III OSK 1339/24

III OSK 1339/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-06-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-04-19
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Ewa Kwiecińska
Mariusz Kotulski /sprawozdawca/
Przemysław Szustakiewicz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne
Szkolnictwo wyższe
Sygn. powiązane
VII SA/Wa 1528/23 - Wyrok WSA w Warszawie z 2023-12-05
Skarżony organ
Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 2095
art. 15zzzzzn2
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz Sędziowie: Sędzia NSA Ewa Kwiecińska Sędzia del. WSA Mariusz Kotulski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej H. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 grudnia 2023 r. sygn. akt VII SA/Wa 1528/23 w sprawie ze skargi H. S. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] grudnia 2022 r. znak: [...] w przedmiocie skreślenia z listy studentów 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od H. S. na rzecz Rektora Uniwersytetu [...] kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 5 grudnia 2023 r. sygn. akt VII SA/Wa 1528/23 oddalił skargę H. S. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] grudnia 2022 r. znak: [...] w przedmiocie skreślenia z listy studentów.
Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Kierownik jednostki dydaktycznej - Prodziekan ds. studenckich Wydziału [...] Uniwersytetu [...] decyzją z dnia [...] października 2022 r. skreślił H. S. (dalej: "skarżący") z listy studentów pierwszego roku, studiów pierwszego stopnia, stacjonarnych, na kierunku [...] z powodu nieuzyskania w wymaganym terminie zaliczenia etapu studiów.
Od powyższej decyzji skarżący złożył odwołanie.
Po rozpatrzeniu odwołania, Rektor Uniwersytetu [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2022 r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 z późn. zm., zwana dalej: "k.p.a.") w zw. z art. 108 ust. 2 pkt 3 i ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2022 r. poz. 574 z późn. zm., zwana dalej: "p.s.w.n.") i w związku z § 41 ust. 2 pkt 2 Regulaminu Studiów na Uniwersytecie [...], stanowiącego załącznik do uchwały nr [...] Senatu Uniwersytetu [...] z dnia [...] czerwca 2019 r. w sprawie uchwalenia Regulaminu Studiów na Uniwersytecie [...] ([...], zwana dalej: "Regulamin Studiów"), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Na powyższą decyzję skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
W odpowiedzi na skargę Rektor Uniwersytetu [...] wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w powołanym wyżej wyroku oddalił skargę H. S. uznając, że zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z prawem.
Uzasadniając swoje stanowisko Sąd I instancji wskazał, że nie doszło do naruszenia art. 15zzzzzn2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 z późn. zm., zwana dalej: "ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19") poprzez wydanie decyzji pomimo niezawiadomienia strony postępowania, tj. skarżącego, o uchybieniu terminu i niewyznaczeniu stronie postępowania terminu na złożenie wniosku i przywrócenie terminu. Zauważyć przyjdzie, że przepis ten w ust. 1 stanowi, że w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów: 1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej, 2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, 3) przedawnienia, 4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie, 5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, 6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju - organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu.
Sąd I instancji stwierdził, że w zawiadomieniu organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu (ust. 2). W ust. 3 przepis ten przewiduje, że w przypadku, o którym mowa w art. 58 § 2 k.p.a., prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie 30 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. W ocenie Sądu w warunkach rozpoznawanej sprawy przepis ten nie znajdował zastosowania, skarżący wniósł bowiem odwołanie w terminie.
Oceniając przebieg postępowania Sąd uznał, że nie doszło w tej sprawie do naruszenia prawa w sposób wskazany z rozpoznawanej skardze, jak i przeprowadzona z urzędu weryfikacja legalności decyzji w jej całokształcie nie doprowadziła do stwierdzenia tego rodzaju jej wadliwości, które nakazywałby skargę uwzględnić. Organy rozważyły wszystkie istotne okoliczności sprawy i wyczerpująco uzasadniły swoje stanowisko.
Skargę kasacyjną od tego wyroku wniósł H. S., zaskarżając wyrok w całości i zarzucając mu:
I. naruszenie przepisu prawa materialnego, a to art. 15zzzzzn2 ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 poprzez błędną jego wykładnię polegającą na przyjęciu, że przepis ten nie znajduje zastosowania, jeżeli strona wniesienie odwołanie od decyzji organu w terminie;
II. naruszenie przepisu postępowania, a to art. 15zzzzzn2 ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 poprzez błędną jego wykładnię polegającą na przyjęciu, że przepis ten nie znajduje zastosowania, jeżeli strona wniesie odwołanie od decyzji organu w terminie, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Mając powyższe na uwadze skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi, który wydał orzeczenie, zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, a także oświadczył, że zrzeka się rozprawy.
