III OSK 1427/22

Naczelny Sąd Administracyjny2024-03-21
NSAochrona środowiskaWysokansa
ochrona przyrodykara pieniężnausuwanie drzewzezwolenieodpowiedzialność obiektywnapostępowanie administracyjnedowodyopinie biegłychNSA

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną dotyczącą kary pieniężnej za usunięcie drzew bez zezwolenia, uznając odpowiedzialność za usunięcie drzew za obiektywną.

Skarga kasacyjna dotyczyła kary pieniężnej za usunięcie drzew bez wymaganego zezwolenia. Skarżący zarzucał naruszenie prawa materialnego i przepisów postępowania, kwestionując ustalenia faktyczne dotyczące gatunku, obwodu i wieku drzew, a także sposób przeprowadzenia dowodów (oględziny, opinia biegłego). Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę, uznając odpowiedzialność za usunięcie drzew za obiektywną i stwierdzając, że sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił materiał dowodowy oraz nie dopatrzył się naruszeń przepisów postępowania.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej M.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie w przedmiocie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzew bez wymaganego zezwolenia. Skarżący kasacyjnie zarzucał naruszenie przepisów prawa materialnego (ustawy o ochronie przyrody) oraz przepisów postępowania, kwestionując prawidłowość ustaleń faktycznych dotyczących gatunku, obwodu i wieku usuniętych drzew, a także sposób przeprowadzenia dowodów, w tym oględzin nieruchomości i opinii biegłego. Podkreślał brak możliwości bezsprzecznego ustalenia faktów na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego oraz naruszenie jego prawa do udziału w czynnościach dowodowych. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, oddalił ją. Sąd podkreślił, że odpowiedzialność administracyjna za usunięcie drzew bez zezwolenia ma charakter obiektywny, a wystarczające jest wykazanie bezprawnego działania. Stwierdził, że Sąd I instancji zasadnie uznał prawidłowość ustaleń organów co do usunięcia drzew i nałożenia kary, a także nie dopatrzył się naruszeń przepisów postępowania, które mogłyby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd odniósł się do zarzutów dotyczących dowodów, w tym opinii biegłego i oględzin, uznając je za niezasadne, a także do zarzutów proceduralnych, stwierdzając, że Sąd I instancji prawidłowo oddalił skargę.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Odpowiedzialność administracyjna za usunięcie drzew bez zezwolenia ma charakter obiektywny i nie jest oparta na zasadzie winy. Wystarczające jest wykazanie bezprawnego działania, tj. usunięcia drzewa bez wymaganego zezwolenia.

Uzasadnienie

Sąd wskazał, że odpowiedzialność administracyjna za usunięcie drzew bez zezwolenia jest obiektywna, co oznacza, że wystarczy samo zaistnienie bezprawia administracyjnego, czyli wykazanie związku przyczynowego między działaniem podmiotu a wycięciem drzew. Nie bada się stopnia zawinienia strony.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (14)

Główne

u.o.p. art. 88 § 1 pkt 1

Ustawa o ochronie przyrody

Wójt, burmistrz albo prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną za usunięcie drzewa lub krzewu bez wymaganego zezwolenia.

u.o.p. art. 88 § 2

Ustawa o ochronie przyrody

Kara jest nakładana na posiadacza nieruchomości, albo właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 k.c. albo na inny podmiot, jeżeli działał bez zgody posiadacza nieruchomości.

u.o.p. art. 89 § 1

Ustawa o ochronie przyrody

Administracyjną karę pieniężną ustala się w wysokości dwukrotnej opłaty za usunięcie drzewa lub krzewu, o której mowa w art. 84 ust. 1, a w przypadku zwolnienia z obowiązku uiszczenia opłaty, karę ustala się w wysokości takiej opłaty, która byłaby ponoszona, gdyby takiego zwolnienia nie było.

u.o.p. art. 89 § 2

Ustawa o ochronie przyrody

Jeżeli ustalenie obwodu lub gatunku usuniętego lub zniszczonego drzewa jest niemożliwe z powodu wykarczowania pnia i braku kłody, dane do wyliczenia administracyjnej kary pieniężnej ustala się na podstawie informacji zebranych w toku postępowania administracyjnego, powiększając ją o 50%.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 183 § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania.

p.p.s.a. art. 174

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego lub przepisów postępowania.

p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd uchyla decyzję lub postanowienie, jeśli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

W razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ obowiązany jest do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.

k.p.a. art. 77 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ obowiązany jest zebrać i rozpatrzyć w sposób wyczerpujący materiał dowodowy.

