III OSK 1106/23

III OSK 1106/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-12-03
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-05-22
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jerzy Stelmasiak /przewodniczący/
Maciej Kobak /sprawozdawca/
Piotr Korzeniowski
Symbol z opisem
6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne
Ochrona przyrody
Sygn. powiązane
II SA/Gl 1598/22 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2023-02-08
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 916
art. 83a ust. 2 w zw. z art. 83a ust. 6
Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t.j)
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 7, art. 75 § 1, art 77 § 1 oraz art. 136 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak Sędziowie Sędzia NSA Piotr Korzeniewski Sędzia del. WSA Maciej Kobak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 3 grudnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Zarządu Dróg Wojewódzkich w Katowicach od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 8 lutego 2023 r. sygn. akt II SA/Gl 1598/22 w sprawie ze skargi Zarządu Dróg Wojewódzkich w Katowicach na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia 22 sierpnia 2022 r. nr SKO.OS/41.9/378/2022/10853/KK w przedmiocie zezwolenia na usunięcie drzewa oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 8 lutego 2023 r. sygn. akt II SA/Gl 1598/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę Zarządu Dróg Wojewódzkich w Katowicach na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 22 sierpnia 2022 r. nr SKO.OS/41.9/378/2022/10853/KK w przedmiocie zezwolenia na usunięcie drzew.
Powyższy wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.
Prezydent Miasta Raciborza decyzją z 21 czerwca 2022 r. nr 102/2022 wydaną na podstawie art. 83 ust. 1, art. 83a ust. 1, art. 83c ust. 3 oraz art. 86 ust. 1 pkt. 4 i 10 ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2022 r. poz. 916 ze zm.) oraz art. 104 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, dalej: "k.p.a.") w punkcie pierwszym decyzji zezwolił skarżącej na usunięcie, w terminie do dnia 30 grudnia 2022 r. dwóch drzew gatunku lipa drobnolistna. W punkcie drugim tej decyzji organ pierwszej instancji odmówił stronie zezwolenia na usunięcie 6 drzew gatunku lipa drobnolistna o obwodach pni mierzonych na wysokości 1,3 m wynoszących: 214 cm, 219 cm, 244 cm, 184 cm, 246 cm i 161 cm rosnących w pasie drogowym DW 916 w Raciborzu przy ul. [...] na terenie nieruchomości gruntowej o nr ewidencyjnych [...], [...] obręb [...] oraz 3 drzew gatunku jesion wyniosły o obwodach pni mierzonych na wysokości 1,3 m wynoszących: 214 cm, 130 cm, 173 cm rosnących w pasie drogowym DW 916 w Raciborzu przy ul. [...] na terenie nieruchomości gruntowej o nr ewidencyjnych [...] obręb [...].
Decyzji tej nadany został rygor natychmiastowej wykonalności.
Z powyższą decyzją w części dotyczącej punktu drugiego nie zgodziła się strona, która wniosła odwołanie do organu. W odwołaniu tym wyrażono niezadowolenie z otrzymanej decyzji jak również podkreślono, że część drzew (siedem) rośnie w bliskiej odległości od krawędzi jezdni, jak również ich stan nie jest dobry, ponieważ posiadają obumarłą koronę i znaczny posusz, co narusza postanowienia aktu wykonawczego do ustawy o drogach publicznych.
Organ decyzją z 22 sierpnia 2022 r. nr SKO.OS/41.9/378/2022/10853/KK wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji w części objętej odwołaniem.
Z powyższą decyzją nie zgodził się skarżący, zaskarżając ją do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach i zarzucił jej naruszenie postanowień art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego rozpatrzenia zebranego materiału w sprawie, czego skutkiem było pominięcie faktu, że wnioskowane do wycinki drzewa stanowią bezpośrednie zagrożenie dla uczestników ruchu drogowego. Wskazano na naruszenie § 52 ust. 2 oraz § 53 ust. 3 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne (Dz. U. z 2016 r., poz. 124, dalej: "rozporządzenie") i ich usytuowanie, poprzez ich nie zastosowanie.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odalenie i przywołał analogiczną argumentację do tej, którą zamieścił w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia.
