III OSK 1442/23

III OSK 1442/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-02-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-06-20
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Arkadiusz Windak /sprawozdawca/
Rafał Stasikowski /przewodniczący/
Sławomir Wojciechowski
Symbol z opisem
6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Ochrona przyrody
Sygn. powiązane
IV SA/Wa 2283/22 - Wyrok WSA w Warszawie z 2023-02-17
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok w części, w pozostałym zakresie skargi kasacyjne oddalono.
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 188
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 916
art. 83 ust 1 pkt 1, ust 3i 4, 83a ust 1, 86 ust 1 pkt 10
Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t.j)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Rafał Stasikowski, Sędziowie Sędzia NSA Sławomir Wojciechowski, Sędzia del. WSA Arkadiusz Windak (spr.), po rozpoznaniu w dniu 12 lutego 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 lutego 2023 r. sygn. akt IV SA/Wa 2283/22 w sprawie ze skargi P. Spółki z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [..] r. nr [..] w przedmiocie zezwolenia na usunięcie drzew I. uchyla punkt 1 zaskarżonego wyroku w części w jakiej uchyla decyzję Prezydenta m. st. Warszawy z dnia [..] r. nr [..], II oddala skargę kasacyjną w pozostałej części, III odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego pomiędzy P. Spółką z o.o. w W. a Samorządowym Kolegium Odwoławczym w Warszawie.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 17 lutego 2023 r. sygn. akt IV SA/Wa 2283/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu sprawy ze skargi P. Spółki z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 30 sierpnia 2022 r. nr KOC/3595/Oś/22 w przedmiocie zezwolenia na usunięcie drzewa: w punkcie 1 sentencji uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Prezydenta m. st. Warszawy z 13 maja 2022 r. nr 89/22; w punkcie 2 zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie na rzecz skarżącego kwotę 697 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji wskazał, że Prezydent Miasta Stołecznego Warszawy decyzją z 13 maja 2022 r., na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 1, art. 83 ust. 3, art. 83a ust. 1, art. 83c ust. 1, 3, 4, art. 83d ust. 1, art. 83d ust. 2, art. 83d ust. 4, art. 86 ust. 1 pkt 4 i pkt 10, art. 86 ust. 2 i art. 86 ust. 3 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2022 r. poz. 916) zezwolił P. Spółka z o.o. na usunięcie 5 drzew z gatunku klon jesionolistny i robinia biała w terminie do 30 września 2022 r. Udzielenie zezwolenia na usunięcie drzew organ uzależnił od zastąpienia ich pięcioma drzewami, z wyszczególnionych gatunków, o obwodach pni minimum 18 cm (pomiar na wysokości 100 cm), które należy posadzić na nieruchomości do 30 listopada 2023 r. i zobowiązał Spółkę do przedłożenia, w terminie 14 dni od daty usunięcia drzew, pisemnej informacji o dokonaniu usunięcia roślin w formie zawiadomienia. Organ ustalił, że Spółka nie ponosi opłaty za usunięcie drzew.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie decyzją z 30 sierpnia 2022 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji Kolegium przywołało treść przepisów art. 83 ust. 1 i ust. 3, art. 84 ust. 1 i ust. 4 oraz art. 84 ust. 5 ustawy o ochronie przyrody i wskazało, że możliwości nałożenia obowiązku wykonania nasadzeń pokazują, że obowiązek ten przybiera formę prawną warunku, od spełnienia którego zależy albo byt samej decyzji zezwalającej na usuniecie drzewa, albo obowiązek uiszczenia należności z tytułu opłat za usunięcie drzewa. W każdym bowiem przypadku w którym dochodzi do wydania zezwolenia na usunięcie drzew następuje ingerencja w środowisko naturalne. Jeżeli z oceny organu będzie wynikało, że dostateczną kompensacją przyrodniczą będą nowe nasadzenia, to powinien zastosować tą instytucję. Obowiązek dokonania nasadzeń zastępczych powinien konkretyzować się w tych sytuacjach, w których zmiany zachodzące w środowisku wymagają podjęcia działań restytucyjnych, które mogą być wykonane przez podmiot, który ubiega się o zezwolenie na usunięcie drzew. Należy zaznaczyć, że w każdym przypadku wystąpienia możliwości dokonania nasadzeń zastępczych organ administracji musi kierować się nieco innymi aspektami zasady zrównoważonego rozwoju, uwzględniając każdą indywidualną sytuację i okoliczności faktyczne konkretnej sprawy.