Powyższe zarzuty rozwinięto w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Rektor Uniwersytetu [...] wniósł o jej oddalenie, a także rozstrzygnięcie o kosztach postępowania według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skoro w niniejszej sprawie pełnomocnik strony skarżącej kasacyjnie – na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. – zrzekł się rozprawy, a strona przeciwna w ustawowym terminie nie zawnioskowała o jej przeprowadzenie, to rozpoznanie skargi kasacyjnej nastąpiło na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpatrywaniu sprawy na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest granicami tej skargi, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania w wypadkach określonych w § 2, z których żaden w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego orzeczenia determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd ten, w odróżnieniu od wojewódzkiego sądu administracyjnego, nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów postawionych w skardze kasacyjnej.
Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną zostały określone w art. 174 p.p.s.a. Przepis art. 174 pkt 1 p.p.s.a. przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Przez błędną wykładnię należy rozumieć niewłaściwe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, natomiast przez niewłaściwe zastosowanie, dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego. Również druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. – naruszenie przepisów postępowania – może przejawiać się w tych samych postaciach, co naruszenie prawa materialnego, przy czym w wypadku oparcia skargi kasacyjnej na tej podstawie skarżący powinien nadto wykazać istotny wpływ wytkniętego uchybienia na wynik sprawy.
Oczywiście niezasadne są zarzuty naruszenie przepisu prawa materialnego, a to art. 15zzzzzn2 ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 poprzez błędną jego wykładnię polegającą na przyjęciu, że przepis ten nie znajduje zastosowania, jeżeli strona wniesienie odwołanie od decyzji organu w terminie, a także poprzez błędną jego wykładnię polegającą na przyjęciu, że przepis ten nie znajduje zastosowania, jeżeli strona wniesie odwołanie od decyzji organu w terminie, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Po pierwsze dlatego, że przez podstawę kasacyjną należy rozumieć konkretny przepis prawa, którego naruszenie przez Sąd I instancji zarzuca skarga kasacyjna. W odniesieniu do przepisu, który nie stanowi jednej zamkniętej całości, a składa się z ustępów, punktów i innych jednostek redakcyjnych, wymóg skutecznie wniesionej skargi kasacyjnej jest spełniony wówczas, gdy wskazuje ona konkretny przepis naruszony przez sąd pierwszej instancji, z podaniem numeru artykułu, ustępu, punktu i ewentualnie innej jednostki redakcyjnej przepisu (por. wyrok NSA z dnia 20 sierpnia 2008 r., II FSK 557/07; wyrok NSA z dnia 7 marca 2014 r., II GSK 2019/12; wyrok NSA z dnia 28 czerwca 2013 r., II OSK 552/12; wyrok NSA z dnia 22 stycznia 2013 r., II GSK 1573/12; wyrok NSA z dnia 27 marca 2012 r., II GSK 218/11; wyrok NSA z dnia 8 marca 2012 r., II OSK 2496/10; wyrok NSA z dnia 14 lutego 2012 r., II OSK 2232/10). Warunek przytoczenia podstawy zaskarżenia i ich uzasadnienia nie jest spełniony, gdy skarga kasacyjna zawiera wywody zmuszające Sąd kasacyjny do domyślania się, który przepis skarżący miał na uwadze, podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego lub procesowego. Naruszony przez Sąd I instancji przepis musi być wyraźnie wskazany, gdyż w przeciwnym razie ocena zasadności skargi kasacyjnej nie jest możliwa. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany granicami skargi kasacyjnej i nie ma w związku z tym kompetencji do dokonywania za wnoszącego skargę kasacyjną wyboru, który przepis prawa został naruszony i dlaczego. Stanowi to powinność autora skargi kasacyjnej, który jest profesjonalnym pełnomocnikiem strony (por. wyrok NSA z dnia 20 sierpnia 2008 r., II FSK 557/07; wyrok NSA z dnia 6 lutego 2014 r., II GSK 1669/12, wyrok NSA z dnia 14 marca 2013 r., I OSK 1799/12; wyrok NSA z dnia 23 stycznia 2014 r., II OSK 1977/12). Tymczasem art. 15zzzzzn2 ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 dzieli się na trzy ustępy, a pierwszy z nich na sześć punktów. Skarżący kasacyjnie nie wskazał jednak, o naruszenie, której jednostki redakcyjnej mu chodzi.
Po drugie należy przypomnieć, że podnosząc zarzut naruszenia prawa przez jego błędną wykładnię wykazać należy, że sąd mylnie zrozumiał stosowany przepis prawa, natomiast uzasadniając zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego wykazać należy, że sąd stosując przepis popełnił błąd subsumcji, czyli że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie nie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. W obu tych przypadkach autor skargi kasacyjnej wykazać musi, jak w jego ocenie powinien być rozumiany stosowany przepis prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia. Jednocześnie należy podkreślić, że ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie ustalonego w sprawie stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy (por. wyrok NSA z dnia 13 sierpnia 2013 r., II GSK 717/12; wyrok NSA z dnia 4 lipca 2013 r., I GSK 934/12).
