Pełny tekst orzeczenia III OSK 1307/24

III OSK 1307/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-10-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-04-17
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Mirosław Wincenciak /przewodniczący sprawozdawca/
Przemysław Szustakiewicz
Sławomir Pauter
Symbol z opisem
6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne
Policja
Sygn. powiązane
III SA/Wa 622/23 - Wyrok WSA w Warszawie z 2023-06-27
Skarżony organ
Komendant Policji
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1882
art. 41 ust. 2 pkt 5 w zw. z art. 45 ust. 1
Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Mirosław Wincenciak (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz sędzia del. WSA Sławomir Pauter Protokolant: asystent sędziego Marita Sikora po rozpoznaniu w dniu 23 października 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A.T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 grudnia 2023 r. sygn. akt II SA/Wa 622/23 w sprawie ze skargi A.T. na rozkaz personalny Komendanta Głównego Policji z dnia 10 lutego 2023 r. nr 596 w przedmiocie zwolnienia ze służby I. Oddala skargę kasacyjną, II. Zasądza od A.T. na rzecz Komendanta Głównego Policji kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 19 grudnia 2023 r. sygn. akt II SA/Wa 622/23 oddalił skargę A.T. na rozkaz personalny Komendanta Głównego Policji z dnia 10 lutego 2023 r. nr 596 w przedmiocie zwolnienia ze służby.
U podstaw rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji legły następujące ustalenia oraz ocena prawna.
Komendant [...] Policji rozkazem personalnym z dnia 16 grudnia 2022 r. nr 9038 zwolnił A.T. z dniem 31 grudnia 2022 r. ze służby w Policji na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 w zw. z art. 45 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (t.j.: Dz. U. z 2021 r., poz. 1882 ze zm., dalej w skrócie: "ustawa"). Na mocy art. 108 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm., dalej w skrócie: "k.p.a.") w/w rozkazowi został nadany rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano na długotrwałą nieobecność policjanta w służbie, spowodowaną zwolnieniami lekarskimi.
W wyniku rozpatrzenia odwołania strony, sprawę rozpoznawał Komendant Główny Policji, który rozkazem personalnym z dnia 10 lutego 2023 r. nr 596, działając na podstawie art. 138 § 1 k.p.a., zaskarżony rozkaz personalny utrzymał w mocy. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy podał, że wnioskiem personalnym z dnia 7 listopada 2022 r. Naczelnik Wydziału [...] Komendy [...] Policji wystąpił do Komendanta [...] Policji o zwolnienie A.T. ze służby w Policji na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy, tj. z uwagi na ważny interes służby. Jako przyczynę wniosku wskazano długotrwałą nieobecność policjanta w służbie – w latach 2021-2022 absencja w służbie z powodu przebywania na zwolnieniach lekarskich wyniosła 461 dni. Ponadto A.T., w ocenie jego bezpośredniego przełożonego, w dniach, w których pełnił służbę, nie wywiązywał się w sposób rzetelny i sumienny z powierzonych mu obowiązków służbowych. Z uwagi na ciągłą absencję nie doskonalił on również swojej wiedzy i umiejętności zawodowych.
Po wszczęciu postępowania w sprawie zwolnienia policjanta ze służby, Komendant [...] Policji, działając na podstawie art. 43 ust. 4 ustawy o Policji, wezwał stronę pismem z dnia 10 listopada 2022 r. do wskazania zakładowej organizacji związkowej, o której mowa w art. 43 ust. 3 ustawy, a także pouczył stronę o uprawnieniach wynikających z art. 10 k.p.a. Pismo to zostało przesłane na adres zamieszkania strony, za pośrednictwem Poczty Polskiej. Pomimo dwukrotnego awizowania przesyłki, tj. w dniu 23 listopada 2022 r. oraz w dniu 1 grudnia 2022 r., adresat nie podjął skierowanej do niego korespondencji. Z uwagi na powyższe, doręczenie uznano za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w art. 44 § 1 k.p.a. Strona, mimo prawidłowo doręczonego pisma z dnia 10 listopada 2022 r., nie wskazała w terminie, o którym mowa w art. 43 ust. 4 ustawy, ani też w toku całego postępowania, organizacji związkowej, która miałaby ją reprezentować w postępowaniu administracyjnym w tej sprawie.