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.

k.p.a. art. 81a § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Wątpliwości nierozstrzygnięte na korzyść strony.

k.p.a. art. 84 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Dowodem może być opinia biegłego.

k.p.a. art. 75 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Dowodami mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych, oględziny.

Argumenty

Odrzucone argumenty

Naruszenie prawa materialnego (art. 88 ust. 1 w zw. z art. 89 ust. 1 i 3 u.o.p.) poprzez niewłaściwe zastosowanie i obciążenie skarżącego karą pieniężną. Naruszenie przepisów postępowania (art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, 7a, 8, 77, 80, 84, 85, 81a § 1 k.p.a.) poprzez błędne uznanie zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, błędne ustalenia faktyczne, brak wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego, brak możliwości udziału w oględzinach, błędną ocenę opinii biegłego. Naruszenie przepisów postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit c. p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a.) poprzez oddalenie skargi mimo zarzutów. Naruszenie zasady dochodzenia prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.) i zasady poszanowania słusznego interesu obywatela. Naruszenie art. 81a § 1 k.p.a. poprzez nierozstrzygnięcie wątpliwości na korzyść strony.

Godne uwagi sformułowania

odpowiedzialność administracyjna ma charakter obiektywny wystarczające jest samo wystąpienie tzw. bezprawia administracyjnego nie można podzielić argumentacji skargi kasacyjnej w tym, że biegły w sposób nieprawidłowy sporządził opinię sama polemika skarżącego kasacyjnie z ustaleniami biegłego niepoparta żadnymi dokumentami, nie jest wystarczającą przesłanką do obalenia prawidłowości dokonanej przez biegłego opinii

Skład orzekający

Teresa Zyglewska

przewodniczący sprawozdawca

Olga Żurawska-Matusiak

sędzia

Ireneusz Dukiel

sędzia del. WSA

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ugruntowanie stanowiska o obiektywnym charakterze odpowiedzialności za usunięcie drzew bez zezwolenia oraz sposobie oceny dowodów w takich sprawach."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji usunięcia drzew bez zezwolenia i wymierzenia kary pieniężnej na podstawie ustawy o ochronie przyrody.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu ochrony środowiska i odpowiedzialności prawnej, ale argumentacja skarżącego jest typowa dla tego rodzaju spraw. Wartość praktyczna dla prawników specjalizujących się w prawie administracyjnym i ochrony środowiska.

Kara za wycięcie drzew: kiedy odpowiedzialność jest obiektywna?