W tym kontekście zauważyć należy, że Sąd I instancji nie prowadził wykładni art. 15zzzzzn2 ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, a jedynie go zacytował i wskazał, że w niniejszej sprawie nie znajduje on zastosowania. Również skarżący kasacyjnie nie przedstawił w uzasadnieniu skargi kasacyjnej nie przedstawił szerszej argumentacji związanej z wykładnią tego przepisu.
Z treści zarzutów oraz uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika, że stronie skarżącej kasacyjnie chodziło raczej o prawidłowość jego zastosowania w niniejszej sprawie. Treść obydwu zarzutów wskazuje zatem, że strona skarżąca kasacyjnie podnosząc te zarzuty w istocie kwestionuje prawidłowość oceny stanu faktycznego sprawy, a nie błędną wykładnię tego przepisu. W takim razie skarżący powinien ponieść zarzuty dotyczące błędnego ustalenia stanu faktycznego w sprawie. Takie jednak zarzuty nie zostały podniesione w skardze kasacyjnej. Skoro strona skarżąca kasacyjnie w ramach omawianych zarzutów nie zakwestionowała skutecznie wykładni przepisu wskazanego w tych zarzutach, ani nie podważyła też skutecznie okoliczności faktycznych sprawy, to oznacza to, że w realiach niniejszej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny obowiązany jest wziąć pod uwagę wykładnię prawa materialnego i stan faktyczny sprawy przyjęte przez Sąd I instancji.
Zgodnie z treścią art. 15zzzzzn2 ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19:
1. W przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów:
1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej,
2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki,
3) przedawnienia,
4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie,
5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony,
6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju
- organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu.
2. W zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu.
3. W przypadku, o którym mowa w art. 58 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie 30 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu.
Jak wynika z jednoznacznego brzmienia tego przepisu, to ma on zastosowanie jedynie w sytuacji epidemii. Stan epidemii w Polsce obowiązywał od 20 marca 2020 r. do 15 maja 2022 r. zgodnie z rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii. (Dz.U. z 2022 r. poz. 340). Zatem w chwili wydawania zaskarżonej decyzji z [...] grudnia 2022 r., jak i w momencie wszczęcia postępowania w przedmiocie skreślenia z listy studentów, a nawet już w trakcie letniej sesji egzaminacyjnej i poprawkowej, które trwały odpowiednio od [...] czerwca 2022 r. do [...] lipca 2022 r. i od [...] sierpnia 2022 r. do [...] września 2022 r., a rok akademicki zakończył się z dniem 30 września 2022 r., nie obowiązywał stan epidemii, który uprawniałby do stosowania art. 15zzzzzn2 ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19. Nie budzi wątpliwości, że skarżący jako student Wydziału [...] Uniwersytetu [...] był zobowiązany do terminowego wywiązywania się ze swoich obowiązków oraz przestrzegania aktów zakładowych tj. Regulaminu Studiów stanowiącego załącznik do uchwały nr 441 Senatu Uniwersytetu [...] z dnia [...] czerwca 2019 r. w sprawie uchwalenia Regulaminu Studiów na Uniwersytecie [...] ([...]), obowiązującego programów studiów dla kierunku [...] (załącznik nr [...] do uchwały nr [...] Senatu Uniwersytetu [...] z dnia [...] maja 2019 r. w sprawie programów studiów na Uniwersytecie [...] ([...]) oraz postanowienia nr [...] Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] stycznia 2021r. w sprawie organizacji roku akademickiego 2021/2022 na Uniwersytecie [...] ([...]). Tymczasem skarżący nie zrealizował swoich obowiązków, jako destynatariusz zakładu administracyjnego jakim jest Uniwersytet [...], i nawet nie zapisał się na objęte programem studiów przedmioty: [...], a także na przedmioty właściwe dla jego specjalności tj. [...]. Tym nie było podstaw do przywrócenia terminu w trybie art. 15zzzzzn2 ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19.
Po trzecie wreszcie skarżący kasacyjnie nie precyzuje wyraźnie o przywrócenie jakich terminów mu chodzi. Można jedynie się domyślać, że chodzi o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania (tak to zostało uwypuklone w uzasadnieniu skargi kasacyjnej). I w tym zakresie zasadnie Sąd I instancji wskazał, że skoro skarżący w terminie wniósł odwołanie od decyzji organu I instancji i nie było to w żaden sposób kwestionowane, to nie można przywrócić terminu, który nie został uchybiony.
Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za pozbawioną usprawiedliwionych podstaw, co skutkowało jej oddaleniem na podstawie art. 184 p.p.s.a.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.