elementów stanu faktycznego sprawy, nie stanowi podstawy do uznania, że zaskarżony wyrok został wydany z naruszeniem art. 141 § 4 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z 21 września 2017 r., sygn. akt I GSK 1329/15). W niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sposób umożliwiający dokonanie kontroli instancyjnej zaskarżonego wyroku, odniósł się do zarzutów skargi i wyjaśnił, z jakich przyczyn podzielił stanowisko organów obu instancji i nie uwzględnił stanowiska skarżącego twierdzącego, że żądane uzasadnienie postanowienia Sądu Rejonowego nie jest objęte tajemnicą postępowania przygotowawczego.
Analiza bardzo obszernego uzasadnienia zaskarżonego wyroku w sposób oczywisty nie pozwala na stwierdzenie, że jest ono "wąskie, lakoniczne, niepozwalające jednoznacznie ustalić przesłanek jakimi kierował się WSA w Warszawie oraz utrudnia kontrolę kasacyjną". Powoływanie się przez Sąd I instancji częściowo na ogólne okoliczności, to konieczność wynikająca ze wskazanego już wyżej zagrożenia ujawnienia informacji zawartych we wnioskowanym uzasadnieniu postanowienia Sądu Rejonowego. Ponadto, kwestia wystarczającej lub niewystarczającej argumentacji Sądu I instancji przemawiającej za tym, że "udostępnienie informacji publicznej skarżącemu może zagrozić dobru postępowania przygotowawczego i doprowadzić do udaremnienia celów tego postępowania, zaś anonimizacja w przedmiotowej sprawie byłaby niewystarczająca", nie może stanowić skutecznej przesłanki do stwierdzenia naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Jak już bowiem podano wyżej, za pomocą tego zarzutu nie można zwalczać zaaprobowanego przez Sąd stanowiska co do wykładni lub zastosowania prawa materialnego.
Za nieskuteczny należy uznać zarzut naruszenia art. 3 § 1 p.p.s.a. Stanowi on, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. O naruszeniu art. 3 § 1 p.p.s.a. można mówić tylko wówczas, gdy sąd wyjdzie poza zakres przedmiotowy postępowania sądowoadministracyjnego (tzn. poza kontrolę działalności administracji publicznej, rozpoznając skargę na akt lub czynność nieobjęte jego kognicją), bądź w sprawach należących do jego właściwości uchyli się od badania legalności działalności administracji, ewentualnie zastosuje środki ustawie nieznane oraz posiłkować się przy tym będzie innym kryterium niż zgodność z prawem. Przez zarzut naruszenia tego przepisu skarga kasacyjna nie może zatem podważać prawidłowości dokonanej przez Sąd I instancji kontroli działalności administracji publicznej, tj. oceny zastosowania przez Sąd I instancji prawa materialnego i procesowego (por. np. wyrok NSA z 13 września 2017 r., sygn. akt I GSK 1914/15). Sąd I instancji przeprowadził kontrolę działalności organów administracji publicznej jakimi są prezesi sądów powszechnych i zastosował środek przewidziany w ustawie p.p.s.a. Zatem nie naruszył przepisu art. 3 § 1 p.p.s.a. To, czy ten środek (oddalenie skargi) zastosowany został prawidłowo, nie może stanowić podstawy skutecznego zarzutu naruszenia art. 3 § 1 p.p.s.a.
Nie można także zgodzić się z zarzutem naruszenia prawa materialnego. W ramach tej podstawy kasacyjnej skarżący zarzuca tylko niewłaściwe zastosowanie art. 5 ust. 1 u.d.i.p. w zw. z art. 241 § 1 Kodeksu karnego. Stosownie do treści art. 5 ust. 1 u.d.i.p. prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu w zakresie i na zasadach określonych w przepisach o ochronie informacji niejawnych oraz o ochronie innych tajemnic ustawowo chronionych.
W sprawie sporne było czy wnioskowane uzasadnienie postanowienia Sądu Rejonowego uchylającego postanowienie w przedmiocie umorzenia śledztwa przekazał sprawę do dalszego prowadzenia, objęte jest tajemnicą postępowania przygotowawczego.