P. Spółka z o.o. w W., reprezentowana przez radcę prawnego, wniosła skargę na opisaną wyżej decyzję Kolegium, zarzucając jej naruszenie:
- art. 107 § 1 pkt 6, art. 107 § 3, art. 77 § 1 i art. 11 k.p.a. poprzez zaniechanie ustalenia stanu faktycznego sprawy przyjętego za podstawę rozstrzygnięcia oraz niedokonanie oceny prawnej sprawy i niewyjaśnienie zasadności dokonania nasadzeń zastępczych i przy tym nasadzeń o maksymalnych parametrach;
- art. 7 k.p.a. poprzez pominięcie jej słusznego interesu i niewzięcie pod uwagę faktu, że wystąpiła o usunięcie drzew z tego powodu, że stwarzały zagrożenie dla osób i mienia oraz były w złym stanie zdrowotnym, a zły stan zdrowotny drzew nie był wynikiem ingerencji ze strony Spółki;
- art. 83c ust. 3 i 4 w zw. z art. 86 ust. 1 pkt 10 ustawy o ochronie przyrody poprzez błędne przyjęcie, że usunięcie drzew winno być uzależnione od dokonania nasadzeń zastępczych;
- art. 83c ust. 3 i 4 w zw. z art. 83d ust. 2 pkt 3 ustawy o ochronie przyrody w zw. z pkt 3.1.1 i pkt 3.1.4 Standardów kształtowania zieleni poprzez błędne przyjęcie, że Spółka winna dokonać nasadzeń zastępczych drzew o obwodzie pni minimum 18 cm przy pomiarze na wysokości 100 cm.
Ponadto, skarżąca wniosła o dopuszczenie uzupełniających dowodów z dwóch Inwentaryzacji dendrologicznych i decyzji Prezydenta m. st. Warszawy z 29 października 2021 r. nr 228/21.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił powyższą skargę, uznając, że decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.
Sąd I instancji wyjaśnił, że istota sporu dotyczyła tego, czy stan faktyczny sprawy uzasadniał zastosowanie art. 83c ust. 3 i 4 w zw. z art. 86 ust. 1 pkt 10 ustawy o ochronie przyrody. Sąd podkreślił, że organ ustalając okoliczności sprawy winien stosować zasady wynikające z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. Przytoczył także obowiązki organu wynikające z art. 107 § 3, art. 11 i art. 8 § 1 k.p.a., które winien stosować również organ odwoławczy przy rozpoznaniu sprawy, zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania (art. 15 k.p.a.).
Sąd I instancji stwierdził, że Kolegium nie ustaliło, czy w istocie zachodzi potrzeba nasadzeń zastępczych pięciu drzew w miejsce drzew usuwanych, a tym bardziej nie wyjaśniło czy warunki nasadzeń zastępczych sformułowane przez organ I instancji są racjonalne, zgodne z wiedzą dendrologiczną oraz znajdują usprawiedliwienie w obowiązujących przepisach prawa.
W ocenie Sądu Wojewódzkiego, organ odwoławczy swoje uzasadnienie prawne oparł na cytowaniu przepisów prawa i ich wykładni. Natomiast w uzasadnieniu faktycznym powielił, i to wybiórczo, treść decyzji organu I instancji oraz bardzo ogólnikowo odniósł się do zarzutów podniesionych w odwołaniu. Organ nie wskazał dlaczego w ogóle istnieje potrzeba nasadzeń zastępczych w sytuacji, gdy usuwane drzewa - jak wskazała skarżąca - nie przedstawiały wartości dla ekosystemu. Okoliczność ta miała istotne znaczenie do oceny, czy istniał obowiązek uiszczenia opłaty za usunięcie drzew, czy też miało miejsce ustawowe zwolnienie z tego obowiązku, stosownie do treści art. 86 ust. 1 pkt 10 ustawy o ochronie przyrody (obumarcie drzew lub brak szans na ich przeżycie, z powodów niezależnych od posiadacza nieruchomości). Organ - z przyczyn tylko mu znanych - uznał, że zasadna jest rekompensata w przyrodzie poprzez nasadzenia zastępcze. Organ nie wyjaśnił jednak jaka konkretnie okoliczność przemawiała za koniecznością tych nasadzeń z uwagi na "wartość kulturową, walory krajobrazowe i lokalizację". W końcu organ nie wyjaśnił czym się kierował określając wymagania co do nasadzanych drzew, w szczególności w zakresie obwodów ich pni. Za takie nie sposób uznać lakoniczne stwierdzenie organu o bliżej nieokreślonych "warunkach przyrodniczych i zasadach dendrologii".