Organ odwoławczy stwierdził ponadto, że w sprawie nie jest sporne, iż A.T. w latach 2021-2022 przedstawił kilkadziesiąt zaświadczeń lekarskich stwierdzających jego niezdolność do pełnienia służby, a jego absencja w służbie w tym okresie wynosiła łącznie ponad 490 dni, co oznacza, że był nieobecny w służbie łącznie przez ponad 1 rok i 4 miesiące. W ocenie organu, sytuacja policjanta wpływała negatywnie na organizację służby w jednostce Policji, w której zobowiązany był do pełnienia służby, tj. w Komendzie [...] Policji oraz w [...]. Wymieniony policjant winien bowiem realizować zadania na poziomie odpowiadającym posiadanemu przygotowaniu i umiejętnościom, tymczasem w latach 2021-2022 przebywał na zwolnieniach lekarskich łącznie przez ponad 1 rok i 4 miesiące. Powyższa sytuacja rzutowała więc ujemnie na ważny interes służby w jednostce Policji, jakim jest zapewnienie bezpieczeństwa obywateli poprzez wykonywanie zadań przez wszystkich policjantów tej jednostki. Omawiana sytuacja niewątpliwie dezorganizowała tok służby.
Odnosząc się do kwestii doręczenia stronie pisma z dnia 10 listopada 2022 r., organ odwoławczy stwierdził, że powoływane przez nią pisma skierowane do operatora publicznego oraz do Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej nie mogą automatycznie potwierdzać, że przesyłka była nieprawidłowo awizowana, skoro strona nie przedstawiła żadnego dowodu, który chociaż uprawdopodobniłby wskazywane okoliczności dotyczące rzekomego braku awizowania przesyłki.
Powyższy rozkaz personalny A.T. uczynił przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając mu naruszenie art. 41 ust. 2 pkt 5 i 7 ustawy, a także naruszenie przepisów postępowania administracyjnego. Podniósł, że jego czasową niezdolność do pracy spowodowała choroba będąca następstwem wypadku drogowego, na okoliczność czego Komendant [...] Policji otrzymał przewidziane prawem zaświadczenia lekarskie. Pierwszy okres czasowej niezdolności skarżącego do służby w Policji (od dnia 16 lipca 2021 r. do dnia 13 stycznia 2022 r.) wynikał z faktu doznania przez skarżącego urazu kręgosłupa w wyniku wypadku samochodowego, jakiemu uległ w drodze do pracy (jednostki Policji), który to wypadek został formalnie uznany za wypadek w pracy i skarżący zachował prawo do 100% wynagrodzenia za czas tej niezdolności do wykonywania służby. Po powrocie do pracy (wykonywania służby), skarżący cały czas odczuwał jeszcze dolegliwości związane z przebytym urazem kręgosłupa, co objawiało się m.in. silnymi bólami głowy i koniecznością przyjmowania silnych leków przeciwbólowych. W trakcie kolejnej niezdolności do pracy, skarżący w dniu 13 marca 2022 r. uległ kolejnemu wypadkowi samochodowemu, w wyniku którego ponownie doznał urazu kręgosłupa, w tym również urazu wtórego niewyleczonego jeszcze do końca odcinka kręgosłupa uszkodzonego w wyniku pierwszego wypadku samochodowego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W uzasadnieniu powołanego na wstępie wyroku stwierdził, że rozwiązanie stosunku służbowego na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy wymaga wykazania, że zastosowanie instytucji przewidzianej w tym przepisie było niezbędne z uwagi na "ważny interes służby". Zdaniem Sądu pierwszej instancji, brak dyspozycyjności policjanta, wynikający ze stanu zdrowia, czy też innych okoliczności, niezależnie od ich przyczyny, jest w oczywisty sposób sprzeczny z interesem służby. W konsekwencji stwierdzić należy, że nie tyle sama długotrwała nieobecność policjanta w służbie, lecz negatywne skutki długotrwałych i stale powtarzających się absencji chorobowych, mogą uzasadniać rozwiązanie z funkcjonariuszem stosunku służbowego na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy, a więc z uwagi na ważny interes służby. Istotna z punktu widzenia rozpoznania