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III OSK 1427/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-03-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-06-09
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Ireneusz Dukiel
Olga Żurawska - Matusiak
Teresa Zyglewska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne
Ochrona przyrody
Sygn. powiązane
IV SA/Wa 4/22 - Wyrok WSA w Warszawie z 2022-03-15
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 55
art. 88 ust. 1 pkt 1, art. 88 ust. 2
Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Teresa Zyglewska (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak Sędzia del. WSA Ireneusz Dukiel po rozpoznaniu w dniu 21 marca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 marca 2022 r., sygn. akt IV SA/Wa 4/22 w sprawie ze skargi M.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 9 listopada 2021 r., nr KOA/2570/Oś/2021 w przedmiocie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 15 marca 2022 r., sygn. akt IV SA/Wa 4/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: Sąd I instancji, WSA) oddalił skargę M.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie (dalej: SKO, organ, Kolegium) z 9 listopada 2021 r., nr KOA/2570/Oś/2021 w przedmiocie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej.
Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodził się M.K. (dalej: skarżący kasacyjnie) i w skardze kasacyjnej zarzucił zaskarżonemu wyrokowi:
1. naruszenie przepisu prawa materialnego, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 88 ust. 1 w zw. z art. 89 ust. 1 i 3 ustawy o ochronie przyrody poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i obciążenie skarżącego administracyjną karą pieniężną za usunięcie bez wymaganego zezwolenia drzew przy ul. [...] w L.,
2. naruszenie przepisów postępowania, które to miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 151 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 7, 7a, 8, 77, 80, 84, 85, 81a § 1 k.p.a.:
a) poprzez oddalenie skargi wynikające z błędnego uznania Sądu I instancji, że organy obu instancji w sposób przekonujący zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy oraz podjęły wszelkie czynności do dokładnego i bezsprzecznego wyjaśnienia stanu faktycznego w sprawie, w sytuacji, gdy w niniejszej sprawie nie wyjaśniono dostatecznie powodów, dla których skarżącego obciążono administracyjną karą pieniężną za usunięcie bez wymaganego zezwolenia drzew przy ul. [...] w L.;
b) poprzez oddalenie skargi wynikające z braku wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego i błędnych ustaleń faktycznych polegających na uznaniu, iż na terenie nieruchomości przy ul. [...] (nr ew. [...], obr. [...]) w L. skarżący usunął 2 sztuki drzew o gatunku brzozy brodawkowatej o obwodzie pnia 144 cm oraz świerku pospolitego o obwodzie pnia 78,5 cm mimo braku podstaw do uznania, iż pnie zastane na ww. nieruchomości należały do gatunków tych drzew oraz brak jakiegokolwiek dowodu pozwalającego na ustalenie rzeczywistego pnia drzew;
c) poprzez oddalenie skargi wynikające z braku wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego i błędnych ustaleń faktycznych polegających na uznaniu, iż usunięcie drzew będących przedmiotem postępowania wymaga uzyskania zgłoszenia mimo braku jakiegokolwiek dowodu, na podstawie którego poczyniono takowe spostrzeżenia;
d) poprzez oddalenie skargi wynikające z braku wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego i czynienie ustaleń faktycznych na podstawie oględzin z 4 czerwca 2020 roku i z 29 czerwca 2020 roku, w czasie których organy faktycznie nie miały dostępu na teren nieruchomości i nie miały możliwości stwierdzenia występowania jakichkolwiek pni na nieruchomości oraz czynieniu ustaleń faktycznych na podstawie fotografii, na podstawie których nie jest możliwym bezsprzeczne ustalenie obwodu ani gatunku drzew,
e) poprzez oddalenie skargi wynikające z braku wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego i błędnej oceny dowodu z opinii biegłego prof. dr hab. T.O. i przyjęcie, iż opinia ta jest jasna i spójna, podczas gdy opinia została wydana wyłącznie na podstawie fotografii, na podstawie których nie jest możliwym bezsprzeczne ustalenie obwodu ani gatunku drzew,