Zatem odnosząc się do stanowiska skarżącego należy za Sądem I instancji wskazać, że do tajemnic ustawowo chronionych należy tajemnica postępowania przygotowawczego, a wyrazem tego zapatrywania jest m.in. norma art. 241 § 1 Kodeksu karnego wskazująca na penalizację zachowań polegających na publicznym rozpowszechnianiu bez zezwolenia wiadomości z postępowania przygotowawczego zanim zostały ujawnione w postępowaniu sądowym. Wiadomości te, co wymaga podkreślenia, obejmują zarówno ustalenia faktyczne jak również rozstrzygnięcia podejmowane w sprawie. Bez istotnego znaczenia pozostaje okoliczność, iż niektóre decyzje w toku śledztwa lub dochodzenia podejmuje sąd. Zachowanie, polegające na rozpowszechnianiu publicznym wiadomości z postępowania przygotowawczego podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2. Czyn z art. 241 § 1 Kodeksu karnego został stypizowany jako przestępstwo formalne. Dla jego dokonania obojętne więc pozostaje, czy nieuprawnione i publiczne ujawnienie informacji pochodzącej z postępowania przygotowawczego rzeczywiście naruszyło dobro wymiaru sprawiedliwości, a jeśli tak, to w jakim stopniu. Istotne jest to, czy ujawnienie wiadomości z dochodzenia lub śledztwa może ujemnie wpłynąć na tok postępowania przygotowawczego.
Należy podkreślić, że na etapie przedsądowym obowiązuje zasada niejawności, która dotyczy zachowania w tajemnicy wiadomości uzyskanych podczas postępowania przygotowawczego, aż do czasu zanim zastaną ujawnione w postępowaniu sądowym. Wyrazem tajności postępowania przygotowawczego jest tryb udostępniania akt postępowania przewidziany w art. 156 § 5 Kodeksu postępowania karnego. Przepis ten stanowi, że w toku postępowania przygotowawczego stronom, obrońcom, pełnomocnikom i przedstawicielom ustawowym udostępnia się akta, umożliwia sporządzanie odpisów lub kopii oraz wydaje odpłatnie uwierzytelnione odpisy lub kopie - jeżeli nie zachodzi potrzeba zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania lub ochrony ważnego interesu państwa. Sama tajność postępowania karnego gwarantowana jest właśnie przewidzianymi w prawie karnym materialnym zakazami wymienionymi w art. 241 § 1 Kodeksu karnego.
W sprawie niekwestionowane jest, że wnioskowane uzasadnienie postanowienia Sądu Rejonowego dotyczy zażalenia na postanowienie Prokuratora Prokuratury Rejonowej z 12 kwietnia 2022 r. w przedmiocie umorzenia śledztwa w sprawie na podstawie art. 437 § 1 k.p.k. Mianowicie, postanowieniem z 24 stycznia 2023 r. sygn. akt [...] Sąd Rejonowy uwzględnił zażalenie pokrzywdzonej i uchylił zaskarżone orzeczenie przekazując Prokuraturze sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując jednocześnie fakty i oceny mające związek z dalszym prowadzeniem postępowania przygotowawczego.