niniejszej sprawy okoliczność pozostawania przez skarżącego na zwolnieniach lekarskich w latach 2021-2022 łącznie przez 461 dni nie jest w tej sprawie sporna. Skarżący twierdzi natomiast, że organ powinien wziąć pod uwagę przyczyny nieobecności w służbie, tj. okoliczność, że dwukrotnie uległ wypadkowi komunikacyjnemu, a za pierwszym razem wypadek ten miał miejsce w drodze na służbę. WSA w Warszawie zwrócił uwagę, że tych okoliczności organ nie kwestionuje, a więc również one pozostają w tej sprawie niesporne. Jako niezrozumiały Sąd ocenił natomiast zarzut naruszenia art. 41 ust. 2 pkt 7 ustawy, poprzez jego niedozwolone obejście i niezastosowanie. W świetle tego przepisu, policjanta można zwolnić ze służby w przypadku upływu 12 miesięcy od dnia zaprzestania służby z powodu choroby. Jak wynika z akt administracyjnych, w przypadku skarżącego nie upłynął wskazywany w tym przepisie okres zaprzestania służby z powodu choroby. Organy nie miały zatem jakichkolwiek podstaw do zwolnienia skarżącego ze służby z zastosowaniem tego przepisu. Odnosząc się zaś do zarzutów naruszenia procedury, WSA w Warszawie wskazał, że twierdzenia skarżącego w tym zakresie nie zostały poparte jakimikolwiek dokumentami, które by je uprawdopodabniały. Okoliczność pozostawienia awizo w skrzynce odbiorczej adresata jest z oczywistych powodów niemożliwa do późniejszego wykazania przez doręczyciela.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł A.T. Zaskarżając wyrok w całości, na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej w skrócie: "p.p.s.a.") zarzucił naruszenie:
I) art. 1 § 1-2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.) w zw. z art. 10 § 1 k.p.a. oraz art. 151 p.p.s.a., poprzez niewysłuchanie skarżącego i niewyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonego przez niego rozkazu personalnego, pomimo naruszenia przez Komendanta Głównego Policji przy wydawaniu tego rozkazu:
1) art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy, poprzez jego zastosowanie i błędną jego wykładnię, skutkującą uznaniem, że ważnym interesem służby powodującym możliwość zwolnienia policjanta ze służby w Policji jest nieprzerwane niewykonywanie przez policjanta służby z powodu czasowej niezdolności do jej wykonywania z powodu choroby, w sytuacji, gdy policjant ten jest niedopuszczony do wykonywania tej służby przez lekarza medycyny i legitymuje się zaświadczeniem o czasowej niezdolności do pracy (służby), wystawianym przez lekarza medycyny w sposób przewidziany przepisami prawa;
2) art. 41 ust. 2 pkt 7 ustawy, poprzez niedozwolone obejście tego przepisu, który gwarantuje każdemu policjantowi, który z powodu choroby nieprzerwanie nie wykonuje służby, że w okresie do 12 miesięcy utrzymywania się takiego stanu rzeczy nie zostanie zwolniony ze służby z tego powodu oraz niedopuszczalne zastosowanie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy, co stanowi dodatkowo naruszenie art. 6 k.p.a. i złamanie zasady praworządności;
3) art. 7 i art. 8 k.p.a., poprzez zaniechanie przeprowadzenia z urzędu dowodów na korzyść skarżącego, w szczególności:
a) dowodu z dokumentacji związanej z wypadkiem skarżącego w drodze do pracy – skutkującym jego czasową niezdolnością do pracy (służby) w okresie od dnia 16 lipca 2021 r. do dnia 13 stycznia 2022 r.;
b) dowodu z dokumentacji policyjnej ([...]) i medycznej dotyczącej przyczyny drugiego ciągu czasowej niezdolności do pracy (służby) skarżącego w okresie od dnia 6 marca 2022 r. do dnia 12 marca 2022 r. oraz w okresie od dnia 13 marca 2022 r. do dnia 30 grudnia 2022 r.;
c) dowodu z wyjaśnień, które skarżący złożył w postępowaniu dyscyplinarnym powołanym w uzasadnieniu zaskarżonego rozkazu personalnego Komendanta [...] Policji, na okoliczność przyczyn rzekomego niezłożenia meldunku bezpośredniemu przełożonemu;