f) poprzez oddalenie skargi wynikające z braku wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego i błędnych ustaleń faktycznych poczynionych bez podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego i bezsprzecznego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w tym ustalenia gatunku i wieku drzew, a także poprawności działania przyrządów mierniczych służących do mierzenia obwodów pni,
g) poprzez oddalenie skargi wynikające z braku wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego, podczas gdy organy rozpoznające sprawę nie zapewniły skarżącemu możliwości udziału w oględzinach nieruchomości wyznaczonych przez organ na dzień 4 czerwca 2020 roku i 29 czerwca 2020 roku i zawiadomienie pełnomocnika skarżącego o oględzinach po terminie, kiedy faktycznie się one odbyły,
h) poprzez oddalenie skargi wynikające z braku wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego, podczas, gdy organ w oparciu o dostępny materiał dowodowy nie był w stanie bezsprzecznie ustalić obwodu usuniętych drzew, ich wieku i wysokości oraz czy usunięcie przedmiotowych drzew w ogóle podlegało obowiązkowi uzyskania zezwolenia, co skutkowało powstaniem nieusuwalnych wątpliwości, które powinny skutkować wydaniem przez organ rozstrzygnięcia na korzyść strony,
4. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 151 p.p.s.a. poprzez oddalenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny skargi skarżącego w sytuacji, kiedy Sąd I instancji nie rozpoznał w sposób należyty zarzutów i argumentów przedstawionych w skardze.
Wobec tak sformułowanych zarzutów skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym zwrotu kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych. Ponadto skarżący kasacyjnie oświadczył, że zrzeka się przeprowadzenia rozprawy.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że Wojewódzki Sąd Administracyjny zaaprobował rozstrzygnięcia organów obu instancji, podczas gdy decyzja organu I jak i II instancji, została wydana z pominięciem przepisów zarówno prawa materialnego jak i proceduralnego, co powoduje, iż obydwie winne być zdyskwalifikowane z obrotu. Skarżący kasacyjnie podniósł, iż w aktach sprawy nie znajdują się żadne dowody, na podstawie których możliwe byłoby bezsprzeczne ustalenie faktów, na których organy administracji oparły zaskarżone orzeczenia. Skarżący kasacyjnie podkreślił, że neguje ustalenia organu I i II instancji w zakresie wieku ściętych drzew, okresu ich ścięcia, ich gatunku czy obwodu pni, a nadto poprawność pomiarów ściętych pni będących podstawą ustalenia kary administracyjnej, co więcej wobec zanegowania rzetelności pomiarów skarżący neguje poprawność ustalenia kary administracyjnej. Zauważono, że w postępowaniu przeprowadzonym przez organy brak jest jakiegokolwiek dowodu świadczącego o tym, że usunięcie przedmiotowych drzew podlegało obowiązkowi uzyskania zezwolenia. Organ poczynił ustalenia przede wszystkim na podstawie fotografii nieruchomości, które nie mogą prowadzić do bezsprzecznego ustalenia obwodu i gatunku drzew, czynienie ustaleń faktycznych na podstawie fotografii obarczone jest błędem obliczeniowym. Następnie fotografie nieruchomości stały się podstawą wydania opinii przez prof. dr hab. T.O., dlatego konsekwentnie również na podstawie tejże opinii nie można, zdaniem skarżącego kasacyjnie, bezsprzecznie ustalić obwodu oraz gatunku drzew. Opinia opiera się wyłącznie na hipotezach, których nie można skonfrontować z rzeczywistością. Organ nie dysponuje rzeczywistymi obliczeniami obwodów drzew ani oględzinami pni, dlatego zdaniem skarżącego kasacyjnie dowód w postaci opinii biegłego został sporządzony w sposób nieprawidłowy, a zawarte w nim informacje nie mogą być uznane za miarodajne, bowiem są poparte wyłącznie hipotetycznymi, a nie rzeczywistymi obliczeniami.
Ponadto wskazano, że organy przeprowadzające postępowanie dowodowe w sprawie nie powiadomiły skarżącego kasacyjnie o terminie oględzin wyznaczonych na dzień 4 czerwca 2020 roku ani na dzień 29 czerwca 2020 roku, bowiem powiadomienie pełnomocnika skarżącego nastąpiło listownie już po faktycznym przeprowadzeniu oględzin. Zdaniem skarżącego kasacyjnie organ powinien organizować przeprowadzenie czynności dowodowych w sposób zapewniający stronom należyty udział w tych czynnościach, zatem skarżący i jego pełnomocnik nie mieli zapewnionego należytego udziału w czynnościach dowodowych przeprowadzanych przez organ. Odpowiedzialnością za brak przeprowadzenia oględzin należy obciążyć organ prowadzący postępowanie. Bowiem, to na organie prowadzącym postępowanie ciąży obowiązek prowadzenia postępowania, dążenia do ustalenia prawdy materialnej przy zagwarantowaniu stronie poszanowania jej uprawnień proceduralnych.