Mając na uwadze powyższe, po zapoznaniu się z treścią wnioskowanego postanowienia (niedostępnego dla skarżącego) Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu I instancji, że udostępnienie skarżącemu uzasadnienia tego postanowienia może zagrozić dobru postępowania przygotowawczego i doprowadzić do udaremnienia celów tego postępowania. Wbrew twierdzeniom skarżącego, Sąd I instancji nie stwierdził, że udostępnienie żądanej informacji mogłoby naruszyć tajemnicę śledztwa "m.in. poprzez typizację zachowania określonego w art. 241 K.K." Objęcie tajemnicą postępowania przygotowawczego nie wymaga wykazania przez organ, że udostępnienie danych zgodnie z wnioskiem skarżącego o informację publiczną zrealizowałoby znamiona przestępstwa z art. 241 § 1 Kodeksu karnego. Wbrew twierdzeniom skarżącego, udostępnienie tych danych nie musi realizować czynności sprawczej w postaci "rozpowszechnienia publicznie wiadomości". Stosownie do art. 5 ust. 1 u.d.i.p. ograniczenie dostępu do informacji publicznej odbywa się w zakresie i na zasadach określonych w przepisach o ochronie tajemnicy postępowania przygotowawczego. Zakres i zasady ochrony tajemnicy postępowania przygotowawczego, jak to prawidłowo przyjął Sąd I instancji zostały określone w art. 5 ust. 1 u.d.i.p. i art. 241 § 1 Kodeksu karnego. Zasadą wynikającą z tych przepisów jest ochrona dobra postępowania przygotowawczego i jego celów. Nie należy zapominać, że postepowanie w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej nie jest postępowaniem karnym, a w konsekwencji nie wymaga wykazania przez organ, że na skutek udostępnienia żądanej informacji, zostanie popełnione przestępstwo. Konieczność spełnienia postulowanego przez skarżącego wymogu, skutkowałoby całkowitym uniemożliwieniem zachowania w tajemnicy informacji z toczącego postępowania przygotowawczego. Byłoby to irracjonalne. W konsekwencji irrelewantne jest to, czy udostępnienie skarżącemu wnioskowanego uzasadnienia postanowienia realizowałoby lub nie czynność sprawczą w postaci "rozpowszechnienia publicznie wiadomości".
Jak już wskazano dokonując oceny pierwszego zarzutu, Sąd I instancji posiadający wiedzę o treści uzasadnienia żądanego postanowienia uznał, że organ II instancji w wystarczającym stopniu skonkretyzował swoje stanowisko co do tego, że udostępnienie informacji publicznej skarżącemu może zagrozić dobru postępowania przygotowawczego i doprowadzić do udaremnienia celów tego postępowania. Jest to stanowisko słuszne. Dalsza konkretyzacja okoliczności będących podstawą stanowiska organów w tym zakresie, wiązałaby się de facto z częściowym udostępnieniem żądanej informacji publicznej. Nie należy tu zapominać, że na skutek wnioskowanego postanowienia Sądu Rejonowego, postępowanie przygotowawcze powinno nadal toczyć się. Nie bez znaczenia jest też to, że ujawnienie zawartych w nim okoliczności i wytycznych Sądu może nie tylko udaremnić prawidłowe rozstrzygnięcie sprawy ale i narazić pokrzywdzoną a także podejrzanego (domniemanie niewinności) na ujawnienie wyjątkowo wrażliwych informacji dotyczących ich życia prywatnego. Ponadto, ujawnienie tych informacji może uniemożliwić pociągnięcie do ewentualnej odpowiedzialności osób trzecich. W tym kontekście, jednak nie bez znaczenia jest to, że nazwisko skarżącego przewija się w aktach sprawy, w której wydano wnioskowane postanowienie. Z tego należy wnosić, że zna on pokrzywdzoną i podejrzanego. W konsekwencji, udostępnienie skarżącemu zanonimizowanego uzasadnienia postanowienia nie uchroniłoby danych z tego z toczącego się postępowania przygotowawczego - objętych tajemnicą, przed ich nieuprawnionym ujawnieniem.
Skoro w omawianym zarzucie zarzucono tylko niewłaściwe zastosowanie art. 5 ust. 1 u.d.i.p. w zw. z art. 241 § 1 Kodeksu karnego, to Naczelny Sąd Administracyjny zwolniony jest z odnoszenia się do dalszej argumentacji skarżącego kasacyjnie zawartej w uzasadnieniu skargi kasacyjnej związanej z błędną wykładnią art. 241 § 1 Kodeksu karnego.
Zatem Sąd I instancji prawidłowo zastosował art. 5 ust. 1 u.d.i.p. i art. 241 § 1 Kodeksu karnego.
Mając na uwadze powyższe wywody, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, dlatego na mocy art. 184 p.p.s.a. ją oddalił.