Opisanym na wstępie wyrokiem WSA w Gliwicach oddalił skargę. W odniesieniu do zarzutu natuszenia art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. skład orzekający podkreślił, że organ pierwszej instancji przed podjęciem rozstrzygnięcia przeprowadził postępowanie dowodowe, przy pomocy którego wyjaśnił wszystkie istotne okoliczności sprawy. W szczególności w następstwie przeprowadzonych oględzin wszystkich drzew doszedł do przekonania, że wskazane w pkt. 1 decyzji drzewa znajdują się w złym stanie i zagrażają bezpieczeństwu, a tym samym wydał zezwolenie na ich wycinkę, natomiast drzewa wymienione w pkt. 2 decyzji uznał, że są w stanie, w którym nie powinna zostać wydana zgoda na ich wycięcie. W uzasadnieniu wyroku podkreślono, że organ pierwszej instancji odniósł się w sposób bardzo szeroki do każdego z drzew objętych tym postępowaniem i dokonał analizy zasadności bądź braku zasadności jego wycięcia. Dodatkowo podkreślono, że w ramach przedmiotowego postępowania wystąpiono o stosowną opinię dendrologiczną i przy podjęciu rozstrzygnięcia wzięto pod uwagę sformułowane w niej stanowiska. W konsekwencji organ pierwszej instancji dopełnił wymogów wynikających z obowiązujących regulacji prawnych i w ramach prowadzonego postępowania nie naruszył obowiązujących regulacji prawnych.
Sąd uznał za nietrafny zarzut naruszenia § 52 ust. 2 oraz § 53 ust. 3 rozporządzenia i to z dwóch powodów. Po pierwsze organy wypowiadające się w sprawie wskazały, że nasadzenia te będą w odległości większej niż 3 metry od krawędzi jezdni, a tym samym brak jest tu naruszenia postanowień przywołanych w skardze przepisów. Po drugie skarżący w żadnym miejscu nie wskazał, że nasadzone drzewa będą w odległości mniejszej niż wskazana powyżej. Sąd zaznaczył, że przedmiotowe rozporządzenie odnosi się do nowo budowanych dróg, tym samym nie ma ono zastosowania do dróg już istniejących, jak również stronie skarżącej umyka inna okoliczność, a mianowicie znacznie bliżej krawędzi jezdni znajdują słupy energetyczne i w praktyce to te słupy w kontekście rozpoznawanej drogi stanowią zagrożenie dla bezpieczeństwa ruchu drogowego.