Skarżący kasacyjnie podkreślił, że opisane powyżej postępowanie organów, oznacza naruszenie jednej z podstawowych zasad postępowania administracyjnego tj. zasady poszanowania słusznego interesu obywatela i wnikliwości organu administracji, jedną z kardynalnych zasad postępowania administracyjnego jest określona w art. 7 k.p.a. zasada dochodzenia prawdy obiektywnej, nakładająca na organ prowadzący postępowanie obowiązek wszechstronnego zbadania sprawy pod względem faktycznym i prawnym. Zasada ta realizuje szereg przepisów szczegółowych, a zwłaszcza przepisy o postępowaniu dowodowym. Jak wskazał autor skargi kasacyjnej, nakładają one na organ obowiązek wyczerpującego zebrania, rozpatrzenia i oceny całego materiału dowodowego, jedynie na podstawie całokształtu materiału dowodowego (poddanego wszechstronnej analizie) organ może ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 77 § 1 i 80 k.p.a.). Jedynie wtedy, gdy stan faktyczny sprawy jest niewadliwie ustalony możliwym jest dokonanie właściwej wykładni prawa materialnego i jego należytego zastosowania.
Nadto, zdaniem skarżącego kasacyjnie, organ wydający decyzję w sposób rażący naruszył przepis art. 81a § 1 k.p.a., bowiem stan faktyczny sprawy nadal posiada rozliczne wątpliwości, których nie ma możliwości usunięcia, zatem organ winien rozstrzygnąć sprawę na korzyść strony. Podkreślono, że w postępowaniu przeprowadzonym przez organy brak jest jakiegokolwiek dowodu świadczącego o tym, że usunięcie przedmiotowych drzew podlegało obowiązkowi zgłoszenia. Za niedopuszczalne uznać należy oparcie się w tym zakresie na ustaleniach poczynionych przez pracowników organu, bez możliwości weryfikacji prawidłowości wyciągniętych przez nich stronę. Wobec braku wykazania przez organ, że usunięcie przedmiotowych drzew podlegało obowiązkowi zgłoszenia oraz braku jednoznacznego ustalenia obwodów pni stanowiących podstawę do ustalenia wysokości kary, w ocenie skarżącego kasacyjnie, koniecznym jest wydanie orzeczenia na korzyść strony i umorzenie postępowania przez organ.
Zauważono również, że organ orzekający w sprawie pominął przepisy art. 7a i art. 81a k.p.a., w których wyrażono zasady "przyjaznej wykładni" i "przyjaznego" ustalenia stanu faktycznego, mających wpływ na wynik sprawy. Skarżący kasacyjnie stoi na stanowisku, że organ wydający decyzję w sposób rażący naruszył przepis art. 81a § 1 k.p.a., bowiem stan faktyczny sprawy nadal posiada rozliczne wątpliwości, których nie usunął, zatem organ winien rozstrzygnąć sprawę na korzyść strony. W ocenie skarżącego kasacyjnie, wobec braku usunięcia powstałych w sprawie wątpliwości, koniecznym jest wydanie orzeczenia na korzyść strony i uchylenie decyzji organów obu instancji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 t.j.; dalej: p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd II instancji, który w odróżnieniu od sądu I instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.
Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Rozpoznając skargę kasacyjną w tak zakreślonych granicach należy stwierdzić, iż nie została ona oparta na usprawiedliwionych podstawach.
W pierwszej kolejności zauważyć należy, że materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. 2020 r., poz. 55 ze zm., dalej: u.o.p.), a w szczególności art. 88 ust. 1 pkt 1 u.o.p., wedle którego wójt, burmistrz albo prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną za usunięcie drzewa lub krzewu bez wymaganego zezwolenia. Zgodnie natomiast z art. 88 ust. 2 u.o.p. kara ta jest nakładana na posiadacza nieruchomości, albo właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 k.c. albo na inny podmiot, jeżeli działał bez zgody posiadacza nieruchomości.
W myśl art. 89 ust. 1 u.o.p. administracyjną karę pieniężną, o której mowa w art. 88 ust. 1 pkt 1-3, 5 i 6, ustala się w wysokości dwukrotnej opłaty za usunięcie drzewa lub krzewu, o której mowa w art. 84 ust. 1, a w przypadku, w którym usunięcie drzewa lub krzewu jest zwolnione z obowiązku uiszczenia opłaty, administracyjną karę pieniężną ustala się w wysokości takiej opłaty, która byłaby ponoszona, gdyby takiego zwolnienia nie było. Stosownie do treści art. 89 ust. 2 u.o.p., jeżeli ustalenie obwodu lub gatunku usuniętego lub zniszczonego drzewa jest niemożliwe z powodu wykarczowania pnia i braku kłody, dane do wyliczenia administracyjnej kary pieniężnej ustala się na podstawie informacji zebranych w toku postępowania administracyjnego, powiększając ją o 50%.