4) art. 138 § 1 k.p.a., poprzez zastosowanie pkt 1 tego przepisu oraz niezastosowanie pkt 2 tego przepisu i w konsekwencji błędne utrzymanie w mocy uprzednio zaskarżonego rozkazu personalnego Komendanta [...] Policji z dnia 16 grudnia 2022 r., w sytuacji, gdy zwolnienie skarżącego ze służby na mocy art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy było niedopuszczalne w ustalonym stanie faktycznym, a ponadto Komendant [...] Policji naruszył art. 10 § 1 k.p.a., poprzez:
a) niezawiadomienie skarżącego o wszczęciu i prowadzeniu postępowania administracyjnego;
b) niezawiadomienie skarżącego o możliwości wskazania zakładowej organizacji związkowej w celu zasięgnięcia jej opinii w przedmiocie planowanego zwolnienia skarżącego ze służby w Policji, co dodatkowo stanowiło obrazę art. 43 ust. 3 i ust. 4 ustawy;
c) niezawiadomienie skarżącego po zgromadzeniu materiału dowodowego o możliwości wypowiedzenia się przed wydaniem rozkazu personalnego, co do zebranych dowodów i materiałów;
co finalnie doprowadziło do pozbawienia skarżącego przez Komendanta [...] Policji możności obrony swoich praw, w tym zgłoszenia wniosków dowodowych na swoją korzyść;
II) art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. oraz art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 10 k.p.a., poprzez nieuchylenie zaskarżonego rozkazu personalnego, pomimo iż skarżący:
1) nie został prawnie skutecznie zawiadomiony o wszczęciu i prowadzeniu wobec niego postępowania administracyjnego zakończonego ostatecznie wydaniem zaskarżonego rozkazu personalnego;
2) nie został prawnie skutecznie zawiadomiony o możliwości wskazania zakładowej organizacji związkowej w celu zasięgnięcia jej opinii w przedmiocie planowanego zwolnienia skarżącego ze służby w Policji, co dodatkowo stanowiło obrazę art. 43 ust. 3 i ust. 4 ustawy;
3) nie został prawnie skutecznie zawiadomiony o zgromadzeniu przez organ pierwszej instancji materiału dowodowego w postępowaniu administracyjnym zakończonym ostatecznie wydaniem zaskarżonego rozkazu personalnego oraz możliwości wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji co do zebranych dowodów i materiałów;
III) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. oraz art. 151 p.p.s.a., poprzez nieuchylenie zaskarżonego rozkazu personalnego, wskutek błędnej wykładni art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy, polegającej na przyjęciu przez WSA w Warszawie, że:
1) dla zastosowania tego przepisu bez znaczenia pozostaje przyczyna i rodzaj choroby policjanta pozostającego z tego powodu czasowo niezdolnym do pracy (służby), a także fakt, że choroba ta powoduje jeden nieprzerwany ciąg czasowej niezdolności do służby;
2) przepis ten jest przepisem konkurencyjnym wobec art. 41 ust. 2 pkt 7 ustawy, nawet w sytuacji, gdy policjant jest czasowo niezdolny do służby w sposób nieprzerwany (ciągłość zwolnień lekarskich), a choroba policjanta jest wynikiem wypadku w drodze do pracy.
Wskazując na powyższe zarzuty, skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz o uchylenie rozkazów personalnych organów obu instancji. Ponadto wniósł o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego, według norm przepisanych oraz o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawił argumentację mającą wykazać zasadność podniesionych w niej zarzutów.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Komendant Główny Policji wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Ponadto oświadczył, że zrzeka się prawa do rozpoznania sprawy na rozprawie. Ustosunkowując się do powołanych w skardze kasacyjnej zarzutów stwierdził, że są one niezasadne, a zaskarżony wyrok odpowiada prawu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W świetle art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej.
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Podstawę materialnoprawną zaskarżonego rozkazu personalnego stanowi art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy, zgodnie z którym z policjantem można rozwiązać stosunek służbowy, gdy wymaga tego ważny interes służby. Rozwiązanie stosunku służbowego na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy wymaga wykazania, że zastosowanie instytucji przewidzianej w tym przepisie było niezbędne z uwagi na "ważny interes służby". Omawiana ustawa nie definiuje pojęcia "ważny interes służby", jednak w orzecznictwie powszechnie przyjmuje się, że przy odczytywaniu treści powyższego zwrotu należy sięgnąć przede wszystkim do przepisów regulujących cele i zadania Policji oraz szczególny status funkcjonariuszy tej formacji, a ponadto że w rachubę może wchodzić jedna realnie istniejąca przyczyna albo szereg okoliczności czy zdarzeń świadczących o tym, że dalsze pozostawanie policjanta w służbie koliduje z ważnym interesem Policji, a zatem że funkcjonariusz ten dla dobra macierzystej formacji, z przyczyn pozamerytorycznych, nie powinien kontynuować służby. Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy, Policja jest umundurowaną i uzbrojoną formacją służącą społeczeństwu i przeznaczoną do ochrony bezpieczeństwa ludzi oraz do utrzymywania bezpieczeństwa i porządku publicznego. Do podstawowych zadań tej formacji, w myśl ust. 2 art. 1 ustawy, należy w szczególności ochrona mienia oraz życia i zdrowia ludzi, a także zapobieganie łamaniu prawa, wykrywanie przestępstw i wykroczeń oraz ściganie sprawców czynów zabronionych. Realizacja tak ważnych zadań niewątpliwie wymaga, aby funkcjonariuszami Policji były osoby o odpowiednich kwalifikacjach merytorycznych oraz zdolne fizycznie i psychicznie do służby w formacjach mundurowych. Podkreślić należy, że zgodnie z art. 25 ust. 1 ustawy, służbę w Policji może pełnić obywatel polski o nieposzlakowanej opinii, który nie był skazany prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe, korzystający z pełni praw publicznych, posiadający co najmniej wykształcenie średnie lub średnie branżowe oraz zdolność fizyczną oraz psychiczną do służby w formacjach uzbrojonych, podległych szczególnej dyscyplinie służbowej, której gotów jest się podporządkować. Policjantom, podobnie jak funkcjonariuszom innych służb mundurowych, przysługuje zwiększona ochrona trwałości stosunku służbowego. Taka ochrona funkcjonariuszy służb mundurowych nie ma jednak charakteru bezwzględnego. Ustawodawca w interesie funkcjonariuszy reglamentuje dopuszczalne przyczyny zwolnienia ich ze służby, jednakże dostrzega również bezwzględną potrzebę ochrony interesów każdej ze zmilitaryzowanych formacji, wyposażając organy właściwych służb w instrumenty prawne niezbędne do prowadzenia racjonalnej polityki kadrowej, a także do podejmowania działań umożliwiających sprawne funkcjonowanie wszystkich komórek organizacyjnych oraz do budowania autorytetu państwa i zaufania obywateli do jego organów. Wobec tego stwierdzić należy, że wykonywanie zadań nałożonych na Policję wymaga znacznego zaangażowania i dyspozycyjności wszystkich funkcjonariuszy oraz określonych kwalifikacji, a także odpowiednich predyspozycji psychicznych i zdrowotnych funkcjonariuszy. Brak dyspozycyjności policjanta, wynikający ze stanu zdrowia, czy też innych okoliczności, niezależnie od ich przyczyny, jest w oczywisty sposób sprzeczny z interesem służby. W konsekwencji stwierdzić należy, że nie tyle sama długotrwała nieobecność policjanta w służbie, lecz negatywne skutki długotrwałych i stale powtarzających się absencji chorobowych, mogą uzasadniać rozwiązanie z funkcjonariuszem stosunku służbowego na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy, a więc z uwagi na ważny interes służby.
W niniejszej sprawie nie jest sporne, że skarżący w latach 2021-2022 przebywał na zwolnieniach lekarskich 461 dni. Taka sytuacja nie mogła pozostać bez wpływu na sprawne funkcjonowanie jednostki organizacyjnej, w której policjant miał pełnić służbę. Nie może bowiem ulegać wątpliwości, że prawidłowe wykonywanie zadań oraz sprawne funkcjonowanie całej Policji i poszczególnych jej komórek organizacyjnych utrudnia każda długotrwała nieobecność funkcjonariuszy w służbie. Skutki przedłużającej się absencji chorobowej policjanta na funkcjonowanie Policji i dla interesu społecznego, tożsamego z dobrem formacji, są oczywiste i nie wymagają dowodzenia. Teza ta była wielokrotnie wypowiadana w orzecznictwie NSA. Faktem powszechnie znanym jest to, że etaty i środki, którymi dysponuje Policja, są niewystarczające. Zatem muszą być one wykorzystane jak najbardziej efektywnie, gdyż wymaga tego konieczność skutecznej realizacji zadań przydzielonych tej formacji. Oczywistym również jest, że zadania, które mają być wykonywane przez nieobecnego funkcjonariusza, muszą być przydzielane pozostałym policjantom. Zwiększa to ich obciążenie, a w konsekwencji może negatywnie wpływać na jakość oraz terminowość realizowanych zadań. Taki stan rzeczy wymusza również konieczność podejmowania określonych działań przez przełożonych, którzy zmuszeni są do dokonywania między innymi stałych zmian grafików służby pełnionej przez podwładnych oraz innych czynności kadrowo-organizacyjnych. Organy Policji nie mogą być zatem pozbawione możliwości takiego doboru kadry, aby służbę w omawianej formacji pełniły osoby o określonych predyspozycjach, a także zdolne fizycznie i psychicznie oraz wykazujące niezbędną dyspozycyjność do wykonywania obowiązków służbowych w czasie i rozmiarze adekwatnym do potrzeb Policji. Tymczasem skarżący kasacyjnie, z uwagi na stan zdrowia, wykazywał zupełny brak dyspozycyjności. Taka sytuacja, niezależnie od jej przyczyny, w sposób oczywisty dezorganizowała pracę macierzystej jednostki Policji, co niewątpliwie kolidowało z ważnym interesem formacji. Nie bez znaczenia jest również i to – na co trafnie zwróciły uwagę organy Policji – że skarżący w okresach, w których pełnił służbę, nie działał samodzielnie oraz nie brał odpowiedzialności za podejmowane działania, obciążając innych funkcjonariuszy własnymi zadaniami oraz podejmowanymi czynnościami.
Z powyższych względów nie można zarzucić organom, że w przedstawionych okolicznościach sprawy zdecydowały się na skorzystanie z instytucji przewidzianej w art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy, rozwiązując ze skarżącym stosunek służbowy z uwagi na ważny interes służby. Żadne bowiem istotne fakty nie przemawiały za tym, aby w przyjętym stanie faktycznym sprawy interes policjanta był ważniejszy od dobra formacji oraz aby z naruszeniem ważnego interesu służby należało go bezwzględnie pozostawić w gronie funkcjonariuszy Policji. Również okoliczność, że przyczyną absencji chorobowej skarżącego był wypadek w drodze do pracy, nie podważa legalności podjętych rozstrzygnięć, gdyż dla skali dezorganizacji działania Policji spowodowanej absencją chorobową policjanta nie ma znaczenia, czy zwolnienie lekarskie jest konsekwencją wypadku przy pracy, czy też innego zdarzenia powodującego niezdolność do pracy (por. np. wyrok NSA z dnia 3 kwietnia 2014 r., sygn. akt I OSK 784/13). Dlatego też zarzut naruszenia art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy należało uznać za bezzasadny. Sądowi pierwszej instancji i organom Policji nie można bowiem zarzucić ani błędnej wykładni, ani niewłaściwego zastosowania, powołanego przepisu.
Chybiony jest także zarzut naruszenia art. 41 ust. 2 pkt 7 ustawy, który stanowi, że policjanta można zwolnić w przypadku upływu 12 miesięcy od dnia zaprzestania służby z powodu choroby. Skarżący kasacyjnie podnosi, że w sprawie doszło do niedozwolonego obejścia tego przepisu. Obejście prawa jest pojęciem normatywnym, posługuje się nim prawodawca na przykład w art. 60 p.p.s.a. Jak wynika z zarzutu skargi kasacyjnej, owo obejście polega na tym, że organy nie mogły zastosować art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy, powołując się na absencję chorobową skarżącego, skoro w systemie prawa jest przepis art. 41 ust. 2 pkt 7 ustawy, ustanawiający kompetencję do zwolnienia funkcjonariusza z powodu zaprzestania służby z powodu choroby trwającego dłużej niż 12 miesięcy, co – jak można zdekodować na podstawie argumentacji skarżącego – oznaczałoby, że zwolnienie z powodu absencji chorobowej, która nieprzerwanie trwa krócej niż 12 miesięcy, stanowi obejście art. 41 ust. 2 pkt 7 ustawy. Wskazać należy, że argumentacja skarżącego kasacyjnie jest nietrafna, bowiem przesłanka z art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy jest klauzulą generalną, określoną jako ważny interes służby. Różnica w przytoczonych podstawach zwolnienia jest zatem różna funkcjonalnie: nieprzerwana absencja chorobowa trwająca dłużej niż 12 miesięcy versus ważny interes służby, wymagający zażegnania destabilizacji w funkcjonowaniu danej jednostki Policji, która to destabilizacja jest konsekwencją częstej i długotrwałej absencji chorobowej policjanta, która nie musi się charakteryzować ciągłością zwolnień lekarskich. Uznać zatem należy, że skarga kasacyjna nie wykazała istnienia przeszkód systemowych, aby pod pojęciem "ważnego interesu służby" uznać zażegnanie dezorganizacji służby w placówce Policji, spowodowanej częstą i długotrwała absencją chorobową policjanta.
Niezasadne okazały się również zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Przedmiot i zakres postępowania wyjaśniającego jest zdeterminowany prawem materialnym, które określa cechy stosunku prawnego, a w konsekwencji wyznacza okoliczności prawnie istotne z punktu widzenia danej sprawy. W rozpoznawanej sprawie wszystkie okoliczności prawnie istotne nie budziły wątpliwości. Skarżący kasacyjnie nie kwestionował długości zwolnień lekarskich, a organy nie kontestowały ich zasadności.
Odnosząc się natomiast do naruszenia art. 10 k.p.a., należy zauważyć, że niewątpliwie pismo z dnia 10 listopada 2022 r. zostało wysłane na adres wskazywany przez skarżącego w toku postępowania. Skarżący nie twierdzi, że nie był to prawidłowy adres do korespondencji. Argumentacja skargi kasacyjnej sprowadza się zaś do zakwestionowania prawidłowości awizowania przesyłki przez pracownika Poczty Polskiej. Podkreślenia wymaga jednak, że te twierdzenia skarżącego kasacyjnie nie zostały poparte jakimikolwiek dokumentami, które by je uprawdopodabniały. Okoliczność pozostawienia awizo w skrzynce odbiorczej adresata jest z oczywistych powodów niemożliwa do późniejszego wykazania przez doręczyciela. W tym zakresie konieczne jest zatem odwołanie się do oświadczenia pracownika poczty co do prawidłowości dokonywanych czynności. Obalenie domniemania prawidłowości takich czynności wymaga przedstawienia konkretnych okoliczności mogących uprawdopodobnić, że do awizowania w sposób przewidziany przepisami k.p.a. faktycznie nie doszło. Samo złożenie skargi do Poczty Polskiej lub organu nadzoru, w sytuacji, gdy podjęte wskutek takiej skargi czynności nadzorcze nie potwierdziły twierdzeń skarżącego, nie może stanowić wystarczającego dowodu obalającego wspomniane domniemanie. Jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, wywodzenie skutków prawnych jedynie na podstawie twierdzenia, że awiza nie pozostawiono, prowadziłoby do nieuzasadnionego podważenia instytucji doręczenia zastępczego. W każdej tego rodzaju sytuacji strona mogłaby obalić domniemanie doręczenia przesyłki w trybie awizowania, poprzez zwykłe oświadczenie, że awizo nie zostało umieszczone w skrzynce pocztowej (por. np. postanowienie NSA z dnia 9 listopada 2017 r., sygn. akt II GZ 819/17).
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł, jak w pkt 1 sentencji wyroku.
O kosztach postępowania kasacyjnego rozstrzygnięto w pkt 2 sentencji wyroku na podstawie art. 204 pkt 1 i art. 209 p.p.s.a. oraz art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935 ze zm.), z uwzględnieniem stanowiska wyrażonego w uchwale składu siedmiu sędziów NSA z dnia 19 listopada 2012 r. sygn. akt II FPS 4/12 (ONSAiWSA 2013, nr 3, poz. 38).