Sąd I instancji nie uzwględnil zarzutu naruszenia art. 83c ust. 3 ustawy o ochronie przyrody w związku z art. 86 tej ustawy poprzez ich błędną wykładnię polegającą na nieuprawnionym przyjęciu, że brak jest podstaw do zezwolenia stronie na usunięcie wskazanych we wniosku drzew. Tak sformułowany zarzut nie mógł zostać uwzględniony, ponieważ przeprowadzone już powyżej ustalenia w sposób wystarczający dowiodły, że organy administracji publicznej wypowiadające się w rozpoznawanej sprawie nie dopuściły się naruszenia przedmiotowych regulacji prawnych w zakresie nie wyrażenia zgody na wycinkę spornych drzew.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł skarżący, kwestionując wyrok w całości zarzucił mu naruszenie:
1. przepisów postępowania:
art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, oraz art. 136 § 1 k.p.a. poprzez brak podjęcia przez Organ II instancji z urzędu niezbędnych działań celem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w sprawie, w tym niewyjaśnienie istotnych okoliczności sprawy, w tym przede wszystkim nieuwzględnienie stanowiska skarżącego, który wskazuje, że wnioskowane do wycinki drzewa stanowią zagrożenie dla bezpieczeństwa ruchu, ludzi i mienia przede wszystkim z uwagi na swoje położenie;
2. prawa materialnego:
a) art. 83a ust. 2a w zw. z art. 83a ust. 6 ustawy o ochronie przyrody (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 916 z późniejszymi zmianami), poprzez ich błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że uzgodnienie z regionalnym dyrektorem ochrony środowiska jest absolutnie wiążące dla organu prowadzącego postępowanie w sprawie wydania zezwolenia na wycinkę drzewa, podczas gdy literalne brzmienie wskazanego przepisu obliguje jedynie do przeprowadzenia uzgodnień (dokonywanych w trybie art. 106 k.p.a.), a nie stanowi o mocy wiążącej takiego uzgodnienia, a nadto stanowisko organu współdziałającego nie zwalnia organu prowadzącego postępowanie z przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i postępowania dowodowego;
b) art. 83c ust. 1 ustawy o ochronie przyrody (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 916 z późniejszymi zmianami) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na pominięciu argumentów skarżącego przemawiających za koniecznością usunięcia przedmiotowych drzew z powodu bezpośredniego zagrożenia dla uczestników ruchu i mienia - co doprowadziło do niezasadnego oddalenia skargi skarżącej i jednocześnie do odmowy udzielenia zezwolenia na wycinkę drzew.
Na podstawie powyższych zarzutów wniesiono o zmianę zaskarżonego wyroku w całości i udzielenie zezwolenia na wycinkę przedmiotowych drzew; względnie, w przypadku braku uznania, iż spełnione zostały przesłanki dla zmiany wyroku Sądu I Instancji, wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach; zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego w wysokości prawem przepisanej. Skarżący kasacyjnie oświadczył o zrzeczeniu się rozprawy.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Wobec oświadczenia skarżącego kasacyjnie o zrzeczeniu się rozprawy, sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym - art. 182 § 2 p.p.s.a.
Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183
§ 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do zbadania zarzutów kasacyjnych.
Skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem zaskarżenia wyznaczającym granice kontroli instancyjnej sprawowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Na podmiocie wnoszącym skargę kasacyjną spoczywa obowiązek wyznaczenia jej granic poprzez prawidłowe sformułowanie podstaw zaskarżenia – zarzutów. Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje zaskarżone skargą kasacyjną orzeczenie sądu pierwszej instancji przez pryzmat podniesionych w niej naruszeń prawa. Możliwość przeprowadzenia tej kontroli uzależniona jest od identyfikowalności tych naruszeń. Innymi słowy, Naczelny Sąd Administracyjny może przeprowadzić kontrolę orzeczenia Sądu pierwszej instancji, jeżeli w skardze kasacyjnej powołano konkretne przepisy prawa, które w ocenie wnoszącego ten środek zaskarżenia zostały naruszone.
Rozpatrując skargę kasacyjną w podanym wyżej reżimie Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do jej uwzględnienia.
Negatywnej weryfikacji podlegał zarzutu naruszenia art. 83a ust. 2a w zw.