Wskazać należy, że administracyjna kara pieniężna definiowana jest w orzecznictwie jako dolegliwość stosowana przez organ administracji publicznej za naruszenie normy prawa administracyjnego. Powstanie odpowiedzialności administracyjnej związane jest wyłącznie z zaistnieniem zdarzenia, które kwalifikowane jest ustawą jako naruszenie obowiązujących norm prawnych. Przypisanie odpowiedzialności sprowadza się zatem wyłącznie do ustalenia, czy konkretne zdarzenie wyczerpuje znamiona oznaczone w ustawie i pozostaje w związku przyczynowym z zachowaniem konkretnego podmiotu (wyrok NSA z 11 stycznia 2022 r., sygn. akt III OSK 816/21 - orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w bazie internetowej na stronie NSA: orzeczenia.nsa.gov.pl). Trzeba przy tym zaakcentować, że odpowiedzialność administracyjna ma charakter obiektywny i pełni w szczególności funkcję prewencyjną, natomiast sankcja administracyjna jest wymierzana za naruszenie obowiązku wynikającego z przepisów prawa administracyjnego. Omawiany środek ma na celu mobilizowanie podmiotów do terminowego i prawidłowego wykonywania obowiązków wynikających z prawa. Druga jej funkcja wyraża się natomiast w tym, że ma ona zniechęcać do naruszania obowiązków i skłaniać do zapobieżenia dalszemu lub powtórnemu naruszaniu określonych obowiązków w przyszłości (por. wyrok NSA z 6 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 451/11).
Jednocześnie podkreślić należy, że odpowiedzialność administracyjna za usunięcie drzew bez zezwolenia nie jest oparta na zasadzie winy, lecz ma charakter obiektywny. Oznacza to, że wyłączną i wystarczającą podstawą nałożenia kary administracyjnej, jest działanie bezprawne, tj. m.in. sprzeczne z wymogiem uprzedniego uzyskania zezwolenia na usunięcie drzew. Bezprawne usunięcie drzew stanowi zatem delikt administracyjny, w którym nie bada się stopnia zawinienia strony, ani nieokreślonych ustawowo okoliczności, które mogłyby wyłączyć odpowiedzialność w tym zakresie. Za przyjęciem wskazanego poglądu przemawia przede wszystkim to, że ani przepisy u.o.p., ani ogólne normy prawa administracyjnego nie pozwalają wyprowadzić innych przesłanek nałożenia kary za usunięcie drzew niż bezprawność (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 lutego 2019 r., sygn. akt II OSK 907/17). Zobiektywizowana odpowiedzialność administracyjna, o której mowa w art. 88 ust. 1 u.o.p. oznacza, że wystarczające jest samo wystąpienie tzw. bezprawia administracyjnego, a więc wykazanie związku przyczynowego między działaniem danego podmiotu, a wycięciem drzew, spowodowanego działaniem posiadacza danej nieruchomości.
Trzeba zaznaczyć, że przedmiotem stosowanej regulacji prawnej art. 89 ust. 1 u.o.p., a tym samym prowadzonego przez organy postępowania, jest ustalenie konsekwencji prawnych deliktu administracyjnego. W sprawach tego rodzaju istotne znaczenie mają okoliczności faktyczne z chwili popełnienia deliktu.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji zasadnie uznał, że prawidłowe są ustalenia organu dotyczące usunięcia bez wymaganego zezwolenia z terenu nieruchomości położonej w L. przy ul. [...], oznaczonej jako działka nr ew. [...] z obrębu [...], dwóch drzew, tj. brzozy brodawkowatej o obwodzie pnia 144 cm oraz świerku pospolitego o obwodzie pnia 78,5 cm. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, wynika bowiem, że w dniu 6 marca 2020 r. na terenie ww. nieruchomości rosły drzewa, m.in. brzoza oraz świerk, których wycinka została sfotografowana w dniu 7 marca 2020 r.
Jednocześnie nie sposób uznać, że usunięcie drzew nastąpiło bez wiedzy i zgody właściciela nieruchomości. Jak słusznie zauważył Sąd I instancji, przyjmując za własne rozważania Kolegium, drzewa rosnące na terenie nieruchomości były okazałe, zostały naniesione na mapie ewidencyjnej, a zatem trudno uznać, aby właściciel nie miał na ich temat żadnej wiedzy.
Wobec braku zgłoszenia usunięcia drzew, przyjmuje się, że skarżący kasacyjnie bezprawnie tego dokonał, gdyż w tym czasie był właścicielem nieruchomości. Stąd nałożenie kary na skarżącego jest prawidłowe. Kara za uszkodzenie lub zniszczenie drzewa nakładana jest na posiadacza nieruchomości, albo właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego, albo na inny podmiot, jeżeli działał bez zgody posiadacza nieruchomości (art. 88 ust. 2 u.o.p.). Jak już wyżej wskazano, w takim przypadku wystarczy wykazanie związku przyczynowego pomiędzy działaniem określonego podmiotu a zniszczeniem drzew (wyrok NSA z 26 lutego 2019 r., sygn. akt II OSK 907/17; K. Gruszecki, Komentarz do art. 88, [w]: Ustawa o ochronie przyrody. Komentarz, LEX/el. 2017).