Zdaniem Sądu I instancji, okoliczności sprawy istotne dla rozstrzygnięcia nie zostały przez Kolegium należycie ustalone, a zaskarżona decyzja nie wskazuje toku rozumowania organu, który usprawiedliwiałby twierdzenie, że rozpoznał on ponownie sprawę co do istoty.
Sąd Wojewódzki wyjaśnił, że wobec stwierdzonych uchybień w zakresie ustalenia stanu faktycznego sprawy uznał za przedwczesne ustosunkowanie się do zarzutów skargi w zakresie naruszenia przepisów prawa materialnego.
Sąd I instancji zobowiązał Kolegium do uwzględnienia przedstawionej oceny prawnej i przy ponownym wydaniu decyzji zawarcia w jej uzasadnieniu umotywowanej oceny stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa, oraz wskazaniu jaki zachodzi związek między tą oceną a treścią rozstrzygnięcia, mając w szczególności na względzie to, że obowiązek nasadzenia zastępczego połączony z obowiązkiem bieżącej pielęgnacji powinien być wynikiem kompromisu pomiędzy interesem społecznym a jego słusznym interesem.
Od wyroku skargę kasacyjną wniosło Samorządowe Kolegium Odwoławcze
w Warszawie, reprezentowane przez radcę prawnego, zaskarżając wyrok w całości. Kolegium, stosownie do art. 174 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a., zarzuciło wydanie wyroku z naruszeniem:
1. prawa materialnego, tj.:
- art. 83c ust. 3 i 4 ustawy o ochronie przyrody przez błędną wykładnię i przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie nieprawidłowo uzależniono wydanie zezwolenia na usunięcie drzew od dokonania nasadzeń zastępczych, pomimo że sama skarżąca o to wnioskowała;
- art. 86 ust. 1 pkt 10 w zw. z art. 83c ust. 4 ww. ustawy przez błędną wykładnię i przyjęcie, że dla wydania decyzji uzależniającej udzielenie zezwolenia na wycięcie drzew niezbędne jest w pierwszej kolejności ustalenie, czy istnieje obowiązek opłaty za ich usunięcie, podczas gdy brak obowiązku poniesienia opłaty za usunięcie drzew nie jest równoznaczny z brakiem możliwości uzależnienia zezwolenia na ich usunięcie od nasadzeń zastępczych;
2. przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z. art. 7 i art. 77 k.p.a. poprzez wadliwe przyjęcie, że organ nie przeprowadził koniecznych czynności procesowych w zakresie zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, że "nie przedstawił własnej oceny prawnej", w konsekwencji nie wyczerpał wszystkich możliwości ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego sprawy, co miało skutkować nieprawidłowym uzależnieniem wydania zezwolenia na wycięcie drzew od dokonania nasadzeń zastępczych, przy jednoczesnym braku wyjaśnienia przez Sąd jakie okoliczności faktyczne nie zostały wyjaśnione, albo też, jakie dowody zostały pominięte;
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 141 § 4 oraz art. 153 p.p.s.a. poprzez sformułowanie uzasadnienia wyroku niezgodnego z sentencją orzeczenia, co czyni wyrok w sprawie niewykonalnym;
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez sformułowanie uzasadnienia wyroku zawierającego wskazania dla organu II instancji, podczas gdy zaskarżonym wyrokiem uchylono decyzję Kolegium oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Prezydenta m. st. Warszawy z 13 maja 2022 r. Nr 89/22,
- art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez wadliwą konstrukcję uzasadnienia wyroku w wyniku niewskazania jakie dowody i okoliczności faktyczne w sprawie zostały przez Kolegium pominięte, formułowania wytycznych w sposób przeczący zasadzie związania organu oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania (art. 153 p.p.s.a.).
Wskazując na powyższe skarżący kasacyjnie organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz o zasądzenie od strony skarżącej na rzecz organu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Jednocześnie Kolegium zrzekło się rozprawy.
Skarżący kasacyjnie organ podniósł niespójność pomiędzy sentencją wyroku a jego uzasadnieniem, ponieważ wyrokiem uchylono decyzje organów obu instancji, natomiast treść uzasadnienia wyroku wyraźnie sugeruje, że uchylono tylko decyzję organu odwoławczego, bowiem wytyczne Sąd skierował do Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Ponadto Sąd pominął fakt, że w trakcie oględzin pełnomocnik wnioskodawcy wyraził wyraźną zgodę na nasadzenia zastępcze, co zapisano w protokole. Zdaniem Kolegium, należycie oceniono w sprawie zasadność zobowiązania skarżącej do określonych nasadzeń zastępczych, wyjaśniając przyczyny takiego stanu rzeczy. Przy czym Sąd formułując swoje "przekonanie", nie wskazał jakie okoliczności faktyczne nie zostały przez Kolegium wyjaśnione.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocnik skarżącej Spółki wniósł o jej oddalenie uznając, że zarzuty skargi kasacyjnej są bezpodstawne i w istocie skarga kasacyjna zawiera jedynie uzasadnienie zarzutów prawa materialnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 182 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej określanej jako "p.p.s.a."), gdyż skarżący kasacyjnie organ zrzekł się rozprawy, a strona przeciwna nie zażądała jej przeprowadzenia.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. w rozpoznawanej sprawie nie występują. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.).
W sytuacji, gdy strona wnosząca skargę kasacyjną zarzuca wyrokowi naruszenie przepisów prawa materialnego i naruszenie przepisów postępowania, tak jak ma to miejsce w sprawie, w pierwszej kolejności należało odnieść się do zarzutów naruszenia przepisów postępowania.
W tej materii usprawiedliwiony okazał się zarzut skargi kasacyjnej odnośnie naruszenia przez Sąd Wojewódzki art. 141 § 4 p.p.s.a. w tym w zakresie, w jakim zarzuca sformułowanie uzasadnienia wyroku niezgodnego z sentencją wyroku z uwagi na to, że uzasadnienie wyroku odnosi się wyłącznie do zaskarżonej decyzji, podczas gdy zaskarżonym wyrokiem uchylono decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 30 sierpnia 2022 r. i utrzymaną nią w mocy decyzję Prezydenta m. st. Warszawy z 13 maja 2022 r. nr 89/22. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd nie wskazał przyczyn uchylenia decyzji organu I instancji, a wytyczne co do dalszego postępowania skierował wprost do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie.
W konsekwencji powyższego Naczelny Sąd Administracyjny uznał za konieczne uchylenie punktu 1 wyroku w zakresie w jakim uchyla on decyzję Prezydenta m. st. Warszawy z 13 maja 2022 r. nr 89/22. W pozostałej części rozstrzygnięcie Sądu Wojewódzkiego o uchyleniu decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., w pełni poddaje się kontroli instancyjnej.
Uzasadnienie tego rozstrzygnięcia zawiera wszystkie elementy wymagane przepisem art. 141 § 4 p.p.s.a., w tym zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, omówienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia, a w szczególności opis uchybień organu i wyjaśnienie przyczyn uwzględnienia skargi. Wbrew zarzutom skarżącego kasacyjnie, uzasadnienie wyroku jednoznacznie określa dla organu II instancji wskazania co do dalszego sposobu postępowania w tej sprawie. Sąd Wojewódzki wyjaśnił w uzasadnieniu wyroku jakiego rodzaju uchybień i w jakim zakresie dopuściło się Samorządowe Kolegium Odwoławcze przy wydaniu zaskarżonej decyzji, które powinny być wyeliminowane przy ponownym rozpoznaniu sprawy. W tym kontekście zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie zasługiwał na uwzględnienie.