z art. 83a ust. 6 u.o.p., w ramach którego skarżący kasacyjnie kwestionuje prawidłowość wykładni powołanych przepisów wywodząc, iż Sąd pierwszej instancji wadliwie przyjął, że negatywne uzgodnienie decyzji w przedmiocie wydania zezwolenia na usunięcie drzew w pasie drogowym przez regionalnego dyrektora ochrony środowiska jest bezwzględnie wiążące dla organu wydającego decyzję
w sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że na gruncie niniejszej sprawy WSA w ogóle nie zajął stanowiska, jakie wytyka mu skarżący kasacyjnie. Sąd pierwszej instancji zgodnie z ustaleniami organów przyjął, że RDOŚ w Katowicach
w zakreślonym postanowieniami art. 83a ust. 3 u.o.p. terminie nie zajął stanowiska
w sprawie, a zatem przyjęto, że pozytywnie uzgodnił decyzję. Stawiane w skardze kasacyjnej tezy dotyczące naruszenia art. 83a ust. 2a w zw. z art. 83a ust. 6 u.o.p. są więc niezrozumiałe i oderwane od realiów niniejszej sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do uwzględnienia zarzutu naruszenia art. 83c ust. 1 u.o.p. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na pominięciu argumentów skarżącego przemawiających za koniecznością usunięcia przedmiotowych drzew z powodu bezpośredniego zagrożenia dla uczestników ruchu
i mienia. Stosownie do treści art. 83c ust. 1 u.o.p. "[o]rgan właściwy do wydania zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu przed jego wydaniem dokonuje oględzin w zakresie występowania w ich obrębie gatunków chronionych." Z treści cytowanego przepisu wynika skierowany do organu nakaz naocznej weryfikacji w ramach czynności procesowej w postaci oględzin, czy wniosek o usunięcie drzewa lub krzewu nie obejmuje gatunków chronionych. W ramach stosowania art. 83c ust. 1 u.o.p. organ nie prowadzi ustaleń w przedmiocie stanu drzew i powodowanego nim zagrożenia. Ustala jedynie, czy w ocenianym miejscu nie występuje któryś z gatunków chronionych wymienionych odpowiednio w rozporządzeniach wprowadzających ochronę gatunkową.
Podnosząc zarzut naruszenia art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 136 § 1 k.p.a. skarżący kasacyjnie wytyka: "brak podjęcia przez organ II instancji z urzędu niezbędnych działań celem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w sprawie,
w tym niewyjaśnienie istotnych okoliczności sprawy, W tym przede wszystkim nieuwzględnienie stanowiska skarżącego, który wskazuje, ze wnioskowane do wycinki drzewa stanowią zagrożenie dla bezpieczeństwa ruchu, ludzi i mienia przede wszystkim z uwagi na swoje położenie."
Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że skarga kasacyjna jest środkiem zaskarżenia, którym kwestionuje się wyrok sądu administracyjnego pierwszej instancji, a nie działanie organu administracji publicznej. Zarzut skargi kasacyjnej powinien więc z założenia odnosić się do działalności jurysdykcyjnej sądu, a nie organu.
Niezależnie od powyższego trzeba odnotować, że skarżący kasacyjnie, wbrew wymogowi sformułowanemu w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. nie wykazał, aby wytknięte Sądowi pierwszej instancji uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem właściwie w ogóle go nie uzasadnił. W krótkiej wzmiance w uzasadnieniu skargi kasacyjnej podano, że w sprawie "nie uwzględniono stanowiska skarżącego, który wskazuje konsekwentnie, że wnioskowane do wycinki drzewa stanowią realne zagrożenie dla bezpieczeństwa ruchu, ludzi i mienia z uwagi na swoje połażenie." Skarżący kasacyjnie w żaden sposób nie odniósł się do podstawy faktycznej przyjętej przez WSA, w której przedmiotowe kwestie były poruszane. WSA wyjaśnił, że na potrzeby postępowania została sporządzona opinia biegłego dendrologa, który odniósł się do stanu drzew. WSA podał w jakim miejscu i w jakiej odległości od pasa drogowego znajdują się drzewa objęte wnioskiem oraz zestawił przedmiotowe ustalenia z obowiązującymi przepisami. Skarżący kasacyjnie w ogóle nie wchodzi
w procesową polemikę z Sądem pierwszej instancji a jedynie stwierdza, że w sprawie nie wyjaśniono okoliczności istotnych w sprawie. W tym stanie rzeczy weryfikowany zarzut procesowy nie mógł odnieść oczekiwanych skutków procesowych.
Uwzględniając całość przedstawionych ocen prawnych Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.