Skoro skarżący kasacyjnie nie wykonał nałożonego przez prawo obowiązku uzyskania wymaganego zezwolenia na usunięcie drzew, to prawidłowe jest stanowisko WSA oraz organów administracji publicznej orzekających w sprawie, wedle którego zaistniały przesłanki do wymierzenia stronie administracyjnej kary pieniężnej.
Wobec powyższych rozważań, za niezasadny należało uznać zarzut naruszenia art. 88 ust. 1 w zw. z art. 89 ust. 1 i 3 u.o.p. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i obciążenie skarżącego administracyjną karą pieniężną za usunięcie bez wymaganego zezwolenia drzew przy ul. [...] w L.
Pozbawiony jest również doniosłości prawnej zarzut dotyczący naruszenia przepisów postępowania, które to miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 151 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 7, 7a, 8, 77, 80, 84, 85, 81a § 1 k.p.a.
Podkreślić w tym miejscu należy, że w przypadku oddalenia skargi można zarzucić Sądowi I instancji naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. tylko wówczas, gdy Sąd ten stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mimo to nie spełni dyspozycji tej normy prawnej i nie uchyli zaskarżonego postanowienia. Natomiast, jeśli z zaskarżonego wyroku wynika, że Sąd nie dopatrzył się naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to Naczelny Sąd Administracyjny nie może zarzucić oddalającemu skargę Sądowi I instancji naruszenia omawianego przepisu, gdyż rozstrzygnięcie jest zgodne z dyspozycją stosowanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny normy prawnej. W rozpoznanej sprawie Sąd Wojewódzki nie stosował art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Podstawą prawną zaskarżonego wyroku był art. 151 p.p.s.a., zgodnie z którym w razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala. Okoliczność oddalenia skargi nie mogła więc stanowić bezpośrednio argumentu mającego świadczyć o naruszeniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Przy tym podobnie, jak przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., również przepis art. 151 tej ustawy stanowi jedynie wynik kontroli przez sąd zaskarżonego aktu. Warunkiem ich zastosowania jest spełnienie hipotezy w postaci odpowiednio stwierdzenia czy niestwierdzenia przez sąd naruszeń prawa przez organ administracji publicznej. Ponadto przepis art. 151 p.p.s.a. może być naruszony, gdy Sąd I instancji, uznając, że skarga zasługuje na uwzględnienie, wydaje orzeczenie oddalające skargę, lub też gdy, uznając, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, uwzględnia ją. Naruszenie tych przepisów - powoływanych odrębnie, jak i wspólnie - jest zawsze następstwem złamania innych przepisów. W przedmiotowej sprawie Sąd Wojewódzki nie stwierdził naruszenia norm i zasad postępowania administracyjnego, dlatego prawidłowo oddalił skargę. Skoro zatem, Sąd nie stwierdził naruszenia przepisów postępowania przez organ administracji publicznej, to nie miał podstaw do zastosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. W konsekwencji uznać należało, że wydane w sprawie rozstrzygnięcie zgodne jest z dyspozycją zastosowanej normy prawnej.
Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, poprzez analizę dokumentów zawartych w aktach administracyjnych, Wojewódzki Sąd Administracyjny zasadnie nie dopatrzył się tego rodzaju uchybień, które musiałyby skutkować wyeliminowaniem z obrotu prawnego kwestionowanej decyzji. Po wnikliwej analizie materiału sprawy i procedur poprzedzających wydanie zaskarżonej decyzji, trafnie stwierdził, że organy prowadzące kontrolowane postępowanie wypełniły zawarty w art. 7 k.p.a. nakaz dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, oraz określony w przepisie art. 77 § 1 k.p.a. obowiązek zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego. Przyjęta w sprawie faktyczna podstawa rozstrzygnięć ustalona została z uwzględnieniem wymogów wynikających z przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Sąd zasadnie uznał, że organy ustaliły wszystkie istotne do załatwienia sprawy okoliczności faktyczne i prawne, a zgromadzony w sprawie materiał dowodowy ma walor kompletności, zaś jego ocena nie nosi znamion dowolności. Na gruncie reguł i norm procesowych wyprowadził logicznie uprawnione i merytorycznie trafne wnioski. Trafnie też ocenił, że orzekające w sprawie organy prawidłowo uzasadniły, z jakich powodów wymierzyły skarżącemu administracyjną karę pieniężną za usunięcie bez wymaganego zezwolenia 2 sztuk drzew. Brak było zatem również podstaw do uznania naruszenia art. 7a oraz 81a § 1 k.p.a.