Oceniając pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że rozstrzygnięcie Sądu Wojewódzkiego w części orzekającej o uchyleniu zaskarżonej decyzji było prawidłowe i zasadne.
Sąd Wojewódzki trafnie zwrócił uwagę, że rozpoznając sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze zobowiązane było podjąć wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Organ zobligowany był w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.) oraz dokonać oceny - na podstawie całokształtu materiału dowodowego - czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.). Następnie organ obowiązany był wydać rozstrzygnięcie, którego uzasadnienie winno spełniać wymagania określone w art. 107 § 3 k.p.a. i realizować zasadę przekonywania (art. 11 k.p.a.).
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd Wojewódzki trafnie stwierdził, że decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego została wydana z uchybieniem przedstawionych wyżej przepisów postępowania, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Mając na uwadze istotę sporu w rozpatrywanej sprawie należy mieć na uwadze, że orzeczenie o nałożeniu na podmiot uzyskujący zezwolenie na usunięcie drzew obowiązku dokonania w to miejsce nasadzeń zastępczych ma charakter uznaniowy, o czym świadczy treść art. 83c ust. 3 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2022 r. poz. 916). Zgodnie z tym przepisem, wydanie zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu może być uzależnione od określonych przez organ nasadzeń zastępczych lub przesadzenia tego drzewa lub krzewu.
Według postanowień art. 83c ust. 4 ww. ustawy, organ, wydając zezwolenie na usunięcie drzewa lub krzewu uzależnione od wykonania nasadzeń zastępczych, bierze pod uwagę w szczególności dostępność miejsc do nasadzeń zastępczych oraz następujące cechy usuwanego drzewa lub krzewu:
1) wartość przyrodniczą, w tym rozmiar drzewa lub powierzchnię krzewów oraz funkcje, jakie pełnią w ekosystemie;
2) wartość kulturową;
3) walory krajobrazowe;
4) lokalizację.
Powołane przepisy mają charakter alternatywny, co oznacza, że możliwość ich zastosowania zależy od okoliczności konkretnego stanu faktycznego.
W realiach rozpoznawanej sprawy, wobec treści wniosku o wydanie zezwolenia na usunięcie drzew i wskazanych w nim przyczyn zamierzonego ich usunięcia i dalej wobec zarzutów odwołania, niewątpliwie istotnym dla jej poprawnego rozstrzygnięcia było ustalenie, czy rzeczywiście zachodzi przypadek orzeczenia o konieczności dokonania nasadzeń zastępczych (kompensacyjnych).
Jak trafnie wskazał Sąd Wojewódzki, kwestia ta miała również bezpośrednie znaczenie dla oceny, czy istniał obowiązek uiszczenia opłaty za usunięcie drzew, czy też miało miejsce ustawowe zwolnienie z tego obowiązku. Stosownie bowiem do art. 86 ust. 1 pkt 10 ustawy o ochronie przyrody, nie nalicza się opłat za usunięcie drzew lub krzewów, które obumarły lub nie rokują szansy na przeżycie, z przyczyn niezależnych od posiadacza nieruchomości.
Przedstawione regulacje wskazują, że podjęcie decyzji w przedmiocie zezwolenia Spółce na wycinkę drzew z obowiązkiem rekompensaty (nasadzeń zastępczych) zobowiązywało organ do uprzedniej, wszechstronnej oceny nie tylko dostępność miejsc do nasadzeń zastępczych, ale też cech usuwanych drzew w zakresie ich wartości przyrodniczej oraz funkcji, jakie pełnią w ekosystemie, ich wartości kulturowej oraz ich żywotności i stanu zachowania.
Tymczasem Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie wskazało dlaczego, w realiach tej konkretnej sprawy, uznało zasadność orzeczenia wobec strony obowiązku dokonania nasadzeń zastępczych w sytuacji, gdy usuwane drzewa, według skarżącej Spółki, nie przedstawiały wartości dla ekosystemu, co też wskazano we wniosku inicjującym postępowanie. Kolegium w żaden sposób nie przestawiło powodów w oparciu o które uznało, że konieczna jest w tym przypadku rekompensata w przyrodzie poprzez dokonanie nasadzeń zastępczych przy uwzględnieniu ich wartości kulturowej, walorów krajobrazowych i lokalizacji. Organ odwoławczy nie wyjaśnił istotnej również kwestii wymagań jakie zostały określone co do nowych drzew, w szczególności w zakresie obwodów ich pni.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, lektura zaskarżonej decyzji potwierdza w pełni stanowisko Sądu Wojewódzkiego, że organ odwoławczy nie odniósł się do zarzutów odwołania, a w lakonicznym uzasadnieniu decyzji przedstawił jedynie rozumienie przywołanych przepisów prawa materialnego. Nie wyjaśnił należycie swojego rozstrzygnięcia z odniesieniem do konkretnych ustaleń i okoliczności rozpoznawanej sprawy oraz argumentacji wyrażonej w odwołaniu.
Wobec powyższego słusznie Sąd Wojewódzki uznał za przedwczesne ustosunkowanie się do zarzutów skargi w zakresie naruszenia przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 83c ust. 3 i 4 oraz art. 86 ust. 1 pkt 10 ustawy o ochronie przyrody.
Niezasadne okazały się zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia przez Sąd Wojewódzki ww. przepisów prawa materialnego. Wbrew twierdzeniom skarżącego kasacyjnie organu, Sąd Wojewódzki w kwestionowanym wyroku nie przedstawił wykładni art. 86 ust. 1 pkt 10 w zw. z art. 83c ust. 4 ustawy o ochronie przyrody, wedle której, uzależnił udzielenie zezwolenia na wycięcie drzew od ustalenia w pierwszej kolejności czy istnieje obowiązek opłaty za ich usunięcie. Sąd wskazał jedynie, że ocena stanu drzew (ich obumarcie lub brak szans na ich przeżycie z przyczyn niezależnych od posiadacza nieruchomości) ma znaczenie do oceny czy istniał obowiązek uiszczenia opłaty za usunięcie drzew, czy też miało miejsce ustawowe zwolnienie z tego obowiązku. Okoliczności te miały przy tym znaczenie dla ustalenia potrzeby dokonania nasadzeń zastępczych pod kątem ich wartości jaką przedstawiały dla ekosystemu.
Chybiony okazał się również zarzut naruszenia art. 83c ust. 3 i 4 ustawy o ochronie przyrody, który miał polegać na błędnej wykładni i przyjęciu przez Sąd Wojewódzki, że nieprawidłowo uzależniono wydanie zezwolenia na usunięcie drzew od dokonania nasadzeń zastępczych, pomimo że sama strona skarżąca o to wnioskowała. Po pierwsze, Sąd Wojewódzki w rozważaniach swych nie wiązał możliwości orzeczenia zobowiązującego do dokonania nasadzeń zastępczych od stanowiska strony w tym zakresie. Po drugie, twierdzenie skarżącej kasacyjnie, jakoby wydanie zaskarżonej decyzji uwzględniało wniosek strony o dokonanie nasadzeń zastępczych nie znajduje jakiegokolwiek oparcia w materiale dowodowym. We wniosku o wydanie zezwolenia na usunięcie drzew z 12 kwietnia 2022 r. strona oświadczyła, że nie planuje wykonania nasadzeń zastępczych (pkt 7 wniosku). Również podstawową przyczyną złożonego odwołania było negowanie przez stronę przesłanek zobowiązujących ją do dokonania nasadzeń zastępczych.
Wskazane wyżej przez Naczelny Sąd Administracyjny motywy i przyjęte oceny stanowią podstawę do częściowego uwzględnienia skargi kasacyjnej
i uchylenia pkt 1 wyroku w zakresie w jakim uchyla on decyzję Prezydenta m. st. Warszawy z 13 maja 2022 r. nr 89/22, o czym orzeczono na podstawie art. 188 p.p.s.a.
W pozostałym zakresie skarga kasacyjna organu podlegała oddaleniu. Odstąpienie od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie orzeczono na podstawie art. 206 p.p.s.a. ze względu na to, że skarga kasacyjna organu została uwzględniona jedynie w części.