Zgodzić się także należy z Sądem I instancji, że organ administracji prawidłowo oparł swoje rozstrzygnięcie o opinię biegłego przyznając jej walor wiarygodności. Trzeba zaznaczyć, że opinia biegłego stanowiąca dowód w sprawie w oparciu o art. 84 § 1 k.p.a. stanowi sformalizowaną prawnie opinię, która jest wydawana w zakresie posiadanych przez niego wiadomości specjalnych, a zatem decyzja co do sposobu i metody ustalenia wieku i obwodu przedmiotowych drzew zależy wyłącznie od biegłego, który posiada specjalistyczną w tym temacie wiedzę. Dlatego też nie można podzielić argumentacji skargi kasacyjnej w tym, że biegły w sposób nieprawidłowy sporządził opinię dotyczącą usuniętych drzew.
Jednocześnie odnosząc się do zarzutu dotyczącego niezapewnienia skarżącemu możliwości udziału w oględzinach nieruchomości, zauważyć należy, że organ prawidłowo zawiadomił pełnomocnika skarżącego kasacyjnie o terminie oględzin, na które jednak nie stawił się pełnomocnik ani skarżący kasacyjnie. Skoro zaś skarżący kasacyjnie nie udostępnił swojej nieruchomości, a pozostały zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwalał na sporządzenie opinii, natomiast strona skarżąca kasacyjnie nie wykazała jaki istotny wpływ na wynik sprawy mogłoby mieć przeprowadzenie oględzin tej nieruchomości, to zarzut ten nie zasługiwał na uwzględnienie.
Nadto, wskazać należy, że strona skarżąca kasacyjnie – poza tylko własnymi twierdzeniami – nie przedstawiła żadnych dokumentów, które chociażby w minimalny sposób mogły podważyć rzetelność sporządzonej przez biegłego opinii, ewentualnie wskazywałyby które elementy ekspertyzy są nieprawdziwe, zawierają nieprawidłowości bądź budzą uzasadnione wątpliwości. Jeśli skarżący kasacyjnie miał wątpliwości lub zastrzeżenia co do prawidłowości wykonania przez biegłego opinii mógł – w ramach własnych środków dowodowych stosownie do art. 75 § 1 k.p.a. – przedstawić kontropinię (przeciwdowód) sporządzoną przez innego biegłego, wówczas organ musiałby przeanalizować obie opinie, dokonać oceny i podjąć merytoryczne rozstrzygnięcie. Strona w tym zakresie nie wykazała inicjatywy dowodowej, nie przedstawiła żadnego przeciwstawnego dowodu, tymczasem to stronie skarżącej kasacyjnie, która kwestionuje dowód z opinii powinno zależeć na przedstawieniu takich dowodów i argumentacji, aby wykazać swoje racje. Tego w przedmiotowej sprawie skarżący kasacyjnie nie uczynił poprzestając wyłącznie na gołosłownych twierdzeniach.
Z uwagi na powyższe, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego sama polemika skarżącego kasacyjnie z ustaleniami biegłego niepoparta żadnymi dokumentami, nie jest wystarczającą przesłanką do obalenia prawidłowości dokonanej przez biegłego opinii.
Odnosząc się do sformułowanego odrębnie zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit c. p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. wskazać należy, że w art. 151 p.p.s.a. ustawodawca uregulował treść rozstrzygnięcia sądu w przypadku, gdy nie zostały potwierdzone zarzuty naruszenia prawa w postępowaniu administracyjnym. Natomiast w treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. wskazano, jaki środek winien zastosować sąd uznając, że organy dopuściły się określonych w tym przepisie uchybień proceduralnych. Ponownego podkreślenia wymaga, że skuteczność zarzutu naruszenia powyższych przepisów wynikowych zależy od wykazania zasadności naruszenia innych konkretnych przepisów, czego w niniejszej sprawie nie uczyniono. Orzeczenie oddalające skargę nie jest bowiem skutkiem zastosowania jedynie art. 151 p.p.s.a., lecz następstwem ustaleń poprzedzających wydanie wyroku i zastosowania przepisów nakazujących sądowi takie ustalenia poczynić. Powołanie w zarzucie skargi kasacyjnej jedynie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 151 p.p.s.a. uznać należy za wysoce niewystarczające dla wykazania nieprawidłowości zaskarżonego wyroku.
Ze wskazanych wyżej przyczyn, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI